Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 10
Печатня #10 - Штефан Смолей, «Михалко», Колысочка - анекс
Episode description
Балада авторства лавреата преміі ім. Александра Духновича за 2014 рік, Штефана Смолея, під наголовком «Михалко». Текст чытат знаменитый русиньскій актор – Ярослав Сисак.
Automatic transcript
Шторока в обшыри лемкознавства лемківской русиньской літературы зявляют ся тисячы записаных сторінь хто си колиси вшыткы тоты буквы записал принимаючы як основу два принципы Усталений традицийом столітями порядок записуваня букв слів і речынь жебы з того початкового безпорядку зявила ся смысель сенс выповіди зміст доказ знаня а нерідко і емоциі і одчуваня самого автора А коли уж тоты рядкы сут записаны в такій подобі жебы міг іх дахто зовнішні прочытати авторе переконаны про вартістніст свойой дітины вказуют єй цілому світу жебы тот записаний папір набрал новых значынь жебы поділити ся тым над чым автор долго робил з дакым веце з тыма котры сут цікавы світа Голодны знаня з тыма котры знают доцінити труд Проґрам Печатня має приближыти лемківску русиньску літературу книгы выдавництва і часописы Проґрам Печатня є перезначений для грамотных Проґрам чатня то чытальня радия лем фм Мож бы дати колесанка бо можме дати баладу Міхалко інтересна Баляду Михалко написал русиньскій списатель Штефан Смолей з Меджлам уж ім туто повіло Але то барз інтересна баляда я мож лем тілько повісти кілько о тым треба мож на зачаток повісти і то баляда є то смутный прибіг і то прибіг о Михалькови малим внукове або сынове Родиців котрых стратил Є то траґічна баляда традичного русиньского світа стратил своіх родиців так жебне му вмерли а то зато же впал на них віз із сіном а під тым возом з сіном вмерли і нянько і мати того Михалка вмерли і го выховат сам дідо Дідо Лесик запише Жыє в малым русиньскым селі Бідно выховато свого внука Михалка але барса люблят єден другого аж одразу приходит ку тому дідови Лесикови яка з навщіва а тоту навщіву творит учітель з того села і млинарів А позата той балады є тота же тот богатий млинарс хоц дізнал ся же тот дідо Лесик є барз худобний і хоче си того Михалка од діда Лесика купити А ціля баладає о тым ци мож внука од діда хоц худобного купити А тот привик є так прекрасні в віршах написаной І прочытаний паном Сісаком Пансисак має красний глубокый голос а я вшыткых позувам выслухати си туту баляду котру сме дали наконец бо є найдуша і з цілого того нашого оцидечка покій колосанкы мают три минуты дві минуты так баляда має <unk> минут Але є така інтересна же вшыткым явивали ани не стигли си подумати ж <unk> минут як ту скоро перешло як то шумні є прочыта і як шумні написана тота баладає Но такый вопрос ци мож внука продати і хоц вырастат в худобных условіях А тот дідо Тілько тому богатому мленови котрий мленар не мал діти а хотіл си купити того дідвака то того Михалка од його діда А окрем інчых мудрых думок котры там сут высловены написаны то дідо повіл же хоц ім худобний Але я одоздавам свому внукови своє мено свій свій язык свою віру віру і в Бога віру в люди а зато зато не єм худобний А тото прикрасти там тотой повіджыны же чыє наше мено тото што можеме одознати нашым дітьом чіє наш язык тото шкотре одоздаваєме нашым дітьом ци тото нашы Русины нискат похопле же тото є тото постатне што ш може воду здати нашым дітям наш язык і нашу культуру А так созда якє бы тото забывали нашы люде то є на наше найвекше богатство наш язык і наша істория Мы маме диспонуєме тыма цидечками Коли бы нашым слухачам они ся любили так прошу глойти на До склепу як тоташы бесідуют і собі можна замовити зложыти обєднати собі а мы дошлеме Так вшыткых заохочаме жебы тото мати Штефан Смолей Михалко В селі ягодівці люде ся скрывали сиділи в холодку і одпоцівали На дворі під вербом Дідо Лесик сиділ сиділ на лавотці дримал в одпоцілал Його внук Михалко близко в траві лежал Дід Лесик заспал на лавці аж храпал його внук Михалко близко діда плякал Сиділ коло діда опертий о лавку плякал споминал сий на нянька і мамку Недавно іх стратил як сіно возили обоє під возом сіна загынули Зостал жыти з дідом Дідо лем його мал был старий як сам знал о внука ся старал Михалко остал перший Дідо ішол за ним Виділ горі драгов і ти цуджіх панів Дідо собі думал Што будут хотіти ішли до іх двору пішол іх стрітити Не знаме панове вышли аж до двору дідо іх поздравил аж схылев голову чекал што повідят што будут хотіти чом його старого пришли