Обзерач Природы #41 – Choroba jesionów
Еп. 41

Обзерач Природы #41 – Choroba jesionów

•

Опис епізоду

W odcinku omówiono chorobę jesionów wywoływaną przez grzyba Hymenoscyphus fraxineus, która od lat powoduje ich zamieranie w Europie. Prowadzący wyjaśnia też, jak patogen mógł trafić na kontynent, i wspomina o badaniach polskich naukowców nad ochroną tych drzew.

Обзерач Природы #41

Автоматычна транскрипция

Обзерач природы веде якуб зыкнут Добридан дорохы слухачы лемківского радия Лем фм
бесідує Вам Якуб Зыґмунд і зачынаме єдину природничу авдицию на антені лем
фм котра называт ся як добрі знате обзерач природы Івасні днес уж
<unk> одтинок Што буде ся діяло в днешным одтинку Буду Вам бесідувати
о хрибах а докладні о єдным хрибі але не такым же можеме
собі піти в ліс і зберати але о епідеміі хрыба котра єст
великом загорозом для барз красных і важных і потрібных для нас дерев
як ясены но власні бо ясены умірают гынут в драматичным темпі в
цілій Европі І про тото хочу Вам повісти власні о тотых деревах
і о тотій хвороті котра мучыт нашы ясены покля што послухайме музыкы
перед вами ансамбль з ємен з Блізкого Східу ала в співанці по
неарабскы по гебрайскы тепер буде яфе і на кім єм го мах
лих там єс льока ліми колектана аґеля коля лаґтана мам є в
да мальных ляпелі беко Мочиали Чули сте перед фільом ансамбль Аласбійского Сіду
вы співанці погебрайскій Яфей на кім а ми вертаме уж до Польщы
на Лемковину взагалі до Центральной Европы і дознаєме ся про ясень звычайний
ясень высокій про тото дерево котре походит належыт до родины олівкуватых котре
барз часто барз популярні росне в Центральній і Пілночній Европі очывидно в
тым і в Польщы Од тридцет років популяция тотых дерев барз поважні
хорує єс ся Ясены вынику такой хвороты усихают і хынут іщы до
недавна думали вшыткы же нич не урятує Ясенів Але ґрупа польскых дослідителів
з Яхійоньского Університету і Рольничого Університету в Кракові нашли спосіб на нищытеля
ясеновых лісів но але перше зачнийме од самого Ясеня Назва Ясень ясень
звычайный ясень вино Высокій має своє джерело в тым же єст він
найвысшым лістяным деревом роснучым в Польщы барз любит плідны землі затім найліпше
росне в долинах рік творючы такы особливы лісы оддавна тіж Істнує великій
культ словяньскій культ долколя Ясеня но а днес власні тото дерево на
нашых очах гыне і то власні звины хриба котрий был завлечений принесений
з Японіі а докладні про тот хрип про тото тоту хвороту я
вам повім по короткій перерві послухайте тепер помадярскы ансамбль РО в Співанці
Вахур ґазуріо закіля што о собо докійкараста кікарас то опіци в Iмакє
то зудова з дуро наміслами отца Велида Путьоля дякєля то зуцапи мате
набо ой дорогы волього ойой до я вольо бова мова быти ботого
Йойовой Йой яй ґайайо од парко бойсумом мысля сне реґіо Білібаці Моніґра
Кяпацю ІІра до Юрікацю Сомаровасу р робира Літу Гляди тото лаґоняй Та
корокудя вой <unk>оймо за самого для была бома купи нарабо Яй раґатоля
о па дава золотых осадат да ва Слухате обзерача природы То был
ансамбль О Ревоі в співанці Вахур співали для вас по мадярскы а
мы в обзерачу природы днес бесідуєме про хвороту яка мучыт нашы Ясены
высокы а власні што мучыт докладні виноватым той великой епідеміі хриба єст
докладні гыменусфикус Хымено перепрашан гымено <unk>emус фраксинеус котрий правдоподібно был привезений до
Европы около <unk> років тому Може быти же приіхал з закаженом саджінком
або был принесений през чоловіка хриб барз скоро ся розліл практычні по
цілій европейской популяциі Ясеня Высокого і в каждій державі помале он робит
такє спустошыня Інтересуюче єс тото же манджурскы ясены котры роснут медже інчыма
в Кітаю Кореі ци Японіі сут одпорны на діяня того хриба лем
наш Ясень Высокій не потрафит собі порадити з інвазийным ґатунком През остатны
рокы дослідетіли лісникы но призрывали ся смотрили на тото як хрип параліжує
дальшы дерева Охраничат тот хрип Е тот хрип охраничат переплыв воды і
важных складників для Ясеня результатом ясень перше скоротшат зы зменьшат свій розрост
пак зас зачынают усихати лістя а дальше то уж ціле конары дерево
ним ся перевалит на землю буде уж цілком мертве Скаля епідемі в
Европі єст так велика же аж в Швециі ясень трафил уж на
листу загороженых ґатунків в Польщы доходит уж до хыниня хынаня цілых лісів
Але істнуют на щастя оддольны такы ініциятивы примірні порозумліня для пільчыцкого лясу
во Вроцлаві котры пробуют борити ся зо шкодником Але на жаль ситуация
днес іщы єст фатальна барз зла власні але Хтіл єм тіж Вам
повісти о надіі яка ся появила власні тото одкрытя дослідителів з Кракова
може нам помочы во вшыткым але то Вам здраджу по короткій хвилі
послухайте музыкы буде штоси по іслядскы о перепрашам по естоньскы ансамбль Ґрейп
в естоньскым фольку під наголовком Віхма Лойц котра в дівой Ні лем
рва найдмальспада мас найпарат мастиз <unk>Xорно люде нармай морсме Не мамя расер
То был естоньскій ансамбль Ґрейп в співанці постоньскы очывидно під наголовком Віхма
Лo т мы вертаме до проблему з ясенями в Польщы Но але
уж знаме уж дознали сме ся же дослідитіли прібували найти скуточне розвязаня
проблему і нашли Але што робили Е раньше но по власні рідны
ани такы зарадчы діяня ани хемічны пестициды не помагали Вказувало ся же
такы діяня были або часовы або забарз інвазийны бо вкінци ясень То
дерево котре не росне В сусідстві інчых окремых рослин і примірні трудкы
і другы субстанциі то были бы захорозум для окремых ґатунків але власні
Появила ся тота надія на скуточне поконаня выграня той борбы з хрибом
котрий девастує популяцию Ясеня Ґрупа дослідителів з докладні з выділу з выділу
біохеміі біофізикі біотехнолоґіі Ягілоньского Університету та і з выділу Ліснього Рольничого Університету
в Кракові методом орґаноґенезы прибышовой опрацували ґатунок ясеня ясеня высокого докладні котрий
єст стабільний ґенетычні одпорний на нищытельского хриба І тепер власні науковці дослідители
глядают партнера до масовой продукциі саджінок того здорового уж одпорного ясеня по
тото жебы зревіталізувати міцно уж зменьшеном і надшарпненом популяцию нашого красного дерева
ясеня высокого звычайного такы власні такы справы ся мают в нашых лісах
же дакотры дерева мают своі хвороты і власні треба ім помагати і
тіж в такій лабораторийний спосіб Мам надію же днешня тема така барз
лісна барз природнича была для вас інтересуюча Як вам ся подубало то
очывидно слухайте дальшых одтинків обзерача природы пращам ся з вами музыком на
сам кінец ансамбль ІМ т смайс зо Словациі в співанці по словацкы
цести другой треды А я вам дякую за увагу чуєме ся в
наступных одтинках обзерача природы Тримайте ся агой Дадце счерпец <unk> Чловек сий
муси закричат чыжів ма зразу целком мидиі змісал Дадце з черпец <unk>
даст чепет сто єдендаст каждий там може нечы даст добре ден каждий
хто товце столи сєл тов за столу пецто єден астаже лі Двомезом
пройде міс свобода мор орбит о але рядос іст Радфесыпат зосеред ґыст
А кобы зоставил ся час чоловек камра Здаваня чунновы збада Катзыплецо стум
<unk> зразу ґрасі зда Од концер <unk>eo<unk>ra вы зроблене єст то нас
сорбата ци то здегы Стале я до спілігы То был проґрам обзерач
природы так