11 - Пропаґанда #11 - 16 III 2012 - Рускій Дом в Пряшові
Еп. 11

11 - Пропаґанда #11 - 16 III 2012 - Рускій Дом в Пряшові

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono Ruskiemu Domowi w Preszowie, jego historii, zakupowi budynku ze składek Rusinów i emigracji oraz roli placówki jako ośrodka kulturalno-oświatowego dla studentów i lokalnej społeczności. W rozmowie z ówczesnym kierownikiem, Stefanem Sekerakiem, opisano też powojenne przejęcie domu, późniejsze spory prawne i odzyskanie oficjalnego statusu po zmianach ustrojowych.

Автоматычна транскрипция

Запляшова знеска слухача до руского дому до Пряшова на улицю головну до
центру міста Там де находит ся єдна з нашых русиньскых інституций тоцентру міста Там де находит ся єдна з нашых русиньскых інституций то
істнуючий од <unk> рока Рускій Дім Мувили сме ся на бесіду зістнуючий од <unk> рока Рускій Дім Мувили сме ся на бесіду з
теперішнім ведучым Руского Дому в Пряшові паном Штефаном Секераком Ты Рускій домтеперішнім ведучым Руского Дому в Пряшові паном Штефаном Секераком Ты Рускій дом
закупений в року <unk> году з простетковы з пінязі нашых людей ходилизакупений в року <unk> году з простетковы з пінязі нашых людей ходили
студенты по селах а набірали пінязи на купу Америцкы Русины дали вышыстуденты по селах а набірали пінязи на купу Америцкы Русины дали вышы
<unk> тисяч на купу того додому Купіл ся дом од матяского шлятіца<unk> тисяч на купу того додому Купіл ся дом од матяского шлятіца
котрий стоял автомя си до <unk> тисяч в Тедайшыми ци тисяч корункотрий стоял автомя си до <unk> тисяч в Тедайшыми ци тисяч корун
в Тедейшыми Тот дом был закупений про молодых студентів котры шудували вв Тедейшыми Тот дом был закупений про молодых студентів котры шудували в
Пряшові і в покрытых селах кузашых Русинов Служы культурно освітовым учыльом ВПряшові і в покрытых селах кузашых Русинов Служы культурно освітовым учыльом В
<unk> року настала змінам Настала зміна же дому по тому привел штат<unk> року настала змінам Настала зміна же дому по тому привел штат
Штат котры з наз народнір але зароднір заслугов і Украінцив котры понукліШтат котры з наз народнір але зароднір заслугов і Украінцив котры понуклі
тот штат понукліштату Жебы з народір тыше не мали пінязі на йоготот штат понукліштату Жебы з народір тыше не мали пінязі на його
оправу так самы горают По революциі <unk> смыса хлопі вытворілса такій обновільцаоправу так самы горают По революциі <unk> смыса хлопі вытворілса такій обновільца
рускій клуб котрый был зарушений <unk> до того крубу так не зязенырускій клуб котрый был зарушений <unk> до того крубу так не зязены
новий круб але як себы ожыл тот круб е зруку спыдвойну іновий круб але як себы ожыл тот круб е зруку спыдвойну і
реакси тоты членовы зван Бобак Барна Федор Аси Дрімняк Аcu<unk>nы <unk>o<unk>e Былиреакси тоты членовы зван Бобак Барна Федор Аси Дрімняк Аcu<unk>nы <unk>o<unk>e Были
аси так <unk> членів то хто поводного членства они захопили але тоаси так <unk> членів то хто поводного членства они захопили але то
былійшы люде <unk> ручны А такы наініциятивнійшый был члены Бобак бобаґ абылійшы люде <unk> ручны А такы наініциятивнійшый был члены Бобак бобаґ а
Дрімня Дримня фото помер а такы Бобак уціль звойол жінков на принесенійДрімня Дримня фото помер а такы Бобак уціль звойол жінков на принесеній
школі такы попросил си бы я не мог вступити до Руского Домушколі такы попросил си бы я не мог вступити до Руского Дому
а же ці не мог помочы Так же я ступил <unk> Ноа же ці не мог помочы Так же я ступил <unk> Но
а так сме зачали Были туж чакы боі меджу тыми котры одышлиа так сме зачали Были туж чакы боі меджу тыми котры одышли
з того з Украінцами звесу Русинов а Украінцовы але так ту смез того з Украінцами звесу Русинов а Украінцовы але так ту сме
ту сме даякы такы З того сме зышли такы вітязі же смету сме даякы такы З того сме зышли такы вітязі же сме
