Пропаґанда #24 - 5 XII 2013 Іван Бандурич (2 част)
Ц01:Е24

Пропаґанда #24 - 5 XII 2013 Іван Бандурич (2 част)

•

Опис епізоду

To druga część rozmowy z Iwanem Bandurichem z Bardejowa, poświęcona jego życiu, pracy w kulturze i działalności na rzecz odrodzenia Rusinów na Słowacji. Odcinek nawiązuje też do trudnej sytuacji Rusinów i Lemków, w tym do etnicznych nacisków i prób negowania ich tożsamości.

Автоматычна транскрипция

Днес то з <unk> грудня <unk> р в <unk> річницю оголошыня першой
лемківской державности Лемківской Республикы во Фльоринці запрашам Вас до выслуханя другой части
бесіды з паном Іваном Бандуричом з Бардейова шефом мійской орґанізациі русиньской оброды
на Словациі В першій части пан Іван Вандурич оповідал про першы своі
рокы про жытя в своім рідным селі гет на сході на Снінщыні
під великом символичном гором выгорлят про воєнны рокы і про рокы коли
ходил до школы Я лем підкрислям як і попередньо жебы нашы слухаче
спрібували розуміти тяжкє положыня Русинів на Словациі выкликане ріжныма факторами В тым
чыслі І такым котрий єст для нас Лемків найвеце зрозуміли То єст
часом великого етнічного переслідуваня часом впераня Лемкам же они не сут Лемками
лем уж сут частом інчого народу і часом коли там Русинів на
Словациі страшено же стрітит іх доля така сама як і Лемків в
Польщы Што для мене особисті найвеце інтересуюче то пан Бандурич голосно бесідує
перший раз властиві так отверто же Русины на Словациі добрі знали яка
доля стрітила Лемків на Лемковині по <unk> році Прото істория і вшыткы
подіі котры в тым часі діяли ся на Пряшівскій Руси Нам днеска
єст дуже легше зрозуміти При розвий культуры не были орґанізациі даколи были
лем были професийональны были ле о тоты займовы орґанізациі якы тепер плястия
альбоя не зо такы Залоймували же там будь робіт або не робіт
Але нашы асаскунціли так уж были прияте а платяны были гей професийональны
Ішто і пізнійше пішли сте тоту пракс робити Я наприклад уж на
законе скули єм был запоне до танцувальных рускув тілоальных рускув Же Дівано
грал Но не мам тут от мам вшыткы документы дома Тепер єм
публикувал такы великы члянок о розвой діладяльной цінности в окресы Бардьолы Але
зараз бы Як тоба Бардьова іщы хтіл бы бы сте колиси ту
трафили а вчасні што сте были ото рубльом работi А я в
братові ходіл по то мы лем ся зознали ту зо сыжінков та
помале помале помали ім ту оселе Да тоту штудия коли сте любили
шак докторат з мати Но так то в шыдестих роках в Прышові
но то была педаґоґіцка там попри роботі Но а пото на пят
років мішу до Братісова Тамвель Одбор пре сме высоку школу преобласт культуры
не мали Но а взникл першый раз взникло при в Прагі при
накляк вшыткых такы устренывыбор страны УС Зрядів потум єден зо заміраньом на
культуру Бо были там заміраны на партину роботу на роботу я не
знам о господарстві альбо вшелякє а <unk> з рубіль нас концілю дванадцет
замеранцістту на ді культуры а нам ходили принашати зос університету з Айскушка
і вшыткы вені діпомал в роботу што робили так были справы а
потом были пашкай ся тепер жыма уж років робил в культур як
директор Директор Осветы в Братіславі Гей то уставелькома там <unk> А з
університету Айскароли Університе Ходили Пригнашати Айсос філософіцкій факультет зос Університету Коминского еку
Клинкова ведуця катедры была на Університет Коменского Ці же до той школы
доходили якы екстерны учытелі цільной школ Моя робота была дипломова захорона памяток
а іх вплів на выхову юдиґу памятка Моцала дві нолі Мозала дві
нолі лапай мамоцкого бієнц лапай мамоцкого міцом моя презота і немоз не
пат ма мосого несай Не пат мамо од свого нееса видо цокай
видо Я єм з президентами пофотоґрафували з якыма президен зо з президентом
Шустером потом зо сы Ковальцьом потом зо сы з Людвіком Свободы фотоґрафувал
віком Свободом і жо а то коли то блис є образ мам
як єм маль памятка шамам на старости Свидник дуклю єма на старости
то обнуло шуткой Но а я мы окрес мали барзів нога од
ся того року по <unk> р єма ай деревяны церкви шуткы были
по моім ведіням обновлены Айокресы Свинік Срукку Ґратовцы Бардєвы были районнияковы Но
я мож на старости памяти Айомі сте реконструували тоты церкви Дас не
Ясне Вшыткы накаты так бесідуют власні же не дбало ся о тоты
хто церкви то так же товды тота власт комуністична не звала о
