Радийочытальня #37 - 2020 10 17, Міцны трункы
Еп. 37

Радийочытальня #37 - 2020 10 17, Міцны трункы

•

Опис епізоду

Odcinek „Radyjochytalnia“ poświęcono tematowi mocnych trunków i problemom związanym z alkoholem, pokazując je w ujęciu obecnym w literaturze łemkowskiej. Prowadzący czytają fragmenty wiersza Jakola Dudry oraz humorystycznej miniatury Iwana Żelema, podkreślając, że alkohol należy traktować z umiarem.

Автоматычна транскрипция

Чытаня то найліпша забава яку выдумали собі люде Чытаня то подорож котра
ниґда ся не кінчыт долга ба вічна подорож в часі котрой стаєме
ся лагіднійшы мильшы і барже чловечы То чытат книжкы жыє два разы
Радийо чытальня Киша пес книжок єст як тілопез душы Думам то чытам
чытам то єм Книжкы сут товариством котре собі чловек сам доберат Добриден
Витаме в проґрамі радийочытальня В днешнім одтинку будеме бесідувати о міцных трунках
Лем не думайте же будеме нагваряти дакого до іх питя В лемківскій
літературі можна найти вельо текстів якыма авторы звертают увагу на шкодливіст надмірного
питя алкоголю На початок послухайме верша лосяньского поеты Якола Дудры як і
в своіх вершах часто звертат увагу на тото Жетя шкодит не лем
здоровю але і родинному жытю Як одудря Без хумору Ягнеска хлоп без
гумору бо мам жену гідні хвору А не знам што ся єй
стало Ци і дашто на ніс впало Ци ся пристрашыла кота Ці
і страх припер до плота Ци вночы чорта виділа Ци ся може
переіла І не знам што ся єй стало Бо од вчера іст
барз мал І барз мало бесідує Чысто кыхат покашлює Сміяти ся нич
не хоче лем під носом все швар хоче Відую ся што єй
боль А она молчати воль Не знам што єй родити бо не
хоче нич істи пити на хвороту добры трункы І дал я єй
кус палюнкы та не хоче скоштувати лем мі каже выхлептати Де ся
сусід певно вбили І жену сте кус побили Ой ні сусід Хоц
я пяний тот мене хлопбарз коханий А хоц і потерез вому Не
зроблю зле нич никому Бесідуйте куміначы Пяны люде всі лядачы Не знают
коли што діют зато жены ім хворіют Як вам же нагідні хвора
то ід з ньом до доктора Покляна то служыт пора і кусте
пла на ній скора Не послухам навет брата бо даремна тота страта
Дохтор і нич не поможе Вірте куме вера Боже І ся хтоси
підхліблює І на мене єй бунтує І зато ся похворіла бо інчого
бы хотіла Як хворіє най хворіє Мі ся прото нич не діє
Я уж збадам на што хвора Вылічу єй без дохтора Моя рука
на завісі А лікарство найду в лісі А як тото што інчого
Вмывам рукы од вшыткого Не мій коник най регоче Не мій возик
найтеркоче най теркоче кади хоче покля ся не розтрепоче чытала Ольга Пелегач
Палюнку треба знати пити з розумом Куз на тоту тему вчуєме в
співанці з другой платні під наголовком Співы нашого роду слову для доста
тіоску окре Одьосмо Елосло смай миро зрозловом дя пішол повіро повідали же
я зобра Ей Лезораґя Етниця місоґя Ей я за патриця мійзна Бода
його за мном писла Ей я ся підписа видал підписа буде видас
буде споты мусили з потисляти без ним носиш без децу єм ти
талдару Зын бім ся ся піду Гей піду я ся піду зараз
верборкувала Тема алкоголю і вшыткых звязаных з ним проблемів явит ся в
нашій літературі в ріжных аспектах видах і вымірах Послухайме короткой гуморезкы авторства
Івана Желема Уж сам не пю і Вам не раджу Чытат редакторка
нашого радия Наталия Малецка Новак Іван Желем уж сам не пю і
Вам не раджу Гуморезка Уж не пю жебы сте знали же уж
ні Вера Боже уж ани не позерам на тоту палюнку Пийте сой
самы бо я зарюк ся єй і більше не скоштую той гіркоты
Мам єй дост Хоц бы сте ня до ніяк просили То мя
не скусите більше Скорше мі на долони волося выросне нич я возму
на язык хоц краплю оковиты Не возму і квита Най інчы пропывают
свій розум і ґаздівкы а я такым бортаком більше не буду Не
буду бо уж не пю А тота надпочата фляшка коло мене то
