Пропаґанда #16 - 5 X 2012 - проф. П. Р. Маґочій
Ц01:Е16

Пропаґанда #16 - 5 X 2012 - проф. П. Р. Маґочій

•

Опис епізоду

Odcinek to krótki wywiad z prof. P. R. Magocsim nagrany w Krakowie, poświęcony jego biografii i drodze naukowej historyka. Najważniejszym tematem jest jego doktorat o kształtowaniu świadomości narodowej Rusinów na Podkarpackiej Rusi oraz wyjaśnienie, jak taka rozprawa musi zostać rozbudowana, by stać się książką.

Автоматычна транскрипция

Мал єм щестя під конец вересня переіздом по тій части Европы В Кракові зявил ся пан професор Павло Роберт Маґочій Не міг єм си дарувати такой нагоды і выбрал єм ся з ґадалом до професора на короткє інтервю Запрашам Добриден слухаче внескы сме в такым заімпровізуваным студию радийовым сідиме з паном професором Павло Робертом Маґочым як обміняти Павлом Полом Рубертом і Обаком Корыстаме з нагоды же пан професор приіхали до Польщы мают тут своі справы до залатліня я бы м хтіл перепровадити інтервю внескы корыстаючы з того же пан професор не єст так добрий і дозволил нам ся стрітити Хтіл бы м вернути ся до часів до такой прегісториі вы сте ся вродили в Америци в Штатах Ваша карєра найперше наукова пробігала в Цаліны в Канаді лем в Америці в Стислі в найбарже хыба заселеным через Русинів В Штаті так в Ню Джесиі і найперше скінчыли сте університ бо сте з освіты історику Тота істория од початку інтересувала вас той части світа коли сте студиювали і писали сте першу дисертацию то на яку тему тота была дисертация перша Дисертация была про формуваня нацийональных свідоміст на Підкарпатскій Руси головно в столітю значыт за Першы Республикы Чешко Словенску од І світу війны до кінця ІІ Світовыны І была паша перша тота дисертация так то была дісерта ст ступінь Пак ся пише докторат Чы то є докто не то є тоты докторскы диситация То была уж докторска диса то докторскы диситация а потом коли книгодиш то ци можу вам Выяснити ситуацию тут докы я знаю же коли чловік піше або маґістерску роботу або докторску роботу або робит габілитачну роботу перше все чловік мусит выдати Книжючу книгу Або маґістерску або наступін маґістерску або наступін докторску або надступн габілиточний Унас на оборо по перше треба писати обгаювати дісутачну роботу і кід як кєд десутачна робота є добра а може потом чоловік мусит переробити розшырити на заклад тошы учів в процеси докторскы еґзамены Потом знайти выдавательство якій то раз два не выдаст можну треба знову поправити на жаданя выдавательство або скоротити кєд то є аж так великій а потом віды книг Ботом вийде книга і товды ся єст доктором так Ні Доторм же коли с поставит деситачну роботу Я вам дам прикла Ям дам пошретний приклад тему якы я выбрал за деситачну роботу Дістати докторат Принцестонскы Університету было питанє народнос народносний вопрос медже Русинами в Підкарпатскій Рус в міжвоєнным часи Писал єм десятачну роботу Обгаіл диситачну роботу стал доктор філософіі Не выдане диситацию то є нормы Пото коли я хотіл видати Свою роботу на заклад докторску дисютацию хотіл тоту выдати я мусіл А знайти выдавательство Знайти люди які будут допоручыти то выдавательство І тіж відповідати на критику коментарий як я мал коли мал іспі докторскій та Контекст обгаяня дісотачну роботу І медже критикою было же добрі деситач деситачны роботы є і добрі як деситачна робота але як книга треба то рушырити Ани лем про міжвоєнны часу треба дати деякій шыший контекст Коли зачал процес народні одроджыня і одроджыня медже Русинами карпатскыма фактично уж од ХХ столітя то значыт Я мусил єщы дві великі розділи Писати єден про початок од конця столітя до революцию <unk> потом дальше од <unk> до Початок І світовны Ци значыт уже десятачна робота якій трактувала лем медзивоєнны час ХХ столітя книга стала Два раз більше де говорил про початок того процесу кінци столітя а тіж трохи по ісвітлов трохи по Другі світовины Ци значыт то бы клясичні форма як ся пішут деситачны роботы у нас Николи не видає По перше наоборот треба скласти деситачну роботу дискусиі уці з того а потом переробити на выданю Сковдеситачню роботу р офіцияльно дістал дипльом <unk> року Книга вішла <unk> р <unk> років пісны то Чосы такого як робота габілітацийна то неє У нас габілітацийна роботы не є але є трохи інчы формат Ж Кід чоловік хоче дістати працы на престіжні університетах мусит мать хоц одну велику моноґрафів Перед тым же дістане роботу Уже доктора вірно мусит мать Потом єдну абсолидну моноґрафію хоч одну І лже знаю же зачынаю же працує на другу І так то было в моім припаді же Я сиділ в Гарваду уже од того часу як скінчыл доторску докторсу роботу початок симдесятых рока то был в Гарвату коли я поправил рушырил і подавна друкувана выданя і книга вішла в Гарватску Університне выдаватиство єден з найпрестіжнійшых В світу не говорячи лем