могли потом обновити ай адміністративне ціме зареґістрували сталовы а сме ся сталимогли потом обновити ай адміністративне ціме зареґістрували сталовы а сме ся стали
правным субєктом під назвом Рускій хлуп Уж Рускій Куб был ту заложенийправным субєктом під назвом Рускій хлуп Уж Рускій Куб был ту заложений
Украінцами так місц то нам вергло же уж такій клуб єст вУкраінцами так місц то нам вергло же уж такій клуб єст в
Пишові так не мушы нам задийствати а мы сме потому Я прішуПишові так не мушы нам задийствати а мы сме потому Я прішу
за сыном а говорю детьо так што тераз місцец то нам вернулоза сыном а говорю детьо так што тераз місцец то нам вернуло
а он говорил же коли был заложений в паш клуб Не лема он говорил же коли был заложений в паш клуб Не лем
<unk> Но так дайте там рік <unk> рік но а пошлите назад<unk> Но так дайте там рік <unk> рік но а пошлите назад
послали сме назад установы і зареґістрували і сме могли вступити і попослали сме назад установы і зареґістрували і сме могли вступити і по
тым до судных процесів Гей выступили до суд в процесі <unk> роківтым до судных процесів Гей выступили до суд в процесі <unk> років
місця судили Поступом ця суботом з державом зо штатом з містом здістоммісця судили Поступом ця суботом з державом зо штатом з містом здістом
змістом ано Вступили до судного процесу а і Украінці Украінці процесовицялька алезмістом ано Вступили до судного процесу а і Украінці Украінці процесовицялька але
програл програл ы а і з титулю же они твердо ішли жепрограл програл ы а і з титулю же они твердо ішли же
ако то дом патит з ужыватольского выводу же они ужывали <unk> роковако то дом патит з ужыватольского выводу же они ужывали <unk> роков
<unk> років ан же онис то титулю си дароку на подно так<unk> років ан же онис то титулю си дароку на подно так
долго сідили і ано ся гей розумійте так же А на судідолго сідили і ано ся гей розумійте так же А на суді
сомали тіжны люди так суд заговоритно добре Але вы сте Украінці алесомали тіжны люди так суд заговоритно добре Але вы сте Украінці але
сте Русині вынест ами рускы Гей сте рускій дом рускы куп асте Русині вынест ами рускы Гей сте рускій дом рускы куп а
вы сте украіньскы куп Ни нє мы сме рускы куп А онвы сте украіньскы куп Ни нє мы сме рускы куп А он
говорит пан прегесові Вшак якій стматик руской культурі неґативний так же неговорит пан прегесові Вшак якій стматик руской культурі неґативний так же не
говорити неклям тету суд ке за межы што селідне Но а потомговорити неклям тету суд ке за межы што селідне Но а потом
такы выдубили высудили В році А <unk> Од років <unk> аж <unk>такы выдубили высудили В році А <unk> Од років <unk> аж <unk>
року сме уж достали офіцияльно місто нам одовзало адміністративны наму взало такшероку сме уж достали офіцияльно місто нам одовзало адміністративны наму взало такше
мы зна пратискы тот флуб котрий репрезентуєме я пан Пуко а дальшымы зна пратискы тот флуб котрий репрезентуєме я пан Пуко а дальшы
гей стжелів ани не хоціме веце потыше знати а хто Русиновє знамегей стжелів ани не хоціме веце потыше знати а хто Русиновє знаме
нас нос єс Дугам повіл же то добрі барз роби єм предцедомнас нос єс Дугам повіл же то добрі барз роби єм предцедом
Руской Бурсы в Ґорлицях котра має паралельны і подобу діяльности і спосібРуской Бурсы в Ґорлицях котра має паралельны і подобу діяльности і спосіб
діяльности до історию Общества Руска Бурса метосминарми членами Общестста Руска Бурса былидіяльности до історию Общества Руска Бурса метосминарми членами Общестста Руска Бурса были
заслужены діяче і то была елітария орґанізациі Зато тото што мате назаслужены діяче і то была елітария орґанізациі Зато тото што мате на
таблиці гей ецвєґляций ру найліпша істория тіж є подібна лем вы стетаблиці гей ецвєґляций ру найліпша істория тіж є подібна лем вы сте
добили свого щаснійшого Мы сме аж в <unk> року кєди мы засталидобили свого щаснійшого Мы сме аж в <unk> року кєди мы застали
