Пропаґанда #33 - 15 ХІІ 2014 - Люба Кральова зо Снины
Ц01:Е33

Пропаґанда #33 - 15 ХІІ 2014 - Люба Кральова зо Снины

•

Опис епізоду

To odcinek programu „Propaganda“ w formie rozmowy z Lubą Kralovą ze Sniny o ochronie i rozwijaniu rusyńskiej tożsamości poprzez język oraz jego przekazywanie kolejnym pokoleniom. W fragmencie pojawiają się też wspomnienia o rodzinnej mowie, wsiach przy granicy polsko-słowackiej i dawnej codzienności mieszkańców tych terenów.

Автоматычна транскрипция

В циклю програмів пропаґанда запрашам внеска на стрічу з Любом Кральовом родом зо Снины Може не вшыткы знают де то єст Снина то єст повітове місто на самым сході Пряшівской Руси Будеме мочы дознати ся про стратеґіі політычных діянь для захованя і розвитку того што найосновнійше найважнійше для захованя і розвитку русиньской достоменности І не перший раз в нашых проґрамах ся вкаже же тым што дозвалят ся Лемкам Русинам Руснакам ідентифікувати як нарід і розуміти ся взаємно єст акуратні язык Хоц сме были през вельо поколінь розділены границями і почужены през політычны рішыня підняты понад нашыма головами то доднес можеме ся зрозуміти завдякы тому што нам дали попередні ґенерациі завдякы материньскому языкови Наш язык єст нашым найбільшым скарбом нашом нацийональном святістю А чом так вельо ведучых лемківскых орґанізаций не пише по лемківскы Люба Кральова думат же они не хотят ся признати што нияк не знают азбукы што сут неґрамотны і ани не думают ся вчыти языка жебы не приносити ганьбы народові Кєд бы знали та хоц лем на фейсбуку писали бы азбуком по русиньскы люба оповіст про діяльніст свойой орґанізациі Ковысочка А мы будеме могли послухати єй бесіды такой яка уж не звучыт в нашых селах котры были положены на самым сході Лемковины в Солинці ци Розтоках тот язык сохранили і передали любі єй родиче і дідови А тепер она сама передає го наступным поколіням в рамках великого проєкту Вечерніх Шкіл русиньского Языка котры сотворила од більшавиці села положеного в левочскых верхах на Спишу під самом Левочом аж до положеной <unk> км на схід Кальной Розтокы В награню програму котрий на жаль не мали сме коли награти лем в суботу вечер в єдній з пряшівскых реставраций брала участ знана на цілій Лемковині Ганка Сервіцка котра єст тіж спілорґанізаторком проєкту Вечерніх Шкіл русиньского Языка Зато днеска Ганка Сервіцка зачарує нас своім голосом Я одраз перепрашам же на жаль в часі нашой бесіды будут нам перешкаджати незаміряны звуковы ефекты Але як то быват в ґастрономічных локалях не хотіли лем про нас вылучыти звуку Зато запрашам Вас сердечні до выслуханя інтервю з любом Кральовом В вашым селі Як ся бы бесідувало навідця Навітце Ано в нашым сели я походжу з міста Снина Але моі родиці походят з Озваля мамка походила з Озваля отец з зосадного А там але нінько Нінько Ніко зачыно звернути на няв альбо нінько А де сте жыли товды як было тото село так як родиче жыли на селі то в чым они жыли Сут домох Дом А як ся тото дом тот домна з дим хыже хыже А як сте бесідували бесідували сме по нашы Але ци вас бесідували лем Лем лем лем з не Лемкы Лемкє знам цож на Лемкы б не Лемкы а чом ся так звідую а Бо де єст тото село одкале походят моі родиче Деє де і на граници польско словацкой але меньше більше в котрым то окресі в Окресы снина А по польскій страні сусідні села По польскій страні сусіднє се село З Колозвалы была Солинька нужныє были мертве село а коло садного мусиш ме помочы отец мі бы бы знал Як сото Валица Валица Соленка Колозваля балице коло сой І то сут тоты села котры сусідували з вам з вашыма селами так ґви там обходували сме мі отец Мінянько мініньком ігварил же ціле староця обходували Лемкове з нашыма Руснаками бо же зосадно возиля пшеница польскій бік бы в бєщадах польскых то з Сєверного Боку там саси не родила вшырици там скурі ярец вес або же там были барз добры хователе конів А коні купували нашы люди Нашы люди носили на польскій бік носили бєщад або близкі носили пшеницу продавали є прости не знам дальшы шыдекы зерно але од вашых люди купували коні тото мі отиц варил а цілы староці обходували з полюдны медже Осадном і Бальницом меджвальом і Солінко а як са як зликлочыско словеньско Поставили фінансів на границю і зробили з тых нашых людий котры з полю ціли сторотя зробили пашераків з них кримінальників з них зробили а такы єден з пра прастрыко брат мого діда наймолодшый брат мого діда в множы высокы вшыткы хлопы были а він был найміцнійший Так він не респектувал граници Він фур ходил там што продавати або а многали же уж фашувал же не продавал бо фашувал а він не хотіли ся з тым змірити же тоты там сут вояце же недоволят му тото робити што хотіл робил перед тым так раз так простія знам што Придавала бо окупувал дашо а знашли го туты фінансы нашы люди гвали тым воякым же сут фінансы то были сольници не сут злословнику додойвали фінансы на зачали го єй мати а бо вуршыткы люде гвали валяли же го застрілили абного не застрілили Він цілю я не стам кілько кілометрів біг перед нима він цікав же бы го не вхопили бы го заперли аси бо бы бы бы бы бы был пашерак про них злодій криминальний А то был наймолодшый брат мого