Архів
лемківского радия

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Неділя <unk> січня януара <unk> рока Русиньска оброда на Словациі в театрі припоминула собі <unk> років од кодифікациі языка Автор вісти Петро Медвід <unk> януар <unk> р записал ся великыма буквами до модерной Істориі Русинів на Словакі В тот ден в Братиславі одбыло ся святочне выголошыня кодифікациі русиньского языка З нагоды <unk> річниці кодифікациі і року русиньского языка русиньска оброда на славаньску котра была головным ініциятором кодифікациі Зорґанізувала в пятницю <unk> януара <unk> року в пополідняйшых годинах в просторах великой сцены Театру Александра Духновича в Пряшові святочну академію котру собі участны припоминули тот вызначний історичний мільник гості з Словакі і споза границ На академію были запрошены цінны гості особности котры брали участ на кодифікациі перед <unk> роками але і тоты котры за три декады дали вклад до розвитку русиньского языка на Словакі На жаль не вшыткы могли взяти участ На пятницьовій подіі орґанізатор привітал м ін Петра Крайняка віцеприматора міста Пряшів Марка Дурлака протосинкєля пряшівской Грекокатолицкой Архієпархіі Штефана Лавенця председу Світового Конґресу Русинів якій пришол з Мадярска отця Франтішка Крайняка грекокатолицкого священника котрий од першой половины <unk> років робил на перекладах бібличных і літурґічных до русиньского языка лемківского діятеля Петра Трохановского члена Світовой Рады Русинів за Польщу Андрия Трохановского ведучу Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях Наталию Малецку Новак директора Театру Александра Духновича Марияна Марка повіреного директора Піддукляньского Умелецкого Людового Собору Вільяма Микул але і дальшых За орґанізатора был участный прецеда русиньской оброды на Словациі Мартин Караш котрый мал і куртий приговор як і дальшы функцийонары орґанізациі По тридцетьох роках прозвучал текст кодифікациі Академію одкрыла Яна Трущыньска Сила котра на початку прочытала вершы русиньского поета Ярка Харитуна присвячены кодифікациі По ній мішаний хор піддукляньского Умелецкого Людового Собору заспівал русиньску гымну В рамках годиновой Академіі прозвучал і текст Деклярациі зо святочного выголошыня кодифікациі русиньского языка на Словакі котрый перед тридцятома роками был прочытаный в конґресовій салі Інтернатів Дружба Товды <unk> януара <unk> року чытал тот текст товдышній директор Театру Александра Духновича Ярослав Сисак Здоровля не дозволило му тепер прити на тоту святочну подію но текст деклярациі прочытала його дівка акторка нашого театру Ярослава Сисакова На сцені з куртым споминаньом на тот час коли Русины святочно выголосили кодифікацию выступил о Франдишек Крайняк котрык котрий наконец прочытал і слова з русиньского перекладу Апостоляря так само Ігор Латта бывшый долгорічный член драматичного колективу поспоминал на тото як театр почынал іщы на кінцю <unk> років грати по русиньскы а так само деклямувал верш Штефана Сухого Проґрам котрый модерувала Мариянна Железна збогачували музичны выступы Пульсаків і молодого русиньского акордеонового віртуоза Петра Сокола Русиньска оброда уділила памятны плякєты Завершыньом Святочной Академіі было передаваня памятных плякєт котры русиньска оброда уділила за долгорічны активіты реалізуваны на полю популяризациі і розвитку русиньского кодифікуваного языка і його аплікациі до каждоденного жывота Русинів Іщы перед тым як дішло до передаваня плякєт з рук предцеды Русиньской Оброды на Славеньску Мартина Караша і председы Світового Конґресу Русинів Штефана Левенця были прочытаны мена тых котры на кодифікациі языка і його розвитку брали участ новжены сут медже нами участны ім чест оддале минутов тиха Меджей оціненыма памятну плякє тов суд Василий Ябур Анна Плішкова Кветослава Копорова Анна Кузмякова Петро Медвідь Франтішек Крайняк Йосиф Кудзей Александер Зозуляк Марек Ґай Яна Трущыньска Сила Мілян Ясик Марцеля Рунянинова Теодозия Латтова Штефан Сухій Штефан Смолей Мариян Марко Ярослав Сисак Павел Роберт Маґочій і Люба Кральова По передаваню курто приговорил ся участным Председат Світового Конґресу Русинів Штефан Лавинец котрий акцентувал історичне значыня кодифікациі перед тридцетьома роками не лем про Русинів на Словакі але прорусинів обще як і Люба Кральова за оціненых Подія закінчыла ся многоліством котре было одспіване мішаным хором піддукляньского Умерецкого Людового Собору по чым наслідувала святочна рецепция в просторах театру Віторок <unk> січня януара <unk> ры Русины собі іх Братиславіі припомянули <unk> років од кодифікациі языка Автор вісти Петро Медвід В понедільок <unk> януара <unk> р точно <unk> років од часу коли одбыло ся святочне выголошыня кодифікациі русиньского языка на Словакі округлыстів Русинів Словакі зорґанізувал у столиці Републикы в Братиславіі подію котром Русины припоминули собі тот історичный момент Подія проходила при памятній таблі на інтернатах дружба котра кодифікацию припоминат і котра была там одкрыта у <unk> році Як раз в конґресовій Салі Інтернатів Дружба во Врациславіі одбыло ся святочне выголошыня кодифікациі По русиньскій гымні котру заспівали участный і яка одкрыла цілу споминову подію поклали ся ку памятній таблі Вінці ЗаС положыл вінец предцеда плятформы Петро Штефаняк за здружыня інтеліґенциі Русинів Слованьска його прецеда ІЯн Лепеньскій і за родичів дітей котры ходят до дітячого фольклорного ансамблю Рутинячык в Прецеславі Йосиф Бадида Пак наслідували приговоры Наперед приговорил ся голова ОС Петро Штефаняк по нім мал приговор председа русиньской оброды Мартін Караш Як раз русиньска оброда была головным ініциятором і мотором кодифікациі перед тридцетьома роками Як Штефаняк так і Караш в приговорах згодили ся в тым же кодифікация русиньского языка на Словакі была найвызначнійшым моментом в істориі Русинів по <unk> р Припоменули же і вдяка тому днес маєме своі медиі і інституциі включно Інституту на університеті же русиньскій язык може быти і на школах По приговорах предцедів докторанка Інституту Русиньского Языка і Культуры Домініка Новотна прочытала пару спомин єдного із головных кодифікаторів Василя Ябура На кінцю заспоминал собі і Мілян Андраш котрый долгы рокы был председом містной орґанізациі русиньской оброды в Братиславі і котрий выбавил жебы як раз в просторах дружбы могло одбыти ся святочне выголошыня кодифікациі На святочным выголошыню был прямым участником Спомины Ябура і Андраша ясно вказали на тото же ситуация ани здалека не была легка Было много тых котры воювали проти того жебы Русины зреалізували кодифікацию Ябур споминал на тото як тыжден перед кодифікацийом дістал телефонат же кодифікация не сміє ся зробити а мусіл схоснувати своі контакты на Словацкій Академіі наук жебы ся тому дефінітивно не заборонило Андраш окрем інчого припомянул же посланці Народной Рады Словацкой Републикы дістали материялы на людей котры приготовляли будякым способом кодифікацию і тоты материялы іх мали дискредитувати На основі того пак вдседа влады Владимір Мечер одкликал свою участ на кодифікациі Але кодифікация наперек тому наконец одбыла ся за што вшыткым котры буд якым способом на тым взяли участ ОС высловлює велику подяку Святочна подія пак продолжала малым погощыньом в просторах дружбы котре забезпечыл ОС Одбыло ся засіданя Рады Влады Словацкой Републикы про Народносны Меншыны Автор вісти Петро Медвід В понедільок <unk> януара <unk> року в просторах Владного Готеля Борік в Братиславі одбыло ся установляюче перше засіданя Рады Влады Словацкой Републикы про Народности Меншыны Рада офіцияльно выникла на основі рішыня словацкой Влады з <unk> октобра минушого року і вычеряла так довтодышній выбор про народносны меншыны і етнічны ґрупы котрий належал під Раду Влады Словацкой Репубы про людскы права народности Меншыны і родову рівност Народносны меншыны котры сут офіцияльно вызнаны Словацку Республиком тым добили орґан і з высшым статусом і іх аґенда ся одділила од аґенды людскых прав і родовой рівности За палату Народносных Меншын Рады Влады Словацкой Републикы на установлюючым засіданю были участны кооптуваны членове із бывшого Меншынового выбору за Русинів котры мали трьох членів Народностного Выбору і тепер мают трьох членів рады Брали участ Мартин Караж Петро Медвід і Мілянян Піліп Моя позиция є формальна в Стефаховці Засіданя одкрыл Премєр Словацкой Републикы Роберт Віцом Подля статуту Рады котрый был схваленый владным ґабінетом як раз міністерскій предцеда єй предцедом того меншынового орґану Премєр такой на початку повіл же його позиция в раді є формальна Акцентувал же як раз представителі меншын в тым орґані сут фаховці на дану проблематику і він буде сполігати на них так само спомянул же Рада є порадным орґаном влады зато не може цитуваня радити самому собі конец цитуваня Вісово в своім проговорі привітал основаня Рады кєд же як сам повіл дала ся векша вага народносным меншынам Заспоминал же як раз його влада по парляментных выборах У році была тов котра зрядила Фонд на підпору Культуры народносных Меншын в рамках котрого меншыны дістали векшу форму культурной самосправы Заґратулювал і Вєтнамцям же стали офіцияльном народносном меншыном За його словами тот процес долго слідувал і тішыт го же намага Вєтнамців о о о о о офіцияльне записаня до народносных меншын стало реальностю Спомянул і кодифікацию русиньского языка Премєр акцентувал і то же односины медже Мадярском і Словакійом по <unk> роках існуваня Окремой Словацкой Республикы сут днес взоровы Тоты державы сут за совами Роберта Фіца близкыма партнерами і кєд мают з Віктором Орбаном на дакотры діла інчы погляды Председат Влады бере за автоматичне же уполномоченым Влады Словацкой Републикы про народности меншыны має быти представитель найсильнійшой меншыны Мадярів Міністерскій предцеда дальше повіл же кажда меншына краіну збогачує і держава має за його словами дати меншынам абсолютный простор на розвиток іх культуры языка і тектале Єдночасно припомяну же майоріта бы мала зрозуміти