Архів
лемківского радия

Перегляд тыжня порталю Лем фм Субота <unk> серпня авґуста <unk> рока Мукачівска єпархія буде мати нового блаженого Петра Павла Ороца Автор вісти Петро Медвід Як інформувал порталь <unk>em папа римскій Франциск у пятницю <unk> авґуста <unk> р принял на авдиєнциі кардинала Марчеля Семераро префекта Дікастериі у справах вызнаня святых поджас котрой потвердил декреты якы дотуляют ся беатифікацийных процесів Першым в тым списку є декрет вызнаня мучеництва слугы Божого отця Петра Павла Ороса русиньского священника мукачівской грекокатолицкой єпархіі котрый был і тайным єпископом Петро Павел Орос Слуга Божый Петро Орос народил ся <unk> юлия <unk> року в селі Бірі Саболчско сатмарско берегскій жупі на териториі днешнього Мадярска до родины грекокатолицкого священника Івана Ороса По смерти отця вєдно з мамом і братом Іваном перебрали ся в <unk> році на Підкарпатям де жыл дідо так само грекокатолицкій священник Кірил Раковскій Як девятрічний зістал цалком сиротов кєд же му вмерла і мама Ур вступил до ужгородской Духовной Семінариі і <unk> юна <unk> р приял рукоположыня на священника Свою душпастырску роботу почал як помічный священник в селі Великы Комяты Владика Теодор Ронжа котрий виділ огорожіня про грекокатолицку церков по приході Червеной Арміі і комуністів на Підкарпатя подля свідоцтва отця Стефана Бендаса <unk> децембра <unk> року руко положыл тайно отця Петра Ороса на єпископа у <unk> році был призначений на вольну парохію у селі Білкы Підземельна церков і мучеництво Умістны орґаны влады намагали ся ріжныма способами тисками пересвідчыти отця Петра Ороса жебы перешол на православія Кєд же він тото не хотіл подобно як інчым священникам котры зістали вірны грекокатолицкій церкви заборонили му власти выконувати дуж пастырску роботу Отец Орос продолжывал у Душпастырстві на уж підземельній церкви і тайно обслуговал і своіма спілбратами священниками грекокатолицкых вірників Ірщавщыны і Выноградівщыны На початку <unk> р го заарештували і послали до Ужгорода до розслідчого ізолятора Кде был під арештом понад два тыжні В літі <unk> р знова пробували отця Роса арештувати но подарило ся му втечі День перед праздником Успеня Пресв Богородиці за юлияньскым календарьом <unk> авґуста <unk> року в селі Великы Комяти за участи великого множества людей служыл Божеску Літурґію Сповідал і причащал людей Того самого дня пішол піше на желізничну стацию в селі Сільце Ту гопил міліцийонер і вюл го напрямом на село Зарідчя Надалеко Креста го убил двома стрілями Тіло отця Роса одвезли до єршавского шпиталю по кількох днях го закопали меджітерня коло села Камяньскє Пізнійше остаткы выкопали робітници міліциі і КЄб і вывезли в напрямі на Єршаву Рокы ся не знало де є похоронений Долгых <unk> років не знало ся місце де є похороненый отец Орос Аж по леґалізациі грекокатолицкой церкви нашли ся свідкове котры під присягом розповіли правдиву історию тых траґічных днів <unk> юлия <unk> р Колишній начальник ізолятора яршавского Районного Одділіня выконавчой службы был согласный дати свідоцтво і вказал ґараж міліциі де было закопане тіло По ексумациі і выконаній експертизі авґуста <unk> р одбыло ся перепохованя остатків отця Петра Ороса і з вшыткыма честуванями якы належат його сану На другій ден одбыл ся архієйскій похорон мощы отця Ороса поклали до каплічкі котра є близко церкви у селі Білкы <unk> авґуста <unk> р в родным селі отця Ороса была одкрыта памятна табля тому великому сынови Підкарпатя Памятну таблю вєдно ініциювали украіньскє вседержавне самосправуваня і русиньскє вседержавне