про свойный стату пак два рокы мене просили фактично просили кєтія бы был о охотні прити до Канады і зобрати посаду як кєрівник катедры новой Слориний украіньскы Я уже мал вшытку докторат першы моноґрафіє уже был на дальшу цесту на другы витаня другу моноґрафію а потом є то так дістал єм уже запрошені і забезпечены Як не повидене є слово сы называ теню ци значыт кєд чловек матеню університет не може высмарити того чловіку лем кєд він робит ташто Дуже зле кримінальне скардальне кримінальны річ то інчы справы навет може і то не мож Але не може вышмарити професора зато же він думат про онурічє пішы дащы ет А як коли я пришол до Торонто я уже мал тоту посаду посаду і забезпечынств до жытя дожеводи до кінци жытя Але стан мій был як доцент Як стати професором як стати професором то залешыт на єщы штут це чоловік робит кєд вітас єщы моноґрафію ци іщы два моноґрафіі тале Но зато же я дуже продуктивный я уже за два рокы мал одну моноґрафію же скончыни знову выданы ци задрунографі потым я уж ем третій уже працувал і за два рокы після того же я был в Торонто мене означыл полний професор котрий є ненормально але то є так рокы я уже был полным професором В <unk> рокы я уже был полний професор котрий є фактично ненормально головно в гуманістичных ділянцях Ну то так стало А потом за знову пят років они мене означыли не на університетах але в сійшым контексті як академік академі в Академіі наукы в Канади То значыт я од того часу я дальше не можу Ніцити с тоты достали сте такій дипльом од Королевой так шансы з Чом я ся так звідую о тоты першы вашы рокы новы Деси В половині вісемдесятых років я єм ся дознал же істнує чы функцийонує деси в Канаді такій підступний чловек котрий хоче колотити Лемкам во головах І то было деси в половині вісемдесятых років товды пішла така віст так од тамтых люди Был то час коли наприк ансамбль Наш найважнійший лемківскій то значыт Лемковина мал турне в Америці в Канаді і іх тіж там стрітили розмаіты неполітичны Маніфестациі протесты против ним напр в Монтреали они ся стрітили з якысыма протестами чудныма Были такы такы думкы на діяльніст некотрых діячы жебы быти против Протиставляте ся най вышло власні же головным ворогом буде весі Пан професор з Університету в Торонто котрий буде ворогом бо робит злы річы Чывы сте розуміли од початку же робите якысы злы річы Я думаю же было дуже тяжко знайти будкотрий чловік в світі в будкотрым історичным часу якій думат же і плянує робити зли річы бы не думал же Сталин в р або <unk> рыка за но Я буду злі ріці робити і буду все зробити можливо шобы злі зробил Ани Гід то так не повіл собі значыт мене просити кєд кєд кєд я думал же я буду робити з ліриці то просто мож ме повісти мало смішно На оборот можну я Помилую ся але я думал же не спробували Добры річі робити А што конкретно По перше в сполученых з тоты пришліт люди ай з Лемківской Руси ай з Пряшівской Руси а і з Підкарпатской Руси з Карпатской Руси за олом як іміґрантів Уж зачали там ходити в кінці ХХ столітя головно до ПШ Світовой І коли вони там пришли вони спробували заховати свою культуру видали створили орґаніза циі сільскы орґанізациі церковны орґанізациі створили різны новы новины журналы культурні імпрезы і так еміґрация фактычно якы переважно пришли перепишы світовині ту же вчас по ІІ світловині зостарили де Од самого зачатку ім не было ясно хто вони сут Называли си себе Русинами як коли пришли але в Америкы тек навіт термін русин ніч не означыло воні люди не знали анґлийскій язык ну і зачали называти ся по английскій русиями Або можно Карпаторусиян або Карпаторусин а потом ті якій были з Пряшівской Русито же зо словенска мно з них зачали си называти Словаками Ото уже тот процес зачал в <unk> роках Кєд говорили по другій світовы війні уже асимілачний процес уже не говорили по то ничого ани по русиньскій ани по русиньскій як учыли уже мови зачали ходити выходити лем по анґлискій І фактично в <unk> <unk> роках Люди не мали жадни Памят про нич Не знали хто они сут До того є мали я бы повіл пікантний момент А тото пікантний момент головно межі Лемкома в Амери То значыт воній были Од зачатку бо пришли переважно в двадцетых роках при кінці <unk> роках волі были переважні на лівым боку політичных політичного спектру Штворили Лемко Союз в Америкы а уж од самого зачатку з Пішым з Вислоцкым Лоны воні были социялисты І доконця комуністы навіт в середині і в середині <unk> роках навіт відали брошур жебы люди повертали не до Лемковины але до Радянского Союзу <unk> року відали такій Но быти комуністом в капіталистичным систему Но легко Та высвітови то не было шак зле бо уже Америка была своєнци з Радянскым Союзом вони зберали грошы за Совітскій Союз за Червоны Арміі так дале тек Але по войни коли студена война зачало Ті люди якій досино были заспали нас