Про Русин #6 - FatamorganaОптанты #6, Анна Цомпельова (1 част)
Еп. 06

Про Русин #6 - FatamorganaОптанты #6, Анна Цомпельова (1 част)

Опис епізоду

Odcinek poświęcono losom optantów, czyli Rusnaków przesiedlonych z Przyszywszczyzny na Wołyń w Związku Radzieckim, oraz poszukiwaniu osób, które pamiętają te wydarzenia. W rozmowie z Anną Cempelovą pojawiają się rodzinne wspomnienia o wyjeździe, życiu w nowym miejscu i lokalnej mowie, a także żal związany z tym, że nie udało się wrócić na dawne strony.

Автоматычна транскрипция

Проґрам был зреалізуваный завдякы фінансовій підпорі Медженародового Выжеградского Фонду Церe<unk> Видам Вас
были моі слухачы прі мікрофуні Анна Кырпан Днескос уцітнуло передаця з циклю
Фатаморґона тот цикль посвятили сме подіі яка стала ся <unk> років тому
переселіню Руснаків з Пряшівщыны до Руіньского Союзу Переселенці Оптанты по свойой вули
пішли на Волинь на місце так званых волиньскых Чехів якы выстарали позволіня
вернути на Чешску Землю У тім вшыткым оповідали сме шыршых попередніх пятьох
передачах за ту не буду внеска на тім ся спиняти Одраз повім
же найти у тантів якы радо вам вшытку бы уплывіли то не
єст проста справа іх Украіні лишыли ся барз моло праві вшыткы выіхали
до Словациі Розумій ся глядаме для нашого радия люди якы бы дуздубрі
ґадали по нашому а такых то не єст дуже Окрем того глядаме
такых люди якы знают цікаво оповідати і хотіли бы оповісти тото што
пережыли І ту тыж єст трудніст бо дуже єст такых же воліли
бы о тім ани не спомнути Но і кєд зачнеме бесіду то
Проводити єй не так просто навет гнеска дала лем дуже ріжных звідань
на якы не было одповіди Утец нашой респонденткы пані Анны пішол на
Гулинь было уж скорше пішли гев тайно од віця два його сыны
Усю мал товды два рокы і анкулы сполнили ся Товды отец взял
жену і четверо ділуцьок і пішол за нима хоц жена того барз
не хтіла Іпак ціле жытя выпоминала мужу яку дурницю він зробил По
худі синів Ґазда пішол до Совітского Союза бо гейбы не мал з
кым проводити ґаздівку хыжы лишыло ся лем четверо дівок то наша гнешня
респондентка Анца якій в тым моменті сполнило ся <unk> руків кася же
маладцет і з усказ геленом девятрічны близньочкы Не мог отец з кым
ґаздувати і зато гей бы мусіл выти до Рускы Най буде Дай
ме на то же то правда Звідую товды пані Анну а цьом
пішли другы люде якым сины не потікали она не годны мі дати
конкретной одповіди Барз дуже єст звідань на якы трудно щыро одповідати Легся
оповісти якысы жарты напр історию як пред дріздвом отец Анци закулил патця
і на таку подію прилетіл дільничний міліцийонер Він ся надіял же йому
мусят уділити кавалец свіжого мяса А Достал што си Цілком інакше Розумій
ся пані Анні уж трудно бесідувати по свому заміст хыжа повідат хата
заміст утец ци няню гварит батько заміст слова тыжден ужыват слово неділя
Але думам же будете розуміти Пані Анны нераз і холод рідного села
до родины і шкодує же не удало ся тади вернути бо того
гейбы не хотіла родина єй дівкы Но Але памятате іщы на цім
скінчыли сме остатню <unk> передачу в циклю Фатаморґана То была бесіда з
Осифом Михалеціном зо села Хмилюва колиси оно звали ся Комуся Пан Осиф
Гнеска мешкат в селі Грусьвиця коли міста Рівне і коли звідалам го
з кым зо птанків іщы можу побесідувати Він власні запровадил ня до
Гані Цомпльовой Но і барз йому за тото дякую По переселіню з
Чехословациі Анна Цомпель доднес жыє в кім селі де і пан Усив
в Грушовиці но то ідеме до ней О смутте яка гардо мурува
на хыжа єй поставила іщы родина волиньскых Чехів якы ту мешкали Входиме
з паном Осифом разом Духысь де уж сєкат на нас маленькы жены
витаме єй а што было дальше ту уж просиме слухати Товале розійдеме
Але я уж знам як мате номену а не зном як ся
пишете Цьомпель Аня Цьомпльова Ганя Бо зузяжеме і далия і писарапи ци
то хлопеци єнця цьом чыта тисяч мені цьом пльова чом тербы Гадно
