Лісом, лісом - Odtynok 10 Ryś 26'32 Roman Ciuryk

Лісом, лісом - Odtynok 10 Ryś 26'32 Roman Ciuryk

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest rysiowi i jego obecności w lasach, zwłaszcza na terenie Polski i Łemkowszczyzny. Narrator opisuje wygląd, zwyczaje i sposób życia tego drapieżnika, a także wyjaśnia, dlaczego jest rzadki, czym się żywi i jak dawniej działalność człowieka wpłynęła na jego liczebność.

Автоматычна транскрипция

Добре нашыткым слухачам з той страны радит тос Роман Тюрик Внешній одици
котра ся зове Лісом лісом хтіл бы м приближыти же так повім
сильветку єдного з найкрасшых моім зданьом звірят в нашых лісах барз спритны
драпічник барз маєстатичны тихы тяжко го спіткати бо єст іх барз маленько
і барз добрі ся ховат Додумуєте ся о якым звірі раджю Очывидно
раджю о рисю Чом моім зданьом єст то найкрасше і найцікавше звіря
в нашых лісах Слухайте авдиців важні а ся дознате На потверджіня факту
же направду Рысі мене особисто фасцинуют пригадам факт же навет темат мойой
праці маґістерской дотичыл предовшыткыми Рисі По частині волка Але доложыл єм же
так повім волка для того же кєд мал бы м ся операти
лем на Рысі то могло бы ся вказати же мам за мало
материялів бадавчых Але до схваліня ся тепер оповім кус о тым як
рысі жыют де жыют што ідят і што в них чути Рись
Пендзелькы на ушах короткій хвостик і цинткувана серст Думам же не даст
ся хыбаль помилити з інчым звірятком в нашых лісах Єст найвекшым котом
драпіжным в Европі а в Польщы є третім найвекшым драпіжником в загалі
Выпереджают го лем тоты типовы типовы такы о кождых котрый знає цилі
медвід і волк Ци легко го найти в лісі Но не є
так просто мі вдало ся лем пару рази з чого векшістотиповы припадок
а так направду лем раз вдало мі ся підыйти ся цільово Вшыткы
інчы спітканя з Рисом были припадковы але то не означат же не
были зявисковы Чом так тяжко спіткати того драпіжника в лісі Ци так
добрі втічы або ся ховат Напевно має то свій вплыв але думам
же барже істотным чынником є факт же рисів є направду маленько На
терені Польщы перепроваджано огульнокрайову інвентаризацию волків і рысів і з інвентаризациі тоє
можна ся довідати же на терені нашого краю жыє около <unk> рысів
<unk> штук того звірята на так великій повісні яком єст Польска но
то єст направду мало Але я мам кус такє щастя бо в
нашых хорах на Лемковині рискы любят перебывати Як уж єм споминал вдало
мі ся пару рази такого рися видіти нажыво а тропів можна было
спіткати достуже значыт ся деси они гев сут Ришкы то великы куцуры
Іх вага може дійти до <unk> кілоґрамів і міряют навет <unk> центиметрів
высокости Потрібуют дост дуже ідла Не заспокоят ся звыклом падлином як лисцидик
зато іх улюбленом стравом сут серны Шацує ся же <unk> процент діти
такого рыся то сут власні серны і то рисі в даным терені
сут головном причыном до драстичного обнижыня ся популяциі серны А чом іх
є так мало тых рисів По короткій перерві оповім веце а тепер
запрашам до послуханя дуляровых братів і іх рожациі світ місячку Спіт місячку
з вецера до рана бо спаня нема Пришол листок завтра рукованя на
меутворніма мила окєлецку раз притулют моє веслю Боце кайня дбаме цілы роцкы
моя афраірицку Камара зо співом рукуют я мушу іти З родича ми
з братом і зо сестром ся розу ци ти манко не старайте
блима позірнайте Ябам сповіли листокнет напису Добрі ся маліце га а по
році нела мязка мала ся мі выдава Жебы за многом іщы тот
другій рік долго цекала Дякуючы лем ва зализнала Дак про мене мила
три рокы молоцу паро залона знал три рокы моло суто на мойом
рапы По короткій перерві вертаме до темы рисів І чом тых грисів
є так мало на даным терені Напевно вплыват тіж на то факт
же люде допровили до того же тот ґатунок практичні вымер До недавна
нарисі полювало ся і неуважна ґаздівка овєцка допровила практичні до выбытя дозера
того ґатунку На щестя вдало ся вратувати і на днешній ден єст
