Обзерач Природы #26 – Upwelling na Bałtyku
Еп. 26

Обзерач Природы #26 – Upwelling na Bałtyku

•

Опис епізоду

To odcinek audycji przyrodniczej o Bałtyku i zjawisku upwellingu, które powoduje wynoszenie zimnej wody z głębin na powierzchnię. Prowadzący tłumaczy, skąd bierze się letnia chłodna woda w morzu, i zestawia to z przeciwstawnym zjawiskiem opadania wód.

Обзерач Природы #26

Автоматычна транскрипция

Обзерач природы веде якуб зыкнут Добрыден Дорохы слухачы лемківского радия Лем фм
бесідує до вас Якуб Зиґмунд Зачынаме обзерат природы нашу природничу авдицию штопятницю
і што днес буде ся діяло про што буде бесіда на власні
Дознаме ся днес чом літом вода в Балтику быват зимна а докладні
то буде власні пару слів днес о апуелінґу о такым явиску котре
называт ся апуелінґ так з анґлицка но власні днес не буде ништо
про Бескіды про Карпаты про Лемковину і такы нашы обшыри Поіхаме над
море а тот по но з той причыны жебы так на хвильоньку
одпочати од тотых гірскых тем і жебы дознати ся дашто но цілком
інчого айті жебы так помиряти о тотым Балтику нашым докладні Но власні
Бо мож досвідчыли сте того самого явиска як а <unk> бо літом
над Балтыком быват так же окрем красной сонечной хвили треба быти вынятково
здетермінуваным жебы войти до воды а то є для того же вода
єст брудна ци фаля высока але З той причыны же вода єст
льодувата же нормальні там ся не даст ся войти якыси ся скоро
оно нам ся не хоче уж купили Но власні мож вам ся
подіяло так почути тот устиск зимы в середні літа І думали сте
одкаль то ся бере власні прецін іщы вчера могли нам бесідувати в
телевізиі же вода в Балтику ма уж більше як <unk> ґрадусів і
же вода теплютка а днес зас маме не знам воду барз зимну
меньше як плюс <unk> ґрадусів Но і од днес уж будете знати
одкаль Маме такы зимны приплывы над Балтыком бо вшыткому винен єст апелінґ
А што то такого што то заявиско днес ся дознате покля што
пущам вам кус музыку на розслабліня старе добре малженство в співанці Дзівчына
з Пулноци Єслі вруці ждам дімруз зміня воды в люд там ґє
остринаровісти віятр вийонц вєє просто в тваж одведь єй проша поздрув йон
Дзєвчыны з полноцтых строн Зєвчына з полноцных строн Єслі трафиш там ді
хлуд стіна в жылах крев Там ді не успіоне ліхо танчы на
єзора кше Справд за мне те щыдост цєплима плаж Выхроніл єм ґди
смєшх затрасне джві Выхроніл єм ґди смєшх затрасне джві Вся лем відет
чы втіж памята так як я Оґєнь вызнань жар обєтніц шелест шептув
аж побжазк Кєди ноци ґенсти сплыва мро За ним в блязку встане
цалкєм новы ден За нім в блязку встане цалкєм новы ден Пендонц
там прошы повіц єй же ґди зачне топнеть сніґ ґубіонц ключа руше
в дроґа сляд за найзімнійшом з ґвязд де без жалю з очу
смыть тенскноты пил і велькомєньскій святел бурштынове ґвен І велькоомєньскых святел бурштынове
ґвен Єсли вруціш там ґєм рус зміня воды в люд там ді
остринаро вісти віятр вийонс вє просто в тваж одєцом проша поздрув Йон
Дзєвчына з пулногоцных строн Дзєвчына з пулноцных строн Дзєвчына з пулногоцных строн
євчына з полноцных стран І слухали сте старого доброго малженьства співанці по
польскы дівчына з Пулуноци а мы днештым обзерачу природы дознаєме ся дознаєме
ся про барз інтересуюче явиско якє выступує над Балтиком а называт ся
Lin<unk> Но власні Якоси тот Аплелінґ не дождал ся ниякого польского ци
лемківского одповідника найвласні бесідує ся так з анґлицка Аплелінґ Коли си пропонувано
таку назву так тлумачуючы безпосередні е же тото єст роснуче морскє течыня
але якоси ся тото не приняло і лішыл ся аплынґ Но власні
і тот аплылінґ значыт же то єст такє выношыня зимных денных від
поверхню Зберника його такым противні такым противным явиском єст давны велінґ котрий
зас робит такій сплыв сплыв війт з повірхні в сторону дна і
єстє опадаюче морскє тычыня Новачні тоты морскі морскы течыня можут выступувати веш