смерт Бо ту тату чом темі та єду по кілько мати руків
<unk> кусцюк росник Видите буде коли почли коляд буде лем десят коли
мати урод <unk> А коли мати уродины І не якат марцю <unk>
марта Де сте ся уродили Якубяну Окребовня село Якубяна Тославне село Великє
гарне село церква гарна Каты гарны тако Дорога гарна село Не дету
там станя а дюхата на дорогою боря а до тамє А його
кубяны лем переізджали і была єм в Старій Любовні было просто як
уристка га выходило там на то Зага Аж на саму году на
верха ґе там тагарны віре то там так прекрасно зробили так зробили
да Моі мамы свяґра Ґєсляпа Німці замордували Замку Вы уж кус Білсю
выізджали то вы кус памятате тоту селу вашу я ся памятаю як
же мала кілько сел О то выіщы памятате вшытку як істі жыли
доможы як терли пряли На кварстаті робили на кроц нагробили Ішли і
тісіяли лен І збірали і пляли на варштаті Но повістте о вашій
родині ту насіня і мама вмерли ту і сут похованы ті цьомбли
Цьом Пеліо і Цьом Підганя мама моя была Тато были з другого
а мама з <unk> вмерли <unk> мама а батько вмер <unk> Волисты
сестер братів были были погмрали попереджы на словеньскій деві сестра вмерла Пыдлинців
Осьо вмер гнізд Янко вмер псє померли Як Мали сте сестры Гелену
Зузку Каську Раська і братя мали сте Анку Яосьо вас было шыстеро
десереді Хто найсташий <unk> был Осьо білиянко Я ЗУска Гелена Кася а
ЗУСка Геленом Двонята <unk> Мы слі дві неділи Дві неділі єхали З
якого місто сте іхали давас на стацию привезли Но з Якубьон давас
везли Якубян везли для попрад Там выс для попрад на Хосіті і
до границі Вагоны были товарнякы Тыварнякы такы як худобы три сімі валон
зак при посередині дали отаку купяцьку з цирсом палило бы холодного апріль
місяц Напалі лошы дві неділи іх але дві З границі дому Катьова
стоят два дня Даль ся не іде ся дає никому і стоіт
Батьку мій і тям ся єдна бажінка берут од вагона до вагона
хто сало хто хліба хто што має і дают водителю тым што
поіз веде Дале і знов жебы машыністы обмарсіли се ознали писял <unk>
кілометрів другій пришол то ся змінил а другій пришол та поіхал знов
<unk> кілометрів Знов треба збірати чому дати знов збірают Хто шо ма
остатня дней недоєли люде я пише до мукацьола то мам мали ме
муку не мали свою намолили байм батьму вальцьовали то пляцкы такы пекла
тьоткых на плотні попалила бы скоро не поіде і остану ся діку
Ліпиду а ту треба остатя єй найти і вернуці ся было за
границьом на пекла пляцків на половины сирых І поіхали знов перед То
дві неділи то подумайте тепер за <unk> годин єст прийде а то
дві неділи Ота єхали А худик небощык што задер худічку дзвінкы Небостік
худик тудывузиків о то каже так М поізд стоіт а они попритпити
голода брант кнель лівові тягали шо не бы тягнули одежу чопорля крали
крали а худик небостік злогил А і тей каже сьо а лен
каже батьку без я не буду бадю а он каже ти а
його прозывали на словеньскє єй бадьо бадьо каже і ти такого кыкляв
на його каже і ты мене і ту на сол А вин
бым ты казал батьку бадьо а його прозывали батько І забил Ізабил
на зо злости каже тисі мене тут назывилаєш батьком Поцим зопало і
морил батьоскій был ге а того прозывали бадьо Бадьо чловека й може
він його позыват же він назбєсе з нього з так вышос місця
То не цікавит як ту люде выіхали і не цікавит з чого
зачало ся ви спетля не высял той ся нас брал зараз сі
зараз ся бы Ям і ни зараз не зичу доброго од того
чы накіл і присіллязі Ся не треба ницього ся там є вся
там є як пришло по границі Як виділи што якєту совыхаты соломом
выкне оболожены бы то было апріль місяців о ся грала кугральна гармота
веселы хлопці х а як по пішли до границі як же почали
прикідати ти ляхманя тыє баґажы же втікали хтіли вертат ся назад і
не пустили же конец Бай Боже Боже пришли сюди громным не знаме
куди іти Нема начальника ниякого шеб руководіл і показал оту твоє а