меншыны но так само і меншыны мают зрозуміти майоріту Роберт Віцол в своім проговорі так само спомянул же в рамках выіздовых засідань влады котры ся роблят по реґіонах хоче робити і стрічы з представителями народносных меншын поклявданым реґіоні меншыны жыют Похвалил собі вже таку практику в рамках мадярскых реґіонів Премєр закінчыл свій приговор припомянутьом што собі в тот ден припоминаме припомяну же <unk> януар є Медженародный Ден Памяти Жертв Голокаусту з тым же таку траґедию яку яку был Голокауст не смієме уж ниґда допустити Припомяну і то же в <unk> році як раз в тот ден Русины на Словакі кодифікували свій язык Горонь подякувала же выникла рада По приговорі предцеды Влады словособі взял уполномочений Влады Словацкой Републикы принародносны Меншыны акож горонь якій є подля статуту Рады якій є подля статуту Рады під предцедом Тот Подякувал офіцови же выникла рада За його поглядом выникнутьом рады і змінами в компетентным зані мают меншыны моментально забезпечену ліпшу комунікацию з державом Меншыны мают сильнійший голос так само повіл же у <unk> році бы ся мал приняти долгочыкуваный закон о народносных меншынах і в тых днях зачынат робота на леґіслятивным замірі По приговорі гороня председа Влады одышол з засіданя Рады і решту засіданя вюл підпредседа горонь Рада в дальшым проґрамі занимала ся робочыма ділами Рада тот рік буде засідати іщы два раз Подля пляну роботы котрый ся схвалил на установлюючым засіданю Рада буде тот рік засідати іщы два раз Перше засіданя є напляноване на місяц апріль або май другє на місяц октобер або новембер Членове Рады при схвалюваню Пляну были познакомлены і з тымами котры на окремых засіданях будут рішати ся Представитель русиньской меншыны Мартин Караш в дискусиі ку тому пункту проґраму звернул увагу же народносный выбор засідал <unk> разы на рік Рада має мати лем дві рядны засіданя Підкрислил же аґенда котру мусят меншыны рішыти є велика зато пропонувал і прораду наплянувати штырі засіданя Уполномоченый Горонь припомянул же є можливост жебы він або меншыны скликали і дальшы засіданя окрем плянуваных і поклянайде ся тема котру буде треба рішыти скоро сам буде ініциювати і дальшы засіданя Приготовлює ся справа о меншыновых языках Русины не одповідают Акож Горон як передкладатель інформувал на засіданю і о тым же ся приготовлює справа о стані хоснуваня языків народносных меншын на териториі Словакі заперіод років <unk> цитуваня В повязаню і збераньом даных одповинных субєктів уряд уполномоченого в новембрі <unk> р приступил ку посыланю анкєтовых листків і з жадостив о іх кооперацию при приправі справы Пише ся в материялі котрий членове рады ку тому пункту передом дістали Но чысло вернутых анкєтуваных листків є подля конштатуваня уряду уповношеного низкє а то головно в русиньскых і ромскых селах цитуваня Цілкове навернутя анкєтовых листів од повиненых субєктів ку <unk> януару <unk> р представлює <unk> комо <unk> процента найнизшу міру збераня даных Уряд уполноможеного евідує при селах з русиньском нарност меншыном і з міром на вертаня <unk> процент і селах з ромском народностом меншыном на уровни <unk> процент пише ся дальше в материялі Чом старостовы в русиньскых селах не полнят собі обовязок і не спілпрацуют з уполномоченым є вопросом В материялі пише ся же Русинам і Ромам прибыли в минушым році села што так само може быти причыном кєд же старостовы в многых селах котры не были перед тым народносны до товды повинно си одповідати на тоты анкєты не мали ани ім не были заганяны Уряд уполномоченого подля перекладаного материялу дальше контактує повинны субєкты і з жадостил о выполніня анкєты жебы вернуты анкєты досягли голем уровень <unk> процент што уж бы ся дало схоснувати при оціні продану справу Бесідувало ся і о меншыновым фонді На засіданю выступила і директорка меншынового Фонду Алена Котфанова котра членам рады переложыла справу о діятельности Фонду на підпору Культуры народносных Меншын за <unk> рік і інформациі о діятельности на <unk> рік Окрем інчого Кофанова знова підкрислила же фунґуваня Фонду є фінанчно і персонально підімензуване што ся пак неґативно проявлює і на выбавлюваню жадости і іх выплачаню Вызвы на подаваня жадости о дотацию про тот рік были выголошены іщы в минулым році і тепер приготовлює ся засіданя фаховых рад за окремы меншыны В тым році першый раз буде засідати і фахова Рада Вєтнамс Народносной Меншыны кєд же была схвалена новелізация закона о фонді де уж сут выділены грошы і про тоту народностну меншыну котра была признана о <unk> році В материялі котрий перекладала директорка Котфанова споминат ся і факт же початком слідуючого року кінчыт мандат сучасным фаховым радам Зато будут до осени того року выписаны новы вольбы Меншыны дістали інформацию о леґіслятивных процесах Народносны меншыны як і дальшы членовы новоствореной Рады дістали од уполномоченого хороня на засіданю і інформацию о леґіслятивных процесах котры проходят і котры дотуляют ся области народносных меншын Горон інформувал