Сомари Зате што є сомарина Я можу принести зознам ай кулько мілийонів
дал за социялізму штат на церкви А повіджте мі єдно Чы было
так бо може ся татым знати же в звязку з тым же
нихто не дбал про церков то она ся розрушыла розвалила і не
было што ратувати То што мали сте на старости Ци ся так
стало же была церков а пропала Была Де Лондаркы Деревяна Гей на
чом ся спалила ся ци шмали оспадля А мою заслугову поставена є
нова Зреконструуувана Нє поставена нова Нале стара была деревяна застепоров поставили деревяну
ци ні нє муруван мурувану уж мурувану Але што вы сте мали
до ставляня Церкви то весте тіж мусили оставити церков Е также Емам
на староси памятникы а примі бы як на Он на Окресным уряді
были рефератре Церкевны вопросы кєд Окресный уряд не дал розрішыня же треба
будувати Церко так ся не може будувати як А згодом окольности в
лондавкій яктивіста з Окресного уряду єм там хоты як активіста помагати темникови
писати а схоз робити атакы гей на те пришол з Америкы єден
же он грошы даст та было тра поволиня Так за минуту доставля
єм давал тото поповолиня ціркав на доленкы тай може в паруці В
котрым роци того <unk> Нє ге не нє нє нє аль то
воло чекайте то выло та В <unk> року окей добрі та єси
десет долярів і дали яко уплято за фатиґу А я говорю слухайте
фальпоряд до Савора Вы собі одрусите Моя повинност Вам дати но а
далі сметали сте тых десят дуля ге ге ге Достали поволинє на
каплічку пробитий і зробили велич тоту капало невеликы церков а были сме
тико но акли капличка то може быти і капличка з такого но
але церков є то Коли сте ся записали до русиньской оброды ци
сте єй сотворили мате ціли архів вшыткой <unk> друг році Але русиньска
оброда возникла скорше я єм был заклядатель в <unk> р борцах Але
правда є така же тоты што робили позерайте ту Архів цілий ту
записните прешол вшыткыма мту протоколь вшуткы мам а мызбе вшытко од заложыня
русиньскы одроды Ай першу Айпершу тоту першый часопи што был выданы Вшыткы
думате ориґінал з міністерства же як Богдан нас принутил Украінців вшыткы сел
муся быти по украіньскым значеным кодифікуваным языком мусий быти а они нас
принутили кє Украінци так не маме кодифікуваный язык Но так треба было
з кодифікуване маль тым ініциятором бо я был в комісиі Влады а
мам ту запис ніцує ся і были члены Рады Влады пленарности а
пото тых функцийонаришыткы не познали єй Братиславі Тямалька Марата Вратиславі Рудо Ґал
розасовы репортер Што лез тепер чешску солецку выграла єдна ноля над фіньском
А то єси не грали гокей лем он был мал выпите А
єси лем на тренінґу гы але як дале ґоля он думажу што
запас А муй камарат дульмы сме ходили всяди я єм в Вратіславі
мал можну зо вшыткых крубів ходити А вшыткы знаме як мал по
міністерства так да по тов <unk> року большыны Рады Влады принародности І
тото ту як мате видіти такы Богдан он был посланец в Народный
Раді Словеньскы Републикы за Сд Лон сапріцін о тым же вшыткы села
в нас были означены русиньскы по украіньскы по украіньскы но А тыє
докуме коли они были тоты табулькы пописаны <unk> А не скорше Е
скорше ні А по мойому так Але зайнендине люди дали дору Были
при тым ознарчены Тепер ся як іхат одту од границі од конечной
бегерів має дале о назвыс оґумуваны гей як о Бехерови по не
Етам поє біль заперты а Бегері єй бехерів І є за тепер
заперты Ай чом же то по украіньскы то по украіньскы По нашому
так буде бехерів Алехерови до добрі а дале єст хмыльова Іх Мильова
тіж мала табульку але але уж іныма лем за єден ден Не
было узнесенє лядне гей тоди Але культурный союз украіньскы трудясі а крайскы
Віборсаны то розішыли мі о не о той Мі іде о тото
же русиньску оброду на Словациі творили люде котры скорше были в тым
союзі украіньскых трудящых А в нас так не было Суд бас был
і они вшыткы Русины належали до суду бо не мали свойой орґанізациі
бо не было другой але з замисляня Зас як в <unk> році
комуніст был розрушений то першом орґанізацийом котру Лемкы сотворили то было Стоваришыня
Лемків Але тоту орґанізацию зробили не тоты котры до УСКТ належали лем
такы безпрізорны таты та такы котры не належали вчаснійше там до той
украіньской орґанізациі Вас зас інакше вас сотворили русиньску оброду тоты котры не
хтіли быти під тым псутом у нас цісто інакшы ситуациі были Я
о помлачны Я опови же великій вплив на Русину мала Руска Гімназия