ту твоє а там твоє нє То жо не было ниякой команды
нихто Немы не было хто куди Як успіл сісти до сіл а
його вед штырі коровы дві теліці кільне пятнадцять юлечок гуска сіділа на
яйцях Як пришла доровна порозывалі батько з худобом єдіт рані Осьо увечкє
де там тоже Петрошкі корміл то же за дві неділи ани знали
ничого што коли пиє А пресідыровна гусиныма куреныма то все везли сме
торбу піряв высыпали попіря такызкого хтоси кров подрузі Тым же ровным піра
высыпали з мішків білий пол вокзал той был а мішкы забрали гуси
куры мішкы до выпіріла до сяде звіз дому а як же де
мали подіти домали покынути было нас баба рыхтувала штыри дівчата каждіт ради
періну золов заловкы хоц по два та коли ж назбераш піря Баба
ся стерала за дівцят як не присіду піря нема ся порозелькы розервали
піря розпустили Втасяй замуж нема подушкы з низом та іду купую піря
вже бже я робили купуєме пєря і роблю єй перину м як
і так прожыли все все добре Зяне Йоси понад краєм в худобу
пішкы бо машыны де было ні нема никого Хто кого жа звідати
де куди ідеме а іх цех вывозили фурами доровна А назад моі
батько такі были Свяйкы знає може же памятен батька выслухиду іцкоціл і
захопил дві подводы Ще бо остатні ся привезли доровна Чехол што выізджали
а батько захопил поройны фур Погрузили фуру мукы вынамололи Жыда вальцьовали неімышлірі
Гелена Зуска Кася і я і батько На грузятій коні Отакє отекєво
коні сухы а на дротах ся по сторонкы ся на дротях но
ся день перешли а ночі Ліда Адамиха дала ключів оже погрузили ту
на хаті в залі все гноци хто стукат а батькы таку лампу
мали дала Ліда Адаміха Клюцьок тю цью тютци відо на выґні Ай
стука дідулиє ідує полукєцюк на не полубиват Батько з Сейвыд на гатя
лежали на тых місках одкрыли двох прішли автоматы на пляцях Батьку давай
дяґі і орільку А то хто были поліциянті а зай банді А
хто был О чого хто Но як выіхали гев і дзьожкы Зульс
присіл жеровна Дзравна пєзькы є пришли уж гевы в тото село де
тепер сме так Рісли дзяровна адравна ваноча Зушы выізджали Чехы є то
я другы некбадла де вышли в Грушли су так і уж ту
замешкали І пришли якы ден а ночы же пришли Двох поліциянт знаєте
но хто знал што заєдны ген І вы б не знали ся
о як вышли тот сам дают ані вечюр і постяли батька до
стіны отако і батько від нагруди автомата давай грошы Давай дєнґі давай
горілку Люде ротити мы почали в ці плакати забют батька ны забют
Полякали посерашали та й пышли ге ну все же мы же розформірували
же батько же дишли же мы почали і нема чым корміти ани
соломкы ани дрова ани пылина І як же ти Над чым корми
ті худобу А апріл місяц іді травы не было Щырі коровы І
были дві телиці тімны Нож бы то было хазятю так яй назело
моє цонти Янку Богатєр єден батьків был Ой Боже Боже ну олечали
дале в того же жели рыкту же бы мали своє все вшыткы
мели все своє нам дали землю поцілану шылже чехыл отой хати де
земля є Як рішы сюди же пожыли твоєзай тых місяці два ті
три жы батько гровно здали папері за записали привели хата нася остала
Хотя то честя хат о хотє Но вже все жыєме жєме же
пресьыґ мыже выходували порозя Оа батько коптів Батько Клоптик приходит поліциянт і
пряхтя хоче свізіни Од той самы ся батькові давал автомата до грудей
участковый был ті Я знаю ся бекє бы Амбыль Мороз Той участка
батьо каже зарадя принесов до батько де пробацьте Зобацього гом на замотал
баль мороз замотал пробачте гом на зобацього і кажу на кєню втікай
скоро шеб жінка не виділа А вин не маль коли заглядати бо
скоро втіка А як прешло пару часів де з літом а вин
ішол а батько йому він батькові грозіл же му батько дал а
батько каже стально Ты хватішыти щы я зараз ся заявлю што те
мі хтіли зробити же мене поставил подзіну з автоматом і каже і
змык і бісє селі не был Тот был сам же хотіл під
стіт ся першы раз присяли жым батька прося грошы То ачом цішкалий
