Пропаґанда #6 - 29 IX 2011 - Поль Бест
Ц01:Е06

Пропаґанда #6 - 29 IX 2011 - Поль Бест

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa z prof. Paulem Bestem, działaczem jednej z najstarszych amerykańskich organizacji łemkowsko-rusińskich, przeprowadzona w Krakowie. Gość opowiada o swoich korzeniach z Bortnego, rodzinnej emigracji do Ameryki oraz o działalności i kondycji Lemko Union, łącząc to z refleksjami o historii i tożsamości Łemków.

Автоматычна транскрипция

Запрошам до слухача до выслуханя бесіды котрум перепровадил з паном професором Польом Бестом з Совтер Конкті Cantест єст тіж ведучым єдной з найстаршых лемківскых русиньскых американьскых орґанізаций тоє Лемко Союза Вытайте слухаче Низко сідиме си на краковскым рынку і нашым гостьом єст пан професор Поль Бест Прошу жебы сте нам представили ся Я розумію же можна з вами бесідувати по польскы альбо по анґлийскы так по нашому не бесідуєте по русиньскы Што што По насьому я не потрафи нестети кєд я был лем студентом єму і або русиньскій або польскій уці учіче і обел але не был в жадным можливости учіть по насьому Добже Але по нашому Скдто бєже Прошы нам повіде ск професор походжі так чы скрофесор до нас приєхал до Кракова З Бортного Ге з Бортна з Бортного з Бортного Але з Америкы Доре вас і моє родіцен <unk>ea Бабче і Дзядикы з <unk> Хібы то было в <unk> року і ани працували ани не знали Дзядик єст спентний панкне і Папший єст з Борненого і ани познали станак і побрали слуп там і пшедсі в Борны свилі на Лемковщызни на Лемковини і на Салощенци Вруцілий до Америкы псед бібуху войны Мувіли же влас то і сте сак не мувіли же Зізі ім повідели же беже война ани в цілі достанов І моя матка не хял побрат з Руснакєм і Яна Бісла за Іландчыкєм <unk> процент Ірлянціків <unk> процент Лемків Але я был а Іранці не мусім мети якій ани маю тылети інформаций істориі ани ним ани не потібую але в Лемкові мі сіві бідавало ся і кєд я былом дзєцкым розмавлям з пабцьом І сам того по часів зацялом інтересуват Лемкови з Лемками і тым подобным Терас клаві <unk> пару лят же займуюти сплавы Але з выкшталценя пан професор єст історикєм єст тым політолоґом Плюс істория плюс істория в тій хвілі по упадку Совітского Союза тзв єст м евроазиятскым то єст так зване пост по Зонкурецкого тентенсавый обшо обшо єст Евроазия Євроазия но но в фельдым сенсі в тым выпадку Но никт не вид Як то называт по темы Кєд а зонто конец розпаду пятнай републи і теж свы Европы теж має тераз навет єст Чех Чекій єст Словакі і тым подобне Югославіі маєде тераз єст Но як тось ся называт Уроация то єст такы яко тако Вєм же Пан професор єст ділачем Лемко Союза знаний на Лемкощызні орґанізаций скупяючых Лемкуф в Америце Цось може бы сме на тмат оповіджені слухачом Но справы єст такы же виділам же іщы кєд былам студентом же Лемко Союз істнує Ар в концю кє зачалам працуват мис вости Нюхейвен мыслям си треба сосробить і яко тако достат до того товариства І єхала м на зебранє і ани воґли мінізю цілі з покоюм Кєм пан єст писал пан ту робит тото єст ани было іх яко тако Так таці люді в тері бы бадз зівны Я ся боям з совстанці же єсм ци я бым вивят якій силь зробил на церков просіваня єст м інтересуваний же не є пан не з богы І в концу дозналем презес Лемко Союзу Александер Геренчак Я мі просил о прой Боджы і в концивым часів Я былам праві <unk> ля віцепрезесын Лемко Союзом Алей цікавости єст як ніц не виділа попояло м яко тако пусті писата якы позициі онь і Скорниця Ґорницка кобітек котры єст Ґорлиц з ґарничком ґорлицкым близко звязаний през <unk> лят і ани вшытко зробили Але дословни нестети през остатніх <unk> лят ніц не зробили Навет складкы чланковы чланковскє не збірали Відали але вконци відали Карпатскус А стол То стичня <unk> року Із то А наґле Умерла І он нял рак і кілька місянців по тым он теж умер І значыт же то был в <unk> року Шо робит Секретаркыл нашого товариства Был подобне так як я полове і здесидували вели смі або тот Юціц буду або яко такы до одновить Оказало ся же был страшний балаґан то як формальний плавний Лемкосинів не істняло Не был зареєструваный ніч навет ріжны конты в банках был попол порусіли през певен лад і стантус взял ты пнівз Я мусял ом од самого поцьонку з адвокатом найпер вреєструват і зналежти ты пінєнзі і робич тоя бым тилили лужник лісту просьбы але в концу і зберат з цей материялик котрый был сяк в Ужни місци далеко одом є Якы материялы Архівіл Але якє Якє то бы з цікавий од І од ІІ св Наве Оказало ся з Ґарничкым Мало чека ты ама оді дом На зевнот был прекрасний цістий Ока ара ана ниґди не просіла мі дол тому вже вевнотжы Кєяна умерла єй мон давно умору Єй сын мі просіл додому до того дому І был страшний балоґан Паперы і люзні смяці тулі та я му благала просі Єсли пан он мусял то цістіт през девят місяци жебы тм вседат і он приносил ся до Калифорниі Менчыця ся он дал мій в тім жемі Іматє то сам розумієм те архіва Мам і тести І ді архіва сут в найхвілі умє Ям мам певній місц до захованя в архіві ґєям кам гіґіном канектикы то єст такій індияньскій назва мыктікы т індияньскій і геренчак ам мятци мысє і його зона мі дал ти з Яціскрами ци разом тым бы пінчєнця рувек Дугій был до візючыня одразу але в концу єст єст дужый Я мам то упакованы але не упутьонкуваный не мам Не мам інвентарию з <unk> на пя мам паспорт Еміон Пізє То бурсак ґорлицкій бурсак но так то бы была для нас реліквія і теж Іван Гуняка І тым але неупозянкуваны І кєди был тзв Лемко Візорт Лемко якыст назвал Візорт <unk>o як ся называ Устровиску было так же Я мам вшыткє ты а документы І был Лемко Гом Лемко в Янкы мамі Іный Іный Лемковскій зяці были Ям был кєд до Девінців Узник Лемковскых товариств Дія мам то Алей васі масын зєціє на кількы лят ся білпузонковатє О то цікаве може доробіме ся кєди архівісты і вышлеме до Америкі Тек архівісте жебы упожодкувал материялы Лемко Союзанных языков хто с бі муг ягат проси борзо Візвінє покы єст вшытко єст на ноцівісти окно інтересую розумім же в тій хвилі пан єст Владзах Лемко Союза пак єст тим єст єм вестим зупелны прибраны президент президент презесем то єстес мі на підстави правны вшытко єст позонту як повинн быть І хто єст во вла Хто єст єщы во владах тым презесем а Владек ціл Валтер Максимович віцепрезесем скарбник єс Іван Мадзік Стес Бойнико і Мері Баркер єст секретарком І мамі то вшытко єст поджемкы правні як то повинно быти А ілю члонків тераз орґанізация лічыє не дає ся сто То дужо Дузьо Дузю кєдис был тішонций Але нестети справы єст такы же бы попросил Останны влады змоньовали Нічни злобіщества настерань На як повидян навет складкы члонковскы не збірали Но в нашой орґанізациі теж я не єст не єстем певен чы вшысти плацом складкі Трудно повіде же змарнуваны сон теляпа Нові Сто люді котры я мам ани плаціли то єст підстава Хто з члонкєм мусі платіт долярів роц ни Єслі не то єст реґула у нас никт не дістає ниц безплатным Но у нас теж так єст єднак же ніц ся доста і властівє зо стоваришыня мож набыть выключоным за неплацені складек в першой колейности єй хто ся інтересує і але не це плаціт то видно то не з дюзі пиненций але і то показ же хтось ма Інтересує то єсли не плацол них сам плаці гіци дат сой задамо про ся базу але задамо ніц не ніч не значе А Чы Лемко Союз провадит якомсь діяльност выдавничом в тей хвілі В тій хвілі А уст другій рок Карпатску Русь єст кварталик І в якій языку єст выдавана дос по анґелску нема сенсу то єст єці поколені у нас праві єст мало мало мало люди котры розумію сой спо лемковско порусиньскій ци ціяк хтіл бым додат на цікави хтіл м додат пару ствон по насьому і написалом до польскій ани одмуй Але і досвоє Якє кількы ствон додат сродків кватаникы по насьому якы сцікавосткій на