же Совітскій Союз буде нас спасити і так дале так то не пасували в Америкы в початок пядесятых роках І і іх діті сагадили люди якій называли ся Карпаторосами ани по русиньскій не говорили люди якій зіли в Америку але мряли про комунізмы радянскій Союз А молоді люди Лемкы там о ні переважно Не хотіли ніч з тым знати утекли і своіх родичов з тыми можеме повісти любыми ідеями В контекст сполучник статів <unk> рока ци значыт єден пікантний момен што си тічыт лем Лемкы в Америкы Але кєд говорим і взагалом в <unk> роках люди не знали хто вони сут В сімдесятых роках были пару людей немного я медже ними котры скінчыли університеты на найвишый рівен і інтересно ся вилчали або русиньскій язык Або історию Украіны Ци значыт знали ті культуры Ни Лем знали язык вдома як з кухня але вівчале І Я збірал коло себе тришты людей такывых фундуваных в найліпшых університетах тіж не в другым рядным університеті кєд вони бы холи дашто створити абы помогли нашым людям головний молодеж жебы вони Знали про карпатскых Русинів знали же та культур має даякі цінніст Адже то не лем бідных Дюдій з голыми носами якій жыли під соломяными бахами пришли до Америкы ніч не мали жадну культуру жадну державу не мали жадну культуру не мали і так дале мы хотіли ім дати знати же і наша культура має цінности і жебы сме могли писати про вызначні люди в нашій культурі про діяльності в історичным минулому Аже Вшытко по анґлийскы але добри анґлискій на рівын ани даякій русиньскій язык або зыпсути аґлискій язык бо мы здібными были там выхованы Американци были знали як як то має фунґувати А то зачни заложыли в <unk> р Карпаторусиньскій Дослідный Центр якій істнує до Днеска то є найстарший найстарший во вшыткых тых орґанізаций якій проваділи през не што є Карпатска Русь Што сі люди і уже од самого зачатку дуже важливы мы респект медже науковцы чом бы нашы виданя мы самы себе не видали нашы виданя вішли Університны выдаватоси Горватску університету найпрестіжнійшый університет ту в Сполучных Штатів єден з світу Колюмбійскій університет по том Толонско потом Ци значы Люди автоматично нас респектували же мы на рівен А мы то знали І вопрос кєд сме мали вплыв на люде одповід мали А мы то знами бо зачали смы видати книгы а до днеска мы выпродали книгі мапи м піш як <unk> тис тис Тоє книгі то тумабру шурку так як сме видали Капату Русины <unk> тис різных Чы значыт знаме же мы мали і успіх бо і люди нас хвалили дякували і то днеска Робил она далей Робил она далей мреской фабрыти левьорской фабрыти фабрыти Ниды затуляют моі оцей ґа моі оцей ґа зырзе залівают зывзы залівают за соба Присливі на мыце прислі мінам це мамо сины слова мамо сины слова лем меншыны дня ліца не слукало земя не слукала За крамалом был за крамалом был Зеля не сува Зеля не суды за крамалом того за ґрамалом того То значыт же мы собі чули Досыт добрі же мы выросли в Сполучных штатів же мо ґрупа людей дістали можност скінчыти найлепшых університетах вшыткы з докторскыми ступнями І переважно мы не заплатили ніч бо были систем ріжных стипендиях бо наші родины мы з нас мили сме з богатых родин Хы моє мати народили ся теж під соломяным дахом вы находили до школы лем <unk> рокы міг мі мі отец можно <unk> шіст років Ци значыт тотатє сме прішли з бідных родин Але мы могли в контекст Америку Скінчыти найвіпшый рівен Дістали сме норманы роботы і в університеты І вдячніст сме мали же кєд мы дістали вшытко то за дармо нам треба дати дашто назад до соспільстві А тот назад до соспільстві же ми будме розділити з нашыми громадянами Американцами жебы вони могли знати же дес в світі істнує єдну окрему культуру якій є варте про тото знати і головно жы наші люди молоды Як кажда народна меншына тзвана має природны почутя меньше вартости То є норма про схоро кажды нацийональны меншыны Почутя меншы вартости всє не має свою державу є меншына Можно іх язык не корыстуют навит вдвубликациях ясно не в школах і так почутя другорядны Не хотіли перебурити проти того І таті тым людям знати чы вони не має абсуты зядні приціну сачути меншывартости Чы вони сут такій на рівен як будкотрий інчы Американец незалежно од тя тот чловік приходил І в тім мали сме успіх Можу Вам дати єден приклад Да Я дуже памятаю <unk> року Книга моя уже вішла в Хорватску Університну Віновицтво Я іщы не пішу до Канады Я был в Хорва Раз я тистаме телефона чловікаже Я доктор хірурґ в Калифорніі А я тепер за двох тыжньов в Бостону Бо в Бостон має єден з найліпшых шпіталів буду же повязаний Гарватску Університету і так Просит мене ци я бы міг і з вами зустрічате кажу добри Прийде до хорвату ідеме до професорского клюбу аси дименого бік высвяченый хірурґ дуже высокій ром штораз могачый як я Знаєте пане доктре хочу Вам подякувати Ай каже на што Же я за не знаю кілько років ходів до психіятрыі з ріжными