Odcinek poświęcony jest bobrom i ich roli w ekosystemie, przedstawianym jako „leśni inżynierowie“ budujący tamy, nory i żeremia. Prowadzący omawia też ich zwyczaje, ochronę gatunku oraz to, jak liczebność bobrów wzrosła w Europie i Polsce.
Автоматычна транскрипция
Тобриден вшыткым слухачам по другій страні радию одбірників з той страны радию
до Вас Роман Тюрик і витам Вас в авдиці котра ся зове
лісом лісом Низкє тема думам барз цікава бо буде о звірятах котры
сут лісовыма інжынєрами хыдротехніками архітектами і трвалями в єдным Якє звіря має
тілько людскых фахів в руці а може в хвості або в зубах
Очывидно буде гнизкє о бобрах Барз цікавы іщы до недавна критичні загорожены
звірята о котрых вельо люди радит же то шкодникы з чыми можна
ся в певных квестиях сходити але буду старал ся пригадати тоты барже
позитивны страны іх бытуваня в нашым екосистемі Бо без них вельо річы
выглядало бы цілком інакше доколо нас Зато запрашам до той мам надію
цікавой авдициі Може довідати ся чом тверджу же сут пожытечны як долгостинают
єдно дерево і ци фактичні мают такы здоровы зубы Запрашам Внескы в
<unk> віку зарівні в горах на Лемковині як і в цілій Польщы
популяция бобрів значні ся розрастат Але не все было з нима так
кольорово Іщы в <unk> віку бобрів было критичні мало і тот ґатунок
был направду на скраю свойого жытя В цілій Европі перепроваджано баданя і
вырахувано же на терені Европі є лем <unk> особників бобра То направду
барз критична Лічба популяциі і зато впроваджену чынну охорону того ґатунку Охрона
пішла так добрі же на ден днешній подля бадачы в самій Польщы
жыє около <unk> тис особників Подумайте собі колиси в цілій Европі <unk>
а внескы в самой маленькой Польщы <unk> тис Взрост є огромний і
невідомо ци кус не вымкнул ся спід контролі Але перейдме може до
того на початок якы такы бобры взагалі жыют з якых хыч членів
складат ся така родина і як они собі радят Бобры творят звязкы
моноґамічны цільні лучат ся в пары на ціле жытя што неє так
част в припадку дикых звірят На початку така пара бобрів самец і
самычка глядают доброго місця до жытя І як уж найдут тото одповіднє
но то одраз берут ся до роботы Такій заляны терен в котрым
бытуют бобры называт ся часто ставом бобровым Не милити зоставом Пьодровим Такій
став Бобровы очывидно складат ся з вельох там і жеремі і хт
єм одраз ту повісти в чым річ кєд власні ходит о жеремі
Часто тамы бобрів называны сут мильні жеремями а так до кінця неє
Зачниме може од того же місце під свій став бобровы барз скрупулятні
выберают тоты бобры Найчастійше оглядают такого місця жебы над водом в котрій
перебывают была даяка скарпа або великій беріг Чом так Можна бы подумати
же для того жебы было ім легше стігати дерево з горкы але
не до кінця Робят так бо мешкают власні не в тых тамах
котры видиме над тым ставом а в норах котры сут выкопаны найчастійше
власні в такій скарпі циберев Бобры копют барз долгы і попереплітаны коритарі
в землі Такы тунелі можут мати навет <unk> або вецет метрів долгости
а вхід до такого тунелю містит ся під водом очывидно зо взглядів
безпекы Часом кєд ходиме коло такого ставу бобрового то на такым березі
видно невеликы діры в землі і мож подумати же то власні сут
входы до іх нор Але ні Бобры з них не корыстают жебы
входити ци выходити зо своіх нор лем сут то такы же так
повім отворы вентиляцийны жебы в своіх норах мали сталый доступ до тлину
А як то є вкінци з тыма жеремями што то властивіє послухайме
хвильку доброй музыкы і вшыткого ся довідате што там в Бобрів чути
Послухаме тепер сім кропкы іх аранжу пісничкы Горы нашы Дестар ся вычозы
мою чорз Як мыстит молодистві Так само сестури Та само чыс Дечым
ночы ос Добеся на горат бороноцькє Прекрасне девча два добра Прекрасне девча
два добра дістено Гори нашы ми гори нашы славны Де сте ся
водили моі часы долины Десте ся будиле моі чосы до Но і
по короткій Перві вертаме до темы бобрів і до темы жеремів Што
такого є Жеремя то тіж місце де бобры мают свою хыжку за
так повім але называме так місце котре бобры самы будуют в такым
ставі бобровим в припадку коли не мают доступу до берега якузім Прут