же іщы в новембрі минулошого року стрітил ся його Уряд з Міністерством Культуры Словацкой Республикы за участи Міністеркы Уполномоченый был інформуваный о новелізациі закона о штатным языку Кінцьом новембра Уряд уполномеченого передложыл Міністерству документ із <unk> припоминками курыхтуваній новелізациі Ку темі выславил ся і представитель Русинів Мартин Караш котрый жадал веце пояснити што в новелі закана о остатнім языку буде кєд же з боку меншын істнуют обавы же закон обмеджыт языковы права народносных меншын но кутемі натепер близше не знал ся высловити ани уполномоченый хорон ани Деніс Валед котрый был на засіданю Рады за Резерт культуры Підпредседа Рады Горонь так само інформувал о тым же ся почынат робити на законі о народосных меншынах Стріча робочой ґрупы в котрій мают представителів і Русины бы мала быти у фебруарі Кєд же в документі ку тому пункту проґраму писало ся же ся зробит леґіслятивный замір Петро Медвідь член за русиньску меншыну звернул увагу же леґіслятивный замір іщы бывшый Народносный Выбор схвалил уж в році <unk> Был приготовленый і цілий текст закона зато ся позвідал хороня ци ся буде робити з материялом котрий вже є або по дальшых <unk> роках буде почынати ся наново Горонь в одповіді повіл же посмотрят до того што было зроблене і поклятам будут части котры ся дают хоснувати буде ся на них будувати Медвід ся так само позвідал кєд же вєдно з тым пунктом продолжало ся пунктом ріжне ци уполномоченый або представитель Міністерства Культуры знат членам Рады пояснити што буде з народносныма музеями Словацкій Народный Музей мусіл у рамках консолідациі так само коротити розрахунок і долшый час ся бесідує о спаяню народносных музеів до єдного з окремыма одділінями пронародности Ани в тым ділі не чули членове Рады одповід кєд же на то не знал одповід ани Хоронь ани Валент Тема музею має обговорити ся на дальшым засіданю Влада признат Ґуралів В рамках пункту Ріжне Горонь інформувал і о тым же словацка Влада хоче признати дальшу народносну меншыну Ґуралів Очекує ся же то зробит на выіздовым засіданю Влады в середу <unk> януара в Червеным Кляшторі Підпредцеда Рады хотіл жебы членове заменшыны приняли узнесіня котрым то підпорят О намагах ґуралів бесідувал іх гост на засіданю іх представитель Павел Замішка котрый пояснил як долго на тым роблят і же <unk> люди собі записало в списуваню з <unk> року ґуральску народност наперек тому же на то не был окремий столпчыку в формулярі і мусіли собі то дописувати Ґуралі хотят зоставити асиміляцию хотят сохранити свій язык і культуру За штатну справу неґативне становиско ку тому кроку влады высловил представитель Міністерства Заграничных Діл і Европскых Справ Словацкой Републикы найвеце ку темі бесідувала Катажына Івана Бєлік представителька польской меншыны в раді котра так само была проти того жебы дашто такє ся підпорило Гороня критикувала і зато же о такым важным замірі членовы рады не были передом інформуваны не дістали жаден писемний материял ку темі не была ку тому жадна шырша і фахова дискусия Білік так само конфронтувало замішку з тым же в писмі котре посылали председовы влады і жадали вызнаня сут підписаны старостовы ґуральскых сел в окремых реґіонах але кєд з єй словами кликала старостам в ґуральскых селах многы не знали о тій ініциятиві і не дали ій підпору Як повіла комунікувала із польском Амбасадом на Словакі котра так само мала быти проти Арґументувала і тым же Польща ґуралів бере лем за польскє етнікум або тым же то може пошкодити европскы проєкты на котрых державы спілпрацуют Не голосуйме о інчій меншыні Остатні представителі меншын реально не залучыли ся даяк до дискусиі кутій темі но критика же материял не пришол скоріше звучала і з інчых уст Активны в дискусиі были Русины а то і зато бо одзвучал приклад же Русины не сут вызнаны на Украіні але на Словакій сут і є то внутрішня справа держы кого вызнає Мілянян Пілип зареаґувал же приклад неє добрий Русины сут вызнаны в каждій державі де жыют лем на Украіні є а то є розділ Ґуралі будут єднако як Моравяне вызнаны лем на Словакі но своім арґументом не брал право ґуралям быти вызнаныма лем давал арґументацию до порядку Мартин Караш у своім выступі підпорил замір влады вызнати ґуралів Як повіл же є в реґіоні де сут і ґуральскы села є то автохтонне населіня на тых землях і не треба ім сперати кєд хотят розвивати свій язык свою культуру мают на то право Наперед дискусиі не было мож дійти ку до говору о чым бы меншыны мали голосувати найвеце кєд влада то плянує зробити і без того жебы ся звідала меншын З рішыньом пришол Мілянян Пілип як повіл ани мы Русины бы сме не хотіли жебы о нас дахто голосувал Ґуралі мают право жадати статус меншыны а влада то має право зробити Зато запропонувал жебы кєд має прити ку даякому голосуваню котре ся од меншын очыкує пак треба голосувати о тым же меншыны берут до відома замір влады признати ґуралів за <unk> народносну меншыну на Словакі Узнесіня в тым дусі пак было і схвалене Вольбы у фебруарі На кінцю