Про Русин #8 - FatamorganaОптанты #8, Оптанты з Лютины (1 част)
Еп. 08

Про Русин #8 - FatamorganaОптанты #8, Оптанты з Лютины (1 част)

•

Опис епізоду

To odcinek z cyklu o optantach i przesiedleńcach z regionu Preszowa, prowadzony przez Annę Kyrpan Trichę, z krótkim wprowadzeniem o zimie i świętym Mikołaju. Główna część opowiada o Łutynie oraz o lokalnej historii Zuzany Fekete, która poszła z dziećmi do lasu po grzyby w święto, a także o związanych z tym opowieściach i kulcie św. Mikołaja.

Автоматычна транскрипция

Видам вас милы моі слухаче при мікрофоні Анна Кырпан Тріча мі ся
уж в Зымі але гнеска заспродулжюєме цикль о обтантах переселенцях з Пряшівщыны
ноли Гнеска звучыт уж <unk> передаця з циклю Фата Морґана Не знам
ци вы любите зиму а я люблю Віліла бы м жебы тота
зима была яка лем більше зимова пришла зо снігом з морозом але
яку нам дадут таку будеме мати Люблю зиму і люблю зимовы свята
так колиси в дітинстві Памятам же в такым часі як тепер той
так бы повісти штоденно чекали ся на св Миколая і фурт думало
ся лем о нім До того <unk> грудня попросту чловек не годен
был юж нияк дочекати Так ся уж хтіло того сюрпризу той несподіванкы
Но і мушу ствердити же святий Миколай все приносил мі прекрасны дарункы
а приносит і тепер хоц уж давно неєм дітином Желам же і
Вам вшыткым жебы нашли сте під загуловком тото оцім просите того святого
тото што найбільше хотяте чого найбільше потрібуєте Нка той ж нераз молю
ся до святого Миколая а переважні прошу Гу про добру Пудорож бо
я часто вандрую А інакше як бы робила бы м для вас
тоты передачы Або зас мі тот святый щыро помагат каждому хто выберат
ся в другу Люблю того святого і дуже єст такого в особі
святого Миколая же мі імпонує Навет тото же не ганьбил ся повісти
дакому правду даколи і гостру нараз і неприємну правду коли то было
направду необхідне Так діялы в своім жытю і так дієвій посмерти Хочу
ту припомнути історию же остала ся на саме преображыня <unk> серпця авґуста
Власні так бо тото стало ся іщы в столітю коли грекокатоликы і
римокатоликы на Пряшівщыні іщы мали ріжницю два тыжни в церковным календари Но
власні тогды на преображыня коли вшыткы в селі Лютина пішли на святочну
службу бужу Зузана Фекєте взяла трує діти і пішла до ліса по
грибы Гнецко люде часто такє практикуют а в <unk> році піти на
такє великє свято до ліса заміст до церкви то был шок то
было штоси цілком ненормальне Сузана з дітьми вышли на гуру І ту
нараз жена виділа єпископа в Ризах барз подібного до святого Миколая же
намалюваный в церкві на іконостахі Єпископ же не знатя одкаль ту ся
взял Не стыдал ся не думал же може повісти дашто некорактнало одраз
рюк неско Великє господни святу Побожны люде в церкві співают на літургіі
А ты Ты Ту збереш грыбы Зузана чысто ся перестрешыла і одрекла
же пішла по грибы лем зато же она барз бідна і не
ма дітям што дати єсти Єпископ зас одповіл Ту вчера могло бы
с назберати грибів а не гнескы з рона За тото Бог люди
і карат же не шануют неділі і святы На памят про тоту
стрічу святий Миколай а то был власні він приказал на тім місци
поставити крест і нараз го настало Кєд докладні хочете знати о тутых
подіях же одбыли ся в селі Лютина то меньці більше <unk> кілометрів
од Сабынова То найдете тоту інформацию єст оно в літературі найдете тото
в інтернеті я не буду тото вшытко оповідати лем повіл же то
был не єден раз то пару разів Зузану стрічол святий Миколай Розуміє
ся люде спочатку тому не вірили не вірил іх священник і мусіло
стати ся дашто особливе жебы люде повірили был такий Божий знак же
Зузана на якійси час навет уніміла а была іщы інча істория же
святий Миколей дал єй образ богородиці Тут образ замкли а пак ся
вказало же він вышол од тамаль де был замкнений Грекокатолицка Церков успіня
пресвятой Богрудиці в Лютині од <unk> р ма статус малой базилікы Она
єст знаным одпустовым місцем де одпусты одбывают ся дуже разів на рік
такє особливе право ма тота особлива святыня На жаль не была там
іщы але барз бы м хтіла тадиль поіхати А на разі ідеме
далі Але як хочеме продолжыти тему святого Миколая то підеме до міста
якє выбрало сой на свого небесного заступника на свого патрона власні того
святого мам на увазі давне місто людск колиси Луческы Тота подія была
така важна же єй записано в ґалицко волиньскым літописі На людск в
<unk> році наступало війско Золотой Орды хан Батий выслал гев свого воєводу