ся вспоминал Іщы перед заляньом такого терену зносят голузя мул стары пнякы
дуже землі ней ставляют такій копец великій в котрым коплют власні вейстя
коритариі і так а пізнійше як залівают тот терен водом же так
повім выбудувану власні свою таку скарпу в котрій жыют Іремя Чий єщы
раз припомну же ремя то місце котре бобры самы выбудували жебы могли
там мешкати кєд не мают доступу до гірского терену Не і очывидно
тами Відомо же як темат бобрів но та і темату там не
може бракнути бо прибудуют таме пото жебы спіяншати собі власні воду в
тым збірнику в котрым жыют Но бо сут то очывидно звірята котры
жыют в середовиску водным Барз цікаве єст тото же в залежности од
потребы Бобри докладні знают коли таку воду в збірнику барже піднести а
коли треба єй кус спустити І так власні собі реґулюют тоту воду
завдякы тым тамым Раз до ней де што доносят і кліят даякым
мулом ци каменями а раз кусцьок єй розберают жебы вода кустьок зышла
То сут направду барз інтеліґентны звірята і направду през вельох вченых сут
окрисляны меном інжынерів А як то єст тым стинаньом дерев Ну часто
видиме же кладут на землю крас грубы дерева Няк ту іх не
назвати шкытниками З єдной страны кєд бобер стинат деревото маме убиток але
можна тіж на тото посмотрити з другой страны Кєд бобры зотнут даяку
векшу вербу котра займує наприклад дуже місця і заберат дуже сонця то
неяко одсланяют місце жебы могли там ся посіяти і выроснути інчы дерева
Інша тіж справа же кєд бобры лишают такы паличкы вербовы же так
повін котры выстают з землі постятю но тото верба може ся розкрывити
так на бокы Факт стинают тоты дерева але не веряджают тым так
барз великой шкоды а праціж дерева котры мают даяку велику вартіст можна
перед бобрами хоронити Окручат ся такы дерева таком специяльном сітком або смарує
пнякы специяльныма нетоксичныма субстанциями Так же думам же не є ся што
трапити фактом же бобры нищат нам ліс бо тоты убиткы сут направду
невеликы а з другой страны кєд хочеме охоронити даякы дерева то неє
проблему жебы то зробити Но властиві то по што они стинают тоты
дерева Ци лем до там може вексі сповіс же по то жебы
ся наісти І єст барз добра одповід але тіж часто некотры мильні
думают же бобры ідят дерево Ні неє так до кінця Само дерево
не інтересує бо того не іст але смакує такому боброви предовшыткым лико
кора даякы молоды пучкы так же такы барже сочысты річы Але тото
што зостає но тот тіж пожыткує велич дерево ділит на меньшы ковальчыкы
по то жебы міг легше іх перетранспортувати і ужыват іх власні ци
то до будовы там ци жереві штости цікавого можна оповісти о бобрах
З чы мам для вас пару цікавосток Але найперше послухайте кавальчыка доброй
пісні за хвилю рушаме дале з том темом послухаме тепер о двох
дубах і голубах а заград для нас бурян Ой на горі два
дубы два дубы Сидят на нихолуби голубы А під нима два хлопці
гей гой два хлопці розказуют дівочці дівочці кови давай выдай Дай на
мене не джекай не кай бо я хлопец молоди гей гой молоди
В мене коник борони ворони Як то дівча почуло почул тай дома
ме прибігло прихло накопало кореня гей гой гореня спід білого каменя каме
Што милий принесло принесло Чыколя соче весло Принісме насивий кінь гей гойсивий
кій боди моя аятвій ая ляку а Уля на горі два дубы
два дубы Селят на них голубы голубы А під днема два хлопці
Гей гой два хлопці Розказуют дівосці дівоч Вертаме по короткій перерві Но
очывидно до темы бобрів Штось цікавого мож наповісти о тым найвекшым ґризоню
в Европі Ану наприклад тото же єст барз добрым нурком Може сідити
під водом зо стриманым дихом наветна <unk> минут А навет як буде
мусіл зімати повітря то і так певні чловек го не зауважыт бо
має так специяльні умісцовлены сфініс же може го лем выставити на пару
міліметрів над воду наберат туди повітря і з поротом вертат під воду
Чловек ани не зауважыт той кінцівкы того носа Можна го помилити того
бобра очывидно предовшыткым спіжмаком котры є барз подібны але одружнят іх предовшыткым
хвіст котре в Піжмака є округлы а в бобра мамет ту свинну
кєльню або інакше называны хвіст плюск котрый єст як то в каждых
керенґовців передолжыньом Керенґосупа Хвіст помагат му вплываню предовшыткым але ужыват го тиж