засіданя Горон інформувал же Рядны вольбы членів Палаты Народносных Меншын Рады Влады Словацкой Республикы про Народносны Меншыны одбудут ся <unk> фебруара Документы потрібны про тых котры хотят голосувати як і документы кандидатів на членів рады треба было послати до <unk> януара Дальше засіданя Рады так уж буде проходити з нововоленыма членами за меншыны Музей в Зындрановій дальшый раз завісил свою діяльніст Автор вісти Севериян Косовскій Музей Лемківской Культуры в Зындрановій од <unk> лютого фебруара завішат свою діяльніст Причыном є брак одповіднього фінансуваня діяльности музею зо стороны Мініства Внутрішніх Справ і Адміністрациі То не першый раз коли зындранівскій Музей примушеный єст ограничыти свою діяльніст Подібна ситуация была в <unk> році Товды так само як тепер музей оголосил же закрыват ся з огляду на брак одповіднього фінансуваня Істория ся повтарят Цитуваня Музей Лемківской Культуры буде закрытый для одвиджаючых од <unk> лютого фебруара <unk> р до одкликаня То головний переказ комунікату в котрым Товариство для Розвитку Музею Лемківской Культуры в Зындрановій пояснят причыну ограничыня діяльности Припомнути же треба што Музей з причыны низкого фінансуваня діяльности Міністерством был уж закрытий в попередніх роках Послідній раз початком <unk> рока товды зындранівскій Музей одкрыл ся на літній період коли зас витал туристів і любителів лемківской культуры Теперішня ситуация тіж не є цікава але подібна до той сперед трьох років цитуваня На жаль уж дальшый раз дотация на дільніст Музею Лемківской Культуры в Зындрановій была міцно окраяна в однесіню до пропозициі находячой ся в зложеным через нас внеску З огляду на тото што за признану Мом Внутрішніх Справ і Адміністрациі квоту дотациі не в силі сме забезпечыти нормальне функцийонуваня і быт музею музейный простір в Зындрановій остане закрытый для одвиджаючых в періоді тяжкым до передвиджыня пише ся в дальшій части комунікату Музейникы підкрислили што зміна центральных власти в Польщы в ниякій спосіб не довела до зміны підходу односно до фінансуваня нацийональных і етнічных меншын Департамент Реліґійных Вызнань та Нацийональных і Етнічных Меншын МВСконсеквентно веде в обшыри фінансуваня меншын таку саму політику В <unk> році Музей ограничыл дни одкрытя бо дотация была о вельо низша як потребы Поза сезоном Музей одкрывали лем в суботы і неділі О рік зрезиґнувано з орґанізациі музейного свята од Русаль до Яна внескуючы передати грошы на фінансуваня імпрезы на діяльніст музею жебы могло нормальні фунґувати А в першых тыжнях <unk> р Музей чысто заперли в звязку з отриманьом низшой <unk> тис зл як внескувана <unk> тис зл дотациі Аж черговы неґоцияциі довели до отриманя жаданого фінансуваня не лем Музей Лемківской Культуры На Планный рівен фінансуваня меншыновых діянь Польском Республиком нарік нарікают і другы орґанізациі О планній ситуациі ЛАПіТ Ластівочка на посліднім засіданю Головного Заряду СЛ розповіл Євген Габура ведучий кружка в Пшемкові при котрым наштоден колектив діє Габура зазначат што Ластівочка од років отримує дотацию на тым самым рівни Як примір подає што <unk> тис зл дайме на то <unk> років тому значыло штоси більше ниж тота сама сума грошы в <unk> році Габура заповіл што так само задумує ся над будучым діяльности колективу тым більше што дотеперішні обіцянкы зо стороны Міністерства щезли на ничым З єдного боку державны урядникы вымагают од меншын більшой професийональности діянь жадаючы выполняня окрисленых вымогів вводячы при тым не все зрозумілы принципы і бюрокрацию а з другого боку рівен фінансуваня діяльности нацийональных і етнічных меншын од років остає на такым самым рівны або як в даякых припадках не єст фінансуваных бо причыном был даякій формальний брак Так было в припаді одмовы фінансуваня часопису Бесіда початком <unk> р Зо змісту комунікату Музею Лемківской Культуры як і слів Євгена Габуры выходит брак довіря до державных інституций і просто брак дальшой надіі і охоты до роботы на благо лемківской культуры Середа <unk> січня януара <unk> р Історик і Істория Русинів Кувілею Павла Роберта Маґочія Автор допису Петро Медвід Не є днес вызначнійшого жыючого русиньского історика карпаторусиністу но його жывот не є повязаный лем з академічном діятельностю Він стал досправдовым діятельом русиньского руху і почал скоріше як в Европі дішло ку політичным змінам і Русины могли выкликати своє воскресіня Єдночасно він Русин і русиньскій діятель є цілый жывот і украіністом котрий про історию Украіны а не лем історию зробил о многовеце як многы великы патріоты Перед пару днями дожыл ся вызначного ювілея <unk> років проф Павел Роберт Маґочій Його імя є повязане як бач і з вшыткым вызначным што по <unk> році діяло ся в Старым Краю одклик і його родина пришла до Америкы конкретно в Русиньскым Возродным Русі І кєд жыє за морьом долгы рокы в Канаді мож о ним повісти же він так реально жыє на двох континентах Вік не грає у нього ролю Приходит медже нас Русинів до Европы на ріжны