значні ліпше В роках десятых і вісемдесятых в Польщы жыло около особників
Тепер іх маме около так же як видите ризкы ся помаленькы одраджают
Але ли сме чынник людскій Істотным фактом єст тіж што як великы
територия засідляют поєдинчы осібникы Потрібуют они барз великой повішні до свойого бытуваня
Для прикладу такій єден звычайны рись засідлят терен велькости около <unk> кілометрів
квадратовых Но єст то барз великій терен спомнующы таку маленьку цікавостку Наш
єм артику в котрым бадано як великій терен засідлят єден з Рисів
в Канаді Баданя перепроваджано завдякы такой оброжытелеметричной котру ріш мал на собі
но і слухайте вышло на тото же тот єден осібник Порушал ся
на терені займувал терен о велькости <unk> кілометрів квадратовых То направду велич
велич терен Для прикладу Краків має около <unk> кілометрів квадратовых а Вроцлав
<unk> Так же вопрасте собі же такій єден рисєк займує в засаді
Часами навет терен цілого Кракова ци Вроцлавія Но і мусит го очывидно
Обийти цілого од часу до часу або мусит свій терен даяк вызначыти
справдити ци нихто підозрівый ся гын не крутит Опріч факту же займує
барз великы територия то спіткати го єст тіж тяжко з того поводу
же єст по просту котиком каждый хыба кота в хыжы колиси мала
або має і знає як такій кіт ся заховує Ходит тихісо осторожні
на своіх подушечках Скрадат ся не галасує очывидно як найде ся в
даякій ситуациі загорожыня но то не має проблему з тым жебы втечы
на дерево бо як то коцур має барз острыпа зури і без
проблему мож на такє дерево выйти Приточы тіж таку гісторию котру оповідал
мі колеґа зо студиі Был на рогах в себе в околицях Закопаного
но і трафил на свіжы сліды Рися нота з цікавости пішол за
ним жебы зобачыти де тот Рис там ся выбрал І так ішол
за ним дост долго аж наглі при ялиці троп ся урыват То
пил і неєй колега не огорнул ситуациі што ся стало глядал де
тот троп дале єст де він пішол очывидно по хвилі зорієнтувал ся
же там де сліды ся урывают там і рисік вскочіл собі попросту
на дерево і сідил на голузи высоко в короні Магал собі хлостиком
так же знає як уникнути загорожіня і направду рідко хто може му
загорозити Кєд взяти під увагу такє повіджме жытя приватне рисі то выглядат
ци то так Рисі не вяжут ся в пары як інчы звірята
як напры Самці глядают самыці з котром копулюют і єй лишают по
чым ідут в терен глядати наступний Нагленає ся што дивити но мало
іх є зато старают ся як найпрудше одстворити свій ґатунок неє часу
на амори В каждым разі окрес годови рысів припадат на вшыткым знаны
час окресу годового тіж нашых домовых котів Рысі своі Аморы одбывают предовшыткым
в марци зато іх окрес годови называт ся марцуваньом Самєт сяє в
тяжы перед околот дни зато як легко вырахувати можна в околиці мая
або червця родят ся молоды котры осігают дозріліст по часі около <unk>
місяци А што властивый такій рись робит на штоден як выглядат іх
такій нормальний ден Поперві вертаме до той темы а тепер послухайте зону
оркєстры святого Миколая і іх кавальчыка о тым як то добрі є
в Америці О бры в Аврыці О бры во Марці баргырсові ся
просиш шобы барыстол Уж сме кус поперервували ся так повім і вертаме
до темы риска Як выглядит ден з жытя такого рися В ден
зазвычай як то і нашы коты домови ленюхує Переважні спит в даякым
безпечным місци а кєдуж робит ся темно но то выходит на полювачку
В тракті гляданя дачого до ідла на єден раз перебыват навет <unk>
до <unk> кілометрів жебы найти дашто до ідла Але не полює так
волк ци лис не ганят за сернами по лісі риз як то
кіт полює з засад Єст лем він против кофірі Не полюют в
жадных станах Сам єден рись чаіт ся скрадат підходит як найближе в
офірі жебы єдным сусом єй заатакувати Што цікаве рысь має так міцны
задні ногы же підчас полюваня наприклад даякого птаха Може з місця выскочыти
на высокіст навет двох метрів А де любят жыти рисі де можеме
