Odcinek opowiada o okolicznościach powstania Łemkowskiego Związku jako nowej organizacji społeczno-politycznej na Łemkowszczyźnie oraz o jego związku ze starszym ruchem staroruskim. W tle pojawiają się wcześniejsze działania organizacji agrarnych, rozwój nauczania języka łemkowskiego i spory ideologiczne między nurtem rusinowskim, ukraińskim i rusofilskim.