Гумен А бунґаніст был Я тепер нашу тот документ од <unk> року
до <unk> року Там де бы сте ходили тіж до той там
заходили гей А слухайте я єм уж тоди был тепер нашол документ
котрий в <unk> р Нез Лаборца Яса стрітину мій директор Булґаниць он
был рітель ґімназия А я в ґімназиі нас было <unk> діти в
дома <unk> діти Я в ґімназиі был його першым помочником я вшытку
роботу земньо робільом не мам секретарку А я мам на старости в
ґімназиі Я мам головний орґанізатор кєд было треба навціти курити та є
вас на уцю курити кє буду треба танцувати та є вас науцю
танцувати є было треба іти закупати а дакого тамта што зробити та
ябльы ініциятор ціла партия ціли ґімназиюм <unk> люди до днішнього дня моє
мено знают моябыль вотца вшыткого і доброго і злого І так вам
зостало то Но і так мі остало Я в знал зорґанізувати так
же з ніцього ніць по обиді о <unk> годині віта недрал Субор
выступил на велику пятницю ураз барже уж ушуткы в церкви сут люде
За дві годины емріскы бо єм робил змлю до переду а єм
не знал же то є пятниця великорочна Те іншо за попол за
свящельником його пресвіт жебы в церкви повіл же близкы купили та при
церков Ем продал <unk> лістк Лем продал а было то А тоты
грошы вшуткы оддал на футбол хно Та же я там у Булґаниця
робіл а то была велика авторита Штефан Бунґаниц А я были його
як сын скоро бо єм ушуткою што было треба Я новінкер бо
єм єм осемстокурний мал місецний плят за тото А кєд была піняжна
реформа <unk> рук або не была адже на словеньску бо як в
інтернаті было <unk> діти А мінили грошы до <unk> курун єдна <unk>
а на <unk> курун єдна <unk> Амаль за правду руде право смена
новины рускы гы рускы сме одоберали книжкы вшуткой Я мал великы тисяці
за поль рока віны были вмена Я од януара до конця то
януар тыр маре <unk>eonty до конця юна є мал заплатити фактуры полорочны
заплатило а пеняжа рефарма была <unk> юна Ці же вшуткы грошы были
сів мене А як рано выголосили же піняжна реформа та я пришол
тобі маш коруны не мам ніякы тумаш <unk> <unk> куру тумаш <unk>
куру тумаш <unk> <unk> куру за полгодину шуткы єм кажду єм до
руцю <unk> куру А они тру мені дали по тым є на
ґу пят шызи ся кору ім достало А тепер я пришол за
директором а за моім клясыма горы Слушайте ниня много дієт па тому
што фактура я фактуру не поломцілю А фактура прийде аж концом юном
Но видіш і прийде так потомы нужнов заплатити так Но фактура пришля
єдна ґу <unk> корун А я міль єдна ґу <unk> я мал
веце як <unk> тискурун веце А <unk> тис у нас нихто не
мал Думатує ся тові штат Нопер як пришла фактура така та я
пришол за директор Гольже то аж директор мож тепер што мож што
ділати Уня много дів по тому што я полюціл фактуру єднаку в
<unk> Ого но і єсли о ній оні дали таку фактуру так
у них єстая смерніца што они должны та зділятка зділяли Гой нічево
Ты ыхы якы з большой семі у Теба мало дієг Тебе треба
жыть Уж останце у тебе уг не і останце Теясома тепенязе <unk>
років друг року <unk> р сме састритли в Медзіляборцях Те ясом мал
написат гісторию руского ґімназия Ностретали з Бунґаницьом <unk> року Сме состретавали он
жіль при медз аборцах в своі роди овці взґуцка Біля но так
Я сом приправувал лем вшыткых сом познал я мам дотерас адреси вшыткых
абсолювенту Руской ґімназиі в гуменном яма А тераз кєд мали <unk> так
вшытко до ня брали а я сам поскідню материял бо там мам
як терес Iархів русиньскы оброды нихто не ма такон Не найдете ани
у протівняка ниґен Ай течас епизодомя брали бо сом випязмовы Русины писімо
си три но а потом сме ся донали як уж пришли войска
совітскы войска также не будеме е історию руску яку руску ґімназия писати
А другым польроку Вшет року сме зішлі Я Василята Онжє Пряшов <unk>em
Бунґаніц Ай Гіряк уж тіжні жє ведуци катедры руского языка На вшеці
сме абсольвенты Рускы ґімназия а бундамі спове дал а мамкє становит ту
я сем і глядал деся або пятнадз роках семі дома нашли в
своім архіві Міноле сум ту і нашы такі сме сат доєднали же
заложіме Русиньску Народну Раду Коли довшы і самослом руку другу року але
же Русинов же вшыткы Русины гей Ном я сомы а і єму
повідал Я мам занятє добре тимо што то тераз нехай ме же
ся ся ся ся ся буде але потом <unk> рук бісме воли
то зацяли Та Украінці мі нас были зліквівали в сетым роках были
поговорі у нас мы были остры поговори Же хто дачо зробил злего