проблемами а тепер тот і проблемы не мам Бо як купів минулого року Вашу книгу формуваны нацийональной ідентичности я то прочытал тепер мі все ясно Яни маю я знаю хто я єм Звідкід є в свойой родиці Алже я си чую добро а я йому пові Но добри так я Вам послю рахунок єм заплатил Но і то были подіі котры ся діяли в Америці То жебы нашы слухачы знали і розуміли Але лезы на початку вісемдесятых років і в Польщы ся такє стало ту была біда сам воєнний воя І товды Діяче лемківскы діячы хоцкій ту была комуна і был монополь товды і так на покликуваня орґанізаций нескы можна <unk> росів Скликати і зробити орґанізацию яку ся хоче то ні Але они прібували выкорыстати всякы можливости Но і зробили тоту ватру ні Івас то пішло по в напрямі науковым а в нас пішло в напрямі Як бы вам повісти соспільных діянь але масовых масовой присутности в культурі треба было жебы Лемкы котры были розсіяны по цілій державі не жыли в місци єдным жебы ся стрітили товды вшыткы і жебы ся гын на тым місци порахували кільо іх єст І показало ся же тых Лемків єст дост ду дуже так як писал інчий Історик поляньскій єст много І товды товди уж ме сме знали Выбыли сте в тым університеті в Торонто і тіж дознали сте ся о тім же ту і на Лемковині і на Пряшівскій Руси і на Прикарпатів творят ся якысы рухы неформальны товды іщы котры контестуют тот застаний порядок котрий но комуністы ім ту насильно Зафундували і през там пару десяток років він тоты од незміненний такій скансен функцийонувал функцийонувал такій соспільний скансен а ту появило ся дашто нове і мы сме товды тіж хтіли вшытко нове І до певной ступени там нам з інчыма было по дорозі а до од певной ступени уж з інчыма нам не было по дорозі Бо сме мы як Лемкы бороли ся о то жебы узнати нашы основны права то значыт нашу власну достоменніст І долго то тривало а тіж выкорыстували сме вшыткы можливости якы ся нам зявляли навет чыстотеоретычны Чыстотеоретичні І під конец вісемдесятых років уж не знали же треба покликувати власны орґанізациі власны соспільны орґанізациі І треба приступляти до орґанізуваня напр шкіл шкільництва в своім языку писати підручникы писати книжкы вчыти ся і выкорыстувати тото своє знаня на хосен Но нашого народу так повім З горы так Мам єднак такє вражыня же вас то было кус інакше Вы знали сте же вы сте елітом народу так і же вашы діяня будут елітардны а вцалі не підут чы не стрічат ся з принятьом великой ґрупы якысой ци ні чыя то бы но по перше в Америці ясно жебы елітарны такє абы не повіл елітарня не зробили што мы могли зробити не сме были інформуваны як науковци Ци значыт треба робити персусину науку в роботу Але неелітарні елітарні в тім Сенсує же я головной я од самого зачатку был пересвічений же наука є лем в корист як што люди можут чытати хориснувати і про тото знати І то заправизатор мы створили наш центрум бо наш Капаторусискій дослідный центр в Пушыных Штаті є фактично Головна робота был розповсюджуваний материял недорогій доступной людям праві зато доступны людям тисячі тисячі тисячі люди купили ци значы слово про нашых народів ци інформациі про Карпатскых Русинів был розшыреный між людми Ясно же я не был готовий ани другій аґітувати в церквах ци в Культурні центру міц дашто інче такы роботом і не робили але інформачну роби роботу Друкувану роботу мы то зробили навед бы мы пустили Кварталик Карпаторусин Америкы котра дійшла <unk> років до кінця Кєд говориме тепер про Европу так ве зачал говорити про вісемдесятых роках є думал жебы підти трохи в інчым смером або мену буде просити Я бы лем хотіл повісти же в тым контексті Лемкі сут революцийонеры Чом ну Лемкы были пиш Якій Я бы не повід выдумали але окрислили мапы Карпатску Русь то у Лемків были першы по I по світовині <unk> р приготовили меморандумы до пари парижскы Міровы конференциі де окрислили то што є Карпатска Русь А в двадцетых роках повторили повторили повторили в ріжных выдань і до того і Лемко Союз Получных Штатів Карту Карпатска Русь люди кажут же но мати ці то видумал же маґу ці сурив карту В В кінці девяностых рока чы в вісемдесятых роках створил даякі міфічну землю же хоче створити деже пардон то не ніч нового од мене Лемкі то зробили уже давно уже по Першій світовыні І ті на Пряшівскій Руси і Підкарпатскій Русь забыли на Лемках Але Лемкы Нє про ніх то было єдна карпатска рушый ознак як революцийонери другій ознак революцийонери Лемкі були першы в Европі пову I світловині якій зачали активізувати значы перші Вкарпатскій Руси І третій коли революция была <unk> і коли різні ріжных земель русиньскых зачали створити орґанізациі котра была перша орґанізация сволена медже карпатскыми Русинами Стоваришыня Лемків то значыт три разів Уже Вам означів чом Лемкі со революцийонери падо в позитивным сенсу Што ся я хотіл повісти і колювати як вони були пешы як