бы на кій яка банда была То был тотже был міліцийонером але
од початку вы не знали в тото же одежу Довча зна выро
як былы джерел ся Я знаю ся узнаєна Як бачат ім бо
оповіли ям же ся заявил на тебе як сы мене поставили писєну
і де ся вым селі не был нихто єй не бач Модой
мате Модой матери Але вы повіли же хтіли бы жебы пішол до
пекла і одталь не выходил тот хто аґітувал іхати но повіли сте
жебы пішол до пекла тоты же же што же повіл же іхати
гев такы а як в якубянах было Як хто повіл же мож
найти до Руска як было Як то было хто приню тото же
цвитє таку рішли Двох Русияне з Украіны лыже Зі з Русиі высты
морила но з Украіны але знали штохы будут бы людска народу Цехы
задерали туда а звити тых людей засірали з нами ґіркы запыхали О
Но хто пришол і поіхат на раз двох якій писаля зна Пішли
делегати пішли до клубу збрали людей і кажу што дрехали підкопачами А
што Лали ся пшеницю до воды сыпати будут ту така была ту
така голодолга была што люде мірали з голоду Ссыпати до воды бо
так єй Тілько же не знате што з ньом робити так Джебы
не заказали же так я розумію же циґанили але же так циґынили
же кілько пшениці будете мати же будете єй гладыками паты бурлоє тілько
же аж ну аж аж не треба але лаво не будові то
для гу забрали посідали ну поіхали хто за яй ся іх два
хлопці не хлопця дядкі такы Не дурны І коли знате ся мы
підеме за свій стьот на зазрі де де нас особ поселят А
каалам не треба вашы грошы лем нам дате розрішаня через границю же
ма мы прешли і підіме де де будеме Нас будете пакувати А
вам каже Але то дурны люди были зе казал Там двери о
шыроко а назад узко Нихто не здумал же там одкрыто а назад
не пустят тебе На пішли ника і пишли надруці на язаб пишли
іх та і бадже Пишли собі на Украіну леґа Пописали бы давали
документы папері Хто де ся народил Они поробили скоро за денці за
два Тільку родин пішло з Якубян до Руско О а тія знай
бато то лем тут дудевє душ пішло в Русвіті з Якубєн Оа
а там а там го о горохові дет а дум за дубным
Циракові є нашы якуды хто є ци жени персі сялонисят другій сялонися
ся хто є знат А якы люде більше ся описували ци тоты
же были біднійшы ци тоты кус богатшы Яв як вам поісти Ці
бідны ці богаты Батько ся не хтіл бы брахали же ту заводы
є О та хлопци повтікали од батька Хлопціла ся был в <unk>
року маль кілько вже осемнадст років Янку маль <unk> і сенад і
покінули по зохабили батьків і ся дали записати і поіхали перше сюди
де з батька і прішли сюди іщы очы вылупили як бара яйця
і куди мали до кого хто тых де тя хата де тя
і золот Як ся было розбіте поча войны Га Аван і брехалі
ту вашы братя уних хтіли дас робити на заводі а унищтуваны обі
обіцяли же ты заводы роблят Але никому не пришло што по фронті
ся розвіте За ґету заводы были А як призли А батько ся
мы дівцята были тая сестра была мала шіст років яла неє мала
до пек ци <unk> а треба хазяювати діж коли господ не было
І з кым батько каже децькым я буду ту хазяювал Іду я
заіли До Руська казали до Русь Мама не хтіли іти я бога
не хтіли ани А баба мер як баба жыла то бы не
послізняли баба мерле похоронили дві неділи Поіхали на Украіну до Русиі А
ваша мамы тыж Якубіон І кульсі Якубіянці І батькє Якубяне і мама
мама як ся писала з дому Мама не вышла замуж за цомдля
за Янка Но а як была дівком як была дівком могли то
грабіковы были грабікова маміна мати Катя Катарина грабі Катарина То я не
зрозуміла кілько діти было но тоты жеж уж выросли кільку мали сте
братів і сестер На штырі дівчата были два хлопці То разом з
вами Цвітя ся хлопці писі першы та а батько дівчата малы треба
хазяювати кажы до батько каже А ша то буду робил з дітьми
то діти мали а хлопці повтікали А пам так пришли сюди батько
ося на слі брата старшого батько не сол а нень цього пишы
домудзка Аж людской пєжкій ся заім і привіл його ботали де той
другій сялом і ся начы гороховницем бо є было ой так поприводил