во вшыткых практичні вводных зберниках але для нас і для наукы найбільшы
найважнійшы значыня мают океаничны системы а пинґу і давны велінґу Выріжнят ся
в них но так взагалі два типы такых рухів воды а по
лінґы рівниковы і прибережны Но і так зачынаючы такнохірно льотні можеме ствердити
же вшытко єст споводуване Обертаньом земли но власні познаме же земля ся
обертат так долколя самой себе тіж і долколя сонця але не бесідуєме
тепер о тым тотым обертаню долколя самой себе но і же земля
обертат ся з західу на схід што власні робит такы возниканя віровых
комурок повітря котры власні при нагоді тіж такы робит такій поверхньовы рух
воды Но і то тіж нам робит тзв ефект корьоліса але про
ефекті корьоліса то єст теж барз інтересуюча тема і барз практична і
не маме практичні свідомости о ним То буде мож і дає колиси
і єден одтинок про тото але з тым ефектом корю ліса єст
звязаный а VПінґ Но і власні іщы так бесідуючы о аплы лінґла
докладні о тотым рівниковим то він ся появлят на стику Великых вірів
океаничных вірів на границі пілкулы пілночной і полудньовой там ся обертают они
в противных напрямах і так вытягают на повіхню тоты глубокы холодны океаничны
воды з дна Но Але як ся додумаме но тот тип аПылінґу
рівникового не выступую над невыступує над Балтиком Но власні затім якій маме
апылінґ над Балтиком Апылінґ прибережний І прото той про такы детали того
явиска уж повім по короткій перерві послухайме тепер ансамблю МІ Співанці під
наголовком Поцо я ту єст Поцо я ту є єст дом бе
зам нє схня а зостарам ґотшал бы пшет людьми спогядат ся умєм
танчыть уча слухат умієм бы сом насам зысовомста од серцам од серцема
дочыха і серплі обстегуча ся доряздам без вечы розмаху намілосом ємяз дам
вшыткому бачыла вам о цо я ту Янста О цо я то
Яста О цо я то Янста Оцо я ту Яста ци моі
сердят тылько дя довят боя тыжнявем я в моім серцу ротня Тылько
дя боя тыжнявім я для ґлупє го кажды дзянду ся то яж
так упьом і цікавостна же в цам єж рату єм стеразя візораз
як кредкя Цале то муй страх же там ту весенсу же єстем
ту в страв <unk>eo<unk> моі серцом любня Тылько диавя боя джя вимят
моім серцу робня боя дня І Одсоя ту єсте слухате обзерача природы
крик І слухали сте ансамблю Мікромік в Співанці під наголовком Поцояту єстем
а мы в днешнім обзерачу природы бесідуєме про а Елінґ што то
є заявиско но власні знаме же выступує над Балтыком і же Е
но має оно влияня на тото же часом окрем но такой доброй
температуры моря такой высокой <unk> ґрадусів быват же ізза Апынґу маме лем
плюс <unk> ґрадусів таку барз холодну зимну льодовату льодувату воду над мором
но власні і уж сме ся дознали перед перервом же маме ріжны
типы Апылінґу і над польскым нонадбалтицкым мором маме Апелінґ Прибережный І тота
справа єст тіж кус барже така скомплікувана ниж як в примірі Апылінґу
рівны Ковалхо Бо прецін но тот наш берег Балтику но он єст
в ріжных напрямах не єст такій з пілноч на полудня ци західю
на схід єст такий но нереґулярний і власні жебы додішло до такого
вытяганя той воды з дна през тоты морскы течыня то потрібны сут
тіж іщы додатковы варункы додатковы обставины і сом нима вітры котры дуют
з ріжных напрямів і тіж так званий транспорт Екмана але про нього
більше не буду бесідувати бо то єст но Дальше проґрам лем популярно
науковий Но але так вертаме нашы берег Балтицкій берег належыт до дост
вітрных То знаме же над Балтыком дує вітер і вітер тот барз
часто дує подля берегу Як вітры дуют з заходу то транспорт екмана
буде одхылял тоты поверхньовы морскы течыня вправо значыт в примірі польского берегу
ку Земли зас коли східны вітры будут дути то будут одпыхати во
поверхньовы воды ґу мору і то буде ґенерувати потакы мати вліяня на
тот наплыв зимной воды з дна ку повірхні і затім підсумуючы маме
таку таку загальну засаду реґулу єст она така же на польскым береху
Балтику західны вітры будут нам Е будут влияти на наплыв теплой такой