подіі і два раз за рік а о тым же своіма думками свойом роботом своім серцьом і все і медже нами ту в Европі неє жадных похыбностей Пару словку біоґрафіі Признам же кєд єм почал думати на то же в януарі буде професор Маґочый святкувати свій ювілей знал єм же то буде проблема треба дашто написати Але што Без мучыня признавам же пустити ся до біоґрафіі Павла Роберта Маґочія є дакус складнійше бо то жывот чоловіка котрий за своі рокы стих тілько же інчому бы на то треба было як барч дакілько жывотів Зато ани не буду пущати ся до даякой великой біоґрафічной статі то захоблю не інчых може люди і з академічного оточыня котры бы мали детально смапувати тот богатий жывот Лем же хо лем пару слов ку біоґрафіі треба Народил ся Павел Роберт Маґочій <unk> януара <unk> року в Енґуді штат Ню есиі в споєных штатах Америкы По оцьови має своє походжыня в днешнім Мадярску по мамі і з Підкарпатя Як пише в його біоґрафіку <unk> народинам дц Володимір Фенич важным фактором же Маґочый у молодым віці почал інтересувати ся історийом было його родинно оточыня по матерні Леніі кєд же дідо по матери любил своім внукам розповідати о Старым Краю Но фактом є і то же Маґочий сам мусіл дійти до того кым власно є што тот старый Край тота в тым часі аж міфічна рутеня власно єк молодий пятнадцет ци шіднадцетрічний юнак вырішыл стати істориком і як сімнадцетрічний уж наступил на штудиі на Рудґерску Університу Маґочий підчас студиі вырішыл стати украіністом А тым він і стал Но доля ци серце ци комбінация вшыткого што до того могло дашто повісти зарядили так же Маґочий окрем того стал карпаторусиністом русиньскым істориком а найвеце і вызначным діятельом у Возродным Русі Павел Роберт Маґочый студивал на престіжных університах в Споєных Штатах Рудкерс Балакарі Маґістер Прінстон Маґістер істориі Росиі і Центральновыходной Европы і Філософіі доктор істориі Гарвард рядный член академічного Научного Общества На своій студиі в ріжных напрямах абсольвувал і на дальшых університах не лем в США діплома має напр і спрагы Од року <unk> його академічный жывот є звязаный з стороньском університом де робит як професор істориі і політолоґіі і є ведучым катедры украіностательскых студий Джона Яремка Як пише феничу своій статіі Маґочій є автором <unk> титулів З них приблизно <unk> сут авторскы книгы дальше тым были зарахуваны редаґуваны книгы брожуры бібліоґрафічны каталоґы статі в научных журналах публикациі в періодичных выданях енциклопедичны статі персональны мапы научны зборникы і могли бы сме продолжати Але як єм написал высше детальну біоґрафію лишу на тых котры в тым будут бізовно ліпшы од мене Окупация змінила пляны Памятам як єм раз сідил в Пряшові на обіді з професором Было літо Павел Роберт Маґочій пришол як каждый рік учыти на літню школу котру орґанізує наш Інститут на Пряшівскій Університі Якось дістали сме ся ку темі чом любит в Пряшові быти укварталюваный на готелі Дукля якы з тым мат особны спомины котры але про тоту статю не треба поясняти Але з тым є повязана і тема окупациі Чехословакі в <unk> році Маґочый почал писати свою дизертацию о запорожскых козаках Новліті <unk> р ся дістал вєдно з ґрупом аспірантів до міста Пряшів Было то в часі кєд робил на Мінесотскій Університі над проєктом Европской Еміґрациі до США Як раз ту в Чехословакіі был свідком авґуста <unk> р і початку совітской окупациі Кєд сме товды при обіді о тым бесідували повіл мі як автом вертал дес з Лабірской Долины і вшыткы знакы при драгах табулі котры вказували напрямы были закрыты або сторгнуты Люди хотіли окупантам скомплікувати іх інвазию Бесідувал мі же сам не знал кадель вертати до Пряшова і рядил ся якось подля сонця Кєд пришол на готель чекала го інформация з Амбасады США же як іх граждан має вертати домів кєд же почала окупация Маґочый не одышол зістал Што про нас основне Маґочыйови окупация змінила пляны Перестал робити над темом Козаків і вырішыл же його перша книжка буде о Карпатскій Руси І то был початок того же пут Маґочыя одтовды не была лем о украіністиці котрой ся не зрік але і о карпаторусиністиці Хоц товды як бач іщы ани сам не знал же тот термін раз будеме хоснувати а то вдяка ньому Карпаторусиніста Кєд Маґочий повіл же його книжка буде о Карпатскій Руси был то про многых незрозумілий крок Чом Бо тота тема была неактуальна прода котрых може неістнуюча міф Тад є конец <unk> років а по <unk> році власно жадных Русинів неє може таколи были може Припомяну ту слова котрий Маґочый повіл у документальным фільмі Воскресенє Народа котрый мал премєру в <unk> році цитуваня Было то як жыли были штос як приповідка Коли были люди котры жыли в Карпатах і тепер іх ніт Так сме думали вшыткы так нас вчыли на університах же модернізация принесла рівност ідентіт і культур же модернізация не преферує культурну нарадносну розмаітіст То была мантра <unk> і <unk> років у науковым світі обще Не бесідуєме лем о Карпатскых русинах цитуваня Наперек тому Павел Роберт Маґочий на кінцю <unk> років почынат робити на русиньскых