прецедом Я в року <unk> р вступіл до руского клубу а вваженийпрецедом Я в року <unk> р вступіл до руского клубу а вважений
Я сам патіл з васных фінансовых середків всудым Лобо мы сме пінязіЯ сам патіл з васных фінансовых середків всудым Лобо мы сме пінязі
не мали аж в року <unk> Пот выступили остатній Валерий о рікне мали аж в року <unk> Пот выступили остатній Валерий о рік
або о два люты рокы выступіль но а звыча і з Польщыабо о два люты рокы выступіль но а звыча і з Польщы
воєвати Опрым Знате кєд тусияло мы сме ходили три крадны поді представивоєвати Опрым Знате кєд тусияло мы сме ходили три крадны поді представи
в архіву тут сусіда стояло з паном доктором Барґом по архіву ахыв архіву тут сусіда стояло з паном доктором Барґом по архіву ахы
Я не ма проти тому або оброда Жебы не служыл Дом служытЯ не ма проти тому або оброда Жебы не служыл Дом служыт
предовшыткым Русином безплатне дом служыт Русином Них си нихто не нарокує жепредовшыткым Русином безплатне дом служыт Русином Них си нихто не нарокує же
буде його властицтвом то власицтвом тот то домі власництвом руского кругу тобуде його властицтвом то власицтвом тот то домі власництвом руского кругу то
правді стал А же я ту справсу я нескем ту завсельо мусуправді стал А же я ту справсу я нескем ту завсельо мусу
быти Я вам отворен голю же я охочу одовзрати пан Купковину вбыти Я вам отворен голю же я охочу одовзрати пан Купковину в
Лемонці заслужыт жебы был тым справсом то хто думал або вы стеЛемонці заслужыт жебы был тым справсом то хто думал або вы сте
маітелями та панскідох рускідоных Василь Рускій куп Но добрі але то Правомаітелями та панскідох рускідоных Василь Рускій куп Но добрі але то Право
тота юридика маітельства єст свята Но як претіж вы не будете нетота юридика маітельства єст свята Но як претіж вы не будете не
стратите тото тотого маітельства гейгато горе же наша краіна в тым ємстратите тото тотого маітельства гейгато горе же наша краіна в тым єм
нас добра было нас вшытко може чолек стратити кєд має <unk> процентівнас добра было нас вшытко може чолек стратити кєд має <unk> процентів
а стратит нас є то так А тос неможливе то Головна назаа стратит нас є то так А тос неможливе то Головна наза
Рускый клуб <unk> а вчаснійше Рускій клуб Рускій клуб Мы сме власнеРускый клуб <unk> а вчаснійше Рускій клуб Рускій клуб Мы сме власне
признам одуздали тоты бывшы членовы нам доздали станови Руску Клубу а власныпризнам одуздали тоты бывшы членовы нам доздали станови Руску Клубу а власны
сме навязали на тоты станови дали сме іх наново Схвалити тоты становисме навязали на тоты станови дали сме іх наново Схвалити тоты станови
власти крациями дали назва Рускій Дім Они як зарушыли та раций рокувласти крациями дали назва Рускій Дім Они як зарушыли та раций року
першы называли <unk> о два років <unk> был зарушеный была осовжена орґанізацияпершы называли <unk> о два років <unk> был зарушеный была осовжена орґанізация
же тота орґанізация тоты труде в той орґанізациі собі за орієнтували сяже тота орґанізация тоты труде в той орґанізациі собі за орієнтували ся
левскы іщы жебы сме вернули до істориі бо то бы было длялевскы іщы жебы сме вернули до істориі бо то бы было для
нас найбарже цікаве виджы ме істориі орґанізациі вашой лем од вас можеменас найбарже цікаве виджы ме істориі орґанізациі вашой лем од вас можеме
ся дознати передвійно то было што з дружыня якысой інтеліґензіі А тотыся дознати передвійно то было што з дружыня якысой інтеліґензіі А тоты
студенты котры штудиювали гев мешкали може ні не ту ножу але обществостуденты котры штудиювали гев мешкали може ні не ту ножу але общество
бы бы фінансово потримувало студентів культурну зияле же то была культурна культурабы бы фінансово потримувало студентів культурну зияле же то была культурна культура
вселива ци але ту мешкали напкат учітелі дактор няту вывали Хей повселива ци але ту мешкали напкат учітелі дактор няту вывали Хей по
