Обзерач Природы #22 – Pieniny i Jar Homole
Еп. 22

Обзерач Природы #22 – Pieniny i Jar Homole

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Pieninom: prowadzący omawia ich położenie, podział Karpat i geologiczną budowę pasma oraz wyjaśnia, jak powstały te góry. Zapowiada też spacer do Jaru Homole i przypomina o śladach Łemków oraz dawnej Rusi Szlachtowskiej w tym regionie.

Обзерач Природы #22

Автоматычна транскрипция

Обзерач природы веде якуб зыкнут Добриден дорохы слухачы лемківского радия Лем фм
бесідує Вас Якуб Зыґмунд і слухате обзерача Природы то уж другій одтинок
нашой природничой авдициі Днес возму вас зас в іщы інче барз інтересуюче
Місце котре єст барз природниче барз атракцийне а і тіж даяко звязане
з Лемками Русинами на власні покля што перше посмотрме на мапу Карпат
і Вас так введу в тоту тему Бо як смотриме напу Карпат
маме Бескіды маме татры і маме деси медже нима втиснены пініны з
ґеолоґічным в ґеолоґічным значыню пініньскє скалкове пасмо котре глубоко під земльом тягне
ся іщы дадле на схід і захід на долгости більше як <unk>
кілометрів Нале чом бесіда пропіні як наша Лемковина находит ся на вельодальшым
схід Но правда но і то є правда але праціны маме іщы
маленьку Шляхтівску Русь Памятате і штыри сте села што ся там находят
шляхтову Явіркі білу і Чорну воду Хоц днес на тій обшыри жыє
лем пару русиньскых родин то дале можеме чути тот клімат давной Руси
В селах лішыли ся там церкви і пару хыж придорожны каплічкы даде
стоят а убочы пієні на котрых выпасало ся уці сут такы самы
як перед столітьом і то як раз Русины зо Шляхтовской Руси мали
недалеко до такых чудес як Яр Хомолі і власні будеме до Яру
гомоліднес но але іщы тіж будеме мали таку малу лекцию про ґеолоґію
пєнінь но про тото жебы так ся дознати ліпше про то вшытко
про што там ся находит і чом так тото вшытко выглядат Покля
што послухайме музикы перед нами ансамбль Пульс зо Словациі в співанці в
музичным утворі під наголовком Зомріц на красу з ґунным завеє Ласуном задз
Ниґдиня до одґі го ниґди не до І слухали сте ансамблю Пульс
зо Словациі в співанці під наголовком Зомріт на красу но і мы
находиме ся в проґрамі Обзерач природы і тепер вас возму на малу
прохульку по пінінах докладні до Яру хомолі але на початок закля підеме
на тоту прохульку то припомнийме собі лекциі зо школы Загальні пініны ділиме
на три пасма Спішскы пєніны якы находят ся найбарже на захід медже
Переломом Бількы а Замком в Неджіци Маме тіж середні пєніны з трьома
коронами котры не сут найвысшым верхом пєнін і тамтіж маме перелом Дунайця
та вкінци маме малы опініны на сході з найвысшом крапком на мапі
тых гір докладні з высоком котра но має <unk> метрів над морем
Тілько ґеоґрафіі а ідучы до іх ґеолоґічной будовы сут то хоры збудуваны
з Вапняків Мерґелі но хленястых лубків і парох інчых типів скал коротко
бесідуючы з осадовых скал А як возникли пініны тото то і найстаршы
русины і пініньскы ґурали не знают Ґеолоґы тіж не мают єднозначны одповіди
на тоты звіданя за то зато же днес спиніны сут барз міцно
порізаным і поморщеным ороґеном стисненым силами природы медже зовнішны Карпаты значыт по
нашому Бескіды і внутрішні Карпаты значыт Татры Ніжны Татры і пару інчых
Знаме же творіня ся пінінь проходило в тым самым часі што і
цілых Карпат окрем того знаме же скалы з якых збудуваны сут пініны
то сад давных морскых морскых басенів в Юрій і Креді около до
<unk> мілийонів років тому был власні гев Великій океан порізаний ріжныма розломами
Пак вшытко зачало ся складати в парох етапах і цілый час проходило
тото під водом аж до парох мілийонів років тому найновша істория така
плейстоценьска і холоценьска значыт двох мілийонів років доднес То ледняковий період переміны
климату і інчы факторы котры влинулы наднешній вит пєнін Може закінчыме тот
перегляд діянь явліньом ся зосен звычайных на тій обшыри котры днес узнає
ся за реліктови і сут они фактичні реліктом но на вельо теплійшым
по вельо теплійшым періоді сперед парох тисячів років коли в пініях было
так хоряче як в Болґариі ци Японіі Но а найбарже популярна з
тотых сосон то з них власні кус уж поламана на жаль гардо
росне на верху соколиці Добрі уж сме ся вшытко дознали про пініны
значыт про іх ґеолоґію і історию але дале сме не пошли до
яру Хомолі але уж обіцюю зробиме то по короткій прерві Послухайме ансамблю
Русін Чендеш Орхестра в співанці під наголовком Ой хто ходит по хробі
Ой тото вехо дід по горы хто того молодит бо гробит бог
робит Хто готу травичку то лобі хто готу травичку то голопій што