псикодлочника або з Навет Бесіда не мусі быт з основет є ам позволены на приклад якій артюват Од єй оцівісті могли красть то але хтіл бым волял бы мє якій позволити на копіюваных Никым ци не славы перєндзны Да де не менше мі мами мало мало пині А то я розумім вы Америце тераз мате мній періндзы ми в Европі мамеключам том ситуациі зуправліня в Нотайно ситуация ся зміня ніц не єст дане раз на завше так Власні хтіл бым порозмавлять єщы бо так маме пана професора в Польсце так в той хвілі в Но белим в Листопаді Лем озій але істориі Лемковины Полковску з оддатками зєнцями фотоґрафами І тлумачены в обых значені тлумаціны дословнє і вясні з тоты є Але то мусіме выяснич істория Лемковины в пяти частях отця Яна поляньского так Лемкына так і буде тлумачена на аґлийску мовуцьос тлумацьоль слав єс псєкєтоват до друку І софингофо Ґорніс было у нас Кєдиж я мог оддать машінопис до додатництва ани то вшыткым бі злозілі тераз ани жондайом псало слюстикетований до друків і арнест не потрафит робити І яко такой Мамексимович з Сербо і я мі спілпрацуєме на тові Ден дзвідари але нестети єст скомпликуваны нестети Ій властіві знали злісмі єдны цікаве фотоґрафіі в Шаноку і купили смі недавно єст як іс Архівым Фотоґраф диці Салабана і купили смі єй по <unk> долярів <unk> сакік фотоґрафічыми яко такы то додач то єст додатковы до тлумачыни же люді бі могли зрозуміти славы єст такых зібі і люді котры чытаю по онґелску Сом вікштал зоні то ґлупі люди такы дзяті не купуют не чытают Але ани муж ани не маю подставы жебы розуміс о цо хоці і власі мі хыце мі додат тиле інформаций же ани бы могли розумі соты єст істория соты сото з кым сон ті цілючій соты скори со ся стало і тым подобным Місі видає же в Донзімі на тоты жебы одови Мам на мышли Я мам тіж еґземпляр Віданец <unk> тисяч то лем ся Піднице зостали Я то сам уратуваю з моіми лемками Збіі і єжли мам і тым до ориґіналу фумациє і можы копятю з мапками яков салос бендже ми то сєдали забачы ми такы і лете малый малый рідник єсар бібліотекы і тым подобны было ся більше осуд Мам і надіє яксет еґземпляв Наклад бет на еґземпляжы так І я мам теж на мысли перетлумачіт селекциі Талергофскій комнак комнаків як талергофскій альманах така ріст алес ці Но а місів дасє тлумачыт сой собі Талегоф яку пшовскю пофо то было В моім зданю то был перший <unk>eom шляґер пополскы якы блаґісні слузі О обуз концентрацийны так Але обуз концентрацийный то єст концентруват люді Але ім знищіть тоє інны справы Фиктум з лаґы єст селі зліквідувати обуз заґлады заґладит як певным певным сенса Нє ари они задомст до Талергофы І там в Талергофі навет Австрияциі признают же <unk> тися люди там злінили ани самі єст написам в капліци недалеко од запомял Файгоф недисы тісн допє не памятам мис посі Ани сами псі знаю Я бы м выділ бы м в архівах там і тамниця ці там сум Архів Талхофє істнує в Ґрац Я был ом першым науковцем котры отвозили ти <unk> фондів През <unk> тигодні там был отворилом тій брудній же і пжеці та ом што ся стало там і тужы інформациі єст То был бы цікавий Думаня певном напевно но такій Бенжытови Я питам о такы речы поніва жы Не думаме шереґ ініцияв професийоналізация діланя гу професийоналізация нашых мы можеме Узыскать Інны статус ґлибы сме міли інституциі до культуры культуритіно паньствовом чытно Я мыслю о інституциі наукови інні мысльом о дому культуры Я мыслю даржей о такім інституцє науковим котры бы ся займувал справами котры мі інны орґанізациі єдно з раці потенциялу не были бы в стані ся занять Ту мам на мыслі діяльност власні і діяльностме культуральном жебы провадіти якєс Натомяст інституциі культуры типу музеу та архіву м Єст потребне у нас навет чос такого бо у нас ся учы языка єднак до не учытелю русиньского лемковского не учытяль нате нас у нас ся учы він єст потребны методы научаням А єст в Хресьові єст Летні Курс