навсівиті Обо ме панове діда поздравили і подале руку аж ся поклонили Дідо уж єдного з тых панів познал был сільскій уцітель но другого не знал Діду ту пан млинар і з міста і з млина Михалка бы хотіл взяти сий за сына Правда кєд схочете Михалка ся вждати Михалка бы хотіл за свого взяти Де мате Михалка стал ся звідувати Я з Михалком хоцю побесідовати млинар опатерно зачал говорити діду пану Цітель мало вам наповіл цьом яку вам пришол што бы м од вас хотіл мы діти не маме не будеме мати Зато сме здумали сироту святи У нас буде щасний і ліпший жывот мати пане Дякую Вам за охоту Вашу же мате інтерес осироту нашу же сте аж ту пришли то не моя вина Михалка вам не дам шкода Вам просити Я бы бы з Михалка старий не міг жыти Михалко ся вернул з паном Уцітильом поздравил мленаря Сам пішол за дідом радостний сміял ся і щастя аж горіл Свойому дідови з радостю говорил Діду пусте мене до міста з тым паном у них можу быти великым ленарьом Был бы єм богатий міг бы м вшытко мати не мусил бы м босий по дразі бігати Вірте діду Вам бы было легше жыти бы сте не мусили так тяжко робити Дідо взял Михалка ґу собі притулил над його головом свою сиву схылил сльы з оць цапкале жаль великій муціл трясучым голосом Михалкы выгварил Михалку сыну мій Ці знаш што говориш Ты хоціш одыйти мене ту зохабиш пішол быс з цюдзіма Хочеш в місті жыти Ты не будеш зо мнул За сельом смутити За камаратами Што тя так юбили за нашым хотарьом де сме все ходили Дідо з жалю не міг долше говорити Цю ня не хочете з тым паном пустити Кіть і вам бы было діду легше жыти Я бы пішол діду На вас не забуду діду я за ваме домів часто прийду В думках діда было тяжко боювати і з панами было тяжко ся рівняти лем знал же не може тото доволити жебы міг Михалка уж на все стратити Не міг вытримати в грудях дусило оці заслизаны было од того вельо Зачал говорити пане не познам вас же Степаном Відзю Мірност сте богатий Мати істо хыжу не таку як наша Михалка богатством бы сте обложыли Но йому наймільшы Бо увас хыбили Не дайде там домів якій бы ту стратил нашых добрых люди своіх камаратів Я старий чоловік видити ту діда І з кым буду жыти Коли век ся біда і на мене прийде Хто мі подаст з воды хто мене обыде Михалку уж тепер вшыткым мі помагат Я Михалка не дам Я не можу дати Шкода вам панове на нього чекати Минер діда слухал позорні слідувал А на такого хлопця давно собі думал жебы од маленька знал вшытко зробити был скромний знал його маєток хранити Линар знова діда зачал нагваряти дідове пінязі зачал обіцяти Діда як бы ножом до груди ударил Ледва ся спамятал позерал на панів зачал свойом силов голову крутити і з злістю сльозами зачал говорити Што вы за чоловік Та вы коло мене такы споминате Видно же вы власных дітоцьок не мате І вы бы так свою дітину продали Хоц бы сте іх двадцет коло себе мали Повід сте вы самы кід сте такій добрий оцінийте самы кід сте такій мудрий за тілько жебы сте свого сына дале Кєд бы сте такого як Михалка мале Як вы на то пришли Не знами паноцку же вам дам ци продам свою дітиночку Кє він чловік то слем дітина мать серце мат душу сын мойого сына Ці мож лем так взяти і одвести його Бо уж не мат мамы і нянька свого Кід бы нашы горы На мене кричали Старий діду де сте свого внука дале Ганьбил бы м ся вийти на цинтерку грубу Што бы м міг повести в соночкови свому Пшем його Михалка од себе одшмарил продал за пінязі Цим на нім заробил Кінь бы на ня кричал спід той чорной землі няньку што сте з моім сыном поробили Не можу панове я тото зробити Без нього бы м не міг на тым світі жыти Зостане му по нас наше мено власне чувство чоловіка Якє то прекрасне кєд чловік чує сам себе самого же є чоловіком же неє никого Хто бы його чустло хотіл овлядати Што мат найдорожше хотіл бы му взяти Зостане му по нас і наша бесіда наша віра в Бога Од нашого діда і нашых прадідів котры з ньом жыли тримали за свою єй хоронили тото є богатство треба о нім знати як своє здоровя треба охраняти Михалко в тихости стоял роздумувал на панів на діда по раз попозерал зачал говорити не зохаблю діда ту жыти самого Вельом ся науців про жывот од нього Одпусте мі діду же єм вас образил Двашого серця острым мецьом вдарил же м стих вашы стары очі розплакати до вашого серця жаль і страх нагнати Зостанут з вами дома вєдно жытий Хоц вам дідку мій напомічний быти пришол ку дідови стал дідо стискати Дідо його обнял зацял цілювати Стояли смотрили єден на другого не знали бы жыти єден без другого ты былеко І тебе сатик