діда та ж я слова знепамятам бо ту І світову войну было так перед нима біг цілий ліс прості ям кілько кілометрів пришол домів ліг а дістал за пал плюсо вмер А лем зато же хотіл робити тотошы іх дідове робили тото ціли староци то тот стрык хтіл жыти так як давно люде жыли Так як жыли його отец мінко дідо дідо де отец дідо І я си так думам сте заложыли довєдна з Ганком Сербіцком Обчаньскє дружыня Колисочка І о чым сте думали коли сте закладали Ци не про тото власні тото саме Жебы нашы не знам новы ґенерациі жыли так як давно жыли А в тым смыслі жебы они знали тоту бесіду тот язык котрий знали нашы дідове нашы бабы коли ішли деси не двам на другє село Жебы они знали бесідувати по другій стороні граници жебы могли ся добесідувати в тым языку так як дідо баба нашы Могли товды ся добесідувати Кєд собі в тым нашы Перешыові Гей Таня герачуді в рідным ґерахові Дамєвы ст Ласковиня ховалі та твоім мам і ічым ся За свого нялітька гей та люде гварілі то співа селіска Тоты співаночны цужыткы співаті Гей Агосподу Богу за співдякова Гей Агосподу богу за співдями А з тыма котры сут там на Бескіді на выході но то як ци думам же так рівно як бы і то так буде зо <unk> кілометрів што найменьше А ты з якого походи з ятуну ха Я походжу з Я походжу з ОсиА походжу з Западу Польщы з під німецкой граници вродил Моі родиче походают Зынвіту Ґорлицкого єст такє село значне велькє векше хаків Устя Рускє няньо з єдной стороны Устя Руского моя мама як раз вродила ся з другого бока того Устя Руского Інчу бесіду Часто было так же мама ся з няня сміяла коли він бесідувал бы єм бесідувал в там по камеряньскы Але то хоцписти ся не хотіли сме так жебы нашы люди жыли так як давно Бо блиска уж не даст такы никот моднима што мовым гульці Нє А на возы де будеме ходити Не будеме тепер ґаси коровы не знам што прости вшыткы на коровах робити Не ми сме товодист так не думали жебы сме так мали жыти як даколи люди жыли Але же на своє коріня не смієме забывати так тото хочеме Зато же тоты жыво ти уж інакше і нашы люди сут модерны люди нашы люде роблят такысты роботы як робит векшыновый народ то просты не было о тым жебы сме ся вертали ку тым консервативным даякым нашым зачатком перед двома сторочами предєдным сторочом то О тім не было о тым неє ани не буде ніда на шыз дружыням Знемодерны люде котры хоціме жыти в тій модерным на модерным на модерній териториі словенска хоці медерній Европі жыти хоціме быти свободны люде котрых респектуют а котрых респектує і векшыновий народ Бо самам послімча си здас же тот векшыновий народ бо я мам такы скусенности з дідства пописалам ту в тым блоґу же векшыновий народ нас не хоче барз респектувати Бо знаш як я походжу з Оснины а то є границя меджы Сутаками і руснаками што є специфічне же або такє інтересне є то же тот сутацкій сутатскє наречы є найвыходнійше словеньскы наречы так нагварит але є барз подобне на руснацкы наречы на рустацкы діалекты Там має много такых звуків котры не мают другословеньскы діалекты Бо ы а я знам мягкы вшыткы мягкы консонанты то не має вельо такых но має шарішаны мают мягкы консонанты так істо але є то барз барз много подобного мают туты языкы і так тоты сут такы часто прості так звысока односили ку Русинам Бурусины фурт были найходомшы в чешско словенку Мы змету Русине были фурт найхудобнійшы Том може то так є же тоты кус богатчы народы ку тым худобнійшым ся так з презріньом або я не знам як односят а ту так было ікунам Може ку Русинам Так же я не думам ся жебы сме дахтоту хотіли з Руснаків на словеньску завертати ку тым не знам якым старым способам жывота а жыти так як даколи сме жыли тото уж простатю Солжани не даст сто нихто На світі кєд уж ся погне тота Солошос допере уж уса не може вернути назад так кусвоім коріньом жебы сме жыли так як жыли нашы дідове То фурт каждий кажда ґенерация жыє інакше як жыла ґенерация перед ню але іде подля нас баз зволожыти є то же мы сме цалкому забыли на своє коріня Кєд уж дідове з бабами бесідуют зо своіма внуками по словеньскы так як можеме мы ся заховати як народ Будь хочеме ся заховати як народ або ся не хочеме заховати як народ Я ся тепер стрічам кєд закладеме тоты вечірній школы русиньского языка Стрічам ся з єдным великым проблемом Знач сут то вечірні школы русиньского языка Зато вечірні школы зато же по шко по школі діти си выберают як кружок лем же то не є кружок бо то і мімо школы і то мимошкольского системового навчаня Зато сме назвали вечырню То є такый так лен сме ту так будума може сме то дак інакше мали назвати побідняйш колям не знам як зато же то є як школа скончыт діти діточкы сазуберут і заучат з тма учытельками русиньскы язык Но же то є школа зато же то є десятмісячний десмісячна школя не є то курс такій двой тыжденний або місячний простіє то В рамках того же зато робит десят місяців як є школьскій рік є то школа Але учытелькы котрых сме нашли дост вельо кєд мамет маєме іхти <unk> а сут то обетавы жены котры прості учат так же наприклад януару зач я в септембру сме ім заплатили зато же уряд лада нам дал септембру принезі Так тоты жены сострічают такыма проблемами же Тоты діти мают вшыткой можной мают вельо кружків