Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 53
Послухай порталю ЛЕМ.фм / Перегляд тыжня
•
Опис епізоду
Чытаме дописы порталю ЛЕМ.фм з тыжня 03 10 2020 - 10 10 2020
Автоматычна транскрипция
Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм Неділя <unk> жолтня октобра <unk> р Редакция то єст сила Автор вісти Севериян Косовскій В суботу <unk> жолтня октобра <unk> р в просторах історичной будівлі Руской Бурсы в Ґорлицях проходила осінна стріча редакторів ансамблю Медияльной Ґрупы ЛЕМ Флюс Была то стріча інча як попередні не лем зато што редакция рішыла основны пляны на будучый рік повязаны з промоцийом повселюдного списуваня але тіж зато же была то тако і перша стріча без нашого долголітнього шефредактора і основателя радия блаженой памяти Богдана Ґамбаля Памят на тото што вшытко зачал Засіданя одбыло ся згідно з пляном о <unk> <unk> годині рано одкрыла го теперішня Ведуча Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях Наталия Малецка Новак Пак голос забрал Петро Медвід з Пряшова якій попросил вшыткых присутных жебы минутом тишы шанували памят покійного Богдана Ґамбаля якій одышол з того світа <unk> липця юлия <unk> р Покійний был тым котрий протягом свого жытя не лем довюл до зверніня польском державом майтельскых прав до будинку Руской Бурсы в Ґорлицях в <unk> році але неодолга пак зреализувал долгожданый проєкт Іче Лемківскє радийо <unk> рік Як раз Богдан Ґамбаль позберал молодых люди жыючых во вшыткых реґіонах Карпатской Руси як тіж в Західній Польщы ци Украіні жебы побудувати сильну загальну русиньску журналистичну редакцию Доказом на тото же ся му всесе повело была примірно як раз суботня стріча Согласно каждий з присутных підсвідомо спостеріл што Богдан Ґамбаль наш приятель і редакцийний колеґа напевно днес смотрит деси з горы на нас пильнуючы і позераючы на свою редакцию тішыт ся Повинністю молодой ґенерациі редакторів ЛЕМ фм єст продолжати діло ним зачате Повселюдне списуваня Школіня В дальшій части засіданя редакцийный ансамбль бесідувал про пляны на будучый рік Єдным з пріоритетів будучой діяльности єст зрыхтуваня шырокой кампаніі перед повселюдным списуваньом котре в Польщы і на Словациі одбуде ся в <unk> році Лем фм хоче жебы діяня направлены на промоцию лемківской русиньской нацийональности і рідного языка выстартували іщы того рока Важным пунктом была так само бесіда повязана з ґрафіком авдиций на <unk> рік Більшіст редакторів высловила волю рыхтувати новы проґрамы але вшытко буде залежне од фінансуваня проєкту Мнутрішніх Справ і Адміністрациі Польской Республикы котре фурт хоче ограничати фінансову підпору Лем фм без якой не мож продолжати реального радия Посліднім пунктом были школіня з ріжных обшыри редакцийной роботы Технічный редактор Павел Малецкій вюл науку професийонального монтажу радийового материялу так жебы іщы ліпше оправити якіст трансмітуваных авдиций Были рішаны і інчы технічны проблемы справы котры сут необхідны для каждого з редакторів до штоденной роботы в радию і на інформацийным портали В <unk> Lem понедільок <unk> жолтня октобра <unk> р Тівадар Лоткій основатель підкарпатской археолоґіі Автор допису Петро Медвідь Хоц знимал русиньскє походжыня до русиньской істориі записал ся як тот котрый основал підкарпатску археолоґію Од народжыня Тівадара Легоцкого інтересной особности ренесанчного тіпу минят <unk> років Народил ся Тівадар Легоцкій <unk> октобра <unk> року У Фунжіні коло міста Ріка што єдне з територия Хорватиі Был правником етноґрафом і істориком родак із сонячной Дальмациі котрый был мадярскым патріотом свою осіту здобыл на Словакі абсольвувал піярістичну ґімназию в Ружым Берку потім што давал право в Кошыцях В роках <unk> аж <unk> был як офіцер мадярской револючной арміі участником революциі По революциі мусіл одыйти з центра діяня і пішол до Мукачова Почас абсолютізму Баха робил конципієнта на суді В році <unk> наступил до службы Уґрофа Шынборна як головний правник мукачівско чынадіівского паньства котре было єдным і з найвекшых в Угорску Схоснуючій добру фінансну ситуацию і много вольного часу міг присвятити свій час археолоґіі етноґрафіі і істориі краю В <unk> році представил на світовій выставці у Відню власну археолоґічну збірку котру назберал підчас де <unk> років на Підкарпатскій Руси В тым часі была легоцкого збірка найвекшом приватно археолоґічном збірком у цілій Австро угорскій імпериі В <unk> році была збірка выставлена на Х Медженародным Археолоґічным Конґресі в Будапешті де здобыла высокы оцініня од фаховців Потім был Тівадар Легоцкій іменованый за члена Археолоґічной Комісиі Угорской Академіі Наукы і в році <unk> выдал першый збірник русиньскых пословіц Выданя того збірника дозволило Легоцкому жебы стал членом русиньского Одділіня угорского Етноґрафічного Общества В роках <unk> аж <unk> выдал унікатну краєзнавчу моноґрафію Береского Комітату в трьох томах Піонірско устала його моноґрафія о археолоґіі Підкарпатской Руси Своі книжкы выдавал Легоцкій По Мадярскы Был єдным з найліпшых знателів архівных материялів в краі довєдна написал коло <unk> історичных робот м інчым історию Мукачова ци історию грекокатолицкой церкви в ст В році <unk> был зволеный за члена угорского Історичного Общества і о три рокы пізнійше в році <unk> засновал у Мукачові Історично археолоґічный Музей котрый был єдиным краєзнавчым музейом на Підкарпатскій Руси аж до року <unk> Поджас І світовой войны писал власну хроніку денник під назвом Наша война Три рукописны томы мают довєдна в <unk> сторінок До кінця войны ся вже Тівадар Легоцкій не дожыл умер в Мукачові <unk> новембра <unk> р Ондалка має по вікенді самусправу Приєднаня до другого села не буде Автор вісти Петро Медвід Село Ондавка бардьовского окресу ся суботніма дополнюючыма выборами до орґанів містных самосправ в котрых собі аж <unk> сел на Словакі якы не мали зволену полну функцину самосправу выберали своіх кандидатів Сохранила од того жебы была приєднана до інчого села Мнутрішніх Справ Словацкой Републикы при тым минушый рік уж ани не рахувало з іншом альтернативом як з то же Ондавка як окреме село з мапы счезне Ондавка собі в двох по собі ідучых выборах не знала зволити ани старосту ани депутатів сільского заступительства Рахувало ся з тым же село котре было долгій час нефунктным буде приєднане до Бехерова або Вышньой Полянкы Зволили старосту і трьох депутатів Ондавка котра має днес <unk> жытелів ся дословно спасла на остатню хвилю Як інформувала презаґентура ТаС по выборах котры проходили <unk> октобра <unk> р новом старостком стала Люция Васілеґа котра кандидувала за партию Мост Гід Окрем того собі ондавчаны зволили і трьох депутатів сільского заступительства цитуваня Остатній бывшый староста абдікувал із функциі і одтовды были повтаряно выголошены дополнюючы выборы до орґанів самосправы при чым ся не нашол жаден кандидат аж дотепер Ондавка так натепер не досягне нехоченого первенства бо як догодобо нефункшне село бы была першым селом на котрым бы ся зреалізувал процес приєднаня до інчого села Процес был при тім уж од минушого року зачатий Проблемы не кінчат Проблемы з воліньом старости і депутатів не кінчат ондавка мала долг банковый рахунок был забльокуваный еґзекутором Село ся тепер буде мусіти фінанчно консолідувати но обізаново не буде легкій процес кєд же в нім жыє лем <unk> люди і розрахунок села залежыт од чісла жытелів В остатнім часі коли село не мало функтну самосправу ся о основны справы старал головні Бехерів котрый помагал ондавці на прикладі з тым жебы мали вывезений одпад Як раз Бехерів был горячым кандидатом до котрого бы ся Ондавка приєднала покля бы зістала нефунктным селом і завершыл бы ся процес злучуваня сел Выборы і в дальшых русиньскых селах Дополнюючы выборы до орґанів містных самосправ проходили в суботу іщы і в дальшых двох русиньскых селах Уварадці і маківцях В маківцях з троківского окресу выберали старосту Маківчане вырішували медже двома кандидатами Старостков села стала Гелена Штефанцьова котра кандидавала за партию Слобода а солідаріте В селі проходили дополнюючы выборі на основі того же попередній староста вмер В селі Варатка бардыйовского окресу могло голосувати <unk> люди Выберал ся староста На голосуваню брало участ <unk> Старостом стал Андрий Куримскій котрый был єдиным кандидатом Середа <unk> жолтня октобра <unk> р Підкарпатскє Воєвідство і Пряшівскій Край близко спілпрацуют Автор вісти Наталия Малецка Новак Цитуваня Од років спілпрацуєме і тішыме ся зо спільных ініциятив котры розвивают нашы реґіоны діяня в скали мікро перекладают ся на скалю макро Бесідувал маршалок підкарпатского воєвідства Владислав Орты вчас медженародной конференциі під наголовком Не лем потяг до культуры В відеоконференциі зорґанізуваній вєдно через маршалківскій Уряд Підкарпатского воєвідства і канцелярию Прецеды Пряшівского Краю участ брали ґаздове обох реґіонів міністрове з обох держав секретар стану в Міністерстві Інфраструктуры Рафал Вебер і секретар стану в Міністерстві Транспорту і Будівництва Словациі Ярослав Кмед почестный Консуль Польской Республикы в Пряшові і Ангудацкій самурядовці з обох стран границі та урядникы одповідальны за розвиток інфраструктуры культуры і промоциі реґіону разом веце як <unk> осіб якы стрітили ся онляйн жебы підсумувати дотеперішні діяня інтеґруючы підкарпатскє воєвідство і пряшівскій край <unk> тисячы пасажерів схоснувало Польско Словацкє желізницьове получыня Титуваня Днес підсумовуєме сезон желізницьовых получынь на трасі Ряшів медже Лабірці Ряшів та наш проєкт Потяг до культуры Тоты діяня на рівни реґіонів сут лем частю в великых ініциятив такых як Вія Карпатя Карпатска стратеґія ци концепция Триморя Нашы малы проєкты локальны і реґіональны діяня мают реальне влияня на будуваня спілпрацы аж і в так тяжкым часі як пандемія коронавіруса підкрислял Владислав Ортиль Председат пряшівского краю Мілян Маєрскій додал што вірус навчыл люди проводити час в найблизшым оточыню Што татры лучат бо жытельом польской державы близко є на Словацию і наоборот цитуваня То для нас черговый імпульс жебы будувати іщы ліпшу спілпрацу і спільноту в обшыри інфраструктуры туристикы промоциі Маме так вельо до заоферуваня бесідувал Конференция была нагодом підсумувати желізницьовий сезон <unk> на трасі Ряшів медже Лабірці Ряшів Мимо епідемічной ситуациі получыня тішыло ся заінтересуваньом В часі вакаций потягы курсували од <unk> червця юнія до <unk> вересня септембра в пятниці суботы неділі В <unk> годины мож было доіхати з Ряшова до Мербірців а з Санока около пятора годины Получыня схоснували <unk> тисы пасажерів Самоурядовці обіцюют продолжати получыня і в будучым Дальше цитуваня Чысло пасажерів вказало што получыня сут потрібны надію ся што будут ся дале розвивати То добрий примір спілпрацы котру з перспектывы видиме на Площыні стратеґічного проєкту Від <unk> бесідувал вчас конференциі Секретар стану в Міністерстві Інфраструктуры Рафал Вебер Дальше цитуваня З нашой перспектывы оддати до хоснуваня ціле Вія Карпатя на обшыри Польщы в <unk> році є барз правдоподібне повіл Подорожуваня получене зо звиджаньом домінує Музей Ендів Ворголя Про будову дорогы Вія Карпатя і трансграничных ініциятив бесідувал і Ярослав Кмед секретар стану в Міністерстві Транспорту і Будівництва Словациі цитуваня Коритар з Кошыц до мадярской границі є готовый Два одтинґы в околицях Пряшова сут в будові На жаль не вшыткы фраґменты трасы сут на списку пріоритетів словацкого уряду влады але дале аналізуєме тоту справу спостеріл міністер Запропонувал тіж же потяг з Пряшова міг бы дотерати дале до Кошыц аж і до Мішкольця додаючы што берут до увагы кєд іде о словацку страну тіж зимове получыня Відеоконференция была нагодом жебы омовити проєкт Потяг до культуры котрый створил Департамент Культуры і Охороны Нацийональной Спадковины маршалківского уряду підкарпатского Воєвідства Потяг до культуры то получыня подорожуваня і звиджаня музеів Ініциятивом обнятых было пят інституций Музей Народного Будівництва в Саноку Історичный Музей в Саноку Підкарпатскій Музей в Коросні Музей Мариі Конопницкой в Жарновци та Округлый Музей в Ряшові Словацкы участникы конференциі презентували підниманы на місци ініциятивы котры заохочуют туристів до одвиджаня той части Словациі як ефект піднятых польско словацкых діянь вказали м ін великє аж <unk> процентове звекшыня чысла туристів в <unk> році в єдиным в Европі і першым на світі Музею Енді Ворголя в Меджелябірцях Найчысленнійшы в тій ґрупі были польскы туристы Вказували пляны розвитку музею котре отримало веце як <unk> мілийонів евро з европейскых середків на розвиток Цитуваня тішу ся жыє так вельо ініциятив котры разом реалізуєме Уж думаме про дальшы способы спілпрацы підсумувал стрічу маршалок Владислав Вортель Міністер деклярує підпераня нацийональных і етнічных меншын В середу <unk> жолтня октобра <unk> р проходило в Варшаві святочне засіданя Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Польской Республикы стріча была принагідна понеже споминало ся на ній пятнадцет років фунґуваня Комісиі В засіданю окрем представників поєдных нацийональных і етнічных меншын взял участ Міністер Внутрішніх Справ і Адміністрациі Ден перше одбыло ся засіданя меншыновой страны Комісиі Підпертя меншын Посліднє засіданя з кутньом одбыло ся з нагоды одзначыня <unk> літя фунґуваня Комісиі В засіданю окрем постійных членів Комісиі участ взяли запрошены гості в тым шефре сорту до котрого приналежыт речена комісия Міністер Внутрішніх Справ і Адміністрациі Мариюш Каміньскій В своім выступліню бесідувал м ін што уряд влады підперат меншыновы права до реалізациі іх основных вартости а заєдно ґарантує іх респектуваня цитуваня В ситуациі коли дахто спрібує порушыти сесы права будут стрічати ся з міцном реакцийом польской державы котрой меншыны сут спілгромадянами деклярувал шеф Міністерства Внутрішніх Справ і Адміністрациі Додал же Польща буде хоронила громадян якы приналежат до поєдных нацийональных і етнічных меншын Дальше Камінскій пояснял што нацийональны і етнічны меншыны то культурове богатство Польщы отримане в спадковині по першій Польскій Республиці дальше цитуваня Польска Республика Вельох Наций Вельох Культур і Реліґіі єст то про нас барз важна вартіст на котру мусиме дбати продолжал Звертаючы ся до присутных представників меншын бесідувал што каждий має право до свобідного культывуваня свойой достоменности Подля слів міністра єст то фундаментальне і ненарушальне право Ювілей з кутнєм Присутніст вельох запрошеных гостів в тым шефа МВСіА была спричынена і тым што з нагоды ювілею діяльности Комісиі были признаны і державны одзначыня Постановом Президента Польской Республикы на внесок Міністра Срібный Крест заслугы отримали представникы ормяньской і татарской меншын цитуваня Тых пятнадцет років спілпрацы переконує нас же то барз добре розвязаня Тота спільна Комісия котра єст місцьом діалоґу місцьом бесіды місцьом выпрацувваня выпрацуваня спільных добрых розвязань для вшыткых громадян польской державы То єст добре місце спілпрацы для державы і для меншыновой страны Підчеркнул в своім выступліню Блажый Побожый Віцеміністер МВСіА і спілведучий з урядовой страны Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын Дальшы темы засіданя Ден перше перед офіцияльным засіданьом Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын в віторок вечер <unk> жолтня октобра представникы меншыновой страны зобрали ся на робочій стрічы На засіданю меншыновой страны Комісиі бесідувано м ін про проґрам слідуючого святочного засіданя з Кутньом як тіж про справу одповіди уряду на документ під головком Нацийональны і етнічны меншыны найважнійшы проблемы середовиска нацийональных і етнічных меншын Была і тема меншыновой ситуациі в добі пандеміі коронавіруса Представникы меншын дискутували і про систем онляйн до складаня внесків о дофінансуваня ґрантів На середовым засіданю вшыткых членів Комісиі в другій части по офіцияльным одсвяткуваню <unk> літя дільности были меньше веце дискутуваны темы якы ден скорше пробесідувала меншынова страна Презентуваны были і заложыня проґраму социяльной і громадяньской інтеґрациі Ромів в Польщы на рокы <unk> Важном темом котра тыкала ся порушыня меншыновых прав была бесіда про знищыня цмонтеря Старообрядовців в Білоґурах <unk> жолтня октобра <unk> р Місяц з Воргольом Автор допису Наталия Малецка Новак ЕС То окрем експозициі презентуваной в Бюрі Артистичных выстав в Коросні шор додатковых подій До кінця жолтня октобра того рока мож при нагоді обзераня выставы взяти участ в товаришучых акциях В надходячу пятницю <unk> жолтня октобра пройде промоция каталоґу выставы Віртуальні буде нагода стрітити ся з творцями експозициі і авторами текстів до каталоґу Награй свій образ В вікенд од <unk> до <unk> жолтня октобра пройде акция літя Коросна што є безпосереднім навязаньом до артистичной експериментальной практикы хоснуваной Воргольом Артиста награл серию <unk> короткых фільмів на котрых зареґіструвал знаны і незнаны особы котры приходили до фабрыкы Каждий з фільмів представлят в звільненым темпі лице особы котра пару минут всмотрує ся в обєктив камеры Дає то вражыня сонного праві нерухомого портрету вказуючого особовіст през пізріня В акциі лиця Коросна ходит о створіня портрету міста през зображыня його жытелів Хто охочий може прити до артистичной працовні в бюрі артистичных выстав Коросно і дати ся награти Кінцевый фільм вкажут на стіні будинку ґалериі вчас фінісажу выставы Катажына Соліньска едукаторка істориі штукы Бюра артистичных выстав Росно координаторка выставы просит на звиджаня з коментарьом в четвер <unk> жолтня октобра Вчас обзераня буде мож познати ґенезу і шырший контект не лем презентуваных на выставі експонатів але і самой выставы як візуальной істориі прожытя і смерт Енді Варголя Зробси тинтову одбитку В суботу <unk> жолтня октобра заплянували родинны варштаты жебы познати ся з техніком Блати Лайн котру хоснувал Воргольф в одручных роботах головні в ілюстрациях до часописів і книжок особливо беручы до увагы рисункы до кухарской книжкы котрый зробил Енді Ориґінальный примірник якій походит з приватной колекциі Збіґніва Обшонтка буде презентуваный вчас стрічы Варштаты будут нагодом жебы зробити своі ілюстрациі з тинти техніком <unk>em Лем неє ліміту віку участників треба ся лем скорше зголосити і выполнити формуляр закінчыня Тайна вечеря Енді Ворголя заплянувана на <unk> жолтня октобра буде звінчыньом товаришучых подій та фінісажом выставы Вчас прелекциі Катажына Соліньска буде аналізувала феномен попарту і прібувала одповісти на звіданя котра з тайных вечерий є популярнійша тота Ворголова ци тота од Леонарда да Вінчі Буде то послідній момент жебы зблизка видіти на експозициі Тайну вечерию Енді Ворголя Попрекциі і обзераню експозициі буде мож пообзерати ефект акциі Склін те Кросна якій завершыт стрічу Русиньскій Музей понукат едукативны активности і конкурс прешколярів Автор допису Петро Медвідь Хоц культурно сполоченьскы подіі сут з причыны пандеміі обмеджены Словацкій Народный Музей Музей Русиньской Культуры і в тых днях розвиват своі активности котрыма хоче ословити школярів другого ступня основных школ а не лем іх Про малых і дорослых приготовил едукативны активности у своіх просторах про школярів другого ступня літературный конкурс Хоснує при тым выставкы котры того часу мож в музею видіти Конкурс з Іль Косовом Як музей інформує на своім офіцияльным фанпейжі на сіти Фейсбук школяры ся можут запоіти до літературного конкурсу під назвом Ількосова з Баюсова Конкурс є повязаный і з выставком Федора Віца котра была одкрыта в септембрі і буде єй мож видіти в просторах музея до кінця октобра Цитуваня Федор Віцо є талентуваный вытравник тотай Носткар выдумало жываньского уйка Ільку кличе го Ількосова з Баюсова Тот Ілько є на вшыткых його крисленых гуморных образках Зробил з нього цілый сериял котрый є популярный і дорослы гознают Іль Косова єст старший мудрий підрвачний пан з долгыма баюсами Новеце о нім нич не знаме а Федор Віцо котрий го створил нам не хоче о нім нич проздрадити пише ся о выголошіню конкурсу Школярі мают о Ількови выдумати історию оповіданя і загнати свій текст до музею Твор може быти і в стихах Найхуморнійшы творы будут нагороджены і як обіцят Музей Ількосова прийде і за найуспішнійшыма домів Едукативны активности про малых і дорослых Музей на місяці октобер і новембер приготовил і коментуваны переглядкы выставок котры тепер мож видіти в його просторах знач выставкы Владиміра Ґаная під назвал односины і споминано ой експозициі Федоравіца Проґрам має назву Жебы сме жыли уменьом Окрем того понукат і творчі варштаты При ґанайовій выставці іде окрисліня з сухым пастельом При паді выставкы Федоравіця участны можут здобыти зручности при творіню кресленого гумору і коміксу Коментуваны приглядкы як і творчі варштаты робит музей без обмеджіня віку Едукативны проґрамы сут приготовлюваны про ґрупы од <unk> до <unk> учасных Вец інформациі о конкурсі і творчій варштатах мож добыти на фанпейжі Музея на сіти Фейсбу Выслухали сте дописів публикуваных протягом посліднього тыжня на портали Лем фм Дякую за увагу Наталия Малецка Новака Білкую