Куремсу Выякой куремси обложыли доокола місту поставили коло мурів катапульты і яли
ся метати нима каміня Мешканці людска молили ся жебы Бог якоси іх
врытувал і молили ся і тиж до святого Миколая Святий жебы помучы
Луцянам выкликал одраз сильний вітур Тот вітур односил вшытко каміня же метали
місто назад і оно падало на татарскє війско Но то як ту
уж буж воювати Розумій ся куремса приказал одыйти од міста а вшыткы
Лучаны были врятуваны Зато мешканці Людска особливо шанували святого Миколая і його
можна видіти на давных печатках міста і на новім гербі Людска єст
ту і памятник тому святому А на таго люд что барз давный
і цікавый місто кєд не были сте тамто раджю поіхати Вартат ту
быти вартат видіти славный людскій Замок зове ся він іщы Замок Любарта
давны храмы музеі Медже інчым повім же єст в людску і невеликій
але прекрасный музей волиньской іконы Єст ту очывидні найдавнійша Украіні кона славна
холмска богородиця з ХХ столітя і то єст іщы і чудотворне ікон
В експозициі сут розуміє ся і образы святого Миколая о якым днескы
кілько бесідуєме і барз цікавы Но гнескы ведеме в село якє тулит
ся коло Смыголюдзка село Боратин Ту тиж замешкали оптанты Ідеме в густі
до пані Анны з Лютины а до ней зараз обіцяла прийти і
сусідка Ірина тіж одтама з Лютины Варто одповісти же Лютину належыт доправі
цілком пословацяных сел Моі респонденткы з Лютины мают себе за Словацьок зато
не розуміют чом іх родицям запропонували іхати в радяньску Украіну Кєд сте
Словаками Ну то бесідуйте зо мном по словацкы прошу Анну і Ірину
Анна згадят ся але нерадо Гварт лек ся бы радила по украіньскы
і ся дивує як я добрі по словацкы бесідую Для нашых слухачів
повім же не знам бесідувати по словацкы справа ту в тім же
моєй густі не видят ріжниці і думают сий же му є бесіда
ту тыж по словацкы Звідувалам тотых трьох жен бо пак ся долучыла
і трета Як то може быти же в лютині з іх слівсловацкым
селі стіт не римокатолицкій костел а грекокатолицка церков а іщы і православна
Но то была єм першым чловеком же дал ім такє дивны звіданя
Отім ниґда не думали доднес тото выглядало ім цілком нормальне Анну Залєту
і Ірину Пігулю лучыт подібна доля І заєты і Пігули мали по
семеро діти і може надіяли ся входячы до потяга же там на
сході легше дадут сой раду ну а што з того вышло почуєте
зас в нашій бесіді Прошу слухати Залиєта Анна Матиєвном Нипсом Матейов Нам
по мойому Тато по Матиі Матий Матий заєда і вродил ся коли
родил ся в році такой в тім селі Ун жыл в слованьску
вес Выні тіжів Але подім оні так як тераз на заробіткі тераз
он то выізджал на заробіткы а його батько батько Ін мама ту
іхала з ним в Кочевы Блатя одны то Родили на пароплаві просто
його ци до Ню Йорку доізджали в не мали розписати забошены розписані
были якось так було Все такє подумали што в будут Мы розписати
загрозы Нє Його рестру аж лю може і так да видно так
але жыли выся в Лютыні Єтроєна в Дютыні думат новы розстроіти в
Лютыні А значы тато вродил ся по дорозі ну І мама в
тяжы плыла і деси посеред океану Ворновы і мыр забрали вдом І
там през якійсий час назад Заробляли і як домя были Я того
не знаю мама там не по моім зраду приіхала зад скоро Видже
побула та мусіла запомому і пришла до Бютены дежыли Так Ной тато
потім ся вразіл і уж буде домают другу хіжу будовац а мамы
мама Ваша як мала номе Анна Радачовска Анна Анна Тыж Анны Анна
Радачовска Походила з того самого села Нє то само Ад якого рока
<unk> Аы вас были братя сестры не як же насюди єхал тут
маєш семеро а тот єдеш ся на розуту презоненті листові як правный
менаж з опису Метрика словацкым лем на оновным ґолю То ці совітскє
совєтскы Але си словацкы лем словацкє жены не чужыны Міли звіти потім
Я хотіла знати то коли я родила писали як хотіли за низякі
прецеленткы лижы Ону явту выму бач ти як ЛЕСід Сері За Лафій
Матвійовичне Лютина єст не <unk> я выровляла Районо Свину області Нові <unk>yPно
Спину <unk>o<unk>e Собіном рейон Пряшовска Облиса може штокуль Том явнийше дум што
он она в сотвецві зоглашыні меджу привітільствоми Союзы ССССССССССС і Чехословацкой Республикы
од <unk> юлия <unk> года тотні вырішали Ай ци з териториі ци
сусерну териториі Сер Да Пересідали мініму місяц які товисну оснію переселяют ся
слідуючы члены сіміі Занята Матвій гола <unk> року занята Анны Мендрільны жена