батько силів своіх ту І поженилі зразу А Ваш няню Гнівыл ся
же они пішли гел на чодни ся не гнівати а з кє
мали робити няню Но з кыді мали єдна мала шіст років блізнята
была зузка Перешол до Єлена што вмер до двойнята Гай скє мали
робити єй хадяювати Хлопці потікали Бо заводы є Дати і заводы же
дурны людей ся не понімали Знайде ся попронті ся розбите ді ся
вірят А повіджте а Вашого няня была велика ґаздівка Што мали мали
дужы пуля О ну явно єй было не завзяли поля різне і
дівына Йой няню был богатий был богатій бо был єден влицях ба
і ловицях і матер был один він был єй блид єдинак байодми
чай аж сказали так же несхы не підете зараз по доброму то
підете де біле медведі Там веземе вас Пылякали ся лякали людей Каже
вывеземе а хто там знал де біле медведі Росиі Гу такє а
іщы страшыли ся расіли ці в такій спусіб страшыл расіли дале жебы
ся дішли Пак ци вас няню жалувал же пришул гел Жалували і
то і ты мыц не жалювали А сяк не было прізняка біда
была га <unk> рик голодовка была знате В гроным на стантіі з
городу погмерали лілові як снопы лежали лодовка была Лежали люде одденно погмираны
о стациі давно погнираны уй Не говори Ай не говорит єст думам
як часом не можу спати то ся придумую ся і де была
і де ходила і ся і сий ся знаю Але все ся
вже поможе ґустю Видляня Дивне же люде так писали ся легко вити
до руска Не знали язы єст не знали што ту як і
укусы просіли ся двох дядьків же мы підеме за свій встьот побачыт
і де будеме І сказали Але жбач ся як ся Бог розум
одбере Каже там двері шыроко а назад узко Нихто не здумат як
што то выно Дуда двери отворено а назад дакы не пустят Здає
ся же люде оглядают не знатя чого Та якоси жыют якысы мают
ґаздівкы Якоси уж єст і так повірили жыдеси єст такий край де
райно землі ци як кус дивне же якоси кільку люди <unk> тис
люди пішло зо Словациі гев в рівненьску і вылиньску области Кілько пішло
Руснаків зоглядали якысого раю на землі кілько пішло до Рус І мі
якоси кус дивно же так легко лишыли своє село лишыли може родину
і але як як як як як як як як як як
якоси так Но молоды хлопці так то они може якоси не знали
але старшы ґазды то більше могли подумати же де може быти тот
рай на землі як была війна як на ту але лишат ся
ропляти веня ся конціла а черах сядным В апрілю Дериська пиші ся
пастярає ничого Га добре А Як тілько мали сте землі то чом
пішли сте гев Но чом Но я знам же старшы два сины
поіхали Но але мужкусы Но аж мама могла зробити бы пред батьком
як батько казайду за селами О мамо мама не хотіт днехєля іти
Іма і баба просіла маму матіх ня кажеганьом мама была то же
ганя кажеганьом нях лайкам І баба просила такій был учытель Закарпатя Был
ліхвар буде го дали влуціл і был в нас директором в школы
і каже бабу цомліху Прошу я вас скажіт сынови штоб ни іх
не сябы оказати все знайти як тут Але тілько казал же бабы
прошыл вас пойсте ся на вісобнийців на Укры до Русиі Бо не
казали Украіна Русиі Аль батькы не слухат Юн долго не жыл ту
і гнер а мы ся мучыли не такє Але был тут ц
по Закарпаті десь зараз тот учытель а в Цехах на Соленткє гыдали
директором школы Шалуче Він кус знов але Ален серно як не заля
туд тут бу а вен ся бал ся казати а лем тымко
казал ся бабо бабо Катю баба балакатарина Каже я Вас прошу скажіть
сынови Шебницьо А він хто был він был рускый ци він был
же тот учылий Ци Украіны ци хто він был Най зарьох тадзяді
знал за Украін бы Як мому бесідувал Вене было по рускы лучы
із Церкви співа Форі То тоты старшы два хлопці самы тайно вписали
ся так Но не потікали світі першым шальоном Ідале жыє о та
папа думат ошаліли ты подурили ті ошаліли Знати же по войні розбіли
война ішла Хлиб До псєницю до воды си пали та казал ти
присі делеґатия та ін два чоловікы А тий Хнен То так мало
быти готов І кажу схі хлопці так кажеш же мы підеме побачем
де мы будеме засвід бы мы вас неде не просити А в
тери там двері шырокы а назадузкы Нихто не подумає же оно означає
Там шыроко А на задузко назад не пустят Уповідме як ы як
люде от зберали ся як то зберали ся выізджати як то было
люди вшыткых зобрали даси ім не рядже забрали школу Бо клюба не
было до школа школя было но або єдно знало каже ходіх під
поет пойне бы пришли з Русиі делеґатіє пішли послухати аж набрехали нациґанили
тій были хлопцы моі Братя мали два дар ся і пришли і
тя і дали пописали і з якого року і ся і пішли
і за дві неділи выіхали і скоро зробили Алшы вынцекра не вышы
о той штобы приходили і задрахаюдом Но а я звідувала вас ци
більшы богатшы вписували си ци більнійше Мени обіцяли ішли і богаты і
бідны Бы богаты сказали так як ся не підеш по доброму та
вывезене вас дем білы медведі Но ци ся но зна ця на
ці там де рос незіде до Руси і долісил А бідом выравновало
Не мал поля тя і ся делыбаця доці Ну ну чом люде
так вписували соту така страшна біда боло то голоду не было такого
Не было голоды але приши чьорти звали людей знайте то но чорте
присій звали людий Хто писяй писал хто не пишал тайой жывы жыву
току Батю ся Блаже бо обіцяли ся вывезут силию ницьо не буде
підет сумкат до рукы і підет голыма руками Батько жебы побоял бо
хазяйство было великє но а другы не бояли ся лишыл Але другы
не мали і хати не мали і не записали будинок є не
мали де пото пісні сюди не мали де жыти А никому то
одні треба было лем абы привезли іх сюда О атця по дві
петрісимі были хаті як пришли Вы пришли ту в такых кроях як
сте были О ту людям было кус дивне было ту іночы загоцили
Ой гоцоли казали Но але вы не гуцули Не гыме а Я
оцю Лі хто такє Но гуцули жыют вану франківской области А Яоцюли
Є сут Гуцули Гуцули то такы в горах жыют в нашій области
Якы людя такє дале невыцили Но чом на вас гварят гуцули Як
гуцули ту ностом зюют Івану Франківску і вже не голе бы нема
людей вся я єдна оставать більше ту неєде авды Зєлена Разєкова нас
молоця ся нема Ах Боже пребоже Як там уж діє Як уж
бехто не Божає Діде май няничко синой голубичок Божа єм <unk>eo<unk>Э Ю
ся біобре на лісом А Може пребоже як нам уж піде Як
уж де не нихто не пошарны При мамичка си магомичка пожавы мека
од <unk> з центом кыпа Ниє зятю дію добре найсана ліс Скора
подер най будне добра А може преможе як там уж діє Як
уж мехто не пожамиє рідеми братичо сили голодичо пожамиє мя ека од
<unk> напа наша крачено ныпа Непис аґре сестро мою тоти занова твою
тото про моя Не пис аґре сестру мою аби за твою тото
про моя Мили моі слухаче припоминам же гнеска сме в селі Грусьовиця
рівниньского рейона рівненьской области пришли сме гев до Анци цимпльовой же походит
зо славного села Якубяны тоты самы Якубяны же коло Старой Любовні Оповідьте
як было єх зачали вписувати до кулгоспу То як люде вписували ся
попустных тіл люде до когос бы попосіяли на весну а высени недали
зыбрати забрали І Зробили за буду і де зерну тудамо люде як
молотили ципами а потем друм ротів же зробили якы моликярпуше на воду
волаґі Владу не наливали єй і тя бензіна Лемкярка была Кілько вам
товды было років выж были дорослы вы ты так вытышыш од колгоспу
руби <unk> році Писля колгос осенис небыс не была <unk> році Потом
Батя я пишу же до когосту а пут сусіде сі на бать
тя ся нашто ты пиша таку велику пожычку все заберали до копійкы
до ложкы зерна все не лісяли ничого Ні як же ті батько
каже і зерно заберут і ся написа ся до колоспо на батя
насерди ліс же батько пише кого з сусіды сусіды а тоты сусіды
то місцевы ци тоты же злам то жы переселяны то же пересылянці
м але пересылянці зо Словациі ци з Польщы Зызна зо Словаі а
были сердиты же батьо ся записал і писол А єм што робити
они не підут А батько такій каже Зарно заберут ся і ся
рано підете дол так і было І побыли ся рик і выбрали
і ничого не покінули навет пшеници А хто пішол дуку голос пут
то юж не брали пожычкы ты ся они дале тым же дале
Мусяла была дати бы то пожычка была велика Але хто пішол дугоспу
зыберали другі рыґы недале Но то я хочу знати же вы мусіли
і податкы дати і пожычкы дати А як пішло дум господань якій
был ты казала м вам і мясо і яйця і молоко ся
треба оддавати не підєш до колости тому зіждати бо підут поліциянты заберут
і так люде покус ся вписували Но і де я робила але
то было тяжкы гектар бурака де я його родила де я його
бачала А дале акуй міхіли Не трактор бы трактерів не было а
куй мі А высени жнива косами косили І што то бурокы треба
будут зовати мотыра язы Йоля мытыками яжы гектар а на другій на
третій ріж дали трам было же два гектарі на бабу а не
говорить трад дуриті дож не дож на полі сідиш накрылаш ся тым
хмара присьла і копаєш дальше А по моті не было кому мени
Ани хтіли дальше даси ся вчыти єты ци даси ді А де
грошы были Де Де ся піде учыти А вашы старшы братя товды
што робили Тиям же ся выни родили Но они так хтіли робити
на заводі Надася завод были дурны лю доры І што они робили
радскє дурны І ні І тількій народ были нихто не знал сказати
де заводы де тая фабрыка Вызганяли ся докупы де брат пишел о
то мохаты примакы А по болтиляроку і пися дому Безяне без панем
сиди на сял другу і пишал до ней примакы а той менті
тоже писят до єй Е порусу лиця р нобатька покынули І мама
даже батькові каже што з чым ти выграл єст не хє вити
це родя покынули што пішли за тобою не віз май жінкы а
не май свою сімю і Нашол они тобі тяжко было вітры А
як місцевы люде вы з ними потоваришували яклоси як отви прижыли дрикосы
Місцевы Украінці тужыли Взяли але жеме ся зєни не бесідували з ним
не товаришували тырикогос был Аг Зразкє рада беля То была перся Русвіця
або не два Русвіця То в другій Русвиці были переселенці переселянці О
першій то бівшы міцявы лем єсны О ту місцевых на Болуці неты
ся не мішали В міселы ся переселянці были А роках сеєдинили і
той колоґі тайковы докуп зробили єднос А так было єдно Церква ты
бы Церква єдна была іды горкви шли але Ой сільскє рады были
дві А памят тоты іщыл дому як святкували ліс дво яку іщыл
в якубіонох Не памятам паску паску такы дідочкы ви але нас днени
так зараня не святили Як ту над годин было дес Дванадцет цясванієли
пазу в деня арно А тюрзяраня ся схватже цілой той красы не
видно гмо і зачали выту якосы жыти і зачали ви ту як
бы привыкати і тукус інакше вшытко Але може вам то і сподабало
ся бо от яка земля Замя ліпше і опікубых Сам скалы є
а ту не маскал Але карджаба родит добра Якудянох Тях помаслит ся
поіди І як на техныл То і Якудянох росне І цуд росне
А я написному на долоні Не выросне ничого Но але ту зовє
такой ліпше Но то люцьом но но Зразу як лапили молотитє колос
почал то ся давало <unk> метрів з гектара зо сімало але колос
аж раз ся высє а потім вышло же до сирака метрів з
гектара Почали удобреня пиципувати подысівувати підкермляти пшеницю знаю весна при морозкы кличе
брядір заберає на поле хто знохіл хто заробити цілы ден бере покій
мороз удобрене і по пшениці Пшениця в Калеі замерзненых поціляют прикорляют уже
гразіл же бачеш ся розстає пеногами ідеме дому уж розстає мороз Ну
і лем прижде як же помаций так поідеш Але якы пришли з
то ге авто каждому дале землю Дали кар од свойой хати кажда
маля хата своі землі м і каждий достал тоту ждо але мали
сте оцінку того што там лише єдинок будинку даромали апері єст тя
І вышли в тоту хыжу де тепер сідиме і достали сте тото
вдали кы ся в землі пшениці дали знимали якой зразу молотили выжнива
дале тілько то кілько псяни тіяли змолотіли ціпом Ей ціпом молотили І
так з початку то іщы жытя здавало ся же такє Страшны страшны
то А того хто не знат оддатя неправдай Робіли робили владі то
косіли руками а мы бырали вязали уголи а за дармо за дармо
га сем копійок на другын плятін Ты мона было жыті Но што
ту пришли Бадропися за селями А сины пішли до заводы брехали же
заводы робоча є Але другы люди чом пішли в них сины не
полтікали другы люде Бесли беслідякы хлопці потікали си Ні ну не в
каждій родині хлопців тікали З нашого села Тодой потікали Іщы дружы десі
другы были да Бо была не лем і ся до людска Людку
О то же двох текли І ти двох І пише першым шальоном
Аписі сюди Голодовка Хто тебе буде кормил за ся Га А як
нашли іх покно як драдны і розцілкавали іх тых то ненього Апер
старший же чул шо вже і мы трішли і не знає як
то бы што того нешти а потом його привіл Ну і ты
і кажу до батька маті не ся бі помогли сыны Га треба
было нас Де ся мама оці не дістала бо за ся до
батькові оці доідала А треба было нас ту а треба было І
тоты братя были они повтікали і што они так Што они тым
добре зробили Нозо ся наж вам кажу ты налети нас ся вы
ж обдумали старых дідкі жебни малы діди были тийшы ше пшениці доводит
ся патіти Нема ді подіти не май ґы поді Но але я
іщы такє звідувала же я чула же тоты аґітаторы повіли же там
жыют такы самы люде як вы і же вы рускы то зато
едте до руска бо чом вы ту на словеньску жыєте як вы
рускы ту едускы велика Но але вы жыли на своім місци в
своім ріднім селі За чом быдут тут діж краю Нася і тіж
ботируй ся Деярвицька То жоди заділо чого ідеш Русляків заберали дуда а
католикыв тык чери еримокатоликы Єны Чехы не мали цю свою церкву Дам
деперо был розбіли і <unk> році як же коло почали розбівати розбіли
гет Порозкрадали тбаля церква гарны <unk> малякі не приіхали ця кыгарны дзвоны
дзвонили што но покралю ся а нам а могылькы як порозбивали Шукали
золото аж дор было бе аж долгы знато Дзєдкы могылы Шукали золото
То коли розбывали Коли выряці рідны лем Але коли выж пришли так
товды то новже медзьо были І коли іде на паску ізель на
проводы де ідут заглядаті Но дя і же батюшко ходит кругом і
нже наше моголекє є разом обходит кругом Но ды людя ходят по
могыльках боядя розбіте діє там дюра там розбітя порозбиване Цяхів нема не
приходят же сюди жы старий А хто мі тоты могилы розбывати Місцевы
ходили ци поселяют завтоше Три ряды ценент Была якій пане одєн выжерту
з сели паньскє бокали паньска дорога і паньскє поле Мали єдну дочку
і помер му і посталин на єй каплицю А на споді вына
а каплиці то так глубоко раз І другы раз і третє раз
запозалива на цімент і прибили тото з руками не діли А ці
зыстало дальше ці не зычало єдни были Ты бере на папера береме
серників кідами Се не відєт ті дно не гацне не пускає огень
Газятю велику запалили ну горит і пусили дірка дірку цякавы роджы геда
Просуне ся і пустили і гасне А пан дівці лем шосі Далідно
знайде дал золота і може заушы і япті персені там як єдна
была гілА хто персі был там а хто там досталабу Не знайде
раз берали На постогрыні хто там має похоронено што обро оброблят обновлят
ту каплицю і ся будут там як ся буде переводит там будут
одправляти Добре ну юж буду рыхтувати сяды юж буду рыхтувати ся ды
Добре то я Вам дякую Дай божевак же почастили жебы з дорогы
но і вы дякую іду дали іду дали до люди Тримайте ся
мі тримайте ся красні Тай не зас ся є вам дякыю ну
то щестливо Дорогы моі слухаче на тім днеска скінчыме нашу бесіду Але
наш цикль цикль фатаморґана буде мати іщы продолжыня днеска <unk> раз оповідали
сме Вам о обтантах Переселенцях з Пряшівщыны якы в <unk> р поіхали
по свойой воли в радяньску Украіну Унес в густях была єдна з
тотых обтанків Анна Цумпиль ци Анна Цумплюва же в <unk> році Вродили
ся на далеко Старій Любовні в селі Якубяны Доний Духыш до села
Грушвиця рівниньского реґіона рівниньской области запровадила вас Анны Кырпан но і на
тім прасім ся оставайте здоровы до стрічы за тыжден Проґрам был зреалізуваный
завдякы фінансовій підпорі Медженародового Выжеградского Фонду <unk>ear<unk>o<unk>po