самосправуваня в Мадярску Внедільок <unk> серпня авґуста <unk> р Штефан Телеп посмертно оціненый Нагородом імен Никыфора Автор допису Севериян Косовскій В вікенд в Михалові на Нижнім Шлеску огоріла <unk> Лемківска Ватра на Чужыні яку розпалили найстаршы лемківскы жытелі села Уроджынці Фльоринкы Ярослав Шляхтич і Михал Канючок Оген з Лемковины символично принюс Петро Мурянка єден з думкодавців і орґанізатор першых нашых Лемківскых Ватр в горах В другій ден Лемківской Ватры на Чужыні то є в суботу <unk> серпня авґуста <unk> рока Єдным з пунктів офіцияльной части проґраму было переданя тогорічной нагороды імени Никыфора Криницкого Епифана Дровняка Капітула Стоваришыня Лемків рішыла посмертно оцінити том престіжном нагородом блаженой памяти Штефана Телепа якій жыл в роках <unk> Єдного з найвеце популярных сучасных лемківскых малярів якій жыл і такой ціле жытя творил на Лемковині Маляр Лемковины Переданя тогорічной нагороды імени Никыфора одбыло ся вчас офіцияльной части ватряного проґраму при участи запрошеных гостів лавдацию на чыс лавреата прикликуючы його біоґрафію выголосил Севериян Косовскій секретар Головного Заряду Стоваришыня Лемків Самунагороду в заступстві Ведучого Головного Заряду Стоваришыня Лемків Андрия Копчы вручыла проф Олена Дуць Файфер Посмертне оцініня для Штефана Телепа одобрала дворідна сестра Маляря Штефанія Шкурат Згромаджены могли видіти і пару примірів творчости Телепа На зрыхтуваній Стоваришыньом Лемків Таблици явило ся пару знимок образів представляючых Лемковину єй красу і жытелів Штефанія Шкурат в імени женый родины Покійного Маляря подякувала за признаня нагороды яком оцінюваны сут особы што своім жытьом внесли вызначный вклад в лемківску культуру Тогорічна нагорода ім Никыфора была признана уж третій раз посмертно На каждій статуі все є інскриприпция што оцініня признаваны є за труд жытя одданый для лемківской культуры Дотепер лавреатами нагороды были Павел Стефановскій Петро Трохановскій Ярослав Трохановскій Федір Ґоч Адам Барна Ярослав Горощак Олена Дуць Файфер Андрий Копча Мария Стеранка Трохановска Іван Дзядик Юрий Стариньскій і Посмертно Михало Маняк Богдан Ґамбаль і тепер Штефан Телеп Оцініня телепатом нагородом мало і інчий вымір кєд же його робота была часто порівнувана до творчости як раз Епифана Дровняка Штефан Телеп Вродил ся щестливо на рідній земли де його родиче вернули з выгнаня Штефан Телеп пришол на світ в <unk> р в Перегримці В Ждыни Замешкал в вісемдесятых роках ХХ ст зачал разом з женом вести ґаздівку Од молодости проявлял гуманістичны і артистичны заінтересуваня м ін зберал почтовы значкы управлял коріно плястику прібувал різбыти в дереві і фотоґрафувати грал на ріжных інструментах Образы якы по собі лишыл полны сут простых люди зо села поміщеных в урокливых горах Низкого Бескіду ци во внутрі лемківскых хыж Як подают джерела початково фасцинувал ся фотоґрафійом обробляньом дерева різбом аж вкінци олійне Малярство остало його пасийом Од <unk> рока был членом клюбу Штукы при Ґалериі Штукы Двір Карвациянів в Ґорлицях Брал участ в шторічных артистичных переглядах клюбу і малярскых пленерах Своі малюнкы презентувал на чысленных індивідуальных та ґруповых выставах м ін в Ґорлицях Кракові в Варшаві Ліґници Креници в Вроцлаві і поза Польщом головні на Словациі напр в Меджелабірцях Пряшові Свиднику і Бардийові Його образы находят ся в вельох приватных колекциях на обшыри Польщы Німец США Канады Австралиі ци в Музею Модерной Штукы Енді Варголя в Меджелябірцях Был присутный на лемківскых подіях де радо вказувал свою мастерску роботу