з Рысиі Для выгно войной досит слухате обзерача природы кык Слухали сте
ансамблю Русь чендже Оркест Співанці Ой хто ходит по хробі а мы
уж не ходиме по хробі а ходиме по піянінах днес і тепер
пришол вкінци час в обзерачу природы поіхати до Яру Гомолі Находит ся
він перед самым селом Явіркы де по лівій стороні видиме великій паркінґ
на якым можеме оставити наше авто а хто приіхат автобусом з Ущавниці
то старчыт лем попросити шофера жебы затримал ся при вході до Яру
О хомолях думам же каждий чул штоси ци то в дітинстві ци
то был уж зо своіма дітими но єст то ям в якым
праві все полно люди Але чом ся чудувати скальных стін высокых на
<unk> метрів не будеме видити всяди Хомолі то невелика долина потичка камянка
котрий гардо еродувал долину што было причыном возниканя так глубокого яру по
ярі днес веде туристичний шляк зеленого кольору сама долина не єст так
долга має около метрів а стежка веде цілый час під хору і
дорогы будеме піднимати догоры будеме піднимати нашы головы може і почуєме ся
як бы сме вандрували по якій якійсых е американьскых каньонах но мож
так ся почути так приватні то повім вам же коли я єм
выярил Вярі хомолі то все ся чує як емвантрувал по такым Йосеміті
Парк або дачым подібным Но добрі а што якы докладні скалы ся
там находят в хомолях і што то є так ґеолоґічні то ся
дознаме по короткій перерві послухайме ансамблю Стара Добре Малушенство в співанці по
польскы під наголовком Істота призначыня Над мойом головом нот розкладаю своє рамы
Вче ми велюр ноци впєла сребрне шпількі вяз присяґаючы взрок зімны бляск
обезвладняме шыбуюм понад святе Вывшею чанс Взявы вєзет іле такіх ноци Єщы
всовє скрыва шытна ґенстым стіґєм і цільос Істота вшезначыня Прагнес збадат безкреск
друг незнаный Ктуре вытычыл Не уєнта в жаден шабльон постать істоты презначеня
над мойом головом нот розспаляю яст обєдніца узброіла мапы неба в ясных
мыслі спльо знакі добрий вружня по Німым склепєню вше стіґа моіх просьб
сухыше Хтіл ми видіт якє тає міце В чом шыдено скрыва записана
дробным писмем Ксєнґа Істоты презначыня Муже одкрыть пшебєк друк познаня коре накрислі
Є обєнта жадным взорем постать істоты презначы мойом головом но розкладают своє
радиюна Вче ми велю ноци впєла сребрны шпількі ґвяз притінґаюцы взрок зімны
бляск обезвладня ми шыбуючом понад святе выкшею час Слухали сте тепер ансамблю
Старе Добре Малженство Співанці по польскы істота презначыня а тепер но сме
в обзрачы природы і вандруєме собі по опінінах докладні сме яру віярі
гомоле гомолі но і Там были сме перед хвильом власні А іщы
раньше то сме чули Вы сте чули Я вам єм бесідувал про
історию ґеолоґічну історию Пєнін і она єст кус скомплікувана то уж вшыткы
знаме Но Але на щестя зы гомолями єст меньше проблемів кєд іде
о тото як они возникнули як звесні з інчыма місцями в пінінах
як примірні з переломом Дунайця де то єст мілийон теорий як тото
возникнуло а Хомолі то тіж назва вартат знати вапняных і лупковых скальных
бльоків котры парунадцет мілийонів років тому піднимали ся разом з цілыма пінінами
А може тоты теж і же тоты бльокы были уставлены на хрест
до векторовых сил якы тоты товды діяли то тоты самы силы власні
потрискали бльокы но і появили ся розломы і вступний зачаток днешнього каньону
решту зас доробил потічок камянка котрый выродувал тот яр якій днес маме
Мам надію же Вас єм заінспірувал жебы поіхати перше в пініны в
малы пініны жебы так собі одсвіжыти тіж тоту Шляхтівску Русь поіхати до
Явірок до Білой Ціли Чорной Воды пос обзерати тіж Шляхтову но і
піти власні Яр Хомолі Там єст барз красні но прекрасні Прекрасно так
направдо і мам надію же ся вам там сподобат Такы дякую Вам
сердечні за увагу пращам ся з вами музыком перед нами ансамбль Отава
Йос Роспіванці по росийскы Сумєцканя но а што тримайте ся останьте здоровы
і ягой Хто там єде хто там єде то нам єдет пасмари
на ґрамой та на ґаває та нашы скаваиі скаваиі народ матіжний Єлосямор
єда мой тораз єдин то раз будит осразбі головой Но высыґрайте мє
на го выскываря потішно што вырюґеніва міня урышала вез еґраня мє такого
васоме реґали Што выся єст пизыт пєдно ним реґали Ой голова цим
полова цим полова заложытса а з казайми і по броні по дроти
ряденці доваля од Карянца і достали сме і Палянцам <unk> Зкажу што
єст дорога Признає зміраня ся нового позває і не пріом никого не
подоласє пожого Яслайо нашо Натали Соломяй та не золом паве Упанружы русикусы
міже кусым <unk> дань жывот свят судсе воєси То был проґрам обзерач
природы