мают анґличціну мают я не знам гудобну мают Нємціну а вшыткой до лежітійшы як тутышыви русиньскы язык Вшыткой до лежітійшой Ні ні Але проєкт не єст такій же він был сказаний на тото жебы ся не повіл Він ся барз добрі Розвиват Дон так другій річ лем єси знами повіт календруй річ Але за друзам дарохы гей Загабме ся на разі при учытельов Одкали сут учытелі Учытелі сут з тых сел котры сут тых окресув де сут в школы Але то сут учытеле компетентны котры скінчыли наприклад русиньску філолоґію Нє єдного учытеля маєм а тот учытелі і учытелі а заробин одночасно є і методы русиньского языка єдины методы русиньского языка на словеньску той мариный з <unk> нашых учытельок і учытелів Троє три Три учымарек і дві учытелькы троє з них кінчыли Інститут Русиньского Языка і Культуры ту на Пряшівскым Університі троє з них сут компетентны тым же мают скінченый одбор русиньскы язык Вшыткы остатны будь мают скінчену наприкляд скінчыли елементаристику учытелькы проєдна <unk> знают діти учыти писати Тот тото є барз важне в нашых школах зато же потрібуєме жы нашы діти сам навчыли писати азбуку Ани єдна дітина котра ходит до нашых школ не знала азбуку Вшыткы діти мусиме навчыти азбуку писати Я учу дорослых В Пряшів і Вільшевиці учылам дорослых і діти дорослы люде бо нашы люди саможу навчыти азбу за два три місяци Не то ниякій проблем при них Всядут ци научат себо зато же знают писати неє проблем салочыти зікузі накшы буквы писати Зато зато ємлен прикваплена зато ня додакори аж іритує нашы молоды люде докінця функцийонары русиньской орґанізациі фурхотят лем писати латинков бо то просто Латинков але ани з них ходит до нашой школы предс ани єден має <unk> школы ани єден функцийонары русиньскых орґанізаций котры не здали вас вістувати спісовно кажды з них бісиє лем своім діалектом Але нихто з них скоро нихто з них з тых молодых нашых функцийонари не познат азбуку а думам же ходит єден з них бо в брат сами ходит Петер ходит Але вшыткы функцийонари єден ходит до нашой школы Але фурт буду бісідати же азбука то є проблем бо не знайде азбуку Та чом ся не сядут а не навдят ци азбуку залеж треба то навціти ся мож най першы лекциі але треба ся ту зафіксувати такы два три міси потрібуют на тото жебы жебы ся то навціли такы достелы люде Врослы люде стач ім два три місяци так же будут дію познати Нашо ту сут на три місяци жебы завернули своій постаті жебы бесідували і писали азбуков де жебы бесідували по русиньска жебы пожыли хоснували азбуку такы то з єдного боку тото є проблем же вшыткой є важнійшой як наш власний язык А зато сме си повіли же треба што з тым робити зато же самы видить барз смутны або барз нещастны кєз не мож за <unk> років могли повісти же ту не будеме Же нашого народа ту не буде Є така можливост же може не буде Руснаків за <unk> років знаєм Вози єст той лідер чмыкай шмыкай гай шукан тер Як той анітно таю аґент на по Добудеме ся вірно діякой аку для тота без вадко своій дігодого без васком поідіт одно Єст в твоім думаню котре єст мі барз близкє В тым дискурсі така оповіст про тото же маме соспільство котре є векшынове є меншынове мы меншына все маме гірше А тото што мы робиме тоты проєкты котры сут підпорюваны через ріжны ґрантовы проґрамы то служат лем вырівнуваню шанс тарівнуваню бо мы николи не будеме мати єднаковой позициі з меншыновом А я то пояснял єм на такым прикладі котрый єст барз котрий барз видно коли ідете доічме з Лемковины іде ся през нашы русиньскы села то там є так же єст та бурка єст написане не знам на білым поли хыба тота біла то є по словеньскы єст мала котра є така небеска синя то єст по русиньскы єст по циґаньскы не знам де там виділ єм бо може Анті Ішол єм даколи през села Мадярскы но то там є по мадярскы Але чом Єст так же по словеньскы єст на білым поли а тота мала єст на небескым она ся уж одзначат Ци єст стигматизуваня В нас на Лемковині єст так же сме выборови Але ма быти єднака Мала бы быти векшына Е так же они сут рівны рівны Але я ті повім на тото другє што Я єм ходила на таку основну школю де років снині А то было тиж така специфічніст Мы сме та мали украіньскы клясы А я о тым тиж пишу в тым бльоґу А то єм тепер тепер як доросла ім си уведомила же то так было ниґда як діта ґєм ся на тым не задумувала Знаже єм ходила до основной школы Коли єм ся народила в <unk> р <unk> років кєд єй мала котрым ХХ рокым зачала ходити до першых класа в <unk> років ім поділят до основной на дусерідньой школу Сни а на тый основній школі простісалчыли діти украіньскій язык Бо з тых сел вшыткых русиньскых де коруснины сут так салчыли там украіньскє язык не было на тых селах школа бокы мали лем єдна <unk> туды а <unk> ходили уж до Руснины А украіньскы клясы были на краі той школы сме іх кликали туту час школы же на Камчатци Ніґда На Камчаці были украіньскы клясы Было то так же на крацерком на краю школы были там так была школа были шатні прушыткы діти шатні были а там уж нихто не знал дам дашо мож быти а тамбыли украіньскы клясы І было то а я не знам хто то так назвал але барз добрі то назвал Бо та якє на кін кінцу той школы на кінцу світа є Камчатка та на кінцу школы была камчатка про руснацкы діти котры се тамули котры были в украіньскых клясы а кєд єм тот блоктыр писаля Тепер по я знам <unk> роков імвідоміла же як то добрі было назване з вас не были то звыгны якы бы на ту Камчатку туты нашы дітучка там совціли украіньскы языкы не были інтеґруваны в тых класах медже словенскым класами мыли на краю были там лемны были то дві посходя было іх дос были то дві посходя з лем самых украіньскых кляс але были так як з Ром Ромів тепер марґінализуєме а ізолюєме як власти вдаваме до ґед так мы Руснаци змали украіньскы клас вызнамчетці на моій основній школі Аж тепер по роках як усвідомила ся в ны власти были якы бы выгнали тамніст тоты дітичкы Дареш о тых таблічках Таблічка векшынового народа є Біля векша наша модра або меньша єн возме меншыну та Мень але притом тото село і ціле руснацкы Напряка нашы села Но нашы села кєд сут рустатскы сут ціли рустацкы ле нашы люди ся там голосит руснаків Кіс переш до чабин маш там напасаны чабіны по украіньскы ситам стара табличка шти там з якых років є по украіньскы чабіны там неє ый чаби не там є написане Но добрі Але є то рустатскє село Але наперед нашто славеньскы абсен а поти меньше по поукраіньскы нотак є то рустанскє Ноля є гея Але рустальскє село є то але по Любрину на раді з Янь го мам і по своді Моі смутны сы Мамотнят з ціромайте за вас мітайте за Ничых аж не доповіла чыка А учытеле так буд скончыли єдны же знают учыти діти писати або або много з них матурувало з Украінціны або Зуруштыны Або сут то прості жены котры сут барз добры учытелькы а ту звіджы на них барз добру обитав учытелькы діточкы і люблят з нимаме такых зопаручытельку котрым ся голосит і словаце на русиньскє язык но як на кружыч як на кружых чужого языка Зато же такы доброучітелькы тамаме Но ето іх материньскый язык повіли си дава дали сме ім книжкы книжок ємного выданых учебник ємного на словеньску выданых з русиньского языка але о так як Яси учуя єм скончыла Філософічну факульту в Кыєві Єм філософ кучым социйолоґіі в празі в Берні я німам Я не жебыц філолоґ алем по копі якєм записама зачал чыти русиньскій язык ци тоты правила я автоматично полужывам та як еса Поляк як са Словак як сарусь як са Украінец учыт свій язык наперед дома А потім заучыть школі бо мы сме ся ниґда наш язык не уціли в школі Я затепер учу правила ґраматичны законы нашого языка а зыщу же іх пожывам же іх подвидомо пожывам Але аж тепер ім зистиля же чом такый є взор в містоназывнику або в назывнику є такій взор або як зачасюют часу слова аж тепер то знам А тверем похопиля же вшытко і знам але аж тепер же то такє правило на тото єй на тото Словаце то познают зато же од штьох років ходе до школы Но але зна штепер я мам років я за три рокы заборы з писовным языком насум А тепер лем зисла же я познам так як є там на самы тых правілах але нидам тоты правіла не мала освоєны рацийонализуваны фуриных мала лем буде домі І то сут учытеле А то сут учытеля тепер єтрони А тепер ученикы Якій інтерес мают нашы русиньскы діти в тым жебы по школі іти іщы до другой школы жебы до той вечерньой школы муся ся там учыти не можу діти на анґличціну не можу діти на танечну муси іти на русиньскы язык Але не знам як тоты діточкы тоты діточкы котры сут і векше так само так хотіли а дакотры той меншы дітучкы роди си там посылаю Дакотры родиці си усвідомили же а си то постатне жебы сме ся вернули ку свойому языку аж бы снесовано ціли в кусовній форі Так я суд вам які там ходятя ходятя там дакотры што мами тых сім школь уж маме другій рік так там ходят ужірі дакотры ді Ім але я сама ім віджю то на своіх школярах на котрых котрых я мам же уж нашкід уж маме є то вечірня фуриту вечірня школа Там не даваме імани знамкы не годнотиме іх то не є підстав то хочеме же ме іх розбісували жы з них дашов ціли писати але Ниґда части так не буде якій бы тот русиньскій язык завчыли в нормальной школі нормальным системові навчальній системы кы сучыли русиньскій язык так бы ся учытіве на чылі а я виджу тот розділ зато же напряд дітучкы котры ходят другій рік до тых нашых вечырніх школ в Сни Свині а і в синьскым окрис напкадчыли знают дос але пришам тепер до Кальной Розтокы Вкалый Ростут є тепер од септембра русиньска школя Ну та потым там сме близку проси Ні маня навчыли домону А так зведома візувалем Мій дідо баба вылам давам позор Але заіма вешы тото ся стало в <unk> практицкій наш русиньскій язык Ако Дасоповісти Жемізлабовскє лабірскє сніньскє нарцє любко не Сосписовым каміт Мене мерзит або воліня в моій душі же ни ся не пжот плужо ся але мало натыкат діалекту свідник бардых Воя Выцілил ся жал русиньского языка сташ але на прикака такє і в слова славаньскым языку взял ся традославаньскє най поіздлацкы на лем пропаґанскрактицкій але не може соробити также з кускы бы у полі бы з Мікс гей на звыкнути на нянь Коломбяні Ковалю але ани на дякую дяків Уж што мам проблем Авжы а кєдны тема єповетых сошу з вашого вашой области не єст ся на пикане але кєд є кєд кєд ся взял тот діалект то дна што в сама в ціли взяти Але дідиш ай так ся зробили такышы якы мішаня а я дякую на пошу ак дякы повіл Ніалек є лісі до Богданового Писали жы Приша ся в Лісі на Жыблисі пові наприкатым бомбардовал єден священник але пові же пані Сербіцка як є написала Ліхманівску Гору наш а я выспівала так в якым суязно жыла моім діалектом А ви ми повели пані Сервіцка ви не культурно говорите а доти поє може уґрачне Вы венекультурно говорите бо то сама ся а не ся Ям слухал теня озоркал оходин же оці слухайте ме так поєві це на учі А я мам то в собі тіж якє напишу співанку дая напишу співанка не співанка бо я тома в собі Оповідам ся пришол час а в нашій церкви ся стреті вшыткы єпискупі грецкокатолицкого Оряду Цілого з цілой Европы а я робила концерт мене заволохєбіскупы Бабяк жен пишат робіти концерт о катедрало іщы жебы арцєбіскупом архєпискупы был Зывола а єпискуп арциєскуп з Львова мафред Нашку а а арцибіскуп з Львова поужывал ся А тот ся діл церкви а я собі го почекала наймешыта отче а сти чулі же отец Владыка особно говорили кєд поужывали ся Та діте лем бым дознал што робим стинні концерт Евы барзуля ся безпечосни на концерт Зато ж буде інтерести тот концерту на мене зато жы тоты діточкы сут упыньо одлична ожывістым школям Зато ся там є там є отец духовний Кєриканич православний Півснині а він барз красти нам помагал при концертів Снині кісме над дон робили пред чытаньом барз він красну бесіду мал так пракый преяв мал таку речвал на тым поділ хме там робили вшыткы сме дешевали а він барз красну бесідом наступал ся знов туды так камаратя гей а тепер іх поклика на ностиньскій концерт а він має три ци діточкы Але а чом А снині жыє А снині маме наведе школы Пере авашы діти ходи до нашы школы А тепер кєбестичы Ай нє А зачал на мене до телефону скоро аж кричати ани може не прийде на концерт Але не розумам в чом А він уж одповіл на тый бісіді в Снині А тото я тобі одповідам Айсаровін А вы сте зробили писовне яжырлен Підядкы а моду шопу аві так варю а мы войкове пудяци шомы тумаме а шыт чым нас лехто не респектували але отше Але та не може быти і пі і піду і пуйду просто не може ту так быти в єдным з писовым языку і піду пуйду не може быти і сам і ся Може быти будса або ся або піду або пойду Буд міг місце зробити спішой язык на заклядісниньского діалекту там на сленчыні Пудяків або Підязкій св А тых Підяків єту веце на словенску руснаків як слуг Пязскій Але песні одповід на тото він одмєтат а то аж так доґматицкы одмєтат респектувати тото же така є норма на свемству тоту норму і ноз Маґіні Пудяк а быте приданы на наш концерт А при тым з ґаль ростукы Кали росут є друга русиньска школа І там перфектна шыковна директорка што в нас робила од септембра то япросим оці авнесут Пудяци Він з Калису походит найшый проґрам робля діти з Кали Ростука митш нашком писуны языкы Анна Муварм варля кличу і Фер Мария Марцель Кослухай закличм його бас крічым а барзу позувам Я не гарля тому чывіркам шматю робити Каждый зробит сам проґрам з дно дітими Але якій буде же быти проґрам чы Марцеля Запарцеля Руня на запису директорка як ту бесідиме заспіват нихто іх не мутит робити ниц інакше як дома не бы кєд пишут або кєд чітают нашых поетів жебы ты чытат списовый нормі Не пудязкя бо знам якій з любовна сіля бо што на варта заключно о духовного Кєрика через прислухати Ваш проґрам Пудяцкы и А я о тым писал аж і знашо ай лы Внима так як пиляц маюмаю але ма престі так і на любіна Нє ні ні ні ні ні ні ні Кєд мы повіме і вы так повісте выварите же не роби не робили єм але робил єм Я то такы але той вплив Словенчын уж повіла Але в думаючы як в середині Слова ків маме лы В середині повісти Ледині словаю там <unk> де маме л майст Лі мы маме лы не я знам молоко молоко ге не підем молоко Не має на царком іначы звере ты але уж співали чытаны аватскій Де На Підкарпціла Карпатска Рульы Бум звала там вальо звали ся так вало і а слухати коди Атома бесідує на Гуйдака На село ся зове Мокре Мокре Але они будут до мене варити по мукряньскы Мате своіх уйдас Алете можете найти якысы фонетичны явиска котры сут і в вас але і в нас Єстло же сме єден народ А же Лемкове Руснаю ся што чудувати з ней в каждым дні почато єст так же бесідуют же в каждым селі дво інча быся ясні пробач тра при тым сме упали вар меджету нашты медия є нормом штандарном для Славскых Русинів мал пресівскій Русины а при тым Вымі розуміш мы мій отец мі і моя мамка ходили співали восташыні в Суборі Біскі а тот Біскід часто ходил на Украіну А вле в ту добуды чули ч тоты люди там бісали так і мы лем та як Будяси бесідували бо тама оке зазна ти уж Рускій Украін там сам беку Будяску Русинчыну Але вшыткы си розуміли а при тым се похопт на Тисниччы Пуйдяци мшыткы мали такы рымы дяци там на Стинчыні вшыткы рывы лем тото пойдуває а Луся батам тото уде А то такє інтересе было же як зас нас снином Сташін вшыткой на ублю на уріч Пудяце Тепер підеш старына повідяци были рускы пуйдяци сміли тутышу селя несу дарашыткы пудяскы села окрем звалы аля была тото піду А не знам як я там вырастала тото я тручайми і але моя систерниця айти піду мамка піду тета піду а тоты пести так і вільшевічане Но якы то яка то зділено з нитр малом і Більшевіцю атакы і маю Адваж допитали <unk>эскє і або німецкє імецкы назад іду і <unk> бо самы лжевічальны і піду А то через Дирислава оста