занята была тата Міхаіл Матвеч значыт старший сын з <unk> рока Мария
<unk> Ольга <unk> Ліна <unk> Анна Цьонак <unk> Терезія <unk> Іріна <unk>
перевозят з собой святюсі імущество <unk> коровы то <unk> вівці <unk> свиньы
Ковіти Руночы <unk> дві свині <unk> уруді уроботкы зімлі <unk> штукы борочни
мышын в єл кодна возол <unk> штукы снищый домашнього біхода <unk> неробтіци
<unk> штук з <unk> февруя <unk> года реґіоным поломоченый по баркєвскому реґіону
рейоный Пристолітів по баркєвскому рейону переселенчівскій ліс дістин на териториі <unk> до
<unk> февроясо но а є они чывой пляхы ага а друга сторона
то написану поческє Тату жалоскє до та рускє то перевод Не брехали
не брехали штом нам наказали дур така бурбулка была хороша Земля прекрасны
правильно Замлі люды чекайте добре то нараз будете оповідати То семеро діти
разом з рудицями переізджали а пси святын брат Василь Андрей ага Андрей
і Андрей Андрий вродил ся ту та Бораты Борате Ні і о
<unk> році <unk>o<unk>tat<unk> Анна Зальєтовы вковска а тепер за вас прошу повісти
ну я раньше писала це пілярина дівчною Іріна Михальна родило ся в
<unk> році Словакі но мені десят років было як мы переіз Михал
а завесам Михалик Ірины Михалик і вашу тату і мамы Як ся
зволи Маманця Пігулян І тату Пігулян Михаль Йосипович Ци мали сте братя
сестры бабльо Є но то семеро семеро окрем вас Іван Галя од
якого Я іх не помню же сестра є писала єлізав Єлізавета А
як кликали єй Галя Но она дес <unk> буде дес є за
другым потім сестра Мария Марина Марий Марина Михайло называли Міску То Марина
з якого рока деси Номы сдесь за рік зо два рукову А
Михал то єй я Ірин і Ятретів А тоє Андрий перш Андрий
Єлиці но записаный ємілян Мілон Ємілян записаны а называли Мільном Пульсіску <unk>
Мыєма тому столо сонце мас Значыт я можу повісти же вашы родины
і єдна і друга были Но як бы тепер бы повіли богатудідны
так як бы трава А товды така праві кажда родина была Были
великы родины і за то може і не могли дати сой рады
і може і трудно было на ґаздівці бо треба розділити тоту землю
озєм Гормісцева місцевы горесты но то горі горы аж блі малы рідни
зато нашы родицю суся сувеціли Ага там зіб добра там зіб чорно
зьом тям велю землі та там зарбу не драє Так я до
того веду тіже дара То ситку мам право ажыцку ми Вашы тату
і ваша мамо то были з того самого села Вашы матко тато
Аме тато з Люцины з Яковины тату з Люцины а мама зо
сусіднього села з Яковин так Коли я рыхтувала ся до стрічы з
вами як усюк прочытала про село Лютины і для ня было барз
цікаве же в тім селі зявил ся святый Микола і тулек в
Далекогороди Но <unk> руці і для ня было барз цікаве же бло
Я не знам якє село може такым ся похвалити то лем такє
было лем у ґлютині жем особливы подіі штоси такє не жен жена
м ня ся даже зберала губы єсі вказу св Миколаі ім каже
же жену тоты туробняньскє свято але на гомбі зберену же мальку семю
та мі гриба А он каже же на тему месту де я
жебы сте поставили капліча і каплічку Божой Матери Єй діверил другы єй
дівту ні верел Но Ю такє так як штаю ся опітуваню се
нє половит Тот дуже так як є выдумала а то є так
же так было правда Но і по тым поставили капличку таку на
досі там єм на та каплічка Вы были в тім селі і
як тепер думали сте коли тепер была цікыни прави циркви церкви дуже
гарно поремонтували а ту капличку обнувили я вже была коли там Нота
але Вы тепер вам выдатен джерело голи коли вы тепер были Ама
є приіхала діків неділі А де два тижні но Два тижні і
тепер До кого сте там ішли мате там мене три сестры там
Мате там три сени жыли тут Таме сліматю да А потім приіхали
шлозами в спечалку потім дво поіхали бы шу там зами зо Словакі
Но А то є слова годинту ту тоже жыл колис Але видранці
поіхал бы його мати Мала Шыбецкій томто ранці вынам бы є Дос
зараз до того принеме то в Лютині власні то єст місце де
сут одпусты деы Уж єст великє одпусты Там дераз побудуваня выраз понуваємо
та бы Не было такых старозины такы порубілі так же бы люстали
темелю зо возы і тоте Дзебацюшків выступают новой свєди як то вылітаротя
Тонітеро з поднакы та бликы Велю Бесты і <unk> каплічку там де
вода вода джерело бє А якє ту там джерело але накрит просто
а так видна высутігай тако лісі там дія від капличкы просто в
Горі А што то за джерело оно тиж має як той то
наш бы явил ся тотато єй джерело же выставу так зразу і
якой сме не видно же тепер то святе місце вам до перехрани