проті смирніца блады і реабриканізмы выступили уж втеди протій украінізациі котра была
<unk> <unk> року прията А Бунґаністови дачо роби Русину треба ожывіт А
потом соповідали ніти ся добі такы Так самовідачым што нема часу такого
іщы допис тенчас нам не довює то гы Але в <unk> р
Народна Рада Не Народне Народне згромаждыня в Праге прияло закон о о
народностях А там написали уж же на русиньскослоньску су Украінци а в
Кавоцках Затворках Русины А вы сме ся того уж лапили же уж
можеме Еле потом сме то приготили та же ей си не посякайме
Но в <unk> року мы сме мали ай уж барзыо сме состередлів
звидніку сме састередків з Ропкови же то будеме закладати гей уж не
мали активістів Але потом ме цули а добрі сме зробили лебокы бы
сме не были цули так бы нас были мож і потресали яко
бы нас назвали нацийоналістом Якы нацийоналісты Е нацийоналисты але же упыр нацийонализму
знамена же не узнаваме Украінців лем себе Русином Але може не польніме
Лінів котра є нашу мциско словиньску же єту Словациі а реальне знам
якє ся устала є же мы слоньскій народ гей твориме якощады Но
так мі сме од того упустіли а в <unk> року Целий материяль
мам а і становил мам приправене же Народна Рада Русинови буде выголошена
Але не як остатні утораль орґанізация же вжы Русинів будеме мати На
<unk> року в децембрі єм был притомны в медзилаборцях а тоту схозу
не зволяли тоты Але ураз было В м дерейно з проті насилю
то был такій рух цілий рух державний рух так Іно з проті
насилів гей То был такій рух гей но а в меджелаборцах з
такто е на салеперед в Януариі в <unk> року было розпустиє Культурно
Союзу Украіньскых Трудясі Так зліквідували ся трудящы писали ся трудано а неть
мали розоди же заложыт Союз Русин Украінцив та неть в тот ден
заложыли Зачы што Престали быти Украінцями і зачали бете Русинами сидімер Оди
як сме ту пришли так си был наприк Украінец Пей А тепер
сме ся доенали же дова пришла така же уж Украінцим не будеме
гей так будеме Русин цін Та будеме Русин Украінец начы змінили собі
на Русин Украінец згодины наголе з тым слухайте з тым ведомім же
бы украінізацию нашы люди не прияли но то знаме А тепер айкрайскій
выбор страны приял мам чуты доклады же Культурный Союз мусит перестати бо
то є недобра орґанізация не пильніт тото што бы мала пильніти але
бо яме з ом та так <unk> януара розгодли же Культурный Союз
Украіньскых працуют тих все розпадат а гниц заложыли звез Русин Украінцу з
тым же вшыткы люде підут тепер не за Украінцу але за Русин
Украінец былю в медзинаборцях стретнут є <unk>r<unk>æ верино спортіна Сюнка были є
а Ятам За наш окресме были двоме куця а я там был
та єсенден Мохнатскій А як там зачали самы гадати Бритам Украінці тоты
члены культуры союзу украіньскых але ячий по што они там пришли што
то было за верейно сперті насилю з а розумію тот жебы два
конфликты жебы згадали докопы розуміте Бо Турок уж донови написал же вы
Русины схопте се Василь Турок до новым Тосоном на они зволяли там
а тепер гравну задачю было там до і написа Екунацию хоцеме ці
Русин альбо Украінец Розуміте так А тепер выступили там Мы сме Русину
шуткы Але якы Украінці полям богалами ся знами досеробили а так далек
оні дозволяли а зачали засансовель бывали засансове культуру з везу украіньскых працуючых
там были засупцовя зо Свиника з Мезилаборес перешла были аси двоме там
А одраз были з бардого мы сме были я уж яко за
Русину єси сме в серці было русиньство Нопер сме ся барсам погнівали
та сме пыдали з тыма што хотіли жебы были Русин Украінец а
мы сме пыдали же з тым не сулясиме же мы сме Русины
А так сме встали а сме одышлі А они тоты Украінці там
устали самы Ці же не зискали нияку веціну ани ся не голосувало
ани ніс мы сме одышли А пото Меджелаборця не состретли мам записницю
з того а Сарозодий же взникне русиньска оброда Але русиньска оборода была
заложена в меджелаборцях А потом был ай тот сним Перше медженародный <unk>
Конґрес Конґрес так конґресконґрес Там Маґоці выступил ай на тым конґресі был
ай тайомник уж новой орґанізациі культуры звезу Русинів Украінців Панковаль Ай дискутувал
проти украіньскы трудящы чы они ся розвязали формальні скорше так тота орґанізация
тот суд Но <unk> януара <unk> році Они ся розвязали Найперше они
зрушыли атаку і заложыли тот істий ден другу орґанізацию з Русином Украінцим
