Łemkowie są #7 - Strój
Еп. 07

Łemkowie są #7 - Strój

Опис епізоду

Odcinek poświęcono tradycyjnemu strojowi Łemków, zwłaszcza kobiecym elementom ubioru i ich regionalnym odmianom. Z fragmentu wynika, że omawiane są m.in. fryzury, nakrycia głowy, bluzki, spódnice, gorsety, okrycia wierzchnie i ozdoby oraz to, jak ten strój utrzymywał się na Łemkowszczyźnie przez długi czas.

Автоматычна транскрипция

Лемкове сон <unk>or<unk> Єдном з узнаных в Польсце мнійшости етнічных обок Караімів
Татарів і Ромів Лемкове сон і мают свой язык культуре традиция Стверджыня
ты взяты зостали з тексту уставы з дня <unk> стичня <unk> р
о мнійшостях народовых і етнічных ораз о языку реґіональным Струй Лемку Автор
тексту Олена Дуць Струй Людови заховал ся в Лемку дос длуго бо
аж до Мендзвойня Мало на то вплыв кілька чынніків ґловні самовыстарчальност ораз
почутя етнічной і культуровой одремности Лемків кры хтіли ся одрнят од сонсядув
Ляхуф Поґужан Лемковскій Струй Людови подобні як у Поляків был ружнородный і
залежны од реґіону але міял вспільне цехы котре позваляют выодрембніть го яко
цалост женьскій Лемковскій струй людови Найчый кажда кобіта мала єден одсвятны струй
Людови котрый мал для ней вельку вартост Молоды дівчата з Лемковины заплятали
варкоче котре на концу звязували встонжками басамонками Малы дівчынкы могли ходіти без
накрытя ґловы але старшы дівчата і заменжны кобіты мусяли міть накрытя ґловы
Панны найчастій вязали з тилу ґловы фабричном кольоровом хусткы Менжаткы упінали влосы
на лещыновым або друцяным окринґу Гімлі На таком фризуры накладали чепєц котре
выгльол як мала обцісла чапечка ушыта найчый з білого плутна Чепєц был
з тонжечком привязываный до гімлі На то єщы завязывано хусткы Фризура робльона
на гімлі заховала ся на Лемковині до лят <unk> віку Пізній чепєц
і хусткым закладано безпосередньо на сплецьоны і упєнте влоси Кобіты носіли блюскі
обліча были онешыте зляного материялу і мали шырокє ренкавы стісняте в надгарстках
манкєтами блюскі были круткє а єдиным іх запєнцьом была стонжечка вязана под
шыйом Здобіня были рачей скромны Коло шыі і на манкєтах нашывано закончены
шыделковыма зомбками крезы оздобєны гафтем Гафт Крижыкови появил ся на Лемковині доперо
перед другом войном святовом і не мал збыт вельо спільного з лемковскым
традицийным стройом Кабаты через спудніцы были шыте з фабричного люб ренчі робіньоного
фарбованого методом батіковом плутна Спудниця мусяла быти ґенсто марщона в пасі і
сягать снаймні до половы литкі Кабаты найченсті были цімны але бывали также
кольорове Спудніце шыты з купного материялу были найчесті в дробны взоры люб
квяткі Поц пут убєрано тзв поділок чылі роджей галькі з самодялового плутна
Ченсто для ощенности материялу вшывано кавалек робленого в дому материялу котры засланяно
за паском Была она оздобляна коронком ставкам і гафтем альбо встожками Ґорсеты
убірали зарны як і мыжаткы шыто є найчый з купного материялу оздобны
были нашывками з стонжек люб пласкым гафтем а на самым доле пришывано
клапты В мінзивонів популярны стали ся аксамітовы ґорсеты вышываны кораліками в квятовы
взоры На всході Лемковины заміст ґорсету ношено дамскы камізелькы робны з нібілько
сукна оздабяны Хтаршы кобы носіли теж катанкы і візиткі роцай жакєту шыты
з бавевняного плутна сігаючого до Біодер і оздобнятого з пшоду закладками В
зімны дні кобєты закладали гунькі роцай курткы шыты з сукна люб круткє
кожушкі купуваны найчастій по полудньовой строні Карпат Богаты господинє носіли часом менты
Было то другє футро пошыте футрем з ліса або баранкєм з зевнот
обшыте зеленым або небескым плутнем Розаєм верхнього окрытя была теж плахта райтух
Был то подвуйны плат самоділового материялу зшыты вздж дужшого конця шеф найчі