языкы русиньскій ото вім єст філолоґія русиньска нок тором тут Дуць Файфер проваді в Кракові натомєст Прешові пані Анна Прішкова То мы то віме чылі так маме омувє Лемко Союз Чы пляны теж выдавниче тру хыба жебы я матєнций плянов выдавничых войовых етехлоґіі мами пами далеко і Фойта єзлі єзлі єзлі робит як іс позіоник фойтами типу Карпатска Русь так Карпатска Русь такы <unk>em другы сері бы Лемко А P Змінили то на Карпатскы Русь то єст серия І конців <unk> р в стицню Терас єст <unk> серия і єстваник І Там сон артикулы науковы так по анґельску писане Але тілько о характери науковым Не бєст вірмости інформациі твазівскє то тважіства і першы ченст єст на огульні такій сполечны інформациі ІІ ченсів сто наукови на все гладяна написалам вецензи якій <unk> кникшовскій о І В корпатах то єст барз барзы цікавый Бітуп подрусами єст остатній але все тым был в оці там той єс навет я сам не видала тиле І але все ціталам по польску єст на прикладістю пшонскых войны ґалицийскы І першынців сосі стал в Карпатах То буди ченскє боє ченскє боє тісонсти люті тамінели на псекла А но так А чы в Карпатскій Русі Хтіл бым запитать ото чы публикуєте якось літературе лемковском чы о Лемках ци вспілчесні пише ся чы сон літераці кружы пишом оповіданя Я не вім векше якій речы Не мам позволеня для то позволіня Нє але я мыслі о авторах американьскій о Лемках Ніци ні Было было але втераз є А якє тлумачыня то дачы тего што ся указує в Польсце так чын на Словациі Русінува в заляці соты єст Лемковины В сенсі з Лемко Союзу ЛІ то был земє на заход од Зякі Уз і Сан то знач через Словацию ай в тей філіст Лемковщы а Лемкобіне то єст В Польщы але кєдись то вой св толбысало на заход од Джеґисан і Узі Моє Я не десиду не десидувалам докладне як то сформулювати Але Подкарпатскю Русь то Нє не дослаєсли штос цікавого оціліст додає Але давництва котре выдавал давній Лемко Союз то значы напр Старест якєсь архівальне календаже Лемко Союза Наша книжка Істория Лемковины то єщы ся заховало выма ся то іщы в маґазинах Нє мілі своі масіны до одюкуваня так Тото бы давно назло Давно діям цістла тему Ту не має тословны был виданий стозначі масійне додрукуваный Нє Але мысля чымсякім Бо была кєдис така сесия аль то было з десят лят тому так ту професор орґанізувал і привюз Нашом книжкы і леся еґземпляжы і оддавал То было з маґазину в Лемко Союза так чы нє ско Ге ге на хто то пшырю Прошы Тем професор ся называл Поль Бест нє нє ним Як то є Я сам дозвол лем і леґземпляжы О парень єст пара але імілам ся диґ ні ниґді ниґді ниґ Я сам памя не ниґди ним хто є привюз то кєд тоє має Я не вим кількы еґземплярів мож быти ся і не памятам слов а ціден жадный припад як я могте вызносить Не низ такого ся стало Нє Але ві Пан поруси певны в справы Властівє жебы выслат сойс польскій достану в тій силі єст барже коштов Але ци направды єст ліник на то лодзязі Нок Але в ласів язык поляньского несто низко кодифікуваный і некодифікуваний можна бы было ся покусіть о перетлумачыня на вспілчесны стандард но но так але в ласів мі Маюц специялисті не могли од час од час знали ціны певных слова цього Нюй осіва Якій науковиц на Усгороді онсетал то в Фалості і дал то сон русийскі словы то украіньскы словы то лемквавскі словы русиньскій і о якы такы міся не был корифікуваный язык але сам певник словеци в ник не віче О єст можна тлумаці поезиі єст ба єк до никого не захетам до тлумачыня поезіі і анґельскій тлумачыня Он каждій част Юґо ксьонскій зацінат з поезийом кількы стран остатній <unk> і <unk> мал кількы слов Але ты медже паралельны анґельскій і руківскій і то єст о є памятим Пєсен по Лемковині <unk>ene озум то со хоці але недокладно огулне значыня Я вяжыла быт задуженым в контексті культуром ожыт в культуже жебы то зрозуміт і то є до конци Лемкові Польци Лемкові Польсы то было єст єднасты ла тему мяркым Моклакім Може