потом выдали становы Тоды становы єсі не были приправены головно они зволили
Конференцию Культурну Звязу украіньскых працуючых з тым жы днешнього дня <unk> януара
то розпустят на приказ крайского выбору страны Кой ся доси ім наказал
того до то рівно партия екрайскы выбурстаны видят яка ситуация но крайскы
выбурстаны ся еґзистували в <unk> році Аже в <unk> аж В <unk>
року рано заіли культурны звез украіньскы працю і одкрыли свою без Русинове
Но вшыткы были фактицкы Русины тоты гыльтуры сой украіньскы працувці Але ситуация
была така же свою орґанізацию розпустили А заложыли звезд Русину Украінц Але
сте а вы сте заложыли тоты котры не хтіли іти дале одышли
нима одышли ге одышли гет одышли А тоты Прируженци Культурну Союзу Украіньскы
Друзясі котры были тверды застанция проукраіньского вывоя так остали а они потом
за годину запремінили на Русину Украінци повіділи же Русины уж такы трак
было од Русинов од люди Же но школы были розпустены у нас
в <unk> році Перешли вшыткы школы перешли но вшыткы пар школы остало
украіньскы звуючо ся языку остатній школы были примінены Ці же уж в
<unk> другом руку были клякы як <unk> ци <unk> был дванасти зяз
партиі а в Брешові была дискусия предс зяздом так был там семінар
вшыткых репрезентантов комуністицкой страны з края ай активісты А секретар УС пан
Біляк выголосил Важе непритомны до слова бо памят мам добру Важне непритомны
В посліднім часі доставаме барз барз многа з тяжности од Русинов од
людей же сте принутили Русину туму абой на каждым селі была украіньска
школа Тот процес был недемократицкий был протірусиньскій а того Я вам одповідам
на вшыткы стяжности котры м достал зо сы сел же каждий обцян
сам має Розгонути сам до якой школы своі діти пошле Тіто повіл
Тото повіл Біляк Вас Авиля Біляк некотры може не знают хто то
был або походити зо Сы Крайной Быстрий зо слідского кресу з Під
Дукли з під Дубаліка Он як <unk>рочний шольдоцех вылучыл ся за крайці
ра а поступні поступні садосталь припрацувал до функциі АV таємніка устрановыбору страны
потом был ведучым теомі страном Першым теоміком страном Інакше товдый зауяв барз
проґресивне становиско бо виділ тоты тлякы Русинов же з украінізацию не сугласили
Бо школы украіньскы котры были так ся зачали без того ани єден
учітель не конціл у нас украіньску школю жебы были квалифікуваны была барз
велика неквалифікувана з уцітельом Присаговала аж <unk> персен дакотрых припадох же были
неквалифікуваны уцітели Но А кєд повіл же роді ся розгодує о тым
же де його діцко дітина ма діти даякой школы так люде як
пришли На селя і на своі села та гниті скликали комуністом сільскы
орґанізациі поту Міскый Народний выбор комітеты А пса гніт зато з написали
же мы сме на Окресний народний выбор же хотят зрушыти школу на
закляді того што Біля повідал бо то была особно сплівна гей А
мы Єм робіл то і на Окресным Народным Комітеті на Одборі Школьства
а культуры вшыткы запис зазнам маю За єден ден сме достали <unk>
жадоси Озрушыні дали сме до Рады ОН а Рада Он окрес народно
выбору то застрешувала вшыткы сільскы уряды дала узнесеня же сугласит дала согласне
становиско на змену украіньского языка на язык словеньскій а так зникли під
натляком людей же школы сут звылучат сым языком словеньскым Неє правда же
Словаци того впливнили Не то правда Бо в нашій літературі тоты котры
хотят тоты всягы медже Словакми а Русмі нарушыти так твердят же то
є словакізация пришла од Словаков Не то правда Зареакция на насильну украінізацию
насильну украінізацию реакция нашых Русинів же люде хтіли іти до словеньской школы
а уж не хтіли іти дот не хотіли так не хотіли але
чы зато же они не сугласили з тым з том ідеолоґійом котру
ся ім вперало ци може зато барже же тоты школы мали барз
низкій рівен прото же мали учытеле неквалифікува Е но о Єднак і
тото але єднак тому же в украіньскым языку нашы люди не розуміли
Я вам повім правду Жель Василь Біляк Санзове в тым часі ґрусином
приявіл барз Розумне а лоґіцке справне розумлітя Але то єст початок шетых
років Кєй берені то повір кєй берені то повір же то є
недемократицкє тото што зробили з нами Русинами же нас прилютили быти Украінцями
а школо украіньскы то Василь ділят тото повіль ябль на том семінариі
по земныставару в Пряшові же по ІІ світові войні унас оголосило каждий
Украінец є як найпокорковый што мате в літератури написаний як тут якій