Його образы виділи сме хоц бы на Лемківскій Ватрі в Михалові ци на Бієнале Лемківской Культуры в Креници Під конец свого жытя ограничыл малюваня з огляду на здоровля але надале радо выставлювал своі образы Його творчіст мож видіти на приватным вебсайті Творы Штефана Телепа были доцінены в світі професийной штукы признано му напримір нагороду ім Альфреда Дулґоша фундувану бургомайстром міста Ґорлиці выріжніня ґорлицкого салону ци Перше місце нарівни з Мирославом потомом на Бієнале наівной штукы і арт бруд польско словацкого погранича ім Сутора Штефан Телеп вмер <unk> грудня децембра <unk> рока похороненый єст на цмонтери в Ждыны У Выноградовій одпрезентували Книгу Народных Проповідок Автор вісти Петро Медвід Як інформувал Юрий Шыпович голова Русиньского Культуролоґічного Клубу <unk> авґуста <unk> року в просторах Выноградівской Центральной Публичной Бібліотекы одбыла ся презентация нового русиньского выданя Іде о книгу народных приповідок позбераных і упорядкуваных жытельков села онок Марию Біляк Книга з позбераным народным богатством дістала назву Вшыткі люди вшыткы знавут Авторка на презентациі новой книгы розповіла як глядала малы формы народной мудрости много років і на конец назберало ся іх понад <unk> Пак внукы помогли авторці пошырити за альфавітом тоты приповідкы і клясифікувати іх Фінансиями підтримал выданя книгы Васильгера До того жебы книжка вышла доста поміг і голова Закарпатского Областного Научно Культуролоґічного Общества імене Александра Духновича Юрий Породан як і голова Выноградівского Районного Общества імене Александра Духновича Михаіл Чухран котрый є так само знаный русиньскій писатель У публикациі был редактором выданя Цитуваня тяжко повісти коли і кым складена кажда окрема приповідка многыі з них явно мают солідный вік може іщы і з дохристияньскых часів повіла на презентациі авторка так само спомянула же на приповідках видіти вплыв культуры вшыткых народів котры сусідили з оночанами Мадярів Жыдів Словаків дальше цитуваня Жебы іх ліпше зрозуміти треба знати і тот природний а історичний фон на якым они народили ся і хосновали ся повіла Мария Біляк Участным приговорил ся і редактор публикациі Михаіл Чухран котрый підкрислил же цінености тых афоризмів є в тым же легко держат ся в памяти дякуючы своій точности цитуваня в подібній нашій народній різбі до дерева бо подекотре слово по суті і мудре но кострубато повіджене не записало бы ся до народной памяти конец цитуваня Чухран вірит же і тот невеликій зборник буде дальшом путьом до безодных глубын устной народной творчости русиньского народа Віторок <unk> серпня авґуста <unk> р Проблемы з водом голосит уж і волиця Ситуация є барз плана Автор вісти Петро Медвід Недостаток дощу котры запричынує знищыня выдатности водных джерел про сельскій водовол обмеджує жытелям русиньского села волиця Меджілябірского кресу звычайны потребы цитуваня Негодны сут райбати варити заваряти мыти ся допестувати власны продукты без воды просто не мож жыти бесідує про аґентуру Таu<unk> старостка Волиці Моніка Рогальова Покля така ситуация буде і в дальшых роках село буде мусіти глядати дальшы водны джерела Проблемы з водом повтарят ся ситуация є плана Як пояснила старостка сельскій водовод збудували жытелі вылиці самопомічно в роках <unk> а <unk> Уновили вдяка дотациі од Енвіроментального Фонду Водны Джерела Влоны з єднакого Фонду реалізували першу етапу обновы водоводных рух на трасі коло головной драгы де жытелі не мают достаток воды Подля Рогальовой треба іщы обновити трасу водоводу в центрі села Село подават жадос на Енвірофонд