зкрыват авє ся так брали брали райда А де я тепер не
вышла на Горуці кєд же племінце набралам бо мені за тяжко было
выходи гаратыка Але довдо я бачу з далека так Виду шугнан понову
бы вробила таміст де вода І каплицка жы обновлена всеботи пода тота
яка сы Но то пруд ста вода його ґада Але ся цитайте
злікє звічена вода А на што она як быш Кумуси полудна вся
на дорові атю окаже ту здрава вода і же А як вы
были маленькы то но о дім ся бесідувало же то така як
бы святыня же ту был святий Микола як вы были маленькы о
дім як я была мала Я так о нє памятал жебы казаю
свати Микола вказали же бабка Можа там матам батка Божа там то
як выли маленькым другів Миколая не каза Я лім по тім Енґуж
пошла позніє ся тамтуж бы указала Стрішна сєстра бым там в церкві
лоґі куратом каже же то ниматка Боже ся появила а святым Михале
ся появил І повід же бы ту поставили каплічку Божой Матери і
о так хотіл о такі зробити Муленьку Юла чугали там відправляли в
маленьку же том кожный рікправляли в незывале Марка Божа цін <unk> ци
серпня р Но добре Але они тепер переісіли на інакшый календар на
інакше Та якого Католикы ни такого чысла православны такого Яточны асамбльы православны
Я думала ж то грекокатолицка церков Єй православна там на горі вода
а там на горі є церков тудал православну церкву А тота велика
то грекокатолицка а іщы єст православны є на горі так геть за
там де воду берут як бы мі пукало што выгнає православно ци
А вы там не ходили Ні будили православной Му Михоні грекокатолицкы я
христили ся в грекокатолицкій церкви мы всі христили ся в грекокатолицкій єй
сестры і братин році турдивцы Адмуратив тото православна церков депер од дне
залежы нас тілько православный в сусіднім Русині але патріархат Московскій і кіівскій
На московскій новыставі в сусіднє село А то як по сусідству Московску
Патерхати ха дальше а наш цей ківску Потереха у тота церівску ківска
ото Православна Православна Але два патріархафы є одєн московскє бутож як Союз
буде то всі были московскій ціта як ці А тепер поділили си
Ківскій московскій Цю церков была закрыта то в крыці церкви Вшыткы познімали
Єв нас ґнурбу складны склад початку а потім клуб Але так доправды
тот Чехє сучекі слали костели Гостел казали Чешскій Костел Гостел але внизы
в Словакію в Чехію ту в ним Чехі сказали нам мы даруєм
своіх костел вам ну Украінце і главне каже ся діть товашы бы
мали выли А там во Вославі в сусіднє село люде потім почали
што внихували ждабы кажучы бали дзвони і вони добывали ш одкрыту церкви
Аж єдили в Москву буштуючы то є буставці такє добили ся Автошебу
Союз і мусили робити московску патріархату так один дості бытівном же нема
в мраншу добыва а цу церкву коли так одновили і коли ту
приблиз до <unk> роками Но так але як і было цідес де
з <unk> ро в таку побойму Лістяны народо выходите тепер ту всі
Гладимата тілько тіж удальше жывуй то ни пішли новы стал Ну але
така верне ся трошкым з людбы як бы ним было бокальну же
цю Жень бы буківскы той патріарха нож бы поділили состиму збою Духань
было Ну може наша сторона наш о той куток селі врати сюда
А там де під новосом же они чудалі Охім там вызді в
де так почали ходити а той чловіку ней вам звіти теу там
уж іде Як стало ся так же люде захтіли деси іхати не
знатя де як аґєтували як стало ся так же тяж Но так
тяжко дума я хочу знати як так ся стало Што людям оповідали
хто пришол што оповідал людям же люде захтіли іхати позберали ся якы
были причыны жыли в своім селі жыли на тым місци жыли як
бы повіл Што брака была така етати Ягітата Я хочу О то
я хочу знати Але я хочу жебы выкус так бесідували як дома
было Но по слованьскы Я вы были Словакы Но я Ну і
так мали себе за Словаків Но а ял нишу служе Словаком Лічками
Но і родили ся штами жыли там то Яґні Словаків Словакы то
тепер уж про тото переселіня Хто пришол до села і оповідал же
бы даси іхати же там так добре хто был я наприклад Хто
вы памятате я звір ся упамятаю одну Но провінкы добре бы дай
было в чорным костюбі а я ходила заруком на тато взял в
школі были зборы Мім років як раз было Ем теж были зборы
в школі а мамы дуже не хотіли єхати Обше плакали де діти
А тато не слуго мам тато хотіл бы іму было слабо Сітайте
зорошоми <unk> рокы самопрацювати хотіли хазяйнувати тато был такій господар якій любил
хазяйство і выни всі мужыків пусті такых вік сім дорож до рободил
<unk> а земля то мало вышска Бістевіст Але як доберати ся на
поле мож поля нахниботик біляхати тут было біж на коня десь далеко
На коровах на конях ярмула коровах догальмували ті колеяса та выстоі горк
як пока це такє было ну ім тяжко было облюбляти землю А
туд наобіцяли така рівнина такій чорнозю такота земліскій кыхоч візьмеш Все дешеве
і люди щыли працувати дум тато думал так што зары діти підростуют
в частинові бы было <unk> рік мішкыта єстна <unk> люди Як раз
вісемнадцет років было братові майже бы імуся люди І він же не
сяках бым на заробітках першый син самий старший І тато пишу йому
пізно што прийду додому бы єдным до Руска коли сказали до Руска
де казали там котры рівлют ся то Номы не хотіли я хочу
по попорядку і я з початку хтіла знати Хто аґітувал і што
при тім обіцял Мото обіцяли шам Дон там буде для вас Шыбы
мате велькє право на всє нашыцко же Вам Вас обезпечат вшыткым човам
треба Ісадешеве в обшым думагардо такє Вам в обшым бац право Вшытко
Вас забезпечат совіж вам пляну не буде ньому буде добре Нух хиже
гутовал малі біс Але мы пришли ту половина хіжы уж була забула
переселенци Оні ранці пришли за нас а так немало біс І мы
такє воргували везіздів буде напрядку были аме зозадку Іжка мы зостане тоту
сяжку ту Был она заказаді стола такого баршу несту выявы взели фамбета
такій множкє такє І она чекала уж тоте в Буліву Коли желізне
дорозі вдул же тамсты єст і бя Оне ся остало з темсту
чекат смуж выконця лоробіт та бы якій дух І она нам повердат
так думами він пережывайце не плачце Єм мимом гылі а нам картошка
померла ся в вагонах вся картошка померзла Мы довезму зарно і муку
А ту вас в вашім селі повідали картошка ци Но ето груі
померли выіхали в Ютоварному лемі Выіхали в Ютобысці было Зємным раз были
слів фебруару фебруару іщы было до студены коли выіхали уж <unk> фебруара
Дай пришлю ту На ден Валентина Але тоты товды не знали сте
такого так же товды о тім ся не бесідувало на Дзрамне Іщы
был вороз і што вы взяли тоты Люди то померли виды побажы
так як бы як бы каміньсали чай мамо дуже бы м же
так плакал аж нас як везла од вагону на звезді для клодю
атували а то не дане цо треба Обсали і то і то
Но конкра а пришли сме тым Чом треба іхати чом Чом не
можно лишыти ся в своім селі а треба даси іхати не знатя
де якы были причыны яку печали тіж Аж обечалі пшеници моло попи
о кєд си рубля метер пшеници буде Буде гейбы буде так Нє
дль уніж думань же справди родиче што так вшытко буде дешевок будзен
Лепше жыт шыцко бы це мацом Вдо в своім селі вы не
могли вшыткувати а мусіли дасти іх хотількы в думкы Ного но же
то правда Повіджте мі ваша родина вашы тато мама яку мали ґаздівку
якы они в селі были ґазды куз богатшы куз біднійшы як того
выглядало Но тіж малі крави коня середні середнино влика сєм не так
багато мож не было як бы то тілько собіше в жытя продолжуваны
А ваша родина якога сміні татомуты рота Мій тато ішу ту зо
сєстру і з братом А мамы на родины ніхто нім єдна мама
Гажытскы браты і сестры ся устали та мам дуже плакали ністеляй бабусь
наша ту дуже дуже плакала же не хлопце бы хтось є приіхал
з укрыбуджы на віні як хтось был сказал же там не діте
бы там Земльою пале там другу мало і он так євоє чула
што так говорили што буде вам нелегко лідіти Але хто содин там
о жіти нічотам багато не мама цело ну вшыткы сєстры ся здавают
нихто не іде она зродикы за тату та мати Но ніяхоц ну
ніяхоц як ме тайзыкальный ден мати Забрал документы дня хот Але тато
іде ся єст рай брат Нє рідкє іду хотіли реґувати на землі
одгляділи колег Матіру І думаю бы діти будут помагати будут хазяі От
бы там купляли землю поціли а купити землю треба было зашло бы
дуже мало землі хорошый было там І через ту землю найбіше єхали
сюда чорты Да ні сота имайци мила ци непиона Лемпиона што ци
підарка А княз сте сами цы підайде в Для тых хто лем
тепер зачал нас слухати підповім же гнеска пришли сме до Волиньской области
і тепер сме в селі Боратин коло Симголюцка Путім якы з того
села выіхали до Чехословациі Чехы в іх хыжы поселяли Оптантів переселенців з
Пряшівщыны Приіхали гевій мешканці села Лютины же недалеко сыпнула наша днешня бесіда
о двох лютиньскых родинах то заєты і піґули І в єдній і
другій родині было семеро діти на час переселіня Анна Залєта вродила ся
в <unk> році Ірина Пігула в <unk> і єдна і друга была
<unk> дітином свойой родині Ун належат до тутых нечысленных обтанків якы такій
не вернули до Словациі І заняты і пілули мали себе за Словаків
зато моі усті не годны зрозуміти чом іх родиче пришли гев в
радяньску Украіну Прецілоны не Украінці то якє право мали аґітатор іх запрашати
Украіну Но тепер зас вертаме до нашой бесіды Яж потім я захотіла
мені вырубити тепер приукы з нишу Да піл року можна єздити так
без візів Люди тіж Украінци а собі єздили і яка як ту
такы уж Словачкы не мож єхати жыядся тіше могла єхати жем єхати
в той Кыівці стар та по такє То выни чудєса робили Нє
ни словацка но догражньо писано то чекайте От очу жо я аж
потім і пречыта Тереза Но так і такы Як написан главны полномочны
привітельств Сер гланны приселісты <unk> Поптациі і пересіліню гран руской украіньской і
білоруской нацийональности выниту Словаків не повинні были нас пересиляти Не повинні были
вербувати Словаків Ім треба ім приказ быв Росиян Украінців і Білорусів а
мож вене Словакы а вне а вони тепер пришли сюдами шкоду лем
бідем Як значытєра памятаєш ліцописы вчытель там іфамілиі мы по батькю так
хто ты епонацийональны ся в нас нацийональны дни не писали взагалі восі
буду Словакы в селі Не было нацийональны ниякому паниякому в звізоспів про
народжыня взагалі не писали Словаків і навіт бо мы ходили єздила в
Вратіславу і є в архіві ниде не ма тікы просто шо Словакі
а нацийональністи не писали раньше Аж тепер як кажу як жыли і
як выдукаю тіжу Словаків бо мене треба шясловацкы друг найде документ Но
ти я показала в мене свідостві є словацкє і мені є паспорт
што ідея родила ся то не мачы Дайте шумі словацкы В архіві
нема такого Три разы ходил племінник і не ману не мато і
ся А тепер указує я же пішла до того маминого брата не
єст найбільше жоставскы жывити но то років же му была провідувала тепер
то вканы общаство приняли аж дес <unk> якому з <unk> році было
же почали требувати нацийональніст Люди жывут там спокійным віком а нацийональністны нима
не писали ім чого А як мы пришли в школу Ну иы
фамілиі ме по батькові словачка Ты Украінка Як я Украінка ото Шаєраскарберія
як я Украінка Бо вашы корді Украінці якій нашы корнів принципцякі жыли
перед нами сємцят років жыли Вже тоже через ту землю внизля поіхали
не спішы тор хоцнувати А потім што як стали уж же кулю
госпо закладати як стало така після віны такє рубити сам о братне
браты хто рубину не полякали де почали своє привітівству требувати Што забрайте
нас назад і внисали писали І це і як мож рішыли тілько
моя дося ненавид была В густях тых Цехів што злідці поіхали Внижали
сю даных такых наекскурсів побальте своі дума Нуже тых багато померло але
бы іхні там ці внукі ці там цідучка цим тобу Кому пришло
ся там То выник ме ходили на Муалькы дивити ся і так
в церкву тут евсею і заходили суда в двір сыстрибули геть в
хаті але мени было бы зразу ж потім быти на дворі хотіли
бартеж о тут робити ся Ну і іх пересыли правда не дуже
хорошы місця де было бісти туди іх пересыли Уядочка просто была ЕфІ
ката і Хаж сказали жуникы дали шнас Не дуже хорошы місця але
мы хотіли на своій батьківщын наз вернути та і все Ном ім
трошти і дума не такє вже вкаж я не сказала бы же
такы дуже хорожі дома але вони добре швернули ся в нераді бы
ні же стали бояти ся тут жыти Отроблю А то о то
бы завіз такы робили за Нос же закладати не Коли по гласпы
зачали закладати часів уж не было за не было але в ничуле
Ніло Але іщы іщы товды не было бы тобу южя а то
айо пізнійше было той пізнійше <unk>o<unk>o О ачех <unk> выіхали затал іщы
ту не але моро была ним же бо я лю так але
але за то не душу за доросю до чого не бояли Або
ялеси бо ту так люде розказували ті же тут жыли коли же
тут было так брата брата і віше барзо такє што рядами ва
ся не понімаю А ми не можем здати бы мі іх не
здаємо то грінци А вы мы такого не здали як бендера тако
меншы одни здали долго бы не здали Аж потом потом толже роками
то же потіб же ой жеб зробило ся брат на брата тако
было што В роді своі айдут по ноцях і кралий і вбивали
што хоц штоси кєвляли але што ме доходя Зого выозвлякали дале кылаш
вас тут на вербі Выс дішыли з тых Украінців тыкто дапа будут
цей мали братичевскій канали дашы а то і был великы брати здали
друг То так мыкє было ражнеці <unk>ova така чос ворожнеци Яни понімают
і дост не можут поняти чуговни так Цівни мне мают тв ни
з німцими звязеню дні а другій найте мы сони бояли ся так
же зразу бояли ся бу приходили лякали што скажеш недобре то моло
зразу в тюрму підеш люди мо я Чехоты бояли ся побачил што
што што што чудє робит ся понімай в ним чула як мі
субом же люди казали што Чехішы заказали шыли бояти ся тут што
робит ся што за ним буде От і через девы не стали
требути своє провіцю звиіхати То была іщы єдна річ Чехы воювали в
корпусі армійскому чехословацкому ґенерала Свободы і они воювали базлюжі згынулы і они
пак росили Бнеся жебы як они так воювали в Червеній Арміі жебы
позволил ім выберати ся з волині Дойных Клявят Бене памятают про аґен
Так президент І він писал до Сталіны і ім то позволили в
<unk> році але повіли жебы тільку само народа в Чехословациі выіголо гео
неігнє місце так не іх місци І зато привезли і вас І
Зато тако то была з пана де не казали за якы не
памятаєш о ту чекы выізджают а мы на іхнім місци появни при
того Нєр Да провыбів ся оповідате чом цілий поіхали до Руска То
сказано цін Тым же обецалі жыт дешевше добре жытя А тоты гравы
переступили границю приіхали Новобранці оці з вышыма зывсі обступили ваґоны стали красти
в нас вше і букує всер А де вы сідали на путях
в якій місці де вышли жебы там одтама діхати кулийом желізницом До
Лютины желізниты нас на возах привезли на станицю Но Прешовы была до
пришова но так і выс пришова уж ішли потягом Та деревяны ваґоны
Зніг бы то мыя і слато лаз ведли Вы якы місяци ішли
тиж в фебруарі зумі іх ага шыді в єднім ешыло Ешелоні є
там да І мий худны в другого нє худоба бы радо мама
плакала бы казвезєце всю дорогу плякала Ну але як тато пловіл то
муся то согласил ся а мама проти была Але кулиси было так
же ґаздо важнійшы од ґаздыня так же як ґазда повіл ди і
ґаздыня мусіла слухати так так То як тато повіл то і мама
уж мусіла ся валисты сєстру Галю была тиж Чехох ну те як
пороботи Одобуситишы на роботі та мама каже Не гійдмо нід осен ся
тихо а она батько каже приказал єй што приіхала мсе І так
Мусіли послухати і жены і діти та як ґаздаплую та тех всказал
такю молоц а мамі было шкода выкода шкода єх чела ішні а
люде были свідомы того же на все лишают своє село свого родины
своє село Сідско остав а єд зна нове А цо там чекат
то нихто не зна думали сте же чекам дашто добре думали шно
добра выйшто Хоцима деревяне вогно тепло холодно буржуйку пу в вагоню доставили
уж жебы тыпити І приіхали сюди зима чакали ся сувріся а везли
нас на санях на конях але з людскы ставы існу приіхали в
початку пернедужгородо до Мукыцяла а далей дудкы Та до Мукацьова з Мукацьова
же Ґоловранци приіхали уж до Людко і зузбы Одраз дали де підете
Повіли вам одраз де підете Явы Зато же я не памятаю нас
зустріли і на возі приігне на возє насаня і вели посадили налоднуту
бо зо тіж і жебы подяганя єхли То тудно в форті а
Ясі кєдку везла до з собою Аж матьку так закутана одіялом была
тепло а до форту прирігли ой той сысані як перекінули ся і
моя матька пошла тікла Да Іва но Івенок Його так іх парал
Може сани бы не памятаю так але памятає же морбіць Бо цоєсаны
та тато заказал Два діжка новы деревяны там Словаків велика годы спати
і та русиянка Каява завизу є знає боратен Діява завизу рускы там
нагорила І вона оправляла кіньми аче досі стоіт в мутку така вину
то костелбу стоіт просто без кришы вину такы стоі І вона як
єка порозвертала тот міля моста і коні видно неправно розвернула Іжка так
і скусило таку Вдрізом деревяны ти новы ліжка то так мы туд
іх закрасили краску так і были Але я памятаюшо нас перегинула же
Сніг бы всі снігові боками потріпували ся і рана же была само
маленька же мама зыпутала єй таку ножкі такым одіялком тут Боже всі
снігові втріпали ся пліхали циту лампу па не гір же хата не
вірно Не приходит жыли в хату Піл хаты Ну за дід дощу
не было в тых дені але бачешу пята по пут ногу ушо
такє і гата ім як то дирк як то пульбу но глину
бита цеха то была глину бита Але помену цю о той чехшы
і казали потім люде нам же він был головослі радий швайдер фамілийом
была Піл піл хати з подовж наш была шестякі як зараз Наж
до дурой шості была А де ціж уж долга переселили ся выни
і потім розгінули Але бояли ся што Пережта то не трохи оставили
коридор так із Пничань Цілюшы То в ту сторону накрыв бляхою Новысіньку
Юцинку і бляку а часто рода вся то річкє была закрыта То
так прицікало што мы як приіхали такой відра і вади єй і
шокшумали ставили то маме же тоді в залі плакала ден і ніч
Жеб нам шобли пішло з слід мама навіт ходила тоді тото там
казали Рыхтар голастиньской Рады Ходила тоді жыдайте мі документы же я не
поіду Дай докуменаш Да назад вертате а бо нам вше не хочу
яка не хочу зіхыти мі сестричці тудбама тутбы а та же нелодііну
діда Му Але давайте документы А він каль не Якшо він сам
прийде батіл вік то діда му на нього всю оформлено і то
бы трудно дати назад Ну і с ним вернула ся а тато
заховал документы гей за образок аєш не знала де хотіли бы брати
сыстра і жалювати село такє Но єй чекай як і тато был
задоволеный же приіхал як є задоволеный як жол такє рубівызы Пришли сюди
полити не маєму ці дром нема Кудобы скількіна привезли соломе то петри
коровы І тут был построєный новий Сарай Чустя я не понімаю як
любіля дуроі построіти новый Сарай І блякуй цинку не кры Не тіхату
нихы дру половину Шутыкла А тут блями хысты такє был о тым
будин участ на комуніз Івы бы з нашого дозволу Раз воно наш
нашочеха та все вну было з блоків З бльоків построєны синковы блями
крыты новісінькє же там ньому нічы не было Але ж коровы тут
замерзали бо што дроварник цікі бул там томсарайнови построю і мы Перездунули
трожды та памятаю тато пересунул же коровы дав туди бо жну голодно
было дуже Істіж за зыбула шу были тут тоже же там оставил
субішой там тоже в тым бо там троє дверей было Ну але
факто аж была вечат ворожниця В не выргували весчас вы не мали
право на все а не мали право на все хоц нашом не
нас видували Правни выже выдезду де дя не кажут люди там было
між нима хорошы люди і пані Были такы якы зімівальне Іни лухе
розберают зой сарай вісенькій мы назад коровы пересуваймо розібрали сарай нам нічого
не кажут розібрали зобрали Бляку буду на Діду дитячы будину коли был
віроди в них наш нам туда Ам хіба ми знаєме буде мничом
медже в будину Тубляку поділи Не знаєме Ціє кубельны крим собі подім
ту хату ничого не знаєм Варто што не мали права але мы
не знали мовы без кє бояли ся тото всього Вали нам дуже
пані сусіды дуже пані ці зобула переселенці Нашы зоплуга переселенці одяту вывезли
То Украінці Ну николи з іх світали там были остяж якыс Полякы
а ці коли бы мали колонію тут на Украіні в роді Я
так Украінці ци выни чытали ся Возді іх чітали такым Украінцями літо
А води ви там де о не родили сте што ідея яка
іх было бесід до Бужаньскы выворили Я віжну по польскому біж Но
я по полеской значыт мова полеска польскы Не укринітнє Як приіхали выста
привезли вас боратель ча і приділили вам якысу хыжу та хыжу да
Для нас хыжу а там есікы з Польщы так само не половинну
спредку плядку По як тото была ци то была просто переселенка тото
же переселенка з посяла і Вона бесідувала по польскы і по польскій
по украіньскій А доправды оно хто было Вроді Польсі Мы бесідуєме же
люди приіхали в Польщы Але то были Украінці ци ци Полякы іх
выганяли з Польщы Я знам же іх выганяли в <unk> році Але
цікавит ня то были Украінці ци хто Но хто іх знає Ето
што діла же нам нихто не казал никы пришли переселенці з Польщы
по якому они бесідували Яка іх была мова Полья польскы Вы не
розуміли ани слова якодмі Но чом Поляків пригнали ту як Пояків пригнали
До были Украівзу потікали тішого што не было Украінці то што были
Полякы они бы польскы чысто бесідували Чысто польскы не было тако трошкы
вмішали ся Як теж молеміш ледже не зрозуміли готовены были зрозуміти тіж
то Украінці тото поня Украінці То были честы Якых розебрати была вона
старала ся і по украіньскій і по польскій не розуміти было Як
мітор ґарде Жуни бо по польскій більше говорили але пани рам і
вдали украіньску такє быт мішали такє то так было І тоты переселенці
іх привезли скорше од вас голь выдести іщы дес А потім коли
почули што людє місц декі выєхали то ни сами втікали звідти мож
і паном было І они приходили каждый другє в жалян же поселені
були тут ніж ми Мой наймалейшы пришол юс час скінчыти днешню передачу
Але тота бесіда тырвала душы то продолжыме єй зас і зас ся
стрінеме з Анном Заятом і Ірином Пігулом зо села Лютины а на
разі час уж ся пращати пролучала <unk> передача циклю Фата Морґана циклю
о Оптантах переселенцях з Пряшівщыны на Волинь До села Боратин Кулолюцка де
тыж замішкали оптанты зопровадила вас гнеска Анна Кырпан Оставайте здоровы до стрічы
за тыжден Проґрам был зреалізуваный завдякы фінансовій підпорі Медженародового Выжеградского Фонду За
бродкаст реаншыли супут Нернатна Ф