Обзерач Природы #2 – Bitwa gorlicka
Еп. 02

Обзерач Природы #2 – Bitwa gorlicka

•

Опис епізоду

Odcinek programu „Łemkowskij ganok“ to rozmowa z Waldemarem Dobrowolskim z Gorlic, zainteresowanym lokalną historią. W nagraniu omawiane są wydarzenia z I wojny światowej w regionie, zwłaszcza bitwa gorlicka oraz związane z nią cmentarze wojenne i ich architektura.

Лемківскій ґанок #02

Автоматычна транскрипция

Ґарпаты Карпоты Долины долі ой сыну міспошто я сходы чы ты за
да гено ся даге нянь колосийн кокосил да коня сторов да Двоі
сестры нас люб приготовили село месо бы словечко нареды за порож учы
рахозя своє варенче боро На камароті Штоли насоблив Дерепесанку осмута просут писаци
на реґу носу ту роботе тури родины турсиво школіня Вступи до дому
Повісті Ны на нашу воску Русинови на кацу осину спосіны ЛЕМ фм
І вітаме на антені лемковского радия лем фм зачынаме авдициє Лемковскій ґанек
єст то новы проґрам на антентie радия елемковскій ґанек наче без дже
полегать єст то запис розм з барзе цікавыми людзми з реґіону зарвно
з Бескідуніскєґо з Лемковины як р з особами дісяй мешканцыми на Дольным
Шльозку на Чужыні Дісяй в проґрамі Нашым гостєм єст Вальдемар Добровольскій Вітай
Вальдку памятам Вальдемар поході з Ґорлиц мешкат в Ґорлицах і марз цікаве
хобі Інтересує ся докладні історийом але є таком історийом цалковито можна повіде
тілько єй выцінкєм а докладні І святовом і вшыткым выдажынями з тым
з тым окресом звязаными котры ся одбывали дзяли на терені Бескідуньскєґа і
в реґіоні Ґорлиц Вальтку повіш нам ций цо ту ся одбыло в
почас І войні свойой Ну перед вшыткым ти свинна бітва Ґорлицка ци
переманя фронту є войска центральне выпары Росиян з того реґіону очывісти Росияне
тенды хтіли ся перебіть на Зіне Венґєрском абы допрови допадку Австро Венґєр
то нісеті ся ім не удало Сон власне тутай така дужа ліжба
тых цментажы зо взгляду на то Паньства центральны де поважно до того
проблему подежы встюгнимаш посілкі Аж з Нимец Стона в натых цментах спотыкаме
не тых самых Росиян ци Австрияків але цеж спорности Ніємців Ейґо до
подіна вшыткого родаю народовости Вам тутай Поляків Чехув Словаків навет Босняків З
Балкану спровадженых влохуф можеме теж споткати же то бардо цікава історияґіону Цуди
можна Васє вспомя ся о цментажах Васні Маме іх цалком спорой в
реґіоні ґорліцкім о повіци ґорліцкым якій тіж шыгань стошечкы вадже на заход
на сход Іле іх єст докладні і мінций в якых місцевостях на
якій обшыри якій обшар они займуют Но тых центажы напевно всий ніж
єст описане в літератуже поневаж тутей в нашым реґіоні члі Ґаліциі Заходній
было іх Доцельово міяло бы тіх понад <unk> Вышло понад <unk> очосі
тых удокументуваных корет творил выділ Ґруп Воєнных ци Коментатуры Войсковой в Кракові
Далей навскут было іх теж споро але там нестети забракло уж і
часу і перендзы на іх будове но як сам віме то уж
є сум терены адміністрацийны Польскій Там дзяли ся уж потыжны дівны речы
Нє так повім є до конця м Здавано си справы жебы жыча
то опєкуват ся тым цметажами і так і так дале Натомяст туты
в центральні в нашым обшыри чылі Ґорлиц і тут реґіону Лемковины Но
те цментажы сут подільоны на стісло окрисоны Окренґы очіпсех Окрных єст подайже
десять од Краковах ешо Жміґруд Наштера на корт обимує дварзы цікаве з
окринґі І Жміґроцкій ораз троліцкій Дачыко цікаве поніваж по ся тутей на
тым ґжыстым терені Ці архітекці ктры проєктували центажы мусіли є барз докладне
вкомпонувать в крайобраз Тых ґурек тых істори яка ся вдажыла подичы то
ґо барз прецизийне тутай знане в реґіоні Окрему Жміґроцкого проєктант Душан Юркович
знакоміты словацкій архітект міст куншту Древна котры знаком потрафіт древно выкорыстать в
целю будовы тых цментажы Чыл ся теж проєктово в каменю Ниґо жде
куємно тяжко назватже конкурентале з сосіднього окрему чли Ґоріцкого поручнім капітан німецкій
Ханс Е уж ся усмі ґубіл назвиска Ханс Хавтма не той был
То был ніст тонт Ханс Маєр о лазня м поручній Арміі Німецкій
Он сколий барз любувал ся в каменю і тутей маме дужо прикладу
в такій цеметажы вренч монументальных будовлі з каміня і бетону Чустє бытне
в Джымє покрываных в лясах але жела памятат же <unk> лят тому
більшой терену была цалковиче незалесяна было дужо ломк паст твіск Етажы были
кєди дужо барді видочне здалека терадне днесом сом скрыте в тых тых
лясах то теж додає трохи клімату Сон вася розвий туристикы дуже міже
накєруваны власня на те руж цментажы то ся розвіят віт Несте ґожо
Дужы но і те цментаже дале на пулноц ци там Окреґі Лужний
Ясла Бжеска Пільзна на заход Ліманова Пшеско Кракув но єст отаємництво Як
бы сміял так вымініть може єден два найцікавше чы найсуннійше каждого з
тых архітектів і Душана Юрковича і того німецкого архітекта рун з реґіону
ґорліцкого як бы ся нял полеціть туристом чы прибываючым тутай на Лемковины
в Бескітнійскій То дже маю ся удать докладні і для чого акурат
там Делепіто полесіл бы єм вшытко але як сам вшыткє ґняда ся
звіді Тес ченшків бурцяші бурцуты так направда полеты направда кажы цментаж єст
індивідуальный і кажде має в собі неповнажальны цехы надане през проєктанта Так
Юркович Бардо як так вспомняєм любало ся в древня але теж в
каменю поліцил бым наприкіты на Маґуже Малостовскій тамтом <unk> цментаже <unk>леко сеж
такій барто пиякны контраст тиґну на тых двох цементажах є в першы
завіра Древняне криже єст наґладне уситуваны туж поджытем а другій ж выконаны
цалковитє з камяня лупаного Так же то такій контраст же тумаме древно
думаме камінь цеханім така Нізбыт Популярна у Юрковича але кілька такі центажы
восли типово з каміня теж зробил А тутай Біжый Ґоліц но то
перед вшыткым наш репрезентивны центаш нр <unk> в Ґорцах Вночено ся до
холерай вікшыт тей в тым окрянґу репрезентативны чли репрезентатицар Окрянґ І тудий
з цікавости фонда тіж не запроєктало ґовасных Поручника Змаєр тико на дроде
конкурсу вылоняно проєкт інґо архітекта Чест елементу там ся могло повтат З
іных проєктів там о ґульня мож было мувізмувіть і мувіть То направды
скопальня інформаций вєдзы Алеж з тых цментажы ночкат ж барже на пулноц
в Окрим Вкрижный рновоно статню ментаж сташку котрий як єден з нелічных
васнів Єст на отвартій престіні аж до дісяй также Сум з ниго
барзы пиякне видокі доґала Але предшыткым полетіл бы м те цментаже котры
сут глыбоко схованы в лесі поніма они мают свій клімат они сут
запомняны Кєди ся одвезе такє місце і входят до лясу а ту
наґлен в домосконвы выскакує нам Така некрополия на самым сродку но то
єст тос цікаве пшетя Дакогось хто мислит жы цікаве ґоні знайде Поза
лемківскыми цметажами а сомтеж ввеє но предесткім полесіл бы м Высовом тутай
цметеж на высоці нр <unk> очывістю єст Встане же так повім деґрадациі
запомняны але маюцы свій урок чытеш хотяж бы в Бодаках цмі вкомпонуваны
в ляс природа ґладне оточыла Но чы так цілпроєктат того докладні не
віме Але Але та природа Бескідньскій ґо теж зробила своє і одцітна
пят на тых цментажах тутай в передешыткім єст шлях архітектуры той центальной
шлях Пішой войны святовой так же ктой приєде то з каждом мапом
не безмія проблему на трафіня на Р Найпякнійше як і то найбарже
Та повім наймній утримали цментажы Ящы так цментажы памятам хотяж сам ніле
зобачме і віле з них звиділом на ротунді повыжей реґєтова там єст
О так власне там власні остатньо докончоне зостало одділо Його одновляня то
єст дост інтересуючий цменташ поніваристичне высокы ґонтины котры Юркович дей запроєктувал Но
они здалека бы барз файні выглядали дико нестети нотент вчыді сут цалковитя
залесяны Поджас першой войны он был лисий так же там барзы тяжкы
валькі сєтучылы Ідеом од будовы того цментажа было Тамправда нарослу єс в
року <unk> доперо такньово стньово через остатні <unk>надся лят трвал тен ремонт
дост дуго Но так нестети то часом быва Нов ґлувным тутай проблемем
сумочы пиньонзе То такы барзы коштовны працы Не єст то єден з
пінкнійшых цминтажы хотяж так направды Моім здаєм не виташ докладні того піякна
понімаж нозбіска он выгляда зупні іначый Акс поґляда в архєфальне здєнця на
ты макєты і так дале Дос далека он запевне проєкто запевне бы
ся презентувал дужо дужо ладній <unk>aй клімат А то робіт жебы кліматка
зварак звлаща тутай в нашым реґіоні Докладні досю довиделі сме уж ніцо
цалком споро о тых цментах з І войны свой туй в реґіоні
може приближыш скле в ті взяло такє заінтересуваня тым кавалкім гісториі і
такій повід сме специфічны свойскій локальны патріотизм до того оповід сосвєнций А
тутай істория теґ єст дост шырока і розлеглак покрутсє вспомина од чого
ся дотачело оно Не уже яко дзєцко перед вшыткым інтересувала єм ся
цментажом орнители цментажами але в оґунях історийом Войсковости но тутай в предшыткым
Хоці о ІІ войны свом одтекы ся зачало од тых вшыткых проґрамів
телевізийных Потам зачало то нарастат стораз барже і за чымто За чым
барзі то вкртат потім шкупуваме кножкы чраз бардій конкретны Єсли до конця
не здавам собі о справы Аж так напомн мешкам туж по цментажем
Е Ном родіме ся <unk> видзы ґо з окєн Там дітінство а
тин цментажыв В дужій міже то там вас ні спінджує Так до
конця ся тіж здавати справы так направды цо то за будовля єст
Чым ону сушы чому така велька єст і так дале То чом
нараз так доперо Як зачол ся в ґлбях том тематикы по тым
одкрыл тиж Пойну свом Не як впадо кілька іных чожен о темат
Власні тотых операциі Ґоріцкой іх цметажы то зачаме повелі одкрыват власня же
тых цметажы то єст так направды ні кілька якынасты а потем навет
кількасет Но початково такы щы школьны запалы враз з колеґами хтіли сме
те цметажы вшыткы роверами обєхати Оскочыло ся як скончыло чыкотико на запале
ци на двух альбо чех Дварити Но такій почонтек як вы Але
пізній Кєди получыме теж моім другом пасы з тым чотоґрафі впадал на
помис а чому вы того вшыткого не сфотоґрафуват Чули сте вше давно
было вельо інных то барзі докладных тых опрацувань талей Айстеж єм затворжыл
створит такій свій власний альбум О цментажах ту тых ся з реґіону
Но і до чем сороз дале ся порушат сороз то наступны окряґі
сраз дале і далей дале Аж в концу дошыто такы моменту уствіджуєм
же порад зробит звянций І кєди впадло мі во такій білый круг
тутей о тых цметашах ци найсімнійше діло Майора Рудольфа Брога і капітана
Ханса Холтмана выданы уж в <unk> р описуючы власне ты вшыткы цементажы
Та было барз дужо архівальных цікавых фотоґрафій іноче з том кньком ждым
лятат по тых центажах бач на порвнивать тездинця цо ся змініло цо
єст цо было Пізньой памятам ера інтернету настала Іно кілька нащель кілька
може пять шест лят тому докадну не памятам Архівом в Кракові Народове
удостемпніло цалый Спюр Акт Такіх васне тевы выдял ґропоєных комендатуры войсковой в
Кракові Авто Венґєр Оні барзо скрупулятны не ты описували ци ци ци
циментажы але предестмі робили документаци з Дінцьовом она ся в дужей мірі
заховала Чуй ся не в цалости але Дужынь з тых архівальных зостало
Ай же я єст тым чловек котрый не любит повтажат певных проєктув
інных же постановлям же ствожыт такій свій авторскій проєкт Міновици буде спробувал
одвзоровать Стары Уєнця цментажы І в зыставляню вспілчесным так єст в зыставляню
кєдис дісяй Тем проєкт похлонул є Дост повім конкретне Вкранцієм ся в
тоглбне Вецні уж два окряти практичні цале сфотоґрафуває порушам ся дале В
друг выставе з того остатнього в пафілонях істориі міста Мысли о чым
дале я тото очывісти темат одлеґлы І Так то ся начальо так
повім вшытко зачало ся власні од такых же так повім Од того
діцінства од власне часу школь од діньства ж до выставы власні в
павільоні історичным А як то ся стало же тамта выстава міла місце
кєд докладні тиж припомній Нов <unk> хыба в віснує мажец так мі
ся выдає бо туж зараз по В тых обходах майовых Або пшетыма
Тай попше был в квітню єщы Цалы квітя было ток так терас
ос ся припомня то было в квітню Но же так повім я
то была мя перша выстава также Ека повім Доктор Ґосіл наєм а
вдає ся до вінституциі же так повім з том офертом же мам
тиком так і збюрцям той выставі кажды знал знал нєджыл цо робит
і так дале Але при Ґарнелі між так повім В павільоні Хяста
Твоя перша выстава невідомо початкі завше сом трудне Вшытко міся выдрукуват самы
тутай коштычы Споре з якым одбєром споткала ся выстава твоіх здінь в
твоі фотоґрафіі Якы люде реаґували ци бліжево заінтересувані чы теж было то
заскочене ци як то выглядало таке То єст тяжкій тема єсли хоці
о цментажы понімаж было уж вельо выстав того типу подобных Маючых ся
дотичы ватошечку інного схемату Але так чловак видать было з заінтересувань зарвно
осуд старшых як і молодшых Але так я спомято з бардо тяжка
тематика так же некаждому підпада под ґуст Тот тым ся тя просто
інтересува Така тематика для конесеру можна одповіде так є высмакуваных люд смакуваных
Ем може так ся запитам поніж ділаш о інтенсивні в інтернеті на
Фейсбу маш кілька фантейжыв на котрых публикуєш старе фотоґрафє може я знам
о кілька з них м ін высова на старых фотоґрафіях єщы кілька
інных якы там адмініструєш Но ся зачало в пшедеткым Ет три лята
тому Ні я бы єм того ініцияторем то был мій знайоме Матео
Жмуха Е он заложыл такій фанпейдж старе Ґорлице Я чуюстю был єм
єдным котрий му підсылал найвенций здєнць якы же Такій вас пасийонат істориі
то теж зберам очывісти жыны стары фотоґрафіі почдувкы і так далем тиґо
тужо Бартожому тых материлів подсылаєм аж такому іной же не здало того
ансамб Робіс генс запропонувал мі Назвіме то вакат другє адміністратора же мсос
теж там огарнул поподсылал Одко ся зачало по тым стверджуєм же то
ся даж добре розвия а мам спорийны фотоґрафіі но то твожы єм
фантпич о Старий Кысовей остатньо теж в архівом Бескідуньскєґоч і вшыткы інці
туй знінця архіфальных з реґіону в тым рум Публикує теж Дздєнця Васняти
єй цментажы З року з лят а мож доклад лят <unk> Скдобываш
материялы та архівальне фотоґрафіє з Старездєнць Дужень збіру но то єст ом
здєнця родзінне котрых посядам барз дужо теж за моду дужы коли стували
Почтувак котре тераз одраз нісо так выдаваны то поштувкы о цифризациі ноту
Терас ма автонатный святак почтувкы одходзен до ляму Сати зла См а
не почтувків правда То СмС єй так добре ті так добже же
самоправля Нов часів ся купувала ся до Поштувків Деж мам очывісти збірам
такє старе цікаве ксіжкы як білы круты цікаве впадают вртеце але предешыт
посны навязнути ерецифризациі поставил барз дужо публичных архівів котры своє збіры публикую
в інтернеті кєдищыло ся выдать за тако музеум Мувіт ся допер о
то входило ся збіоручы глядало і такопіє писма і т а тераз
дужа част тых збєр є сутну пся публичны м ним м Архівы
Народове в Кракове Варшавіне <unk>em можут видіти архіва жешовскє пшемискє они удостепняют
тых Дзєнь барже дужо так же треба везє ся попросту ді шукаты
Як і р на порталю Лем фм єст подрана з архіву <unk>re
Хісториків Єжеґотура і Барбары Туртондус хотяж теж то не єст збыт дуже
архіву але тыкіль тисянци фотоґрафіі ноні тіж сфотоґрафували спору пул Подкарпатятя пул
малопольскій тота для припомніня слухачом Єщы отий Высовей посягне през хвиле Е
в сві походіш з Высовей Як бы сте так особом не тутейшым
альбо слухачом з чужыны як бы ся зареклямувать Высове по цо до
ней приєхать і ци з ней такого щеґульного в сой довскі выховалем
бо походжы так направды з голістю вроджуєме царство то практичні спенцює Высовей
Схозіла мю з дужі вше так же єст на стане повіт же
то єст барзы мальовниче положене в здровиском нуждой в реґіон Конкурюнце з
інными перед вшыткым інчым відоками Ораз тым одослабленям Тут єст барз дужо
Місця до то туристикы Пєшом можеме престал дій навникого не спотка Но
то правда Акрат бескітнисків хотят єщы за такі такі дікі Так єщы
тлуму як на полонінях цареньскій чыветліньскій неспоткавы І хыба тым такым позитивным
чы позитывным жычыньом Бежеме поволі кончыт дісійшый проґрам Лемковскій Ґанек для припомніня
дісяй розмавляли сме з Вальдемаром Добровольскым локальным патріотом тутай Аматорем історикєм документаторем
цментажы з окресу І войны святовой дякує за розмовы дякує А слухачы
запрашам дос шуканя заповіді колейных проґрамув Лемковскє Ґыґанку на порталю Лем фм
Колейны проґрамы з колейныма цікавыми гостми уж не бавим поздравям і жыче
міл дня Лем фм