о дотацию каждый рік цитуваня Покли буде така кліматична ситуация тырвати треба глядати дальшы джерела жрідла воды в околиці села жебы і в літнім періоді был достаток воды Власне фінансыі села на такы інвестициі не старчат без дотаций іх село не може реалізувати дополнила Проблема з недостатком воды в сельскым водоводі за словами старосткы повторят ся в літі в сухым періоді шторічно но тот рік є то барз пляны Жытелі ходят поводу на уряд Село забезпечує довозводы до сельского водоєму од выходословацкой воднярской компаніі цитуваня такій довозводы просило єй фінансны дорогі веце заплатиме за транспорт як заводу Підкрислила Рогалова з тым же ани тото рішыня не старчыт цалком Жытелі котрым нияк вода не тече собі по ню можут ходити на сельскій уряд многы собі взаємно помагают Мало воды чуют волічаны мало воды чуют волічаны і в студнях цитуваня Цілый час вызываме жытелів жебы шпорували воду не хоснували воду із сельского водоводу на поливаня загороды публичного пространства мытя автомобілів напущаня басенів і озер в загородах а на ставебны цілі закончыла старостка Зындранівскє Од Русаль до Яна з дощом але теплым і приємным Автор допису Севериян Косовскій В остатній вікенд липця юлия <unk> р в Зындрановій одбывало ся дводньове свято од Русаль до Яна якє орґанізуване єст Місцевым Музейом Лемківской Культуры Подія проходила в суботу і неділю хоц по правді гості зачали ся сходити до Зындрановой уж в пятницю пополудни Од Русаль до Яна вернуло по паролітній перервіз причыненій пандемійом коронавіруса Хоц треба додати што за остатні рокы подія не могла одбывати ся реґулярно з причыны планного єй фінансуваня державныма інституциями Вчас доводньового святкуваня мож было не лем видіти богатство лемківской культуры згромадженых в музейных просторах але і почути рідне слово музыку як тіж мати хвилю рефлексиі звязаной зо споминаном річницьом Акциі Вісла Дощ теплый і приємний Проґрам зындранівской подіі зачал ся в суботу пополудни В першый ден одбыло ся звиджаня музею презентация книжок але тіж был час на положыня квітя під памятниками мартиролоґіі лемківской нациі Іщы з давных років подіі од Русал до Яна традицийом было што присутну оддавали памят жертвам лаґрів в Талергофі і Явожні На обшыри музею находят ся памятникы посвячены тым траґічным місцям так само находит ся таблиця посвячена загально акциі Вісла яка была одкрыта на <unk> річницю выгнаня Головна част подіі проходила не на обшыри музею а на оддаленым дакус пляцы при місцевым культурным домі там же на великій сцені в пленері одбывали ся выступліня в першый ден Концертову част збогатили свойом музиком Аґата Рымарович і Фольковий Лемківскій Ансамбль Серенча Єднак дальша част концерту ґорлицкой ґрупы мусіла одбыти ся уж в середині культурного дому Над Зындранову пришла велика злива яка такой лем на хвилю перервала пленерове святкуваня од Русаль до Яна Планена хвиля не уступила ани в неділю проґрам того дня одкрывала Божеска літургія в місцевій православій церкви св Миколая яку одслужыло двох священників парохотец Марек Ґоцко і отец Душан Сконц завідуватель парохіі в Вішавці окрес тробків Проповід по русиньскы выголосил як раз при єздни з Пряшівской Руси Єґомос Затягло ся але дале раду До кінця была надія што ся дакус протріщыт і по правді через даяку хвилю так было але на обшыри перед сценом зробило ся великє болото Так орґанізаторы конечно рішыли што і другій ден подіі мусит одбыти ся під стріхом Культурного Дому Як раз то недільна част была такой офіцияльным одкрытьом свята Згромадженых і присутных запрошеных гостів привитал ґазда подіі Богдан Ґоч якій є ведучым Товариства для Розвитку Музею Лемківской Культуры подію конферувал Миколай Ґоч Як першый з запрошеных гостів голос забрал Дариюш Собєрай віцеведучый Соймику підкарпатского воєвідства Спомнул на особу заслуженого лемківского діяча Федора Ґоча якій протиріжным неприхыльным обставинам зміг хосновати і долгы рокы вести Музей Лемківской Культуры Дальше голосы заберали другы запрошены гостів присутна была др Мирослава Копыстяньска членкыня Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын яка в своім слові прикликала припадаючу на тот рік <unk> річницю Акциі Вісла За лемківску соспільну орґанізацию Стоваришыня Лемків присутный был секретар Головного Заряду Стоваришыня Лемків Севериян Косовскій якій заєдно выступувал як редактор радия Руской Бурсы з Ґорлиц ЛЕМ фм подякувал за запрошыня в імени Ведучого Головного Заряду Стоваришыня Лемків Андрия Копчы і так само спомнул Федора Ґоча на історию зындранівского Музею подіі одрусал до Яна та поґратулювал повороту свята по парох роках перервы По промовах на сцену як першы вышли свидницкы геліґонкары якы на сам початок заспівали вшыткым Русинам на многы і благы літа По них на сцені презентували ся дальшы колективы Радо принята была польска капеля Рыманов Яне яка грала і нашы лемківскы мельодиі По лемківскы заграли части гості в Зындрановій Ганця і Славко Своі прекрасны русиньскы голосы запрезентували сестры Ковачови з Пряшівщыны Пак запрезентувал ся найбільшый за чыслом членів колектив Ансамбль Пісні і Танця Славяне з Мокрого якій облечений был в команецкы кроі і такой цілый концерт дал з лемківскым репертуаром Фурору зробила капеля з Тропковяны яка хоц прямо на зачатку заявила што сут словацком капельом то в своім репертуарі мали пару русиньскых співанок на сам конец лемківску забаву заграли гудакы якы весело кінчыли неєдну зындранівску подію желаня доброй хвилі Такой вшыткы в офіцияльных але і в тых меньше офіцияльных бесідах апелювали до орґанізаторів жебы Зындранівскє од Русальдояна конечно одбыло ся о рік і вернуло до календаря подій як постійна стріча Першый річник од Русальдояна был зорґанізуваный в <unk> році перед пандемійом два остатні річникы одбыли ся в <unk> і <unk> році Сама ініциятива явит ся потрібном в тій части Лемковины кєд же зындрановай Йолиці то єдно з більшых скуписк Лемків якы вернули звыганя на обшыр днешнього підкарпатского воєвідства З поворотом на рідны землі як раз вяжут ся початкы істнуваня Музею Лемківской Культуры в Зындрановій Першы крокы были поставлены на стрічы проведені <unk> серпня авґуста <unk> рока в Білянці Там же прошла нарада при присутности лемківскых діячів Были то Михал Доньскій Михал Дзвінка Федір Ґоч Павел Стефановскій і Ярослав Трохановскій Федір Кузяк та Леон Ґаль Стріча закінчыла ся покликаньом до жытя Музейной Рады і Ізбы Памяток лемківской культуры в Зындрановій прото тіж офіцияльный початок музейной дільности то <unk> серпня авґуста <unk> р Музей початково фунґувал як хыжа памяток лемківской культуры Улиця ім Гумецкого лемківского бургомайстра Коросна Автор вісти Наталия Малецка Новак В Коросні неодолга змінят означыня єдной з улиц улица Спудзєльча на улицю Модеста Гумецкого Радны рішыли упамятнити дві персоны міцно звязаны з містом в тым бывшого лемківского бургомайстра В четвер <unk> червця юнія <unk> рны на сесиі рады міста рішыли о двох змінах містных названь Першом є зміна названя улиці в самым центрі міста улиця Спулдєльча на улицю Модеста Гумецкого В тот спосіб радны хотят припомнути і упамятнити особу бывшого володаря міста Другом особом выріжненом радом єст Ян Зых польскій поета і тлумач з Корчыны його іменом назвали Сквер на котрым находит ся тіж упамятнююча го таблиця і його памятник Упамятненый по долгых роках старань Перед роками ріжны середовиска прібували ввести улицю Гумецкого Уж початком ХХ стваришыня Любителів Коросняньской Землі звернуло ся до рады міста надати єдній з улиц міста мено Модеста Гумецкого Пак по даякым часі безуспішні прібували зас Подібну ініциятиву піднял в <unk> році Себастиян Дубєль Радны до того рішыня дозріли аж тепер Лемківского бургомайстра до той поры в Коросні упамятняла лем таблиця в костелі оців Капуцинів котрого будову Гумецкій спілфінансувал тепер рішыньом радных єдна з улиц міста змінит свою назву на модеста гумецкого Модест гумецкій Модест Гумецкій вродил ся в <unk> р в Токарни Колобуковска Был сыном грекокатолицкого пароха Йоана Гумецкого з рібника та Меляніі Сотницкой Был коросняньскым докторьом заслуженым соспільным діячом Борол ся о піднесіня стану гіґієны міста называт ся го будівничым Коросна Гумецкій вельописал особливо публицистичны тексты і поезию был амбасадором лемківской культуры в позалемківскых середовисках Як син священника сам початково мал іти том стежком скінчыл теолоґічны студиі Рішыл єднак змінити родинну традицию і остал студентом медицины найперше на ягайлоньскым а пак на віденьскым університеті Был одданым докторьом і соспільником одданый доктор і бургомайстер В роках <unk> справувал уряд бургомайстра Коросна для котрого зрыхтувал вельо концепций і проєктів якых цілю был розвиток міста Долшый час был тіж радним Повітовой Рады Приязным ся з Ігнатийом Мукасєвичом творцьом польского нафтового промыслу Модест Гумецкій оженил ся з сиротом Валентином Ядвіґом Антоньович котру взяли на выхованя Лукасєвичы Жыла лем <unk> років Мали з модестом лем єдного сына Йоана Скінчыл він правничы студиі робил во Львові де мал свою каменицю вєдно з родином мал четверо діти часто приізджали до Рібника Як член самоурядовых власти старал ся Модест Гумецкій м ін жебы выбрукувати улиці уложыти тротуары для пішых при улицях поправити санітарну ситуацию міста одкрыти реальну школу В <unk> р опрацувал єй орґанізацийны заложыня З містного буджету постарал ся о грошы на будову знимка будинку Школы Горі згоду на школу припечатал царскій акт выданый рік посмерти Гумецкого Был одданым докторьом не смотріл на свою безпеку іздил ся дель там де потрібували го хворы Днями і ночами помагал хворым в часі епідеміі холеры в роках <unk> Был тіж філантропом охочо прилучал ся до соспільных акций для міста Літерат ерудита гуманіста Был тіж модист гумецкій і публицистом літератом публикувал м ін в фаховым часописі медичным перегляді тішыл ся авторитетом в медичным середовиску Сігал тіж по драму есейстику ґазетовы ноткы репортажы але предовшыткым по поезию Рускоязычны вершы найчастійше підписувал псевдонімом Мария Оцийона а публикувал іх в літературно науковых часописах Боян временник Інститута Ставропихійского Новий продом Писал тіж по польскы напр збірка Поезиі през незнаного неро чы Вільци богатыжы ци Драма в пятьох актах Ангелі чылі валька Невольнику і по німецкы Єст автором збіркы поезиі під наголовком Думкы і думы написал тіж печатану лем во фраґментах поему Сіон Нещастливый выпадок спричынил што пошкодил хребт і вмер на <unk> році жытя Модеста гумецкого поховали в <unk> році в Рібнику селі котрого был властительом Потомкы гумецкого жыют на Украіні Выслухали сте дописів што публикуваны были на портали Лем фм протягом минулого тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак