Обзерач Природы #49 – Wielkie wymieranie
Еп. 49

Обзерач Природы #49 – Wielkie wymieranie

•

Опис епізоду

Odcinek 49 podcastu „Obzeracz Pryrody“ poświęcono geologii i paleontologii, a konkretnie największemu masowemu wymieraniu w dziejach Ziemi na przełomie permu i triasu. Autor omawia możliwe przyczyny i przebieg tego kryzysu, wskazując m.in. na układ kontynentów, klimat Pangei oraz wulkanizm na obszarze dzisiejszej Syberii.

Обзерач Природы #49

Автоматычна транскрипция

Обзерач природы веде якуб зыкнут Добри ден дорохы слухач лемківского радия Лем
фм бесідує Вам Якуб Зиґмунд Зачнаме обзерач природы але природничу авдицию нафм бесідує Вам Якуб Зиґмунд Зачнаме обзерач природы але природничу авдицию на
антені Лем фм Днес буде барз ґеолоґічний одтинок палеонтолоґічний будеме аналізувати будемеантені Лем фм Днес буде барз ґеолоґічний одтинок палеонтолоґічний будеме аналізувати будеме
смотрити на тото як выглядало не конкретне єдно захыбаня ґатунків котре былосмотрити на тото як выглядало не конкретне єдно захыбаня ґатунків котре было
найбільше в істориі земли Бо масовы похыба захыбаня ґатунків от все появлялинайбільше в істориі земли Бо масовы похыба захыбаня ґатунків от все появляли
ся в істориі Земли найбарже популярны з них вчас котрого выгынули дінозаврыся в істориі Земли найбарже популярны з них вчас котрого выгынули дінозавры
під кінец креды <unk> мілийонів років тому но не было найбільшым зпід кінец креды <unk> мілийонів років тому но не было найбільшым з
якым мусил ся змірити цілый орґаничний світ докладні то на переломі пермуякым мусил ся змірити цілый орґаничний світ докладні то на переломі перму
і Трасу <unk> мілийона років тому дошло до найбільшого кризису в істориіі Трасу <unk> мілийона років тому дошло до найбільшого кризису в істориі
нашой плянеты Схынуло товды аж <unk> процент знаных нам морскых ґатунків інашой плянеты Схынуло товды аж <unk> процент знаных нам морскых ґатунків і
земляных земляных ґатунків <unk> процент Най власні днес дознаме ся яка былаземляных земляных ґатунків <unk> процент Най власні днес дознаме ся яка была
причына того захыбаня та і в якій спосіб оно проходило Дослідители одпричына того захыбаня та і в якій спосіб оно проходило Дослідители од
років прібуют одтворити льосы жытя на земли з тамтого періоду най тіжроків прібуют одтворити льосы жытя на земли з тамтого періоду най тіж
в добі ґлобального потіпліня то добрі єст ся присмотрити як інчы кризисыв добі ґлобального потіпліня то добрі єст ся присмотрити як інчы кризисы
выглядали в минулых часах нашой плянеты Такій буде днес одтинок як васвыглядали в минулых часах нашой плянеты Такій буде днес одтинок як вас
інтересує тема табучы знамі цілий цілый проґрам а на початок проґраму Музикаінтересує тема табучы знамі цілий цілый проґрам а на початок проґраму Музика
ансамбль Співанці поциятуєстем до ласі так подумайме над тотым звіданьом Поцо яансамбль Співанці поциятуєстем до ласі так подумайме над тотым звіданьом Поцо я
ту єстам дом безем не схня а зостарам ґорша бы пшед людзьмиту єстам дом безем не схня а зостарам ґорша бы пшед людзьми
Сповідат ся не умім танчыт учат ся слухат умієм бы сом насамСповідат ся не умім танчыт учат ся слухат умієм бы сом насам
зысовомста сонє сіло од серцам од серца ня дочыха і серплі остігучазысовомста сонє сіло од серцам од серца ня дочыха і серплі остігуча