хо ся уж інча справа То так як бы моє лікарство Бо
мам в собі таку болячку же на то не єм ниякой рады
лем тота ковитка Тот часом всєнюл м за кроплю як болячка барз
докучыт Бо як бым ся од ньой не заворожыл то бы м
так гынул як товды на запусты а на тоты запусты то м
выпил як ся належыт порядному чловекови зо дві кватеркы А може так
узівеце той з горілкы бо як самы знате сподівал ся зас коштувати
єй як Бог приказал аж деси на мясниці Но то чекам тых
мясниц чекам ден і нич чекам другій нич Уж тыжден проходит і
свята Недільенка настала але нич Аж як єм в неділю вечер люг
спати то м почул же штоси ся зо мном зле діє чекам
дальше Іта пся кров зле Але што іщы за фраз ґадам сой
А дальше уж добрі чую же в жылах на чысто густне мі
крову Стинат ся пся юга і уж гыну на смерт люде гыну
Схопил єм ся з припецка але чую же в ногах штоси дає
шпунга і розходит ся черепаке на бокы як тота наша багниста дорога
за селом Хочу сперти ся на рукы але уж і рукы ходят
як стары каляниці Ой гарасимцю то уж видно тобі криска подумал єм
сой і зас єм впал на лежак та ба Тепер уж і
в горлі штоси шпурунгує Стиснула мя якаса колера як обручом і не
дає дыхнути лем зіпам як дихавичний кін То напевно мі так злы
людиска наворочыли Не інак ся міркую треба бы покликати знагорку жебы мі
зняла до тых рокы бо марно зыйду з того світа З того
перестраху я іщы більше вывалил очы і виджу же до мене шкірит
своі два дуплявы як моя стара верба над ріком зыбска якыса чарівниця
Я іщы раз зіпнул і не вірю своім очам Вона до мном
стоіт уж не чарівниця А сама най ся прегварит кострубата смерт така
высока і костиста акурат як моя стара і ззаду тримат нам якосу
Но худаку тепер уж документ тобі Амін страхам ся і голосно кричу
Ой Але нихто нич а іщы раз Ой ой бабо гыну Але
смерт дальше стоіт надо мном і терпеливо чыгат на мою душу І
ту раптом чую як споза ньой одзыват ся перепуджений голос мойой дівкы
Параскы Мамо та уж робте дажду бо видите же ручняючы здовмерают Е
Нич хворобі не буде то ся му напевно спияти кєд даякы чорты
скаприснили і так сой до них боче озвала ся нараз голосом Мойой
старой моя смерт Зараз му зготую даякого зіля і дам попити свяченой
воды тому вшытко перейде Я маму знам знам яка вода нашому няньови
найліпше поможе То недалеко Я зараз принесу Повіло дівчатище і тріснуло дверями
до сіня За якысий час Параска вернула ся од шынкаря лейбы з
фляшкы муковиткы і влала мі єден шкалик до ґамбы За другым кєлішком
смерт уж одпустила од мене а кров в жылах розгоріла ся і
зас почала приємно поміходити Товди дівка На єй пан бігдаст доброго хлопа
пішла собі дальше спати а мі зробило ся так файні же м
до рана іщы кілька разів заворожувал ся з той фляшкы од предчасной
смерди Од того часу так єм выпрактикувал же як лем дашто в
середині почынат мямуляти то прудко зажывам того ліку і болячка одраз приходит
А більше палюнкы вара Боже уж не пю Зарил ґєм ся і
ковита Сам не пю Івам не раджы Агой боюж ся зачынат так
сте мя забесідували же зас ся мі штоси слабо робит Но ле
налітей мі з той фляшочкы іж єден шгалик а можете тут більший
І доливайте до самого верху о так Но то жебы сте мі
здоровы быле Чытала надалія Малецка Новак Колиси як іщы в каждым селі
стояла корчма а люде стрічали ся лем в реалю а не головні
віртуальні аґнеска барз важну ролю полнила карчмарка Коли была вырозуміла то часом
продавала палюнку на борґ Послухайме пісню о такій власні порядні карчмарочці Співают
гудакы з міста Кольбушовы Чыт кін добри чыт кін добри лем Всыткы
мают молоды пами лем ян я не ци Кельт был литро леноцкій
До стола при носут Карт был литро по леноцкій до стола при
носит проту леноцкур про Кєд ся за дуже выпє нераз можна ся
наразити на смішніст Запрашаме тепер до выслуханя оповіданя Івана Головчака Іван Головчак
непю лем серба Пришол якоси в неділю вечером єфроскін муж до хыжы
Вытягнул з креденса кватеркову фляшечку з палюнком одлял з половину до таніра
а до другого набрал сикофльом зупы і наізд єй лем з другого
таніра сербатлышком палюнку Жена в тот час лежала на постели і удавала
же нич не видит Але як уж муж раз дзенкнул лыжком по
таніры жена одразу отворила очы і повідат Што ты чловече божый робиш
Зазис ся взял за палюнку Лем єс вчера ся зарюк же не
будеш більше пил Муж посмотрил косо на жену і гварит посмот ся
жено ліпше Видиш же ім зубу А з другого Таніра што єс
пил призерат ся жена Вера Боже єфроско не пил єм лем сербал
лыжком Я слова присягы николи не порушу Я прецінне пацятко Жена му
нич веце не повіла бо си припомянула што догварили ся при такій
ситуациі не робити гармідер в хыжы жебы люде з того не сміяли
ся Але палюнка єст палюнка она і німу язык розвяже Павлове тіж
Як уж зашуміло в голови захотіло ся плести ріжны байкы торочыл торочыл
штоси барз долго та жена го ани кус не слухала Нарешті стал
споза стола выщырил коломутны очы і речы Што єфроско Думаш же я
свиня Так і гримнул кулаком по столі аж таніры підскочыли Навет єм
не подумала же свиня Але што пацятко то так О ні Єфрозю
Я і не пацятко Я докажу же ты даремно промя такой мысли
Ти ганьбиш тым пацячым словом моє порядне імя Баба здвигнула плечами і
добрі добрі хтіла бы м ся переконати о твоі порядности І так
того дня розмова медже мужом і женом вторгла ся Веце єй не
было За кілька днів Павел зас припер ся в ночы домів вялий
од палюнкы як трава зопріла Видно было же ся нализал деси а
не закусил нич ани ґрама бо одразу почал рыти ся по вшыткых
горцях за Іджыньом Єфроско дай дашто зісти одозвал ся по нечасі як
нич не нашол Та абсолютно нидже мнескы не наварила Подумала м же
не придеш Но Павел не повірил в хыжы было темно Чомси світла
не было Того Павел іщы долго рыл ся по горцях Нарешті щестя
му притрафило до рукы намацял горнец теплыма комперями Понюхал іх аж муслина
потекла моментально налял до горнятка квасного молока взял лыжку і спер вшытко
до чыста Дідня встала жена Принесла зо сін в Альбію а комперы
тых што прирыхтувала для пацяты неє Павле А што я дам свины
жерты Ти вночы вшыткы пацячы компери з лупами зіл Видиш А ты
повідал Я не свиня Не свиня ти ні но добре пацятко уж
єс сам того доказал Добрі же то компері были а то січкы
бы ся наів Йой єфроско звіздочко ясна Стал з ложка муж клякнул
перед женом на коліна і дальше просит Хоц зладко не повідай того
людям бо ся медже них не покажу жена слова дотримала Але і
Павел не брал ся більше за палюнку боял ся же ся з
нього ціле село буде реготало як жена повіст што по пиятиці зіл
пацячы компері чытала Варвара Дуць Штонешто о міцных трунках вчуєме в співанці
міцного зіля Бою я ся бою Остала она одтворена на основі запису
Ольгы Бубернак зо Шквіртного Послухайме іду я дос Не мам там не
мам там велів мам там За мам того Ісценя на Iсценя Питя
палюнкы навет з найбогатшого чловека може зробити бідака Миколай Буряк всети так
не буде В давных часах біда была В каждым селі корчма была
люде корчму не миняли свою працю пропивали Марен Ваню был барз бідний
не міг з біды выйти гроша не мал в корчмі сідил не
міг єй обити Діти малы го обсіли Не был хто робити А
ту хліба треба было малых накормити Думал Ваньо чом го біда не
хоче лишыти пішол просто аж на Венґры бачы ся радити Бо на
Вленґрах старий бача знал поворожыти і вшлеякы тіж хвороты зільом вылічыти І
коровам тіж потрафил такє зіля дати же бо соркы уж не могли
ім молоко взяти просит Ваню паде бачу дашто мі поможте бо ня
піда не одпущат дашто поворожте Слухай Ваню Хваритбача я ты ворожыти Несід
в корчмі і перестан палюночку пити Рано ставай пізно лігай так як
інчы люде щыро працуй корчы миняй біда одтя піде Ту од мене
маш табличку чытай ты і люде на ній слова написане все ти
так не буде Прибий собі над дверями найти так ворожыт Же каждого
біда лишыт хто корчму одложыт Вернул ланьо назад домів і послухал пачы
лишыл корчму взял роботу Было му іначе Штораз ліпше приходило біды уж
не стало діти сыты і о діти Нич не бракувало пішоланьо зас
добаче Щыро му дякує же табличкы над дверями уж не потрібує Слухай
Ваню хварит бача най табличка буде бо хоц біда Тя лишыла все
ти так не буде чытала Моніка Тылявска Ци сут уж чы такы
села як в співанці Лемковины в якых в каждым домку варят люде
самогонку роб льоды лют льоды не бы ся дію і купорі привдатку
дай фоґу моти о был довезровы треба повызбрати робо радбуют як Панадской
<unk> олеса Марядска койды Вшытко добрі знаме же мы Лемкы сме вперты
і вытрималы Запрашаме до выслуханя гумористичного оповіданя Теодора Кузяка під наголовком Мали
Лемкы тверды головы чытат редактор нашого радия Севериян Косовскій Теодор Кузяк мали
Лемкы тверды головы Было то давно хыбо за цисаря Франца Йосифа В
єден осінний вечер в корчмі Абрама сідили собі при столі дває кумове
Гаврил і Данько Сідили собі і попывали палінку і нарікали на тяжкы
часы Знаш што куме гварит Данько Неє на тым світі справедливости Вшытко
што хлоп купує єст барз дорогє а што продає барстує Так так
правду гварити куме признал Гаврило Но лем си подумайте тягнул дале Данько
мам на продай теля Быцок уж му три тыжні минуло но красте
ля тлусте Моя стара яйця му до молока била жебы было красше
А днес пришол Лийба Но тото гандлер і знате кєм мі давал
Три риньскы тато пілдармо тато злодійство в білий ден Не дал єм
повіл єм му же най ту здохне а не дам за глупство
Є та добрі сте зробили куме бо аж ріг так туню дати
потвердил Гаврило і скричал до корчмаря Нуле Абрам наліщы попіл кватеркы уж
даю одрік Ґречні корчмар і поставил перед кумами нову фляшку Выпили і
задумали ся Знате што перервал мулчанку Гаврило Я вам там два ріньскы
а теля заріжеме на спілку Што ви на тото Н добрі сте
подумали куме Дате мі лем пілтора риньского бо мі іщы скоро остане
Гей Абрам кыльотас за скору но залежыт яка скора Я можу уж
вам дати кварту горілкы лем жебы не была порізана при скоруваню застеріл
Абрам Не буде порізана Лем доложыш іщы пачку бакуну потвердил Данько Абрам
доложыл а кумове взяли палінку бакун і вышли з корчмы На дворі
гет стемніло а они уж мали добрі в чубах Подорозів радили же
підут зараз до Данька і теля заріжут бо неє што так доброго
інтересу одкладати Коли підышли під кучу Данько рюк выгаврил вытягнійте теля з
кучы притримайте за хвіст а я го дачым насампередлушу взял Данько буковий
товчок Што ним пацятам компері ся толкло а Гаврило уж тримал Теля
за хвіст Але оно як то теля скакало хотіло му втечы Но
бийте куме кричал знетерпливений Гаврило Данько замахнул ся наосліп Бо было темно
вдарил раз теля скаче вдарил другій а Гаврило як заверещыт До холеры
куме Як іщы раз мя вдерите по голові то вера Боже пущутеля
До алкогольовых напытків зараховує ся не лем палюнку ци самогон але тіж
вино Запрашаме на співанку ансамблю Бурян з Ґорлиц В новино Червененькє хтостя
буде ты ты Выновино червененькє хтоштя буде пик ся піду на ту
войну з вояками Выновино червененькє хтоштя буде пик ся піду на ту
войну з вояками пи Як я піду на ту войну Бозы сяде
Як я піду на ту войну музе сяде верну стрілит куляіска но
на Лемся реверну Як я піду нату войну може ся де верну
Стрілит куляіска но на Лемся Як ся дознаш моя мила женя Як
ся дознаш моя милаженя куля выс смі білом кусточком Як ся дознаш
смолаженя куля цибілом ґтодком <unk> Жебыс за мном моя мила барст панува
жебы с за мном моя мила барст пануват мене з війны додому
і так не чека вы Ци быс за мном моя мила барзне
панува Бо ти мене свій домі так не чека Проблем надмірного питя
єст днеска барз розповсяджений Безвантпливости часте і надмірне питя нищыт жытя чловека
стає ся драмом для цілой його родины і вшыткых в округ Узалежніня
змінят реальніст пияка одберат вартіст і гідніст Надмірне питя може довести до
правдивой траґедиі вельох осіб што видно не лем на примірі штоденного жытя
але і на основі літератскых творів і фільмів якы часто вказуют як
великє влияня на чловека ма а а а а а а а
а а алкоголь Зато нагваряме вас до умірів впытів яков дудра не
пийте горілку Прошу я Вас люде не пийте горілку бо про ню
вымате з бідом гірку спілку Она барз высоко в гору підскочыла Прото
жебы людям неприступна было а люде ся мучат і на то не
дбают Здоровля і грошы про ню вытрачают Каждий знат же она всім
людям на здраду кумо Якам слаба хпаду хпаду х паду Так кума
до кумы пропита радила Як ся на гостині кума в кумы впила
впасти на підлогу то іщы за мало Але як до воды то
што бы ся стало З берега до воды ци з лавы до
рікы ой знала бы кума про што сут калікы Та што не
оплата до уст того браты што заміст потіхы змушат нас плакати Таж
мы не худоба знаме што робиме і што для нас страшне мы
ся з тым годиме Та якы вы люде аж страх подумати жебы
до нещестя самому ся пхати Вы хцете нещестя за грошы купити і
з малых діточок сироты робите горілка наш ворог нищыт нас з двох
сторін і кажде нещестя то єй власні корін З грошы і здоровля
всіх людей окрадат На єй розказ і смерт людей в гробы складат
Хто ся призвычаіт до пиця з горілкы той сам собі теше на
голові кількы Здобудте ся люде раз на сильну волю поправити собі і
діточкам долю Бо ружны хвороты выпадкы і страты Вашы терезвости одошлют за
краты Чытала Олена Дуць Пяний чловек постерігат вшытко кус інакше як на
Терезво Послухайме історию Максима якій вертал вночы з шынку Чытат Наталия Малецка
Новак Нестор репела Волчыско Іде Максим пяний з шынку а на дворі
ліє Але в него гунька нова та ся нич не діє Іде
си так і палицьом покус ся підперат бо ся псякіст болотиско на
кєрпці оберат Сховал бы ся підядловец кєд ся вечеріє з рештом йому
в гуни тепло там най си там ліє Добрі же палецю має
не буде ся боял Хоц бы дахто за деревом ци за кряком
стоял Іде далі уж ся змеркло уж тьма наступила Дома чекат го
вечеря може уж выстила Мыслициі кусцьок ногы взял спірше тягати Бо ся
штосиму за кряка яло вказувати Алі чує тріщат крякы блищат волчы очы
а тым часом дішол Максим такой до убочы Уж до села недалеко
кєбы даяк прити Іж в страху ся му не хце ни істины
пити Іде Максим а волк збоку Уж очы не спущат Максимиско уж
не може покус до ґач пущат Уж лем єден скок одділял лолка
од Максима Одкрыл очы А бодай то на ним перина І лежыт
на постели як і каждой ночы ниґде не был ани в шынку
ани на убочы далі пізріл на припецок Там котиско сідил і своіма
очысками за Максимом слідил Тема трунків і пияньства в лемківскій літературі найчастійше
вказувана єст в однесіню до неґативных емоций Пияньство ма зле влияня на
героів доводит іх до деґрадациі Як сме чули в днешнім одтинку кус
інакше представлят ся тото в співанках Але не вільно забывати о тым
же вшытко єст для люди лем же з уміром На закінчыня запрашаме
на співанку Винко ансамблю Рокаш Яля лямда лена яля лямнера Ей даля
лям ма роляри Яля лямда леля яля ляндера ей даля лямма роляри
Він Вінко червеной Я буду мі коприти люди влицив Зяда буду вінопиногі
Яра ля яй дара лям марони Яра лямда лера яра лянi молотоє
буде Вінко пит Ял Зид ям буду зи я буду опити до
гіму Русині жыти Затя буду вінопити до Гіму Русині жыти Лянка Ґеварка
Заміньон Кабернель Ізабеля Музґа Ґаґор Зяда буду він копити Доні буду Звіді
Жыди Ян Роля Зяда буду він допити до ді буду Звіді жылик
буде він копити яця боле зверта норма скорек коли бы він копити
Любит кєд ся шукашя