был оздобны плахты ношоно нажуцоны на рамяна Рольом оздобы полніли корале найчыстій
шкляне называны пацюрками а боґаты господині котры могли собі на то позволіть
носіли корали справдівого корольов справдівого коральовця люб навет правдіве перлы На всходній
Лемковині ношено крывулькі шырокє колєже выконаны з дробных коралікув На ноґах ношено
найчыстій скужане кєрбце лятем убєрано до ніх ліняне онуце а зімом вылняны
скарпеткі Боґаты кобєты обували высокє тшевікі з холевками або купуваны на венжых
шнурованы тшевікі званы скірні або сафяны Менскій Лемкій Людови Менщызні на Лемковині
носіли найчыстій фільцове чарны капелюше з вывінітыми до ґуры крезами Называно є
угерскыма калапами Капелюшы оздобєны были чорном або червоном встожком зімом ґловы окрывано
ріжного родаю чапками оціпляными кожушкєм Лемковскы кошуле были длуґє Запасувано є до
сподні шыто єст самодялового плутна В старых кошулях в бжек высінця на
шыє вшывано округлом обшывкы пшесто кошуля была моцно намарщона Лемками не міли
манкєту З пшоду было простер з сєнцє котре по шыйом вязано найчастій
червоном встожком В пізнійшых часах до кошуль зачато дошывать нізкє стуйкі або
вывяны колнєж ораз манкєты кошуле были убоко приоздабяны Вышывано делікатні манкєты і
обрамувані вокушыі Лемкове носіли три родає сподні ґачы ногавкы і холошні Ґачы
были родаєм білізны то просте споднє з самодялового плутна Ногавкы ношено лятем
Были то просте споднє шыте з білого часом тємного самодялу а холошнє
зімове споднє роблено з ясного або бронзового сукна Сподні не мали збыт
велю оздуб Ноґавкі обшывано часом вонскым паскым материялу вшытым в зевнентны шеф
сподні Голошне так же при розпорках мяли дошыте кавалкы кольорового сукна высєнтеґо
в зомкі На кошуле Лемкові накладали Лайбык брушляк роцай камізелькій шытий з
нібєльского ґранатового або чарного сукна оздобєний ґузіками або нашевками звывняний в сонжечкій
найчый червоний Яко верхнє окрытя ужывано курткы гуні зробльой з бронзового алюб
білого сукна Мала она простый круй і сяґала найчыньскій до половы уда
Обшывано єй вылняным шнуркєм о контрастовым кольори з того шнурка робіно теж
шпентелькі до запінаня гуні Шеґульным елементом лемковского строю была чуга Был то
родзай плаща шыты з бронзового сукна зо спадаючым на плеци велькым колєжем
Ремкавы зазвычай сшывано і пелніло оне роля кєшені В залежности од чести
Лемковины чуга оздобяна была трошкы іначый Могли то быти ясны пасы зыґзакі
або дошываны до колєжа трочкі ружной другости кшталту Зімом ношено тиж кожухы
капоты сердакі ораз вылняны ремкавіци Дополніньом строю был скужаны вонскій пасек Ремі
ораз скужаны Шырокій пас запінаны на кілька спшончек На хшест німовле уберано
в білом шаткы называном Крижмем котре справили Хрестнякові родіци Хрестні На шлюб
млоді убєрали ся засадничо так само як од свята але в міри
можливости старано ся жебы струй был ясны найлепі бялы Млодый в дню
шлюбу доставал од модий барвінкови Вєнец Весельні гості убєрали ся в своє
найлепше одсвятне строє Небощыку ховано в іх одсвятных строях без верхній одєжы
а жалобніци в міри можливости убералі ся на Чарно <unk>NE<unk>r ґрупом обывателі
польскых ні лічебном од позосталой чести людности Жепосполітой Польскій Єдном з узнаных
в Польсце мнійшости етнічных обок Караімів Татарів і Ромів Лемкове сон і
мают свой янзык культуры традиция Стверджыня те взяты зостали з тексту уставы
з дня <unk> стичня <unk> р о мнійшостях народовых і етнічных ораз
о языку реґіональным Проґрам зреализуваный был в рамах кампаніі інформацийной проваджений яко
реалізация заданя публичного о лемках цоємы познайме ся фінансуваного зо сродків дотаций
Міністра Справ Вевнетшных і Адміністрациі