єст покроков проґресивний апоґреси того бы боювали проти Гітлеровцом Але фактично проти
Гітлеровцом зачали бояти чешскословеньскы армадный корпус были зоставлены зос Чехов улиньскы Чехов
а Русином з Подкарпатскы Украіны з хлопцов котры <unk> тисяц Кєд окупували
Мадяре подкарпатску Украіну та товды утікли до Совітскій Союзу а кєд ся
заклядал <unk> році ци ІІ Корпус ческословеньской армады подведенюм Людвіка з Свободы
так товды нашы хлопци там аймуй бартам пішли од Мадяры утік што
пішол армады ческословеньскы так ті же в ческословеньскій армады котры была заложена
в Арматны зборы в Совітскым Союзи он соскладал зо звулиньскых Чехов а
з преважні на <unk> процент з Русинов котры зо з подкарпатскых <unk>
тисячів утікло молоды хлопцим <unk> рочных а по фронті заголосили вецерусину ҐУС
Червеной Арміі як уціско слоньска Армад Музбру Ґуческослоньску армаду збору потом дакотры
ай Словаци ся приголосили котры надукли Зрадили Ай Червену армаду же чешкословеньска
армада котра была словеньского штату На дуклі мали помоці рускы арміі а
они не помоли але ся порузу тікали гей зрадили Німці тото а
созмоцнили є збруя вшыткого гей но так дакотры котры мали можност так
ся придали але Потом веціна ся придавало по фронті кєд Червена Армада
поступувала так у Червеній Армаді ся придавали нашы Русины Яса зу Іван
Бандурич народжений в русиньскым селі Стріговес Ты близко Снины алебосніньскій округлизко округу
Собранце Ці же я єм зо Земплина але в Бардєви Пособюты єм
ся ожениль а Бардєв уж положыю скоро як моє родне місто в
Бардєви сме заложыли в <unk> другым році русиньску оброду наша орґанізация са
называт русиньска оброда Реґіональный Клюб Бардьов А мы маме правний субєкт сіли
сме самостатны з тым же респектуєме з нєм Русиньскы оброды кєд даз
узнесеня а напель яка так мыто респектуєме а си розпрацуєме на своі
подмінкы Яєме од заложыня о десят року председом того клюбу русиньскы оброды
Реґіональны клюбу в Бардіові Я то функция добровольна не є то плячена
робю роботу зос серця з присвяченым же нашым Русинам треба дати тото
абы собі уведомили свою прислушност же іх кореня сут русиньскы А єм
притомы саположыю за демократа кажду народности важу так же кажда народност мат
сполю працувати з другом народностю а не шкодити кєд єм словак та
єм слова кєм Русин та єм Русин але подуятя а тото можеме
мати сполю бо сполю ай жыєме ту Кєд сут Украінці котры є
барз мало так ай з нима сполю працувати за предпокляду же они
будут респектувати нашу русиньску культуру а мы будеме респектувати украіньску культуру Активным
прецедом русиньскє оброди єм быль до <unk> октобра того року Я сам
моментальні вздал ты функциі а на закляд розунутя вибору нашой орґанізациі так
єм остал честным председом русиньскы оброды нашого Реґіонального клюбу Остал лем членом
выбору А покаль мі сили доволят так буду помагати а і тепер
помагам орґанізувати таничну забаву Юлия поля юлиянского календара будеме мати <unk> януара
на будучый рок А то же ся поділяю на дальшых роботах котры
треба Кєд ся заложыла русиньска оброда так єм были ріятель окресной памяткой
справы на охрану памяток охрану памяток цілю аґенду єм реализувал <unk> рокы
а в сучасности помагам Вшыткым власником памяток барже выходят за мном а
своі скусенности а ведомости поскітуют альбо давам вшыткым людям котры сут власник
мі домов котры сут записаны взонами памяток Все повідали же Кулько року
мам так році народил Знаю многореці знаю по мадярскій знаю по словеньскій
знаю по русиньскій знаю по шаріскій бесідувати по рускій рускій языкы Думаю
же овлядаю бы лем кунціль рускій ґімназиюм потом знаю бесідувати ай з
Поляком по польскій ай з югослованом садоговорю ай садоговорю зо сы З
Земплінцяном ай зо Загора кому тіж вшыткы реці А повіджте мі а
якій язык мате материньскій Материньскій язык є ма все русиньскій А ту
Кємбль в Америк <unk> році то єсє пред революцийом тем саба барзганбіль
Же вплів Украінцив был такє у нас же Кємбль в Америці так
моя тіта самі просила Іванку заспівай тыр нашу русиньску гімну а я
грумт єто я не знал співати єм кляма бо я співати знам
шуткы співанкы яво фольклори рубів од шестых своіх роках А є повідам
же не знал співати бо єм не знал же кота то гімна
Агрум тєто Вы зачнете співати а я такый же кєд тот хто
зачне співати та я знам го покрацювати в тій пісні бо мам