котры ся активізували Кли мы робили в вісемдесятых роках свой них стати мы были одчуженый од Карпатской Русичом бо ту су комуністі так і маг не могли іти до Підкарпатскых Русиі лем до міста кєд Мошу упорожы Я трухі знал ситуацию бы Я ходіл на Пряшівскій Русий уже од кінця <unk> років а потым я выбрал собі мою жену вона є Мы сме видали в сели на Пряшівскій Русі р а я каждый рік од <unk> р при тым але о <unk> каждий рік кажде літо єм єм был на Пряшівскій Русі в селах ци Бо мояно вона Сельонка до кінця значы знаю як є трохи жытя на селах та цісті русиньскє село Між інців не замішлене Чыстаці Ґаз пізнал ситуацию в Підпац в Пряшівскій Русі досыт добрі і як науковиц я написал між інчым кінци то цієй книгы р Посліднє речыня як днеска наші Украіньскы приятелі дуже люблят цитувати чы матоці там писал <unk> р же но были Ті ріжны тенденциі орієнтациі Прорускій проукраіньскій прорусиньскій кєд говориме про нацийональны свідомости Але Коли скінчыт II світ війні украіньска орієнтация фактично выграла незалежно як вырала мож му то лем уря є А ті інчі орієнтациі уже не сут а люди фактично Стали Украінцями Може же єщы сул пару ідей в Войвдині або в Америкы але то со послідні могыгами любиме ци не любиме хочеме чы не хочеме в середині сімдесятых роках Фактично не істнували Карпаторусині в Карпатскій Русиі Так сме думали Ни там і тост люди тут не лем думали але так выступили Нас Коли я ту был <unk> року в Кракові на яку конференцию про Я уже был в Канаді вчений А пото I раз Єден чловік ту тепер науковиц Андрий Зємбо мі повіл же Но пане професоре Я цього вікенд іду на гору Бо там буде якіс імпрезиі все называт ватру хоціте зо мнойти Я кажем пошеб то там Лемкі будут Лемкы Я думал же такій в вісімдесятых роках уже уже не може быти Каж та дуже лем хотіл Но там я там пришол а я виділ Моця Юді якій стояли оповіли же ми Руснакі Лемкы а ми не Украінци Я бы шокуваный Позитивным сенсу шокуваный А од того тоді я А пано до того часу я уже чітал Як он закликал Кінка Памятаєте Гунка видал тоту блюшурку я хотіл зустрічати з тым чловіком котрий не дужы тяжко было втоды тоди не хотіл тов під нелеґальны тото робити А потом на сцену стояла i провадила акциі проґрам Олена Дуцфайфер ци значыт я і зну і з ньом зустрічам можно она товди єщы был лем Олена Дуц не Олена Дуцфайфер кєд памятам То значыт я уже пізнал ті людеі ґрабантам был То значыт є віділ же є мала ґрупа людей якій зацінают ту рубити так як мы в Америці зачали десят років перед тым А то было страшно приємно видіти то ту в краі єще підкомуністичной влады а єще люди поруб Як памя ят ма за Наза То уже зачал у мене передформувати перетрансформувати моі ідеі же уже не можеме повісти же Русины уже не сут Но але то я ся втручу тепер то я розумію же товды Лемкы незалежні од вас на то впали так абсолютно Они самы то зробили аша заслуга лем така же Я там пришол обвато так то ясно так не знаєме што запишут маду ціну тото є інча справа але між інчым Кілько років повіли же маґуці створіл Світовій Конґрес Русинов Дові Наконец на <unk> конґрес я стояла я сказам люди добры Наші прихыльникі Приємно же вы думаєте же я то створіл але правда абсолютно не створіл то не было моє ідея Я там пришол як гост теж на першый конґрес а я Вам нихто ани не знал як то створил а я то знал бо я дістал запрошыні од гос а я ім повіл одкры такси сис того чы єден чоловік фактично Підкарпаткы Русиі жівці в Прагі чловек про кого никто не знає тыс называт Рудольф Матоля Чы то бы його ідеі А він ся в Підкарпатє хотіл тумати тан А Виділ же то не можна а на дорогі домів зо застал Пряшов говорил і з Турком з братом Турком Нев Асилом і казал Но добре не будеме то робити ту в мезіопис а то так ся стало а потом послал єще на масіну В шару машіну з ятом написано Запросі запросінє на першіст Світевый Конґрес Русину А як дістав ци то є серйозне Но записє Но кінця Але Перші коли чловек дістане Не знає Але до кінця там ішол а ясным і знаме же ят ся всейоз ним было то так си стало Ми знаєме же много намаґут на мену маґочый запишу Най пишут найворит Але діснис є дашто я лем слідкувашу же ту был Я не сворідниці Помагал думам але створиня А то думам же буде новином для вельо Но такє жебы сте такій чловік котрий не хде ся признати так до того же жебы Но некотры так думают же был но інспіратором такых діянь некотрых Є правда я бы думал же коли уже люди ташто роблят а коли потом воні видят же же є дардол мимо котрій іх вызнавают а хоті іх помагати є факт же декотрі і потом коли Коли то уже зачал а мене просил за пораду я маю ідеі значыт были потом декотры ріці котры я выдумал напр конґрес язык Но це то было моя ідея Світовый Конґрес Русинов є але конґрес Русиньского языка то была моя ідея а я то консультували зо своіми приятелями та першый конґрес фактично я орґанізувал того з подучных