іх спіткати Предовшыткым преферуют розлеглы лісовы терены Не любит кєд медже лісами
сут даякы терены великых полян ци лук бо попросту не чує ся
безпечні на так отвореным терені З того взгляду на терені нашого краю
замешкує баржы терены полудньовы і пілнічно сходні з озгляду власні на факт
того якы маме там лісы Преферує тіж передовшыткым тзв стару джеві з
ріжныма поваленыма деревами о скомплікуваным укшталтуваню терену Для Рися попросту є найліпше
як в лісі є балаґан так повім бо товды легше єст му
полювати і легше тіж ховати перед даякым загорожыньом З того тіж поводу
так тяжко ри ся спіткати напр на заході Польщы ци на пілночы
де маме монокультуры сосновий ліс выглядат в кустях як повтиканы в пісок
запалкы Рысі не мают натурального ворога Не мают потичок же так повнім
з Ловками ци медведями засаді найчастійшым проблемом єст конфронтация двох самців Альбо
факт же дорослий самец потрафит загризти молоды рыськы котры недавно ся вродили
Додіє ся так з того поводу же самец попросту чує в тых
молодых конкуренцию А як в Польщы люде старают ся розвияти популяцию рыся
Ріжны люде котры діют на ріжных становисках котры займуют ся привертаньом власні
до жытя такых загороженых ґатунків старают ся Не робити того в огородах
зоолоґічных ци того типу місцях бо преціж не єст то натуральне середовиско
тых прекрасных свірят Як уз єм прудше вспоминал рисі потрібуют барз великого
ареалу жебы чути ся свободні Длятого підчас впрованя нового Рыся до лісового
середовиска на початку власні серед даякого великого комплексу лісового Ставят ся тзволієры
ци і такы специяльны кліткы де впроваджат ся самицю зо своіма молодыма
Тота волєра то така велич велич клітка з ріжныма такыма выпустами такыма
выйстями в кшталті тунелів Як бы завдякы котрых молоды Рисі можут собі
свобідні звіджати терен доокола той Воллєры выходити з ней і вертати з
поворотом На кінци каждого такого выіздя є замонтувана така специяльна кляпка Як
то можна часто видіти в американьскых байках ци фільмах пер з котры
входят псицикоты Най ту є барз подібны але тоты кляпкы сут по
то же як уж тоты молоды рысі осягнут певну велькіст і дозріліст
То будут на тыле великы же дадут раду выйти з тых волєр
але уж не будут могли выйти з поворотом Може ся выдавати кус
драстичне но але так то выглядат надає ся што мертвыти бо під
час дорастаня в такій волярі молоды Русі барз часто не вертают з
поворотом мимо того же могли бы ци спокійні кус глойти і вернути
домами Попросту они помаленькы експльоруют даный терен і іх інстинкт в певным
часі радит ім же то час жебы як то ся радит піти
на своє та ідут І так помаленькы тоты ризкы ся одраджают в
нашых лісах Не зближаме ся до кінця того короткого едукацийного материялу о
Рысю жычу Вам жебы сте мали нагоду даколи спіткати дикого Риска ци
то в лисі в лісі ци даґде на луках ци по просту
як буде даде Переходил обок дорогы а вы будете акурат іхали автом
бо і Такы ситуациі очывидно ся здаряют Рисіт направду крад звірята барз
маестетичны і треба дбати о тоты нашы стары лісы і дерева предовшыткым
в парках народовых жебы тота рися родина мала своє місце до жытя
Дякую Вам же сте выслухали днешньой авдициі Веце уж не буду радил
але запрашам до наступных слухали сте авдициі котра ся зове Лісом лісом
а радил до Вас Роман Цюрик Дякую іщы раз а на конец
послухаме іщы коляровців і іх пісничкы котра ся зове Анка Анка А
тепер майте ся здорово і до стрічы о дя прянічкє за стало
на лечкою посто Або том єй такто ішо шытко прянічкє за стало
на лечкою поста або то мі так то іж бошытко Альтая і
вернула А свойой матєри повердала Жы мала праєра чоюска вчера а она
му за подвудола Жы мала праєра чоймуска вчера а она му за
подвудолак Анда титанда пон ґаран ґан банка по Анфанталя та людия кінця
куснули Антанда рад тианда по бусто Анґанда рад тиданда по будом ідеме
пряніть ґє за стоєсмою посто або помітат тоті спошыто зас Лешка любос
то або поміры Анкаянка радганка постом