талент на спів Але вы зачнете а тята зачаля подкарпатскы є русины
осталте глубокый сой наш на ганьбіль А так духу сом си повідал
якій я Русин Кыті Я не знаю свою народну гімну то слова
написал Александер Духнович а пісня была така яку наша гімна Сапамятам же
кєд нас ходила і до мадярской школы же рано сме мусили по
мадярскій самолеті оцінас ісикій іщым беріж якый ослав хытой оце наш А
кєсме повідали же панівцітелька а можеме ай по нашом даяк по русиньскій
гей але по тихы Но ці же жебы дахто не чуже по
русиньскы бесідуєме в школі но та єм си і повелькы єм ся
вернул з Америкы же веце ся не буду ганьбити зато же єм
Русин аже не знаю русиньску гімну а тото шутко русиньскы село мене
приявило Аж до Мириці Пліла котра бы было аж за вельку молоку
і но так у нас была така сильна украінізация же Кєд бы
м был повіл же м Русин а же не сувашу з украінізацийом
так як бы м роблю Інспектора прекультуру на окресном Народны Бори не
был бы м вы функциі директора памяток хто не респектувал унас оголосилай
гесло таке Же родич котрый не пошле не даст дітя до украіньскы
школы та є непокроковий а є гамує розвой Людоводемократицкій Чешко Словеньской Республикы
то єй в книжкій од доцен та байцуры написане а тота і
так было ці же у нас аголосило гесло Хто єпокроковий є Украінец
хто не епокроковий є ґардіста Іґранят мі забраняю іґраня міі забраняют за
мі так робіли не памятаю Ібраня мі забраняю за міля робілі Не
брат те забра Не брате де забрані не ядава не бранте не
забрані не я дома русебі брат моя бра Забрали бі не молі
забрали не моды забрали не мод має О тым што тепер я
говорю так мам офіцияльный дотлят з архіву котрый є в Народным Архіві
Словеньской Республикы Я собі Дал намагу ж єм дале осерексувати а копіі
мам тоты вшыткы доклады котры были протірусиньского характеру <unk> роках А кєд
м тоты доклады одкрыли а даль верийности Такы з мене бы мож
зробили президента Хто Нашы Русины альбо Ай Словациі Ай Словациі альбо то
была товды ідеолоґія така але то проукраіньска Мене мерзли же і тепер
ся правду не повидят покыль сетыка наприклад Ґойдиця отця Ґойдиця котрий был
ту біскуп а котрий был затворений зато же был пересвячений Не лем
же за грецкокатолицку церков але был пересвяченый зато же треба русиньскы род
а русиньскы кореню уполноват он приголосил же отец біскуп Павел Ґуйдич приголосил
в <unk> р же я Русин был я Русином і остану а
Русином хочу єй умерти А оль умер ай за Русинов Кє бы
был подписал православію ажебы совздал свого присвячыня народного же неє Русин так
бы муг дотепер быти єс можна і нажыва А так он Леопольдові
в тюрмі Ай умер А його писма мам діспозициі котры написал Клементови
Ґотвальдовий президентови Же он нияк раз не был проти людоводемократіцкому штату Он
был за Русинів он не был проті украіньской культуры альбы ль за
русиньску культуру жебы Русин Был Русином а жебы был вірным Русином то
значы жебы ай культуру розвіял свою материньску русиньску а зато был ай
отец дальший біскуп помоцний біскуп Василь Гопко Ці же они терпіли не
лем зато же были грецкокатолицкы духовны але зато же Были вірными сынми
Русинов а на тото забуват ай ґрецкокатолицка церков котра у нас на
словенску еґзистує Я та жертвую русиньскому народному двіжыню а потом охороню памяток
Но окрем того жебы м свою енерґію сполжыва коседно Так мам много
дальшых такых інтересных займов альбо інтересов окрем того же мам рад фольклор
же єм участник орґанізацийну роботу забезпецю на вшыткых фестівалях а так дальше
так дальше Так окрем інчых єм ай охотник ци же полювник на
вчера рано єм о пят встанул єм сам облік а єм ішул
ґу своєм камаратом до єдного села котре є одбарді одзялене Та си
так <unk> кілометрів нотажме ся зышли коло <unk> охотників а єм рад
же з цілого нашого края там были люди з котрыма дакотрыма ім
не віляй десят років а я мам рад люди добрых люди Но
а не ішли до ліса В лісі малем ся же пишло ай
кумі по вашу мях скажене Дикій дик гей но але Мугє мого
стрілити бо маме ай поволеніє дикы сут барз розмножены Як здвинул пушку
так дикый вытік быльше роднійший як я Но потом Ем Е кє
сме уконцили там як он так на посідянє а на гостину єм
нейшол бы єм хотіл видіти як бардє о футбол грає грали сме
зо Шаморіном тем Шаріхло преоблік умы єм ся пришли єм на футбольовий
запас выграли сме три нуля были м щасны Пришоли єм домов На