штанци з Канады тота О были декотры інчій ріці якій были моі ідеі але початок вся цього тут зачало А я лем прилепіл до цього Но може в тото вірити може не давати віры то єдно фактично то єдно кєд вирити ци не видити тоталь так то є а як єше іщы хых су спомнути такы дві подіі котры тіж в певным моменті намішали барз єй серед Лемків Перша то была але не зам хронолоґічні але думам же ся не повиду же перша то была тота конференция в хнолюлюлюлюлюлюлюлюлюлюлю А ога сте так Я орґмі фактично то было моє ідея і а чом Бо то был контекст Між інчым то был контекст нашой роботы уж од <unk> роках Ци значыт науковци той наукова робота то был конґрес славистичний і мы хотіли посунути це проблем капатурусиньство Нарівен же то неє лем медже декотрыма еміґрантами але то є норман науковий вопрос треба про тото говорити одкрыто і кєд можеме знайти люди якій може прото говорити і можеме знайти люди які уже престіжні тым ліпше Хто поможе ситуацийою мамором меде ум маморум меде ум маморум беом мау ейкый лепомика Лем хе гейка по коку і моім окалеміли поліпукы купуві ой тимай нерім олемы найка епоні помекай поєногеновано і голяґенсу она Малона ЄкаліВына і калоґены <unk>earary міколо а і на капува на нокаы макапу пілігаля олетиялога Матіно більова Маія кє по головува логыма і єдан І фактично дуже памятаю в Гонолу то бы вечером <unk> сім годин вечером Хто хоче іти На деякій якій пане але в зустріч сім вечером гонолю то просто Переполнены люди стояли в коридорах Што за люде были до Русины Ні ковці То є наотковци то є тобо А як я кажу каждий рік Є асоцияциі америцкых славістів Та Великій Мінімам <unk> тисяч люди приходит на но тотно тот конґрес той великій о то люди з різных головний русиньской літературы авісториі і так То цілий ґама славістів а не лем славісті але тіж специялистіт центральной і Східній Европы Знач мож быти людиякій специялистів в боканах або в істориі Мадяско або ци так т але великій величезний Ми хотіли появити ся там чы сме тем сме тіж з того світу жебы науковци відьозна проблематикы Но в тым контексті ме орґанізували ціли пане так три выступаючі і фактично великій успіх не мали то полні люди пришли Як памятам товды на тым на тій конференциі мео ролю выступил Анджей Зємба Так не памятам Фак може бы та може быти може быти є не памятом Я знам його допис але зна лем з паном Анджем Анджейом Зємбом то мы будеме ся іщы видіти і будеме про моту конференцию може бесідувати звідаме ся його А друга конференция то єст в Великобританіі в Гароґейт Так і то тіж вы сте орґанізували то так тотак Я може вшыткым о то давны часы припомну же то было початок баль девятдесятых рок так пресє так І перша конференция на котрій на котрій конференциі был реферат в лемківскым языку Тоаньскым лемківскым Є абсолютно і престо то было така подія важна кодуже описала в істориіщы Гмідали кню Відалекню Та Вдаликніну всій анґломовні і всі ориґінальны так дво то не двомовны бо то был там украіньскій русиньскій і так дале русийскій і вшыткоанґлиньскій та дуже важна дуже важна подія Но не єст так до кінця жебы сте не винувати ничому Лем декотры річы винувати фільнувати што я орґанізувал конференцию Но добре кєд бы кєды хоціте слове совінувати хоснувати так яку хы хы ге Я пато Я не повіл же я ніч не зробил я не повіл же я ніч декотрій річ не были моі ідеі так я повіл же од початок Яни Ени не орґанізувал ани не аґітувал Жебы Лемкы ту в польску створили ватру бо сам зробили а медже інчым ватра так якы добрі знате В горах то друга ватра ватра в Михалю зачало <unk> р В мах Михалю Вита в Михалові та А потом я лем повіл же я то не зачал люди тут зачали а я там пришол і ани ни на першій на другій третій чы не знаєм што То не знає не говорил знову же я ніч ни злюбіл або жыям декотрі річ не был інспірациі коло того ни Але початок я єм то не злюбил Ят Ватры не было мойо ідеі Першый Світовый Конґрес не был мойой ідеі створенє Стоваришыня Лемків то не было моє ідеі створеню орґанізациі в Підкарпатє тым першый Товариство Карпатскых Русинів то абсолютно не моє ідея там я там пришол Пістя того як уже было орґанізуване а потом так коли сме зачали робити з полю та но мене просили штобы сме мали робити і я мал ідею Першый Світовий Конґрес то зас не Ваше гм не Ваше діло але другій То уж певно так Но той другы но што ми як можеме поговорити ты другій третіт чы верне ся застережа так застережы жені другым брали якыси активы но то ясо я брала активну участ як пешым як сте думали про русиньскы проконґресы Русинів Чы то мала бы быти тоты конґресы текысе форум выміны тых досвідчынь вшыткых же могло могли бы быти постановлены в даякы спільны діяня котры треба право піднят так Як тепер смотрити по тых пару конґресах котры ся одбыли но то якы тоты спільны діяня медже вшыткыма Русинами з держав де жыют мали найвекший успіх