ся до Яздам без вечорчы розмаху намілосовым вшыткому бач ня лавя Ося до Яздам без вечорчы розмаху намілосовым вшыткому бач ня лавя О
со я ту Яста О цо я то яста О цо ясо я ту Яста О цо я то яста О цо я
то Яста О со я то Яста ци моі сер то радятто Яста О со я то Яста ци моі сер то радят
тылько дя Тоя тыжнявем я в моім серцу ротня Тылько дя боятылько дя Тоя тыжнявем я в моім серцу ротня Тылько дя боя
тыжнявім я для ґлупє го кажды дзян то яж таком Жыд палятыжнявім я для ґлупє го кажды дзян то яж таком Жыд паля
теж бета і цікавостна жемра туразя візораз як крестя Цале то муйтеж бета і цікавостна жемра туразя візораз як крестя Цале то муй
страх же там ту весенсу же єстем ту в страв <unk>eaЮя Лемкастрах же там ту весенсу же єстем ту в страв <unk>eaЮя Лемка
Ояту Ясти Со в моім серцу рамя моя цо в моі сарцомОяту Ясти Со в моім серцу рамя моя цо в моі сарцом
любня Тылько диавя боя джы вимям серцу робня Тылько диавлом Іалшня вемялюбня Тылько диавя боя джы вимям серцу робня Тылько диавлом Іалшня вемя
Одсо як ту єсте То был мік Співанці по польскы по циятуОдсо як ту єсте То был мік Співанці по польскы по цияту
єстем а мы ф Обзерачу природы бесідуєме про захыбаня ґатунків докладні будемеєстем а мы ф Обзерачу природы бесідуєме про захыбаня ґатунків докладні будеме
аналізувати пермскє захыбаня Але жебы зрозуміти причыны пермского захыбаня треба перше звернутианалізувати пермскє захыбаня Але жебы зрозуміти причыны пермского захыбаня треба перше звернути
увагу на товдышній уклад континентів Під кінец перму світ выглядал цілком іначийувагу на товдышній уклад континентів Під кінец перму світ выглядал цілком іначий
перм єст остатнім періодом кінчаючым палеозоік на земли товды істнувал лем єденперм єст остатнім періодом кінчаючым палеозоік на земли товды істнувал лем єден
суперконтинент званий Панґеа Його берег не был барз зріжницюваний но практичні несуперконтинент званий Панґеа Його берег не был барз зріжницюваний но практичні не
істнували товды ниякы шыльфовы моря і в середині так великого великой землиістнували товды ниякы шыльфовы моря і в середині так великого великой земли
великого континенту домінувал клімат власні о цехах о континентальных Цехах з невеликымавеликого континенту домінувал клімат власні о цехах о континентальных Цехах з невеликыма
опадами і результатом того было то же возникнули великы пустины і пілпустиніопадами і результатом того было то же возникнули великы пустины і пілпустині
медже інчыма з того поводу барз слабо заховали ся доднес скалы змедже інчыма з того поводу барз слабо заховали ся доднес скалы з
тамтого періоду што єст трудностьом для днешных ґеолоґів котры досліджают тоту темутамтого періоду што єст трудностьом для днешных ґеолоґів котры досліджают тоту тему
захыбаня Но до недавна дослідителі тіж суґерували же тот уклад континентів тотазахыбаня Но до недавна дослідителі тіж суґерували же тот уклад континентів тота
панґеа пустинна панґеа мала головне влияня на захыбаня так великой кількости ґатунківпанґеа пустинна панґеа мала головне влияня на захыбаня так великой кількости ґатунків
орґанізмів Вказує ся же до того кризису в світі рослин і звіряторґанізмів Вказує ся же до того кризису в світі рослин і звірят
причынили ся таж тіж вульканічны ерупциі на терені днешній Сибериі і власніпричынили ся таж тіж вульканічны ерупциі на терені днешній Сибериі і власні
про тоты ерупциі будут вам бесідувати по короткій перерві Так е будтепро тоты ерупциі будут вам бесідувати по короткій перерві Так е будте
знамі послухайме покля што старе добре малженство в співанці під наголовком Дзєвчыназнамі послухайме покля што старе добре малженство в співанці під наголовком Дзєвчына
з Пулноци Єсли вруціш там ґзємрус сменя воды влют Там ді острынаровістиз Пулноци Єсли вруціш там ґзємрус сменя воды влют Там ді острынаровісти
віятр вийонц вєє просто в тваш одвєд сьон проше поздрув єй дженывіятр вийонц вєє просто в тваш одвєд сьон проше поздрув єй джены
сполного з тых строн євчына з пулноцных строн єздіт трафиш там дісполного з тых строн євчына з пулноцных строн єздіт трафиш там ді
хлуд стіна в жылах крев там ді не успіоне ліхо танчы нахлуд стіна в жылах крев там ді не успіоне ліхо танчы на
єзора кше Справд за мне теж чыдост цеплима плаж Выхроніл єм ґдиєзора кше Справд за мне теж чыдост цеплима плаж Выхроніл єм ґди
смєшх затрасне джві Выхроніл єй ґди смєш затрасне джві вся лем вєдятсмєшх затрасне джві Выхроніл єй ґди смєш затрасне джві вся лем вєдят
чы вчы памята так як я Оґєнь вызнань жар обєтніц шелест шептувчы вчы памята так як я Оґєнь вызнань жар обєтніц шелест шептув
аж по бжаз кєди ноци ґенсти сплыва мро за нім в блязкуаж по бжаз кєди ноци ґенсти сплыва мро за нім в блязку
встане цалкєм новы дзєн За нім в блязку встане цалкєм нови денвстане цалкєм новы дзєн За нім в блязку встане цалкєм нови ден
Пендонц там прошы повіц єй же ґди зачне топнеть сніґ ґубьонц ключаПендонц там прошы повіц єй же ґди зачне топнеть сніґ ґубьонц ключа
руше в дроґа сляд за найзімнійшом з ґвязд де без жалю зруше в дроґа сляд за найзімнійшом з ґвязд де без жалю з
очу змыть тенскноты пил і велькомєньскій святел бурштынове мґы і велькоомєньскій святелочу змыть тенскноты пил і велькомєньскій святел бурштынове мґы і велькоомєньскій святел
бурштынове мы Єсли вруціш там ґємрус Зміня воды в люд там дібурштынове мы Єсли вруціш там ґємрус Зміня воды в люд там ді
остринаро вісти віятр вийонц вєє просто в тваж он проше поздрув Йоностринаро вісти віятр вийонц вєє просто в тваж он проше поздрув Йон
дзєвчыны з полно з тых строн дзєвчына з полноцных строн Дзєвчына здзєвчыны з полно з тых строн дзєвчына з полноцных строн Дзєвчына з
полноцных строн Дзєвчына з полноцных строн слухате обзерача природы І то былополноцных строн Дзєвчына з полноцных строн слухате обзерача природы І то было
старе добре малженство в співанці Дівчына з Полноци Мы в обзерачу природыстаре добре малженство в співанці Дівчына з Полноци Мы в обзерачу природы
днес бесідуєме про захыбаня ґатунків докладні на переломі перму і трясу товдыднес бесідуєме про захыбаня ґатунків докладні на переломі перму і трясу товды
<unk> млийоны років тому дошло до найбільшого кризису в орґаничным світі нашой<unk> млийоны років тому дошло до найбільшого кризису в орґаничным світі нашой
плянеты і товды тіж дошло до правдоподібно найбільшого выліву лявы на поверхнюплянеты і товды тіж дошло до правдоподібно найбільшого выліву лявы на поверхню
земли Проходило тото на терені днешной Сибериі а слідом по тотій подііземли Проходило тото на терені днешной Сибериі а слідом по тотій подіі
сут тзв сиберийскы трапы сут то великы вульканічны поля звязаны з ерупцийомсут тзв сиберийскы трапы сут то великы вульканічны поля звязаны з ерупцийом
великых маґматичных провінций Но і ци тото означат же на Сибериі появилвеликых маґматичных провінций Но і ци тото означат же на Сибериі появил
ся попросту великій вулькан котрий вырутил до атмосферы великы е велику кількостся попросту великій вулькан котрий вырутил до атмосферы великы е велику кількост
Ц <unk> і сульфура котры затру повітря і морскы воды не доЦ <unk> і сульфура котры затру повітря і морскы воды не до
кінця ґеолоґы звертают увагу же процес тот был барже скомплікуваний Ерупция лявыкінця ґеолоґы звертают увагу же процес тот был барже скомплікуваний Ерупция лявы
тривала більше як <unk> тисячів років і розлівала ся она помале поповерхнытривала більше як <unk> тисячів років і розлівала ся она помале поповерхны
земли обнимаючы обшыру парукротні більшу од Польщы До атмосферы перешло передостало сяземли обнимаючы обшыру парукротні більшу од Польщы До атмосферы перешло передостало ся
вельо пилів і занечыщынь І результатом того было великє затеніня поверхній земливельо пилів і занечыщынь І результатом того было великє затеніня поверхній земли
та і спадок температуры Квасны дощы пали з великом товды інтенсывностьом Нота і спадок температуры Квасны дощы пали з великом товды інтенсывностьом Но
і коли тота верхня верства лявы застихла Возникнул такій клін Дальшы порциіі коли тота верхня верства лявы застихла Возникнул такій клін Дальшы порциі
маґмы Ного было барз барз вельо котра тота маґма котра іщы хтіламаґмы Ного было барз барз вельо котра тота маґма котра іщы хтіла
ся выдостати на повіхню то выдоставала ся в формі інтрузий перетинаючых богатыся выдостати на повіхню то выдоставала ся в формі інтрузий перетинаючых богаты
в орґанічны субстанциі ґрунты і осадовы скалы і власні І гел мамев орґанічны субстанциі ґрунты і осадовы скалы і власні І гел маме
ключ до заґадкы бо тото довело до емісиі великых кілкости Ц <unk>ключ до заґадкы бо тото довело до емісиі великых кілкости Ц <unk>
і метану а як знаме тоты ґазы сут головныма такым і отыпляючымаі метану а як знаме тоты ґазы сут головныма такым і отыпляючыма
ґазами отыпляючыма атмосферу ґазами Но і што Ци тото значыт же меджеґазами отыпляючыма атмосферу ґазами Но і што Ци тото значыт же медже
пермом а трясом коли был тот кризис то власні дошло до великогопермом а трясом коли был тот кризис то власні дошло до великого
ґлобального отепліня Власні правдоподібно так але буду продолжати тоту тему по короткійґлобального отепліня Власні правдоподібно так але буду продолжати тоту тему по короткій
перерві послухайме тат ест в лемківскым реміксі до співанкы Кошельочка моєчку шевачкуперерві послухайме тат ест в лемківскым реміксі до співанкы Кошельочка моєчку шевачку
шеварочку Мариіскы Слухали сте Тест в лемківскым реміксі до співанкы Кошелочка ашеварочку Мариіскы Слухали сте Тест в лемківскым реміксі до співанкы Кошелочка а
мы вертаме до дискусиі до Бесіды про масове выхым такє масове захыбанямы вертаме до дискусиі до Бесіды про масове выхым такє масове захыбаня
ґатунків на переломі трясу і перму до котрого дошло <unk> мілийоны роківґатунків на переломі трясу і перму до котрого дошло <unk> мілийоны років
тому Но і цілый проґрам власні Вам обяснял тоту подію тот найбільшійтому Но і цілый проґрам власні Вам обяснял тоту подію тот найбільшій
кризис в істориі жытя на нашій плянеті Як уж знаме в котрымкризис в істориі жытя на нашій плянеті Як уж знаме в котрым
моменті дошло до емісиі великых кількости Ц <unk> і метану Емісия тотыхмоменті дошло до емісиі великых кількости Ц <unk> і метану Емісия тотых
теплярня м теплярняных ґазів была причыном до того же ся піднесла температуратеплярня м теплярняных ґазів была причыном до того же ся піднесла температура
на цілым ґльобі о аж <unk> ґрадусів Оцінят ся же температура поверхньовыхна цілым ґльобі о аж <unk> ґрадусів Оцінят ся же температура поверхньовых
повірхных від реґіоні медже зворотниками могла осягнути аж плюс ґрадусів барз горячаповірхных від реґіоні медже зворотниками могла осягнути аж плюс ґрадусів барз горяча
вода товды была но і тіж морскы воды похланяючы велико велику кількоствода товды была но і тіж морскы воды похланяючы велико велику кількост
Ц зачали ся заквашати І но в результаті того возникнули в нихЦ зачали ся заквашати І но в результаті того возникнули в них
аноксичны зоны значыт зоны без оксиґену но і жытя орґанізмів выкористуючых оксиґенаноксичны зоны значыт зоны без оксиґену но і жытя орґанізмів выкористуючых оксиґен
но было станел стануло перед драматом Пресия на земляны і на морскыно было станел стануло перед драматом Пресия на земляны і на морскы
ґатункы не тырвала долго очывидно в сенсі ґеолоґічны До такого цілковитого заламаняґатункы не тырвала долго очывидно в сенсі ґеолоґічны До такого цілковитого заламаня
ся жытя на земли і до того захыбаня нараз Мож так повістися жытя на земли і до того захыбаня нараз Мож так повісти
дошло в заледві <unk> тисячів років Дослідители очывидно в своіх досліджынях ставляютдошло в заледві <unk> тисячів років Дослідители очывидно в своіх досліджынях ставляют
храницю блуду котра выносит парудесят тисячів років Но і хы якы орґанізмыхраницю блуду котра выносит парудесят тисячів років Но і хы якы орґанізмы
якы звірята якы рослины Но завыхынулы товды То тоту лісту хочу Вамякы звірята якы рослины Но завыхынулы товды То тоту лісту хочу Вам
повісти по короткій перерві послухайме отавайо в співанці під наголовком Сумєцка Топовісти по короткій перерві послухайме отавайо в співанці під наголовком Сумєцка То
там єде то нам єдет пасмари на Храмой та на ґавиє татам єде то нам єдет пасмари на Храмой та на ґавиє та
нашы скаваиі Скаваиі народ матіжный єла сямор дідо мой тораз єдний торазнашы скаваиі Скаваиі народ матіжный єла сямор дідо мой тораз єдний тораз
будил осразбі головой Новы сыґрайте му скаваря батішного Што вырюґеніва міня уряджалабудил осразбі головой Новы сыґрайте му скаваря батішного Што вырюґеніва міня уряджала
весеґраня єдного штоменолоґєд реґали Што єстло єм реґалі <unk>eomы Мас ґазайми івесеґраня єдного штоменолоґєд реґали Што єстло єм реґалі <unk>eomы Мас ґазайми і
пороні падроци хочє Редакциі томка ґєсвы Василяману селіом суло під нас єлопороні падроци хочє Редакциі томка ґєсвы Василяману селіом суло під нас єло
в Бокал кася вылаві Сагоричів Єсли было Яжы Москы знаджу што єв Бокал кася вылаві Сагоричів Єсли было Яжы Москы знаджу што є
здоров Принесіте діворя Фінє никого не подовация оклижого Яскай Горы ся горездоров Принесіте діворя Фінє никого не подовация оклижого Яскай Горы ся горе
на Соломі тай цифе яврені скільне соло выселены робит наймальок Слухали стена Соломі тай цифе яврені скільне соло выселены робит наймальок Слухали сте
о Тавайо з Росиі в співанці під наголов Консумєцка а мы выо Тавайо з Росиі в співанці під наголов Консумєцка а мы вы
обзерачу природы помали уж кінчыме бесідю про масове захыбаня ґатунків до котрогообзерачу природы помали уж кінчыме бесідю про масове захыбаня ґатунків до котрого
дошло <unk> мілийоны років тому Но і якы ґатункы якы звірятеякы рослиныдошло <unk> мілийоны років тому Но і якы ґатункы якы звірятеякы рослины
звыгынули товды вчас найбільшого найбільшого кризису зникнуло з поверхні земли аж <unk>звыгынули товды вчас найбільшого найбільшого кризису зникнуло з поверхні земли аж <unk>
процент морскых ґатунків і <unk> процент земляных ґатунків Катастрофы не пережыли знаныпроцент морскых ґатунків і <unk> процент земляных ґатунків Катастрофы не пережыли знаны
нам од камбру три Лобіты то такы орґанізмы не безхрибетны безхрибетны тіжнам од камбру три Лобіты то такы орґанізмы не безхрибетны безхрибетны тіж
выхынули нам Руґольсы інакше званыма орхоциятами то сут такы типы коральовців Навыхынули нам Руґольсы інакше званыма орхоциятами то сут такы типы коральовців На
земли значыт в Спосеред земляных ґатунків выгынули вшыткы ґіґантичны великы деревясты папротыземли значыт в Спосеред земляных ґатунків выгынули вшыткы ґіґантичны великы деревясты папроты
та і тіж плявно подібны і еквізетофіты <unk> процент ґатунків великых овадівта і тіж плявно подібны і еквізетофіты <unk> процент ґатунків великых овадів
тіж не пережыло кризису Вельо земляных предків земльноводных рептилів і цицарів тіжтіж не пережыло кризису Вельо земляных предків земльноводных рептилів і цицарів тіж
выгынуло пермскє загыбаня пережыли лем такы но поєдинчы ґатункы но але власнівыгынуло пермскє загыбаня пережыли лем такы но поєдинчы ґатункы но але власні
днес маме як смотриме плянету полну жытя значыт же по тотым кризисіднес маме як смотриме плянету полну жытя значыт же по тотым кризисі
очывидно вшытко вернуло колиси до нормы І кількотырвало тото одроджыня ся фауныочывидно вшытко вернуло колиси до нормы І кількотырвало тото одроджыня ся фауны
і флоры но ґеолоґы бесідуют же аж <unk> мілийонів років Допіро ві флоры но ґеолоґы бесідуют же аж <unk> мілийонів років Допіро в
середнім трясі в скалах з того періоду ґеолоґы досмотрили ся даякых ознаксереднім трясі в скалах з того періоду ґеолоґы досмотрили ся даякых ознак
же зачал ся поновний розвиток форм жытя во світі Но так якже зачал ся поновний розвиток форм жытя во світі Но так як
видиме і чуєме по каждым кризисі приходит сонце Нова сі гев пришловидиме і чуєме по каждым кризисі приходит сонце Нова сі гев пришло
аж по <unk> мілийонах років І была істория перимского захыбаня но мамаж по <unk> мілийонах років І была істория перимского захыбаня но мам
надію же сте зрозуміли барз вельо з мойой бесіды хоц знам інадію же сте зрозуміли барз вельо з мойой бесіды хоц знам і
розумем же звучыла она барз науково але не можеме ся бати тіжрозумем же звучыла она барз науково але не можеме ся бати тіж
бесідувати на такы поважны серйозны темы в обзерачу природы мож і будебесідувати на такы поважны серйозны темы в обзерачу природы мож і буде
такых і більше в будучым часі Дякую Вам сердечні за увагу слухайтетакых і більше в будучым часі Дякую Вам сердечні за увагу слухайте
дальшых одтинків обзерача природы желям вам вшыткого найліпшого і агоі То былдальшых одтинків обзерача природы желям вам вшыткого найліпшого і агоі То был
проґрам обзерач природныпроґрам обзерач природны