трошыцку єм сой прочыталь найновшы новины О <unk> <unk> годині сали єм
со стрітом зо приятельми котры тішли на маковицку струну маковицку струну орґанізує
Проукраіньскы орґанізация союз Русинов Украінци якы така нация у нас не еґзистує
офіцияльні але Украінці сой выдумали так мают Але у такій нациі у
нас на словенск ани в нашым окресі ани єдна особа єден цулиса
не переголосил кє было рахуване люде в <unk> році Та єм там
был дві годины веце як дві аполь годины на маковицкій струні єм
са присвітіл же вшыткы писніцькы так на <unk> перцент были русиньскы Єм
ся присвітіл же Словаці мусили співати дакотры пісні русиньскы ай кєд бы
ліпше было кєд бы они заспівали своі писніньскы свою материньску языку кєд
заспівали зо Сербіі три словацкы пісні та вшыткы люде пляскали з руками
были рады же то зо Русины зо Сербіі знаю я і по
слацкы заспівати бо іх корень был зо земпліна котре при <unk> мірок
місце преставили на ліпшу землю но зо сы ти Маковицкой струне ім
пришло <unk> вецір дому З тым же єм был спокойний же дід
нашы Русины якрасны по русиньскы співают але єм не был спокойний же
не нашол ся там ани єден представитель котрий в орґанізацийным саді бол
же Повім правду же тота пісня є русиньска тота пісня є словеньска
тота пісня є украіньска ай самым за запляскаль з руками запляскаль а
і украіньскы пісні Але будьме уж Розумны люде а важме сий культуру
каждой народности і каждого народа але маковицка струна одкрыто повім Бардєвиса робіт
ейще поля сценара а проґраму котрий нарядил крайскій выбор страны В Пряшові
в концомше роках кєд виділ же Русины ся не голосят ґу Украінцом
так было треба притіснути веце акциі а повісти же маковицка струна буде
украіньска она не є дотепер маковицка струна а то треба людям повісти
правду бо наша устава чоє конституция В своім параґрафі <unk> говорит же
кажда нация мат уплятнювати при захороні свойой культуры свій материньскій язык А
з тым не єм спокойний ай мушу повісти же конферуванє было вшелеякє
не так як закон приказує же кєд треба ґу людям ся приговорити
языком котрому люди розумят а конферуваня уж того року першы раз было
так же привітане было по словеньскій Потом самішальов єден конференцер бесідували по
словеньскій і по украіньскій але по русиньскій Можно же язык бы го
заболіл кєд бы повіл же то є русиньска пісня А потом садоставают
меджу люди несправны інформациі о тым же русиньска культура є дуже богата
а же тот даколи бідний чловік Тепер може сой заспівати свободні свою
пісню в своій материньскій реці своім материньскым языку а треба му дати
простор ай в тым же треба назвати пісню так як она кому
патрит Но а як єм пришол дому та ем сий зобрали ся
пят цісель новеложытя той украіньскы новинкы но а до єдной годины єм
сой вшыткы прочытал Но а Кай ем ся дознал в тій барз
неправдивы інформациі покаль затыкат традициі пісоль то Василь Франко бывшый професор на
высокій школі Філософічной Пряшыві Но кажде слово є такы неправдивы проты методы
котры были засильны недемократицкій сталіньскій украінізациі Русинов продолжуют ся дале Айкеть наша
конституция в своім чланку <unk> заказує робити пропаґанду котра бы вела кы
од народжуваня нашых Русинів альбо другу народност Каждій у нас наша конституция
дават можност а право каждий ней ся голосит ґу такій нациі ґу
якій хоче Але пту нам боронят праве тоты люде котры сут украіньского
наміраня а мушу повісти правды же не сут то Украінці ориґінальны котры
пришли з Украіны бо тоты сут зраты люде Они мают проблем економіцкє
уплятніє котрым я особні помагам Але то сут нашы ізменикы котры были
Русинами русиньскій корень мают А то каждій нациі то сут найгоршы людику
котры свой корень продали зато жебы се ліпше мали по том своім
замысляню алебо жебы еґзистовали А всудяй такы дакотры моменты де стороці уж
приписуют же в стороці Русины были Украінці то є нонсенс то є
історіцка неправда а на Украіні кєд бы історици ся дознали о такых
Неправдивы в інформациях та бы ся высміяли же унас на словеньску ся
видат ай часопис в котрым є написане же ай білы Хорваты были
Украінці так є нонсенс то еы но а то праве м ся
вчера вецір гы ся любше мсуй Усвідомил же як є доложіти быти
певным Русином а при тым не треба шкодити другій нациі помагати з
Полю потворувати назыв на спілпраца може быти зареспектуваны єден другы