по перше я бы повіл же за <unk> років істнуваня конґресів значыт десят конґресів за <unk> років Я думаю же абсолютно дуже успішні был дуже успішний был в різных в контекста по першы по першы Коли мі зачали мы зачали думам з шостыми краінами Уже Русины з Мадяско там не были Русины з Румунами фурт хотіли мыти то не были Озочатку Русины з Чеха там не были Русины з Хорватіі там не были І волі бы тамо быти уже істнуваны конґрес ім дал імпульз же вони виділи же істнує такій світовий фуру і же вони бы хотіли приключыти до того І наприкісню то же вони приключыли до того мали конґресы в іх краі Та Але в сіті зустріч не лем раз на рок але засвідчений же в єдникрайній виді виде журно або часописно не хочеме мати І фактично бесіды было пеше потом русин в словемску мож русин был пешы бесіда але приблизно такі самы але потом в мадяску так зачали выходити русиньскій світ дуже добры прекрасны Подкарпатска Русь же зачало выходити в Чехах інчы формат але нарід Ци значыт каждий мал вплыв на другій Не говорячі про ідеі зачали сме мати сексиі про школсу про культуру навит про економіку про вымен і студентів котры є дуже важне сут наприклад між воєвидини і медзилаборций і так вшыткій тотій річі діяло ся в контекст Світового конґресу Не говорячі же уже Русины Карпаторусині мали холос фактично на дипльоматичным рівні Бо державы не маме Але коли ни ішли а я то знаю бо в тім Перед тым ся был головою і коли я был головою я орґанізувал зустрічы із посолствами каждій краіны де Русины жывут в Вашынґтону і з Ватіканом і з америцкым конґресом В Кыєві з Омбудсменом Кієви спососо Америкы фософі Европскій Уніі ци значыт і они нас брали серйозно Ци значыт же же Русины сут а з тым треба рахувати Вы знаєте якій можно найвекший успіх ми мали В тіх полях Же мы могли орґанізувати і жновы я не буду писати це на себе бо я то конкретно це не зробил але уже поли приготовили на тов в Вашынґтону же вы В <unk> ци <unk> роком голово Комітет Заграничных Справ Сенату Сполучных Штатів члові котрий назыве Джон Никін котрий потом стал кандидатом за президенто в помранчыбі революциі Він был особний посол мы можеме повісти посередник президента Бушы до тых поморочлых А він зустрічал тік двох трьох трьох тіжнів каждій ден з Ющенком Ци значыт він дуже близку Но скінці в поморонци революциі ми думали же но на конец буде демократичний систем там в Украіні і будеме будут узнавати Карпатскых Русинів тото с не зробило Наші леґенці в Конґресу і в Европскій Уніі зустрали мале не можно зустрічати з Никейном Тепер я можу то говорити відкрыто бо тоды ні А він походіл писати писмо долий писмо лем прокарпатскых Русинов особны Южым Пане президенте такій ситуациі є не знаймо же такій народ істнує же не узнаний я Вас прошу штобы вы все бы зробили жебы помолити справы То такій рівен Такій самий чловік котрий потом был кандидат президенту а котрий доднескє є єщє єщє вплывові пулити І мы знаме же вырішынь є <unk> марца перезня <unk> р Областна Рада закарпатска котры принял віре ся ні<unk> за два напроти за вызнаваня Русинів як нацийонализм хоц на териториі Закарпатя мі знає добри же то не было вырішені зроблене в уж уроді То было выросіню зроблены ківи і ім дали наказ жебы вони думали тоту тото робити Бо уявіт собі же Закарпатска област областна Рада в тоді якій підтвердили це Была полни украіньскій нацийоналисти якій за десят років были абсолютні напроти того А якє то можно же <unk> ват з них оголосуют за подістали наказ од свого президента нацийоналиста тзв Ющенко А чом Юшєнко цо зробил Бого то не бы лем од Никына писмо были од Европскій уніі были од америцкы говелвысланстви Фур жадают ашто з тыми Карпатскыми Русинами А до конця коли абы то знали і коли Украіны в тоді хотіли мати добрі одношыны з Получний Штатів но так раз Лющенку пішол до свого казтим робте жебы то было дащо в порядку Но так то і оно выгадат в політиці же є штоси за што с А мы то знаме то так саможытя так можна не знам чыном за Ном я думаю же як першій раз звони Хто і стал докінчыти мож пакенту Га же подібно выважате же Світовы Конґресы Русинів скінчыли свою роль так і внеска в тым часі уж не сут потрібны правда то чы ні Я бы то так одповідал Я думаю же є ру науковце Перше си Фурт подати вопросы Формулювати вопросы А ниґда науковиц може быти <unk> процент гістий же тошто робіт але што што є є правильно Треба фурт просити кєд добріч недобрі і тамта Але то є знам такы діячы котры зна не ставляют звідань лем они дают одповіди Но і то неодповіды Вам жам дадут на вшыт Абсолют Абсолют але я не належу до такых Бо то неє тны нормоны науковці котры уже все знают кєд уже все знают за што треба єщы вилчати Я мало знаю я спробую фурт більше знати Я єщы цітаю єще учу і буду до кінця Но в тым контексті двадцет років істнували Конґрес медже інчым як я повіл Конґрес