Юнджея майом де я маю де я ма хоты повернути очывникы о учывниках очыни Є оце о шкыляре та гей о шкылярі учебникы підручникы Але мі повіли сте же єст барзідны на словенску выда вельо од <unk> пасу сут додане Осу Я думам же не буде Тепер Але мі ходит о колисок Одкым сте мали таку ідею жебы зробити вечырні школу Одкаль Вам Я уж о ту думку мала в собі в голові долго Сім была предселічка страна Наш край даз і заложыли страну таку партию заложыли прорусинов а уж тоды єм думала над тым кєд я зачала туди ходити по тых селах Я єм ся до року <unk> ниякым русиньскым опросом не занимала лем си робила свою сут євівю цам на высокы Школах позналам тото села де м худы де м жыла тым де выкты малам родину де выдкы моі родичы походят по тым селам знала але векци селы русиньскых єм не знала а як єм была в писані наш крадак єм робила вельо бесідк перед захованьом Жытелів в Доміні Квартив А Вуды єм туто похвала же такій мы се не будемо учыти мы наш діти не будеме учыти по русиньскых зали Домто в <unk> р покопиля же штости треба з тым зробити Но в тій партиі было барз вельо роботы пришли вой бо то в Руси політична робота была мы сме присвячали красні думам се таку освіт освіту робили з нашыма омельцами в тым <unk> року Дувам же звыку з роботы роботы тоты зробили Но фурмало тоты зачаткы были А втуди уж малам такого червяка воло веже треба з тым робити а тутыш отышка як єм думала Долго уж так по треба роках сме заложыли Дужыня <unk> рокы ме заложыли Дужыня а вырізме си же основно нашу роботу буде заклада Іс Ваш основный проєкт але мате тіж інчы Маме іначы проєкт але якы ма Маме того року в вели царту успішной різмы пережыли мали сме пять проєктів успішных але успішны се дальше штырі нам не пришли ани не знам чы бы сме ани не стигли зробити бы тых як не стігаєме Але вшыткы сут то проєкты лем зо словенскы зо словен вляды тотры Рома Труяда бо з Міністерства Культуры тым проєкто чмаєме З уряду Лад нам потпорили штырі проєкты як вечірні школы котры сут в другым ручнику так потворили по тым бо підпорены літні тамы літній боркшофы фото фото борогш бабы воршофы фотоґрафіцкый фотоґрафічный Было то баз інтересне на выгля ту авторко того проєкту є Дана Капральова Дапай Вытлядичка професийональна фотоґрафта гранам на то вшыткы выдумала внавы думала ту літню фотоґрафічну шкулю або літній фотоґрафічный атилієр або воршуб як хоч і назвати так можеме Было то барз інтересне проді Інтересне было тото же внає куратор кустиньскым кашты в прекрасным то просторі А зробили сме то як денный табор што думам си же то была хыба може та то же то в діточок за цело вельо а потым одходили хочу донав зробити до проєк того року зас але як целоденный Уж табор цило тыжден напиже то діточкы будут тыма і лекторками вчітельками цілый день будут совчыти хотити малювати і але істувати по русиньскы так сме зробили же был там язык русиньскы то зем дорозуміла чынот тузе похопиля же дітичкы барз мало містували по русиньскы то лем мозне як лекторків Але в поступнім досад думам же научат што было інтересне было то же ґуберны в рамках того проєкту фотофотоапараты рівнакы вышыткы діти А было то барз демократичны подля нас зато же напр дакотры діточкы може мают дома за <unk> Ер фотя а дакотры не мают жаден ани не мают ани мобіль Выртам такы діти наприклад вчылиного же Было то басто мене інтересує не же той худобна долина одколи борлят Саруспал але же аж така худобна аж три на тых дітьох виділа Наприкатам єн хлопцік пришол з хыж з нос того села жыт доми жыют Мама з ним з трьома чытрьома дітими стары родичы брат і сестра то і його мамы тато же його отец є Василь Є запертый авно мусили з досого Бітусти прийти дан до того чылиного а тепер тот хлопчык наданый хлопчік талентуваный бы ниґда не мал бы з нашого проєкту можливос прити до того слиньского ґаштля очыти Сади він не мат фотя долго атыми люде а при тым є вас талентуваный Так єст то єдна дівочка мала старий мобіль а не хотіла ниґда з ним низробити а потім ой просиме мочывір новы електорка та чым ся мобіль та зробит то шыт знал што было треба закликати але хотіла брати до рук а потім підбила сама з Данко правы Данци повіла же насайднього вытягат по то стары жейте світай мобіль А копу такых вельо такых дітучых тамуро такых высокых худовнійшых родин А Та сме походили спадно што тото є таєсту такы такы робити таборы А была малам барзечно данци же выдумана тоту табор Было то вас інтересне тым же тоты діти Похопили ся фотоґрафія той привы То першы раз я сама ста тото навчыля Я хочу де ходжу аж Данка ня навчыля Данка тоты діти учыла же ашы скрасти ся то писало тот табы был то фотоґрафічны літній табы на котрой нам напр Комісия не доволила купити фотцякы Я мусила сама купати фоцякы буду діти Даже жебы не судувала як кучудес хоцьків купити сто я сама хоцу тухотяк і нашту єс хотяків ни Але назвала то табор знаж як іде красянка на вандровку Туту приповід му каждий знає як іде як іде яйце на вандрунку а на выду мала як іде Красанка на вандрувку зато же внеса навчына передмалювати старым клясичным способом яйця А потім малявали і по модерно як ходіли потім і авторскы і творило творчы по такым творчыскій приступны коним авно выдумали наприклад я знам же тото яйце был медвідя бо тото яйце был зайц або тото яйце была квіточка анкути квіточкы ґутому зайцю ґутому медвідьови мусили выдумати прибек А потім котры пусили Снині а туты яйце футили але так ту футили як го намалювали кєд был медвідь кєд был заят та мусили мейти туту драгу дати снині ален там дати де тумузацию пасувало Од вас інтересы тоты діти были надсто ґне самых Не знали же як не будут робити наконец футили другых люди не попросили другых люди сни жебы іх пофутили так так само хыли і комунікувати з людми лемколи тому свому проєкту і тото было інтересне а потім зробили з того образ Дже потім з тых фоток зробили образ домалювали тоты фоткы а была выставка внимале ми сме мали вернісаж образы тых нашых діти табора в низкым Каштымю затижны стане оцкули Но про як ішла крешанка на Ландруку а потім дальше для красти проєкту тусиме циганко Сервідскы то є наш сполочный проєкт Я і муж бысти я єм бы думала же колосанкы кєд же сме колосочка жы доколоскы патры дітинка ты дітинкы самут пяты корусанкы чы бы сме зробили цидечко старых нашых полотных колосанок Но так сме тепер ся уж лісиє в празі уж бы мало быти каждый ден на світі цидечко русиньскых коросанок Але і приповідок коли премєра Премєра Тамычка та я знам коли може вызнаходилизбы на тых концертах з Нині але не знам ци то буде новны нейновины гей Але то є цедечко колисанок і приповідок і балак русиньскых А єдна балята лем ся нам змістали так має цедечко скоро <unk> <unk> минут Бо нашы нашы геречкы з Театру Александра Духновича набесідували тоты приповідкы а нашы з нами співачкы наспівали тоты коросанкы а шій пан Сисак старый то режысер герец набесідувал красну баладу Михалко од Штефана Смолия При Красну баладу о Русина А о постаті русиньства Красы Красна балада Номесі выдали шарискы цидечко так єст то уставанок шарискы земпіньскых а так істо при розправок шарискых абаля Боше подружыня русиньско словеньскы бо сме го заложыли з русаньскы словацкы но а тот є а чекат аж і тот якыє наш проєкт Єла аж і книжка А книжка книжка русиньскє язык про нак не пошло розправу Не треба розправы то буде книжка про діточкы котры сам уча діточкы можме зачарити новеньком того річной не яй то жыє вельо тых школ а вечырніх але сме зачали учыти русиньскє язык Як яслам же першый раз можы в істориі Русин на славеньску матерскы школах Татже до войны матерскы школы генерали ады од десятого року не были заказаны а тепер перше учыме аперскы школа а там не мают чотичыти Русиньскій язык про наме чыє книжкы котры будеме выдавати то року поді асо і серед нашый кришка мож вшытко очы супер вшытко Хотиме од вас выдых ховат слобы ай Выта сама зостава морогы робі ней торо Дороми здорові Осадне нашы слухачы знарютку фільм хто знаме Але свала Рускє Стужниця Старина Дарам Смільник а Велика Поляна Што за села Прикрасны села ту были При красны природі Памяту тых сел суткы не памятам бо як імтіна Яходраду звали гламі до Руского о з дозал до Старины до служници там змали людину Там дальшых села сменимали родину але ся з толом так зліквідувалих зрівналих зу землю Зато же поставили там старину а я тык варла женам в авті же на Солінци надерж на питну воду а там люде можут быти І ту могли быти люде лем єдно село заляли Старину а вшыткы до до села там могли красны зістати Великы Красны села в Красных Горы Ани є іх а я знам же то был політичний акт Моли то зробити зробити а зато я ім така може войовничка Міг зато же в тусатых люди нихто не зостал Нихто не повіл люди шото робити Шо то робити чом чом ся не поставити чом чом не повісте то были там прецедоле МВ кажде міг повісти та чом бы сме сам мали выснювати выти Велика честічка є в Сташыні Вшытко ся назнизка зробити жывычы тото жебы там люде жыли але в ней выгнали нихто сех не просиючы іденых люди А мі в нашым снині гварят тото што м писала в тым блоґу же вас ту ховаю на нашым цинтери то єдна вес друга же Йо як вам ту добрі выте быст в снині Аво там былы были як бы там на кінцу світа на кінцу світа знат як бы там само тото Сне ходили тото Словаци бы там прекрасні было А або є там прикрасні фуртім лісі в тых горах на там села былизам мож <unk> років <unk> рок ялизам кілько А чом тоту селя лем так злічіли А знаш што ся і просили просили люде на колінах тых панів жебы вхабили цирковкы клоцинтерів Нашы не вграбили а вышмали до здуху не знам з чым з муліцийом яковис А ходили ліквідувати тоты села Хлопец з Югославіі Лоткы то не наш люди тото ліквідували нашто нихто не хотіл зліквідувати А чым села чым села зліквідували Лемків і Бойків Чом чом зрівнали зо земльом єще бы ся тото люди там не вертали Кєту або чом напликат ту бляжу з Мелискы были в Більшевиці Ебо ся не знам де є бляжу як можу знати Чом не знаме де єм бляжу дака тволичка сме там не буде чом то до села зрівнали а чом руснацкы або знаш там од одгуменого Дуснины Чым є чым є владыка грекокатолицкы такысловакізатор Зато же він походит з Гажына Гажыны словецкє село Коло Гажына было село Валяшківци Алашківци было векше село як Гажын да была грекокатолицка фарніст в Валяшківцях а тот піп входила си і до села Гажын ледже село Валяшківци зліквідували бо там сут воєнска стрельниця там была Так як ту были воєнскы лісы там Стерелиса ту Старина на дома што тыж русиньскы села зликвідували Чом тілько русиньскы сел зликвідали на словеньску та з нашым і велекы ни сяк є є є є є єліптовска мара Я і не знам што Медже словак це не вымірают а мы вымираме Тото Рустаків не мали зробити Але нихто з нас Рустаків ся не поставил сам за себе нихто Чом бы Словаци нас мали хранити А може тутоє ідеом чом з чом закладеме тоты вечірні школы русиньского языка Зато же нихто ся не знає споставити за нас А я то одвітства мам в субєк таку велику несправедливо злочінь нашому народу зліквідуваня тых прекрасных симох сель прекрасных Бескідах З нашом ам камаратку з Услином найма є матір з выравы русначку а нінька з возкы з Ґальниці Словака Але Бісла Дома по славанска не має таку ідентиту руснацку як я але знала же єй мати і русначка до концепту єй родиці потім з нима дожывали дідо з бабовской выравы Але напис ся дозвали Зходила со з нашы мамы са были з полю учытелькы аматерскій школі де свы ходили баса камаратили са од дідства сапознаме ціли родины сакамаратыме а часто нас нами ходиля дозвали З нашым ми тепер пороках повіля же нас зато є так думат Природно так еколоґіцкы аз же тото ста навціля взвали Мы сме як діти там вырастали знаны Може не знам нихто то так не робил може так насильно або так умер як ти писато робит бо еколоґови тото еколоґе просиме тоту природу дыхали сме зовз духом виділ як прикрасти там є а же того не є то є просто велика кривда на Русна Велика кривда на Руста косницкой долины Жытых сім сел зріквідували бы с то жебы се попросили кого в жыті до треба так або демінянько бістиє же мала быти тота водна надерж на Удаві не на Сируси А удава ту сут села Усменномурцям о то сут там як є папер на тоты села Тоты сут тацкы села вали ся но та мали зробити туту надаж Але хто же дестам дес Брат Славі повіл же не будеме там на Рустах робіт Бо выдатна ріка є і удала така істракциі рока Могло то і там быти На тепер заже уважыю тым же хотя зробити той на тихым потуку А я ім а тихо поточане половичка валя розділена же буде добрі половічка Сасиня заклична а знайма Мам повішок А там нис треба тота інакше туриста і выдатна ріка Никому ту не треба надыж лем дакый зас фірмі дакій меґаломаскій фірмі котра хоче там бетуну наляти зас до тоты періоды жебы заробил лехту Никому там тоту надыж не треба але зас зас нарустатскій територию на Саверну котым насум людям тис пові ся стало Так мій дідо Был великій ґазда мал гектары поля лісів столівец даку рихувал я сама пасла пятцет коров што рі коні были на дворі Великій ґазда ту был а пришла моя тет а моя мама стазла вшыткому бы з несни жыли бо моя тета сестра мойо мама доховала родицю там жыли з полю але моі старородиці сут уж похованом в Настиньскым центери уж <unk> роках померли Зато за тоты гектары лісів і поля дістала моя тета з ней ра на Брегох а дальша дальша річ Як є мам повіля же Камчатка были украіньскы клясы были на Камчатці на кінцу світа той школы Але найдыжы Русины в Снині туты сте валяли в набрегох сут найгершы землі там там нихто не хотіл Там Сенця не мали ани подаліть чы тиж на краю Руснины А кєд іде з Уснины на кінцу там на берегу сут наци выставаны А Шісненчане повідят же мате быти ту щастна радо зато же вам дале штыро гарох на вашы хыжы А моя тета дас пят або кілько років покы не поставили дім же лям вітовці воіздовым біті А гектары пуля в габіля в Ілісы в габілов з далі А є повіл же быт Будрада божыєщыні Ве не похопили же мы знерепотрували штырі ароснині за тута наше колючы Старайме ся о наш язык о наш анеганьбиме ся за свою путстату за свою за свою народну ідентиту будьме горды на себе зато же каждый народ є горды на своі пут Я не беру тото же словак має быти гордий сам на себе так як Мадяр так як Рус так Украінец так і мобудме горда на свою поставу А розумне си так си розумне доти Дякую барз красні А я дякю вас Гнеска в Пряшові бесідували сме з вызначном діячком русиньском Крановом Я ся хочу подякувати за то же уж сме садово зберали зробити тот розлово так дяків Красні за ту можну сповісти Нашым людям нашым Лемкам в Польску Вшыткой найліпшой Теперідут рожествены свята рістяны свята сут перед нами жебы сме жыли в такій погоді гармониі медже собом жебы сме си розуміли жебы сме Лем тото добро в жывоті хотіли пересаджувати зато же стрічам ся своім жывоті Істакову завіз то істо злобов якови Зане знам де то ся в людях бере тото Знам чом такы сут люде злы дакотры А місця якос видит же мыруснаты сме такы добры люди Я не знарю шя не хочу ґенералізувати бо не знам не люблю тутоків заповістака етипічне тотопы Мадяра тотоприсловака тото неє то коли справдива ґенералізация І медже нами сут і такы люди котры завідят котры не хотят добре добрі робити другым людям Але і так сутам сме такы щырійшы як тот векшыновый народ напликат А мож зату сме были худобно фурва редже худобны люди сут дівшы люды Не знам може то є правда може ні але будме такы щыры як были нашы предковы будме такы добры як были нашы предкове розвивайме свій язык оста Феристофон За нас проси матия тиран своім просильы Проситена свого своім паст проси ры з моім