памятєм ципосу д а в Лемкості з Лемковины Лемкорін Лемковина в часі I святы і єст честнє Русь уж коли был віданы в <unk> року в Пшемішу Поґоску <unk> Лемковины <unk> бензе гета Талян о Талергофє і сю забацье Забас ми Я мам сос еміси але не пові Зостане то таємниц для тайници Чы дневництва наше матє маме мам мате вшыскє рочників лавці Руси бурскій не в стане повіт прави бо варто бы было жебы стеж міли Так Я мамый бібліотекы карпатской Мам <unk>низ ствозіоний тзв Карпатскій Інститут і мам салой масы масы ксонжыв Я мам Вартат але не працові то значы значы а працовни зі люді котрі Я сам то ро нестети не мам жадніс Владек Максимович мєся на Фльориді на Галивуд Фльорида на фек а то єст далеко Іде іны люди Іван Маджык єст далеко Одомє і Марі Боркел єст встану в Ню Джерзі Ніти на телевізоє сюды чує трал бы м зналез когось до спілпрацы але ци бы плаціл ник не беру зробит безплатны Быт мож Яв робит безплатне але є загеці когось без тікавий іде справ О тота Я мыслю же на темат Лемко Союзу то беме кончыт розмовы Я бы м хто єщы професора намовить жебы захенціл до слуханя нашого радия Лем вшыткіх Лемків Русінов Американу Хиба по анґєльску але то хіба бы бы бы было найлепше по анґєльску але влас цікавости Якы такой ктось зналязло на інтернеці фотоґрафіі апостолскій адміністратор Олександер Мариновскій Блаґославоний <unk>em ґелі <unk>eor і то был навлоскій вебсайт Сконто мавіт Новлоскій Фіско єст по влоску але єст малый напис по анґелску і на конци строні окну єст Музеєм Арновскій як то ся стало як хто смі то выслал был заскачений в ластіві ското ся стало же восків вебсайт Матоґрафіі Малиновского благославскы Блаґославе Блаґословинтари ся <unk>em Ґалициян з Ґалици нол Na є бы м так заскацний Я бы м то посіган відвідм ся богы што єс такє як єст Вам был Беці гыбы в шансы Пасів кєрі поляньскій пісє о наш свины Олександер Малиновскій сон злобіл поляньскій мал рациі Я міслам васі відє поляньскій о якыс обзімял Хыбы то слава тысала ситуация Але оказує ся то генє не хыба не Ужначе ся нам потверджаю з ружных журел зрештом але я не єстем історикєм востівє чым потарли Але Поляньского то но мує взналем особісте Міло же бы лем барз малым хлопци але пан досинує його поґло Я пану повісоям і смі так але Істнє ом маскальфіцтво дословнє Моє бабці мувіл лем єй кєд Япилом Дзєцкєн демсі мірі свой зар вывідню Ане любіло Власти Йохан фванцоф І наш цар єст в Москві тот моі папы так Парцяно былофілс маскалофіло не о треба повіді але і снял отец та і Руси ци Русияне то слово Уґуно всходньословяньскій вшысі од святы повинны назват Русяня так артувал такій оґунє поєць або мовил ся то єст старорускій поєціль І были былі украінофілиі останній о карпаторусінофіліі о і єст таке слово Альмісі видає же поляньскій был і тым старорус як оґунословяньскій оґунус сходньословяньскій осит єст єдиний норум оґурус має стири вариянты мож біс великорускій марускє берлюскій капаторускє Але як осало Пар в дудесим року а в яку Ясві не знам Люзі Мож істне же зшысти сон Руси а вшыскій Ходнословяне сут Русиянами Мозіс не я сам охоренцяк был остатній чловек тот я знал втеді Але в цифрі я не знам І я досиную а як єс тьоць я ся міслит же власі поляньскій мал такій оґунословяньскє всоднословяньскій поянчы старорускій поячы як лук старорушкы Но хыба так бо перетіж цала та адміністрация Апостольска Лемковщызны но взяла ся з того з того з преціву вып руху нацийоналістычного украіньского Медж іными Бо там ходіло єщы о то жебы захамувать постемпы переходженя на православє є Але при оказиі но загамоват смі но дать таме тему рухові украіньскємы Новемпощызні Пан бы ці то редаґуват ся ойц вісі но зредаґує очывістя рішы так Но длятого бы му вє просил єщы евентуальні професора Фанґєльску заахенцені жебы слухати радия Лем фм Лем фм Лем фм до як Нок тодайо Руска Бурса ич і сіти оборлице і совін Парпул пар