до остеріганя свойой родины кєд вычує даякє загорожыня В такым выпадку власні
тым хвостом вдарят о воду і товды выдає такій барз голосный звук
плюс такій котры як чує родина то одраз втиче під воду Што
цікаве ембобры мают тіж специяльну повіку котра є перезрочыста і завдякы неєкєднуркуют
но то видят підводом Тото што ся там діє А коли бобры
были на сальонах і як ся до того причынили Отепер хт єм
повісти кус о тій свинній серсти бобрів найвыже поставлены маґнаты і кральове
ужывали футра з бобра яко оздобы Свідчыла она о высокым становиску і
функциі але колиси выполнила передовшыткым функцию ужыткову же так повім такє футро
з бобра не перемакало і было барз тепле но бо складало ся
з пару варств такой серсти Кєд мова о бобрах то тиж не
спосіб не вспомнути о іх зубах преціж мусят быти хыба зосталі же
потрафлят перегризти дерево котре має навет метр срідниці Натиск на центиметр квадратовий
зубів бобра то навет пару тон Не сам вытасила в зубах котры
сут остры як золото о кольорі помаранчовым Роснут ціле жытя зато бобры
мусят іх старати власні на деревах Фахова называт ся іх струґами а
іх долгіст то около <unk> до <unk> цинтометрів так же но порядны
сєкачы А чому не такы помаранцьовы тоты зубы Но для того же
в шкліві є барз дуже желіза і завдякы того сут так барз
тверды і мают такій влажні характеристичний кольор але підставове звіданя і тот
дилемат Ци то вкінци шкодникы ци може добры свірят а ци Ани
так ани так Згайте приготувал єм паруст такых арґументів за тым же
бобры єднак робят добру роботу Кєд наприклад маме сухый рік то бобры
в певным сенсі навадняют такы поляуправне в котрых сусідстві они жыют но
бо з місця тимают свій став земля неяко тягне тоту воду дале
глубше Додатково тоты тами котры бобры будуют неяко реґулюют тоты рікы ци
потокы котры сут дале за тыма ставами бобровыма і в припадку наприклад
даякы улев ци То такій поток не взберат так прудко Така вода
котра переходит перестотитами голузя і каменя і так і так має тіж
оказию ліпше ся очыстити Опріч того в такых ставах бобровых місце до
жытя найдує дуже інчых звірят ріжниску рупякы ци наприк єнткы Появляют ся
товды власні в екосистемі коли появит ся став бобровий Но як появляют
ся напр єнткы но то появляют ся і рыбы котры ідят а
як появляют ся рыбы то і чаплі І туже інчых власні зато
видите же бобры стваряют нове середовиско Власні для новых орґанізмів котры Прудшено
не мали шанс ся появити в тым терені Очывидно може ся здавати
же популяция тота кус забарз ся єднак розросла єст іх за дуже
і може то быти правда зато Од недавна стисла охорона того ґатунку
кус ся змінила В некотрых місцях в Польщы де популяция бобрів вымыкат
ся з під контролі впроваджено тзв одсалы санітарны котры полігают на тым
же в перетязі напр можна застрілити <unk> штук Но не буду радил
ци то добрі ци то злі не буду тіж ставал по котрійсі
страні в спорі ци бобри то шкодникы ци помічникы в лісі но
бо одповід певно залежыт од вельохоколичности і скалі Але думам же час
вшытко покаже Покляш то дякую Вам же сте о тых бобрах слухали
Мам надію же довідали сте ся дачого цікавого но і очывидно запрашам
Вас до наступных авдиций Занескы Дякую слухали сте авдициі котра ся зове
Лісом лісом а радил до вас Роман Цюрик вшыткого доброго і майте
ся здраву А на конец послухаме іщы дуляровых братів і іх пісничкы
в недільку До стрічы леді лемку ясне сонце сходит ласті воска виходит
о змотдівця по місті Лембер Яганцик прокодит посмотдіівца по місті Лемберґу ся
Яндзыґ про тодиця по місті Лемберґу Асму ся блясталю є посмотдіівця по
місті Лемберґ ся Ян циґ снурує по смо дівця по місті Лембер
Янциґ снурує Штурує ся єдвабном хусточком асмусиі бадают Посмотдіюча по місді Лемберґу
кусмо бундур даваю Посмотдіюча по місді Лемберґу кусмо бум дур даваю Давают
му ціли мундурьо іконика брамого Бо смотдіюча по місті Лемберґ світ сідат
на него смотдіювча по місті Лемберґві сідат на него А як він
сіл на враного коня три развін ся о обрузи посмотдів ся по
місті Лем берґу ся з того богомуци Осмондівця по місті Лембер з
того Бомциів ся ма два матрис слова і на єдно знаменя Осмотдіюча
о місті Лемберґу писмого ябоні Осмотдіювця о місті Лем смогоя