створил дуже много Але нелегко орґанізувати конґресы кажды два рокы нелегко притягнути люди жебы они мусит іти далеко Є кости коло того я поставил вопрос Ци Не зрушыти конґрес між інчым але ци бы мали мы выдумати кіт треба тримати конґрес в такым формі якій было в тых першых <unk> років Ци ни Конґрес уже сполнил функцию як мал То был вопрос Ясно же много люди не розуміют дати вопрос до дискусиі уже зачінали катно марці напроти котры ся хочете зрушыти тале Я поставил вопрос а я бы єщы фурт пи поставил вопрос я сам собі Поставил вопрос ци то што я роблю ма сенс А можно Но не будеме тото так робити будеме дашто інче робити той Я бы думал же то є нормально Я думаю про себе Ящы можу мати думаня же я бы думажы єщы продолжувати конґрес в такым форматі як Дотепер кажды два рокы так люди ідут з полю говорят ідут дома так дале Я критичні нациі я не напроти я не повім же погано але ци бы енерґію і кошті коло тоды могли быти користуваны в більше ефективно повіл Але коли я поставил тот вопрос люди то незрозуміли збуріли то нам потрібно конґрес то добрі Я не мам проти Я єщы честний як голова Світового конґресу між інчым Я Конґрес єщы єя был недавно на засіданя з нашыми колеґами в Світовой Рады люди вырішіли воня ся хотят Попрошыл Но і то єст тот раз Єден з нечысленных разів коли вы як професор Маґнучі хотіли Русинам повісти зробте так і такы Русине Вас не послухали То добры то добры може то і доро а тепер іщы на конец нак за на завершыня нашой На дискусиі короткой я ся заял там єм обовязку медиями Зробили сме тото радийо і думали сме на початку же мы хочеме мати вісти од вшыткых нашых Русинів з держав в котрых они жыют но і не было легко ци не єст легко до днес Бо систем до медия медия русиньскы функцийонуют по світі але єст тоты системы сут ріжны на Словациі і Войводині мают державны щатны медия Мы стараме ся робити своі незалежны од никого медия сут тепер пробы проблемы на Словациі през молодых Русинів они тіж хоцут будувати незалежны медия Бо я думам же што як што А на власне такє покликаня загальнорусиньскых медиів то спроєкт котрий барз бы ся надавал на таку Світову Раду Русинів барз бы ся надал Не знам як вшытко але тото бы ся надало А державны медия на жаль має выграничыня я то все Бесідую же коли поіхал єм до Кошыц то журналисты з радия русиньского з Кошыц взяли од мене інтервю про наше радийо Але я про іх радию не можу взяти од них інтервю Мусіл бы м іхати добрати славы і там єст порт пароль зо му бесідувал по словацкы на тему русиньского радия в Кошыцю Но то знате Я такого інтервю не хцу Не хцю Но такых оглядів засадничых А друга справа єст така же Світовы конґресы Світовыма конґресами Але На мою оціну найліпший інтернетовы вотепер маменовы медия Інтернетовий порталь порталь де находят ся розмаіты вісти про Русинів Лемків єст зроблений в Празі в Чехах Зове ся голосы і не ма нич спільного з жарном русиньском ци лемківском орґанізацийом Єст незалежным портальом незалежным од ріжных орґанізаций і лім єст найліпше То чы Конґресы Русинів осталем тіж такє звіданя Не проспали шансы котру мали і не зробили того што до них не повинно належати і не зробили того лем е як ся показали можливости Но то хтоси за них За тоты Світовы конґресы рішыл і зробил тото над чым власні Конґресы што два рокы долго застанавляли ся може бесідували навет може мале якысы постановы але з тых постанов не было Ні я не буду повісти што є Вы Тепер якій дає критичні зауважыня штоси тічы діяльности Світовых Конґресів І можливо то же трохи пасує то што я повіл Можно конґрес уже зробил своі можно уже не мают можности тото робити Але кєд зато же люди єщы оголосили хотят конґрес порядку тепер На одповід на табли на коменташы Витпер выяснил я бы повіл же кєд конґрес має єщы функцийонувати дале ліпше бы было выбрати лем одну максимально <unk> ціли так За період два рокы і працувати на тых цілях а ніцінців Бо фактично сами видіт же люди приходят горі хотят А Цробити є фурт в конґресу диякі узнесенє як они кажут довет Але с але кілько тых пунктів дополнеме Та значыт і неговорячы кєд ту сут Важливы неважливы та значыт я бы думал же так як єй цих повіл же Но інтернетовы новины або журналистика є важна справно можливо так фіксувати єден ціль і на тым працує і на ніч інчого Але я не знаю кі люди якій там сут Активны в конґресу сут готовы до тым То будеме ся іх ся звідувати зас я буду тему продолжувал з нима як іх стрічу а напевно стрітиме іщы внескы хтіл бы мамвас красті подякувати бо єм Вас вымучыл а зызарам так выізджате уж Всі хтіл бы мас іщы просити жебы сте поздоровили нашых слухачів але то так так профетичні жебы поздоровити слухачів нашых русиньскых і лемківскых медиів специяльні то бесідую в Множыні не поздоровиты слухачів вшыткых лемківскых русиньскых медиів поздоровяют вшыткых русиньскых медів