темах У р Маґочый выдал єдну із своіх найважнійшых пронас Русинів книгу звом Формуваня нацийональной самосвідомости Підкарпатска Русь <unk> яка недавно вышла новым выданьом в украіньскій версиі А в тым самым році Маґочый основал і Карпаторусиньскій Научный Центр в Ню Йорку котрого президентом є до днешніх днів В слідуючых роках выдал і дальшы книжкы повязаны з Русинами котры пак стали популярныма научны і популярізначны можеме спомянути напр бесідуйме по русиньскы Медженародный русиньскій рух Тото што Маґочі о <unk> і <unk> роках будова в Америці дістало цалком інчий розмір по <unk> році Політычны зміны в державах бывшого совітского бльоку в котрых Русины мали быти на все минувшым дали можливост і тому жебы Русины знова знайшли ся на мапі народів світа Як раз в фільмі Воскрисленє Народа Маґочый споминал же в році <unk> му пришла картка написана на типоґрафіі котрого Василь Турок гетеж інформувал же одбуде ся в Меджелабірцях І Світовый Конґрес Русинів Сам не вірил тому же ци дашто такє може подарити ся зреалізувати Кєд же был вчасі коли мал проходити конґрес в Европі пришол до Меджелаборец і збачыл же то реальност же Русины сут же піднимают ся з колін же почынат што з великє Од того часу імя Пав Роберта Маґочія є уж неодділітельно повязане з медженародным русиньскым рухом А не є то лем о функцях о тым же был долгій час член Світовой Рады Русинів за Сєверну Америку при Світовым Конґресі Русинів же до кінця ввіл Конґрес як його прецеда же доднес єстным предцедом Маґочий просто од початку <unk> років стоял при вшыткым важным што русиньскому руху подарило ся Підтримувал то Вылжывал при нашій цілі своі контакты зганял грошы на то жебы Русины в Старым Краю могли реализувати проєкты котры мали помочы нашому возроджыню Кєд собі тепер припоминаме тридцет років од кодифікациі языка не мож забыти на тото же много помагал і Павел Роберт Маґочій же і вдяка його контактам подарили ся многы діла Был єдным із ініцияторів скликаня першых двох языковых конґресів але є того много веце Маґочій то єй премія Александра Духновича за русиньску літературу медаля Кірила і Мефодия за розвиток русиньского языка Научны семінары Карпаторусиністикы на пряшівскій університі котрых был спілосновательом Він є і Меднародна Літня Школа Русиньского Языка і Культуры де кажды єй учыт стоял і за русиньскыма недільныма школами на Підкарпатю Забезпечує штипендиі на Торонтскій університі де є його велика карпаторусиньска бібліотека Бібліотеку карпаторусиністикы поміг будувати іх в Пряшові а могли бы сме рахувати дале Маґочі просто русиньсвом жыє Найполнійше наприклад посланял спонсорів з Америкы жебы Русины на Підкарпатю могли выдавати свій журналь Отцюзнина Ани то перша процентно ани послідня ініциятива Маґочія котру підтримує русиньскій рух в Европі Основны выданя Маґочія Не мож в єдній статіі покля не має быти долго і научнов споминати вшыткы книгы котры Маґочый на тему Русинів написал Но спомянути треба за моім поглядом три Павел Роберт Маґочій вєдно з дальшым жаль уж нежыючым вызначным істориком Іваном Попом был головным редактором Колосальной Енциклопедиі Істориі і Культуры Карпатскых Русинів котра вышла на аґлицкым і украіньскым языку і без котрой днес тяжко што спочынати рішыти кєд чловік хоче робити знашом історийов Велику популяріту доднес має його книжка Народ неВидкы ілюструвана істория Карпаторусинів Має многоязыковых мутаций і доднес має новы выданя і новых чытателів Автор схоснувал слова Енді Ворголя котрый о собі повіл же є невидкы Не вшыткым ся тота назва полюбила Лем же сам Маґочий наконец вказал же не сме нивидкы Книга Грибетом Кугорам котра вышла дотепер по анґлицкы по словацкы і по польскы дає на шісто сторінках комплексну і унікатну історию не лем карпатскых Русинів од часу коли ся за історичныма документами появили на мапі народів світа і то Русинів вшыткых области іх автохтонных територий і области Діаспоры але і історию Карпатской Руси обще як териториі котру Русины заселили од часів першого заселюваня тых земель через Кельтів Словянів аж по сучасну реальност повязану і з вытворіньом модерных держав в котрых Русины жыют Одкрытий про дискусию Самособом великы особности мают все своіх прихыльників і тых котры сут проти них А великы особности сут так само люди як і вшыткы остатні котры роблят і хыбы З многых особных розговорів знам же Маґочій видит і хыбы і своі хыбы а знат собі признати же кєд даколи може дашто было не так Перед тым ся не крыє є одкрытий дискусий а кєд не ушыткым мусит быти все з каждым согласный і кєд завзято просаджує то што думат жебы в тій ситуациі было найліпше Не перестават дискутувати І кєд даколи може могли діла быти іншак успіхы котры ся досягли за тот період по <unk> році в рамках русиньского возродного Руху його заслугы на многых нашых ініциятивах його боротбу за нашы права і на Украіні хоц затля там без позитивного результату му нихто не возме І то є факт Із невидкы доднес Кєди єм послідній раз сідил у Пряшові з професором Маґочійом было то