нахраной поверхньовой воды до береху і товды власні маме тоты <unk> ґрадусів
тоты такы почутя же практичні як в Хорвациі сме но власні а
як маме зас східны вітры то они будут ґенерувати тоты возниканя а
Елінґу бо будут там одпыхати повіхньовы воды і буде тот наплыв тотых
зимных денных віт ку повірхні і товды власні маме тоте тоты такы
плюс десят градусів таку барз барз холодну льодувату воду бо то єст
вода з дна Но і тото явиско єст барз барз часте і
выступує в ріжных реґіонах аж і по пару рази до рока Реґіоном
Хыба такы такым де найчастійше тото выступує то єст пілустрів гельскій а
докладні його берег од стороны Отвертого Моря зас дост редко дост рідко
а Пелінґ выступує появлят ся в реґіоні затокы Поморской і Лебы Но
і такси зоста зо статистик выникат же більше як <unk> процент польского
береху обняте єст зимныма тема морскыма течынями но і в дакотрых примірах
ріжниця воды медже берегым а Отвертым мором може доходити до аж <unk>
ґрадусів Значыт же може быти же в ві такій я не знам
примірні Ярославці буде плюс <unk> ґрадусы така тепля вода і там буде
як в Хорвациі зас <unk> км або на схід або на захід
буде тот апелінґ он возникне тото явиско но і там буде вода
котра буде мала лем плюс <unk> градусів Но власні такы барз інтересуючы
речы появляют ся над нашым Над но польскым берегем Балтику вартат тото
знати і быти того свідомым Думам же то было барз інтересуюче і
тіж як єм такы но вюл такы дослідчыня повіджме над тотым явиском
то єм ся направду дознал барз вельох інтересуючых фактів Послухайме тепер музыкы
перед нами ансамбль з Мадяр Оревуар в Співанці Вахур а пак вертаме
до проґраму наміцали оверонда будьолякіла пиля Больда найдо Яй яй айрателяй од
далько обой сумом мысле сме Дарейо Вілібаці Модер Кяпаців ішмера до Юрі
Катиату Кутюрилі ой можойока мома купи ой дай дай дай рака о
І слухали сте ансамблю О Ревоі в Співанці Вахур по мадзярскы а
мы днес находиме ся в обзерачу природы і сме над Балтиком над
польскым но не лем польскым мором власні днес одпочаме но так сме
на такых вакациях повічме Е од Бескідів і од гір но і
што помалю уж інчыма наш проґрам лем припомну про што днес была
бесіда бо днес я єм Вам бесідувал про такє барз мало знане
але барз як же так Но часто выступуюче явиско над польскым мором
а докладні про Апелінґ Апелінґ значыт такє явиско коли холодны зимны такы
воды з дна Балтыку выплывают на поверхню і роблят тото же маме
барз холодну Е воду власні над берехом в дакотрых місцях І тото
быват же єдного дня може быти в даякым місци ґрадусів так тепля
вода а наступного дня як лем вітры ся зміняют то може быти
тата вода барз холодна і мати лем плюс <unk> градусів То є
барз інтересуюче і важне явиско бо то поводує барз но має влияня
на ітиш туристику на ріжны речы треба тото знати Мам надію же
то ся вам придаст в будучым часі покля што дякую Вам сердечні
за увагу слухайте дальшых одтинків обзерача природы пращам ся музыком на сам
кінец Давід Колер і співанка почешскы під наголовком Джіпсі ляф тримайте ся
останьте здоровы агоі мам лавеносі дни Пісем сы грава Небезпечні гри Ціканска
Ласкі Горґій Ґрвенавал Ци тота глядал І ґді што лем єс правни
Ніті і зід ді си протьмі вставал стем єм зі Без тебе
сам бледнуй якості дабуй спанек і кого там лем пустіл жто не
зыкнеш буду сте былу піт буду сте боу літат писевши глу сміє
вцікєє лю дікат робит селе лібито было сладні мійтує ціп сыла для
роґы і лян ейтує силяны нароґы і на чы <unk>eara<unk>ну якости ідатий
спалек нікого до ней не впустил ле тіж не лем яко я
суставальний пат рікля сказнат під ципліі скы мапуджат Слидів яко блязен Як
дуля це сту здат Уй смутек Ні разем ни кєбліі ско напудят
і кєблііско напуджат Хтял семєн з єйземстім Без тебе саледной якости Лідату
і спанек никого до неєй не вус Аж дижеґнесь Моє маляджы пси
лаф метут барес камаф То был проґрам обзерач природы А так А
котры