то ге Оле Але то дом служю студентом і о о ото ге Оле Але то дом служю студентом і о о о
о о остатній інтельґенциі русиньскій ту мали рапликат конференциі учітеля зо світоо о остатній інтельґенциі русиньскій ту мали рапликат конференциі учітеля зо світо
гімназия туболоґімназиюм грецкокатолицкє Рускє ґімназиюм ту сазялі оле а хлопці наш членгімназия туболоґімназиюм грецкокатолицкє Рускє ґімназиюм ту сазялі оле а хлопці наш член
Наш член котрий ня зі скальту а поступне і Валерия Дальшых тоНаш член котрий ня зі скальту а поступне і Валерия Дальшых то
треба Тума привня Тома узіду раку Я не знам а нис выявититреба Тума привня Тома узіду раку Я не знам а нис выявити
позвольте ту хлопци котры штудували ту ходили до лабірт до меджы Лаборезпозвольте ту хлопци котры штудували ту ходили до лабірт до меджы Лаборез
А вырубали дерево а звыважали железницю жебы могли тупити тоту будову ТакА вырубали дерево а звыважали железницю жебы могли тупити тоту будову Так
же хто малецю заслугу хто малецю заслугу на том на том жебыже хто малецю заслугу хто малецю заслугу на том на том жебы
жебы то думш желе коли коли там аеґдота єс не цілю недяхжебы то думш желе коли коли там аеґдота єс не цілю недях
мі затупили Ага <unk> роты рокы Ето было такє ся бодів помі затупили Ага <unk> роты рокы Ето было такє ся бодів по
воді власні По войні ту была украінізация Настала православізация на тым пладомводі власні По войні ту была украінізация Настала православізация на тым пладом
власний тот маєток перешол до Руш потім Украінців В <unk> році былавласний тот маєток перешол до Руш потім Украінців В <unk> році была
акция П то значыло православізацию а Русины власни си стали Украінцями переіминувалиакция П то значыло православізацию а Русины власни си стали Украінцями переіминували
А православіст біжала паралель Штат завіл украіньску нацийональніст але церква зостала толеруванаА православіст біжала паралель Штат завіл украіньску нацийональніст але церква зостала толерувана
власне же найбуде але была проукраіньчом ас украіньчом пришол год коли насталавласне же найбуде але была проукраіньчом ас украіньчом пришол год коли настала
ту реорґанізация школьством Я знам так же была власний масова православізация тоту реорґанізация школьством Я знам так же была власний масова православізация то
значыт же не зостала ани єдна церква грекокатолицка Аж в <unk> рзначыт же не зостала ани єдна церква грекокатолицка Аж в <unk> р
Фатоси остало не пришілку православне але одышыйку Католику якій пришол гусак состалФатоси остало не пришілку православне але одышыйку Католику якій пришол гусак состал
президентом так власні гусак цілі тадаль гусак поволил же може хто хочепрезидентом так власні гусак цілі тадаль гусак поволил же може хто хоче
ся вернути ку грекокатолицкій церкви З тым же в тых самых церквахся вернути ку грекокатолицкій церкви З тым же в тых самых церквах
служыло ся а грекокатолицке православны дакотры храмы котры были поставлены деревяны вслужыло ся а грекокатолицке православны дакотры храмы котры были поставлены деревяны в
<unk> сорсю так то были православны храмы тоди ся внебуляту в тым<unk> сорсю так то были православны храмы тоди ся внебуляту в тым
реґіоні унас мусили вернути привосило собі грекокатолицка церков же в Православным Церковреґіоні унас мусили вернути привосило собі грекокатолицка церков же в Православным Церков
пришло о памяткы котры бы могла низка зіткати єй фінанси быти жепришло о памяткы котры бы могла низка зіткати єй фінанси быти же
прихаю до Америцкы Русины а на всєвою да поскєтуй некы фінансовы сеткыприхаю до Америцкы Русины а на всєвою да поскєтуй некы фінансовы сеткы
то была дост нещастна вецю котра тото савробіло з Станерштату на памятковійто была дост нещастна вецю котра тото савробіло з Станерштату на памятковій
таблиці котру намета при вході там сут выписаны заложытеле так руского крубутаблиці котру намета при вході там сут выписаны заложытеле так руского крубу
І видиме же там перевага єст отціл свясвященників То была і грекокатолицкаІ видиме же там перевага єст отціл свясвященників То была і грекокатолицка
інтеліґенция была єдина інтельґенция Я мам тепер до Вас звінаня такє Циінтеліґенция была єдина інтельґенция Я мам тепер до Вас звінаня такє Ци
потім як сте прібували реактувати старе тото общество ваше Чы жыли іщыпотім як сте прібували реактувати старе тото общество ваше Чы жыли іщы
якысы священникы з той таблиці Два жыли Католицкы жыли жыли але тужякысы священникы з той таблиці Два жыли Католицкы жыли жыли але туж
были такы скуты <unk> о <unk> росли Нашы Шылове ословили іх цілыбыли такы скуты <unk> о <unk> росли Нашы Шылове ословили іх цілы
жебы са треба Прішли меджу нас а жебы бы нас потворили ажебы са треба Прішли меджу нас а жебы бы нас потворили а
то жебы доказали жебы доказали же тот ни є он был заложенийто жебы доказали жебы доказали же тот ни є он был заложений
того додому але не хотіли уж зо Старовы акого звику же нетого додому але не хотіли уж зо Старовы акого звику же не
хотят ся інтересувати о тот Але но а такы тепер сме тухотят ся інтересувати о тот Але но а такы тепер сме ту
ді ме отворений принсих то Валерий може потвердити русиньска врода може туді ме отворений принсих то Валерий може потвердити русиньска врода може ту
але не так акси они представлюют Они си представлюют дайте нам круціале не так акси они представлюют Они си представлюют дайте нам круці
треба ся міс гости ся госли але трос реаґуют же дохочете отреба ся міс гости ся госли але трос реаґуют же дохочете о
не то явилю кан легни Я і мам повісу нашы проблемы чомне то явилю кан легни Я і мам повісу нашы проблемы чом
они маєт купу своі Язами як каждый ден ємы ту втерчом такуони маєт купу своі Язами як каждый ден ємы ту втерчом таку
реальсив як вы Што ту хочеш Шак ты дес русляк але яреальсив як вы Што ту хочеш Шак ты дес русляк але я
голю же од нашых людей а тай дале Так же я ужголю же од нашых людей а тай дале Так же я уж
выду же бы с добыли у вас В Ґорлиці Шым домий Любіровыду же бы с добыли у вас В Ґорлиці Шым домий Любіро
Салямы тот пан котрий там нас привазяль де моглам отворити всі кумнатыСалямы тот пан котрий там нас привазяль де моглам отворити всі кумнаты
борим хоціме притисте пан ґамбальмой то все тот ґазда Тамча Но такборим хоціме притисте пан ґамбальмой то все тот ґазда Тамча Но так
же кєд настрімете бы сме хотіли з нашым ічыма і прийти тодыже кєд настрімете бы сме хотіли з нашым ічыма і прийти тоды
в нас было <unk> хотіли бы сме навязати тату спілпрацу Слухали стев нас было <unk> хотіли бы сме навязати тату спілпрацу Слухали сте
Бесіды з председом Руского Дому в Пряшові паном Штефаном Секераком а помагалБесіды з председом Руского Дому в Пряшові паном Штефаном Секераком а помагал
при бесіді дашто зуполнял пан доктор Валерий Купка Были тіж такы котрыпри бесіді дашто зуполнял пан доктор Валерий Купка Были тіж такы котры
в бесіді кус перешкаджали Найвеце могли сме ся дознати о сучасных проблемахв бесіді кус перешкаджали Найвеце могли сме ся дознати о сучасных проблемах
Руского Дому Не слухало ся тых претензій добрі Мож оцінити же тотаРуского Дому Не слухало ся тых претензій добрі Мож оцінити же тота
бесіда была доказом того же Русины не потрафлят разом ся добесідувати вбесіда была доказом того же Русины не потрафлят разом ся добесідувати в
найважнійшых справах котры іх тычат лем кєруют ся власныма партикулярныма амбіциями Смутненайважнійшых справах котры іх тычат лем кєруют ся власныма партикулярныма амбіциями Смутне
то і жебы дало додуманя тым котры видят лем вершок свойой орґанізациіто і жебы дало додуманя тым котры видят лем вершок свойой орґанізациі
Дякую і запрашам на наступний програм за тыжден Богдан ҐамбальДякую і запрашам на наступний програм за тыжден Богдан Ґамбаль