недавно во сени подарувал мі свою нову книжку Сут то його особны мемоары Істория Павла Роберта Маґочія і карпаторусиньского руху Є выдана по анґлицкы Войні бы сме назву могли протлумачыти і знивидкы доднес Маґочый почал обновлювати Карпатску Русь товды кєд она досправды вдяка політичным обставинам в Европі была лем што з міфічне штос віртуальне по <unk> р наново залучыл ся до нашого возродного руху а і вдяка його ціложывотным намагам днес Карпатска Русь не є віртуальна она є реально І кєд територия розділена є по веце держав тым же ся нам подарило і вдяка професорови воскресити народ Воскресла і Карпатска Русь бо не границі держав сут важны на землі але народы котры на ній жыют котры єй вдихуют духа жывот І вдяка Моґочыйови пришли сме од невидкы до днес до конкретного місця котре днес знаме знова ясно вказати на мапах Професорка Олена Дуць Файфер повіла раз о професорови же то чловік інституция правда А днес бы лем то іщы дозволил дополнити Павел Роберт Маґочій днес уж не є лем історик але і істория Русинів Жыва істория він уж днес і неодділительном частком жывол хроніком і спілтворительом той хронікы Кєд сме в товды во сени сідили амбіцийозном і повіл же він зробит і кодифікацию языка на Підкарпатю же му в тым нич не заборонит Я аж такій оптиміста не был арґументувал єм яка ситуация на Украіні Не были то про нього арґументы Почал поясняти же ани Братислава не была в часі кодифікациі наш найвекший цимбор а вшытко могло скінчыти іншак Кєд єм при тым як мі то говорил виділ його енерґію і скрувочах котру перед тым хопил єм охотний припустити же він тото не лем думат серйозно але і справды досягне до кінця Пане професоре на многая і благая літа і тішу ся на дальшу надіям ся же скору і знова інспіруючу стрічу четвер <unk> січня януара <unk> рока Словацка Влада схвалила ґуралів за народносну меншыну Автор вісти Петро Медвід Ґуралі Сталена Словакі новал вже V народносном меншыном на Словакі На пропозицию предцеды Влады Роберта Фіца о тым вырішыла Влада Словацкой Республикы на выіздовым засіданю в Червеным Кляшторі в середу <unk> януара <unk> р інформувала о тім Аґентура ТА цитуваня Про ґуралів то сатисфакция бо ґуральска громада населят ціл Северно Словаків од Старой Любовні аж по вышню Мораву повіл староста села Ждяр Павел Бекеш з тым же хотят жебы ґуральска культура всокотила ся і про дальшы ґенерациі Зверну увагу же вдяка офіцияльному вызнаню за народносну меншыну будут годны на своі активности здобыти фінансы і державного розрахунку і дальше так розвивати свою культуру Хотіли бы напр фінансувати фольклорны колективы Мы уж на Словакі сме на списку нематерияльной культурной дідовизны і вєдно з Поляками і Чехами ґуралями з тых держав позначка ред хочеме ся записати до списку ЮНЕСКО додал Бекеш При посліднім списуваню жытелів і з <unk> року на Словакі приголосило ся куґуралям хоц на то не мали окремий столпчыку формулярі <unk> люди З того лем <unk> собі тоту народност дало при першым вопросі аж <unk> у другым вопросі на народност Словацка Республика має одтепер <unk> офіцияльно вызнаных народносных меншын Дотепер послідньом вызнаном была вєтнамска меншына котру признала урядницка Влада Людовита Одора у <unk> році Премєр Роберт Віцодумач же офіцияльне вызнаня проґуралів буде значыти много цитуваня Выходит то наприклад з того же ґуральска меншына стане членом Рады Влады Словацкой Републикы про Народносны меншыны Прецеда Влады не похыбує о тым же ґуралі як офіцияльна народносна меншына будут значном міром давати вклад до розмаітости Словацкой Републикы На социяльній сіти рішыня владного ґабінету окоментувал і уполномоченый Влады Словацкой Републикы про Народносне меншыны Акож Горонь Ґуралі Витайте медже нами написал при чым додал до посту мотузок на баданя о ґуралях котре робил Інститут Матея Беля У анагеймі рукоположыли нового єпископа Артура Бубневича автор вісти Петро Медвід По самых роках має русиньска Католицка єпархія Покровы Пресвятой богородиці у Феніксі споєны Штаты Америкы нового єпархіяльного єпископа <unk> януара <unk> року в храмі боговіщыня боговіщыня пресвятой богородиці в Ангеймі был рукоположеный і інтронізуваный владыка Артур Бубневіч новый єпарха Феніксу Ден перед єпископском кєротонійом по вечурні склал новый єпарха єпископску присягу Головным служытельом літургіі поджас котрой был рукоположеный владыка Артур был высокопресвященный Вільям Скурла підбуржскій архієпископ і митрополіта котрый был і головным святительом нового єпархы Спілсвятителями были владыка Курт Брунет пасаітскій єпарха і владыка Роберт Піпта паробскій єпарха На єпископскій хіротоніі взяли участ дальшы єпископы і духовенство участны были і єпископы мукачовской русиньской традициі котрой пітсбурска митрополія є наслідником і то мукачовскій єпарха Теодор Мацапула і высокопреосвященный Йона Максим пряшівскій архієпископ і митрополітаны Выслухали сте статі якы публикуваны были протягом минулого тыжня на портали Лем фм Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак