Обзерач Природы #72 – Klify nad Pejpus
Еп. 72

Обзерач Природы #72 – Klify nad Pejpus

•

Опис епізоду

Odcinek 72 „Beskidnika“ to geograficzno-turystyczna podróż do Estonii. Prowadzący opowiada o Jeziorze Pejpus, miejscowości Kallaste i przygranicznym Valga, podkreślając walory krajobrazowe klifów nad jeziorem oraz ich znaczenie dla turystów.

Бескіднік #72

Автоматычна транскрипция

Таді антын Таді танды кадидаты ранты даді даты даді даты даді даты
Перше лемківскє радийо <unk> і <unk> ґорлиці <unk> і <unk> Польковиці Лем
фм то твоє радийо Добры ден дорогы слухачы лемківского радия Лем фм
бесідує до вас Якуб Зыґунд а то значыт же зачынаме нашу ґеоґрафічно
туристичну авдицию котра называт ся як уж знате Бескідник В Бескіднику вандруєме
або в далекы або в барз близкы закутины світа были сме і
на пілнічы і на полудню в Фінляндиі в Альбаниі в были сме
деси в Азиі та Африці а де днес будеме уж Вам здраджам
в знешным одтинку Бескідника підеме до Естоніі жебы одкрывати і познавати Озеро
Пейпус як і маленькій місточок Вальґа котрий находит ся на поґраничы Латвіі
і Естоніі Як вам то звучыт інтересуючо но то зачынаме А як
зачынаме тексты од доброй музыкы перед хвильом чули сме ансамбль Карлі СТРІСТІ
в співанці а тепер будеме слухати Мадіі з далекой ляпоніі по ляпоньскы
по самскы співанка Фар зачынаме Талянґони Талянґоль Тален пастин мыты ля і
<unk> выступаня малі нам переіти І єстесме по круткій пшерві музычной в
Бескідніку дісяй вендруєме в Естоні вбеземе в двох місцях над єзьорем Пейпус
і над не над єзьорем ци в мястычку Вальґа на пограничу лотевско
естоньскій Зачніме од того першого Од єзора Пейпус познайме є зблизша В
найшыршым місцю лічы собі <unk> кілометрів не є є є є єст
быле мале полудніково лічы зай собі максимальні <unk> кілометрів положене єст на
граници естоньско росийскій і ци цікаве носі дві ружны назвы Естоньчыци называю
єзьоро подобній вяци як мы Пейпсі Ярф зас Росиян называют то єзьоро
Цюдскоє Озєра Пейпус єст тым найвякшым єзьорем в Европі по Ладодзе Онедзе
в Росиі в Венеже в Швециі і Сайма в Фінляндиі о лунчній
повішні <unk> км квадратовых А жебы собі то барді зобразувати то ізоропейпус
ма повішні невіло вякшом од лунчной повішні помятів Новосондецкіго лімановского і ґорліцкого
так ніц додать ніц уєнць Велька Вода А ді треба докладні поєхати
жебы зобачыть Пий пус Найлепі удет ся до місцевости калясте А дачого
там Но для чого не можна повідеть пшекорні та невелика місті на
обецні наймнійше місто в Естоніі діся лічы собі ледві <unk> мешканців і
нема віле до заоферуваня Три <unk> лет тому тых мешканців тіж было
двокротні віницей Але зато на терні Калесты знайдує ся понад кільометрови кліф
над єзєрем Для ґеолоґів і вшелякых мілосніку в природы то бенді єляда
атракция Для ленівых єст тиж там пєщыста пляжа котрой напевно в теплы
дні брак попросту бракує місце Пняшыс так тлумні од туристів приізджаючых там
попросту выпочываючых над єзьорем І теж остатній повуд для чого доіхать поєхать
до Каллясте то для того ж там єст взглядні близко <unk> кілометрів
од Тарту друг найвікшого мяста в Естоні з котрым єст барз добре
полончены то значы курсує кілька автобусів дінні можеме доєхати комунікацию без проблему
А оході з тым кліфами ци там ся діє і цо зобачыме
в тым калясты над пейпусом довіме ся по круткій шырві зостанці з
нами послухайме колейний естоньскій музыкі діянь трохы він естоніі ніж задзвычай вайко
еплікєнци хом <unk>e<unk> Гомды Япи Слухали смейко ЭІсенце ХОМ <unk> по естоньску
понімаж діс єстесме в Естоніі і вентруєме през два цікавы місци на
разі єстесме над єзьорем Пей пус докладні в місцевости Кальс тектора свыє
м ін з пшепінкых кліфу І добре власні поіхат єс докалясти з
кімсь хто белял нашу радост з огляданя тых кільку кількунастометровых стін девоньского
пясковца над бреґєм єдного з найвякшых єзьор континенту Так і мовс так
з автопсия там теж был єм земіомым з колеґом котрий оказал ся
ґеоґрафом завше лепі подружує з якым ґеошаленьцем Стіжка природнича над бжеґєм пейбусу
в калясты єст досконале описана Сом табліцы інформацийны в тшех языках по
естоньску росийску і анґєльску ді ниґде сут сходкі не да ся там
поґубіть Помимо того же не єст не сон то може моцарскє монументальны
кліфы як в Довер в Велькій Британіі але єст ся теж тутайчым
захвицать Бедеме обсервувать законсервуване осад давний дельтижечний спшыт понад <unk> мілийонів флят
в котрій плывали собі Ружны рыбы Бещенкове і велійных морскых пікности І
дісяй в тых овых пясковцях ґеолоциі шукают лузкій тых рыб так нібы
предсентны надізорны кліфы а причыняєм ся до гмемшого познаня істориі ґеолоґічной тамтых
теренів А цо іщы робіт в калясте то ся довєме по круткій
черві музычній послухайме колейного естиньского зысполу Трада в пєсенце іме п верхі
Лемківскє радийо <unk> і <unk> Ґорлиці <unk> і <unk> Польковиці Лем <unk>
фм І то слухали сме зесполу Трада Так в пєсенци ІМ ЕСполу
з Естоніі Фолькови Адатого Естоня бо діся єстесме в Бескідніку в Естоніі
і слухаме дужо такій музыкі а одведаме два цікаве місця на разі
іщы єстесме в Каллясте над єзьорем Пейпус тым найвякшым єзьорем в Европє
і перед перервом довіделі сме ся о пиякных кліфах котре сон в
тій місцевости А цо єщы можеме робіт в Каллясте Напевно конечні мусіме
выбрат ся на вежы видоково недалеко Маріны понімаж може з єй щыту
дострежеме другій бжек єзора по страні Росийскій Мусіме ся также приспацерувать бо
спацеры тось цалковите натурального в Естоні по самым містечку варто загльонуть людям
до окін пошукат слядів мінной епокі комунізму в постаті хотяж бы хрущовек
котрых в калясте не бракує Варто теж пошукат ся кєд місце на
каве хоц може то быти вызваніє В сезоні быть може отверте єст
вєнцей локалі але поза Латен тож берзо трудно сий зналез але завше
Полеце локальном аґротуристикы Анны Кюлялісты Мая в котрым можна ді можна собі
купі Каве То акурат так муц ценово но <unk> закаве з експресу
на вынос може цена выґурувана але бєрц под уваґе же вшытко было
замкнете в тым містечку і кото єдно місце отварте то ніх властітелька
Анны ма І єщы єдна цікава полецайка односно Калля сте то Полецам
іст на цменташ варто там іст жебы збачыт як выглядат цментаж Старовірцув
поніж каляс те єст єдном з кількунасту замішканых до дісяй місцевости дікшіст
становят старовірци вызнавцы православія в його давній традицийній рускій формі спшед реформ
<unk> звівку з тым вікшост люді вікшіст мешканців в Карлясте єст росийскоязычна
і в шецілінстві до Росян кры прибывали масово до Естоніі в часах
Зці з Карлясте мешкає там од віку І такій єст ден пейпуст
такє єст то калясте Над пейпусом в оґуле вода пахне іначей мушы
признать надаль там споровє але не бева бриза морска На горизонті тиж
не дострижеме статку транспортовых як тыс хотяжбы в Таліні В Маріні теж
зобачыме ледве кілька кутрув рыбацкіх святчонтых свядчонцых о тым же локальный бізнес
надалі якось зіпє Но і як то в пулнотных краях та пустка
та огромна самотна пристрань з тым напевно каждому бекояжыт І тотеж не
мовє ту о такій самотності такій в декадентскій значыню але о тым
же чловек в такым моменті лочыт ся з даным місцем звальня темпо
і попросту хлоне оточынє І доперо втеди в такым стані задуманя зауважа
ся же та вода в пейпусі пахне іначей І такій єст пиякне
тын пейпус і барз загенцям жебы ся там удать пчекійкольвик можливости а
тераз трошечкы послухаме музыкі і перенесєме ся до другій нашой локалізациі з
дісійшого пляну проґраму до вальґі але то повыслуханів зысполу тавту Мейтас Злотви
в Пьосенци Берзі абсен Єстесме з повротом слухалі сме з Авту Manta
пєсенцы Берзін і пшеносіме ся в нашым проґрамі до другого місця котре
дісяй одведжіме А припомны діс єстеме в Естоніі але так поґранічні были
сме над пейпульсом в КамieP<unk> чылі на пограничю естоньскоросийскым тераз принеслі сме
ся до Вальґі чы Валькі ци Ґєлюбка на пограничы Естоньско лотевскій Єст
то барз цікаве място з захем жебы каждый спойжал на мапы і
збачыл якєс розсєнте єдно място на два крає Але трошечкы може гісториі
жебы зрозумять для чого вальґа єст така яка єст дісяй Бо перша
змянка в якійкольвік осадництві в тым місци появила ся уж в <unk>
р Вальґа звана барзі з німецка Вальґ зміняла властітелі як лемкавічків <unk>
столеці подобні як огульне цале териториюм дісійшой Естоніі і Лотвы Найпер осада
належала до ліву потем до Шведу потем през хвілят до жеч посполітий
обойґа народу І то власні під части його круткого епізоду Круль польскій
Стефан Батори в <unk> року надал праваміньскє тему мясти Домінуючым языкєм в
чыстшені публичній в школах чы ужендах был язык німецкій Доперо початк віку
принюсй щестя замішкуючым томясто Лотышом і Естоньчыком М ін язык научаня в
школя в концу стал ся естоньскій Язык людности домінуюций Два лята по
узысканю неподвости през панства Балтицкя докладні в року <unk> Дошло до остатечного
розейму помідзи Лотвом і Естоньом котры не могли ся догадать як ма
переґат границя краів в вальзы Границе паньсовом установєно на ней велькым поточку
скуткєм того розділу вякшост територию вшпаду Естоніі а мнійша Лотві одзвіртідляло ся
то также в структуже людності І так власні єдно място стало ся
двома по естоньскій строні вальґа а поест полотевскій валька Але фонетичні бжі
то надаль правіідентичне Границя єст незмінна до дісянь В часах радзіцкіх і
до моменту вейстя до стрефы Шенґен прикрачаня єй не было такє просте
але дісяй можна зауважыт обсервувать немаль абстракцийны уклад той граници Зо стацийом
бензиновом обок потоку обок плоту Сонсяда вє она чез само центру міста
А цо робіт в вальзы то ся доведе по круткій черві музычной
Послухайме сузаныс Ярей в Пьосенци Кошельочка комыс Лемкушева Кышалечого арґува по воді
<unk>a<unk>en<unk> выстава чугаічку Вірна сердечкобі шугаєчкы ама топія моя моя моя має
реґ Єстесме в Бескідніку слухали сме Сузанны Ярисенце Кошелочка в дісійшым проґрамі
Вендруєме през Естоніі і два місце незвыкле уж были сме вчысні над
Язьорем Пейпус а тераз довідуєме ся цо робіт в вальзи цікаве місце
розкройоным дословні м Естоніо і Лотве І хоц то місто не ма
збыт популярний опініі в жадным з обу краів і несте не єст
мекконтуристичном єднак остатні реновациі центрум додалы нецо уроды тому знищеному і занедбаному
мясту Естоньском страны Вальґі замішкує около <unk> тисяци люді в <unk> процентах
сенчы Естоньчыци позосталі то мнійшіст росийскоязычна а по лотевскій строні мешка околох
тисяц і там праві вшысци то Лотишы Як то быва на Лотві
і в Естоніі немаль в каждым місце єст якє єзьорко сіть шляку
спацерови древняны кладкі ци пункты Відокове Єст так ріж і в вальци
і єст найстільнійшый повуд для котрого варто ту приєхать Вздлуж жекій Педелі
выбудувано кілька невеликых там спяншаюнцых дякі чому повстала сіть єзьор Окул ніх
можна вендруват по ружных сєжках і ходніках і подівят пулнотну зєлень ораз
нестети локальне бльоковиска Валька а докладні лотевска валька остатні часы прикла єщы
він увагі звлаща Естоньчыків А то за справом танього алкоголю Естонія ідон
слядом краів нордецкых піднла акцию на алкоголь пшез цены взрослы і велю
мешканців удає ся на поґраничы купувать таньшый алкоголь по лотевскій строні Валька
єст такым місцем Обецні в тій чысти міяста домінуют реклямы з склепув
алкохольових котре в сродку припоминаєм велькы хуртовній супермаркеты а чы на лотвис
фактичні так таній одповід бж мі єднозначні так Аналоґічны штукі напітку потрафі
ом коштуват до <unk> процентній в порунаню з естоньском ценом а як
в віз на тій політице паньство естоньскє і лотевскє зобачыме в душій
перспектыві але на разі рок <unk> то здецидувані не єст добрый рок
на спожываню алкоголю в Естоні Так він тилецікавостикы такіх теж дотичох самого
краю але єщы цо можна зробить в вальци так на сам конец
жегнаюч ся з мястим довєме ся по червємузичний терас зо Спілутрада так
в пєсенце корек мірат ім раді манкє Євані ковалі омін міра імнантолю
талю Шіс мін ґумнер миса маца лейма писа лята настелы будовців жытя
выйтя певітя міратєд мадалі Ман кєваніт Малінко ґміны міраєд мадалі Мандє <unk>entka
матва міра Леди Ласте в тым сузя п світі Мідатів Адані Аннанкє
Йовід Кован Комілянів Ададі Натя Туль Таль Кіссель Анна Міца Маца Лейва
Теале Ница Маца ластя Юрим Панцю выйдя песюля перше лемківскє радийо <unk>
і <unk> ґорлиці <unk> і <unk> польковиці Послухали сме нецо естоньского фолька
в выконаню зо сполу Трада так а пюсенка носіла титул Коре ке
Довідсме ся єщы цо робіт в вальзе бо як уж певно велю
слухачы ся домысля єстесме на Антенія Бескідника і дісяй вентруєме през Естоніє
были сме уж над Пейпусцем а тераз кончыме нашы спацеры по вальзе
І напевно на сам конец варто іщ до рія Кохтік цилі до
ризкій кавярні котра не припомина она може нічого ризкєґо в своім выґонді
і внентшу але єслі пристанеме там на хвиле в тым містечку і
беме глодні спраґнені то там така свойска пані ґражынка да нам каве
засервує єдном з найтаньшых піц в краів а на десерт скоштуєме пишных
кремовых десертів люб дрожджувечых з локальной пєкарні І правдоподовні і радийо бенці
нам пущат кліматично музыкы нєцо ретро старом таком як кєдис слухали вшытци
в Естоні Но принаймні му єс власний автопсиі А цо далей можеме
робіт в вальзи то правдоподовні як вельо кюр там будут подружуват з
транспортом публичным уде ся на двожыц колейови всьоньс в новочесны склад колеі
Естоньскій і поіхать до Тарту люб сь в лотевскій посьонґ і поєхать
до Риґі Е Так він догавольна запрашам до вальґі принаймні на хвилькы
так пристанут там по дродзы поджас вашой подружы евентуальний а наразі послухайме
єщы якій музыкі зо спул Ленінґрад з Санкт Петерсбурґа в Пьосенци Пляців
Я была вчера в Париже Каты родира з пратажа сматря не преже
Стали ани выше даже Я плацю плачу Я плацю плацю Я плацю
плацю плацю плацю і <unk> Рада всі ци смо трид сухы і
мыжалит самы никто Я пацьой плацю яцьой плацю я плацьой плацю плацю
плацю Як я плацьой плацю я плацьой плацю пацьой плацьок цьой пацьой
дат овітат дало відатку Хочеш жытю мир серце Жыскає така яколя Мня
ани розпили серце і прапили біля поле Я плацьой плачы я плацьой
плаць я плацьой лаць плацьой плацьок як лем ць я плацьой плать
яцьой плаць плай плацю плацьой пацьо плацю І слухали сме зо сполу
Ленінґрад в пюсенци Пляці в языку чвісти росийскым а зо спілпоході з
Санк Петерсбурґа але были сме невіль бліжей в смі были сме дісяй
в Естоні припомнійме собі барз по крутци О чым была мова в
дісійшым проґрамі были сме в двох місцях над єзьорем Пейпус і в
вальци найпер може припомнійме собі єзьоро Пейпус то найвякше єзьоро естоньскє і
пин найвякшы на континенті европейскым єст єзєрем гранічным положеным помідз Естонійом а
Росийом Єст то єзьоро так велькє же його лончна повішня єст рувна
лончной повішні повяту Новосондецків лімановского і ґорліцкого Вєнц додат ні <unk>e вода
А жебы зобачыт то єзьоро варто удат ся до Кальля Сте там
можеме напоткаты предевшыт пінкы кліфы і сєчкы природничом зорґанізуваном створеном там вздлуж
тых кліфу ді можеме огльодати пікны скалы і подібять пейзажы на само
єзьоро і може ктось достреже є бжек росийскій по другій строні хоц
єст он в ліні простий за <unk> кілометрів і може тот трошычкы
трудне А потем кєди уж си наситіли ся нашым єзьорем Пейпус поіхали
сме до Вальґіі котра єст цікавым мястем розкройоным на два крає Естоні
і Лотве довіділи сме ся єци о гісториі о вонтку польскым в
істориі Теґы мяста но і довіділи сме ся ріж цо там можна
зробить крендиспацеруват но і тіж Щыґы свині та вальґе звлаща по лотывскій
страні мов тутай о справі тані го алкоголю Е То з такых
цікавости вшытко дякую за дісійшый бескіднік за Вашу обецніст за Зато же
былисте разом зо мном поджас дісійшого проґраму слухайте Бескіднику о стандардовій пожы
я ся з Вами жегнам а на пожеґнанє по естоньску <unk>ea з
самых висп естоньскых медже нам співат кавалык такі фольковы трышычкы под титулом
Ківід Так він дякую іщы раз абшыд вам <unk>r<unk> Ківі <unk>ra поздравям
своі ратункы <unk>eo<unk>rэ зі седа того ти непит Я вый вид мого
зуб мі ся Лем Цер само Гетке Юдеаткы Етоля деМостяну тыля <unk>eйне
<unk>eom нe<unk>erer чыкы лекса Зыстляйна Яміна Москы Зыслайна толі пЯ товіс цийнемо
і <unk> Ґорлиці <unk> і <unk> Польковиці Лем фм то твоє радийо