76 - Радийочытальня #76 - 2021 08 21, Талергоф
Еп. 76

76 - Радийочытальня #76 - 2021 08 21, Талергоф

•

Опис епізоду

W odcinku Radyjochytalni omawiany jest Talerhof, przedstawiany jako jedna z największych tragedii narodu łemkowskiego i pierwszy obóz koncentracyjny w Europie. Program czyta fragmenty „Dziennika Łemka z Talerhofu“ Teofila Kuryli, opisujące wywózkę Łemków z Gorlic, podróż w wagonach i warunki w obozie.

Автоматычна транскрипция

Чытаня то найліпша забава яку выдумали собі люде Чытаня то подорож котра
ниґда ся не кінчыт долга ба вічна подорож в часі котрой стаємениґда ся не кінчыт долга ба вічна подорож в часі котрой стаєме
ся лагіднійшы мильшы і барже чловечы То чытат книжкы жыє два разыся лагіднійшы мильшы і барже чловечы То чытат книжкы жыє два разы
Радийочытальня Пиша без книжок єст як діло без душы Думам то чытамРадийочытальня Пиша без книжок єст як діло без душы Думам то чытам
чытам то єм Книжкы сут товариством котре собі чловек сам добера Добрыденчытам то єм Книжкы сут товариством котре собі чловек сам добера Добрыден
Витаме Вас дорогы слухаче і запрашаме на <unk> одтинок проґраму Радийочытальня ДнескаВитаме Вас дорогы слухаче і запрашаме на <unk> одтинок проґраму Радийочытальня Днеска
будеме чытати тексты в котрых описана єст єдна з найвекшых траґедий нашогобудеме чытати тексты в котрых описана єст єдна з найвекшых траґедий нашого
народу Талергоф был єдным з першых во світі і першым в Европінароду Талергоф был єдным з першых во світі і першым в Европі
концентрацийным лаґром Першыма з поневоленых в ним были Русины з Лемковины котрыконцентрацийным лаґром Першыма з поневоленых в ним были Русины з Лемковины котры
нашли ся там з причыны ворожого наставліня зо стороны австрийскых власти частонашли ся там з причыны ворожого наставліня зо стороны австрийскых власти часто
денунциюваны через іх союзників будучых політичныма противниками Лемків Талергофскій лаґєр діял одденунциюваны через іх союзників будучых політичныма противниками Лемків Талергофскій лаґєр діял од
<unk> вересня <unk> р до <unk> мая <unk> р коли за рішыньом<unk> вересня <unk> р до <unk> мая <unk> р коли за рішыньом
нового імператора Карля Інтернуваны были освободжены Уж два місяці по приізді першогонового імператора Карля Інтернуваны были освободжены Уж два місяці по приізді першого
транспорту даны творены завидуючыма лаґром Австрияками вказували же на <unk> інтернуваных тамтранспорту даны творены завидуючыма лаґром Австрияками вказували же на <unk> інтернуваных там
люди староруской і русофільской орієнтациі <unk> Походило з обшыри Лемковины што давалолюди староруской і русофільской орієнтациі <unk> Походило з обшыри Лемковины што давало
єдну третю вшыткых поневоленых Послухайме воімків з Дневника Лемка Сталерогофу авторства Теофіляєдну третю вшыткых поневоленых Послухайме воімків з Дневника Лемка Сталерогофу авторства Теофіля
Курилы Теофіль Курило вродил ся в <unk> році в розділю коло ҐорлицКурилы Теофіль Курило вродил ся в <unk> році в розділю коло Ґорлиц
Был правознавцьом і громадско культурным діячом зобрал обробил і выдал значну кількістБыл правознавцьом і громадско культурным діячом зобрал обробил і выдал значну кількіст
материялів з істориі Лемковины В <unk> році был заарештуваний в Кракові презматериялів з істориі Лемковины В <unk> році был заарештуваний в Кракові през
НВ і загынул в тюрмі Теофіль курило дневник Лемка з Талергофу вНВ і загынул в тюрмі Теофіль курило дневник Лемка з Талергофу в
Імкы вересен <unk> ресня понедільок О <unk> <unk> годині вечера выіхал ПершыйІмкы вересен <unk> ресня понедільок О <unk> <unk> годині вечера выіхал Першый
Транспорт Рускых Лемків з вязниці при Повітовым Суді в Ґорлицях Вязничны властиТранспорт Рускых Лемків з вязниці при Повітовым Суді в Ґорлицях Вязничны власти
зо скальчыньскым начелі зобрали нас на вязничным пляцу прочытали список і позо скальчыньскым начелі зобрали нас на вязничным пляцу прочытали список і по
ревізиі особистых річы наказали формувати ся вряды по четверо Пак іти наревізиі особистых річы наказали формувати ся вряды по четверо Пак іти на
стацию Тримаючы валізкы в руках мы ішли не знаючы де не сміючыстацию Тримаючы валізкы в руках мы ішли не знаючы де не сміючы
ани звідувати ся де нас выправляют При нашым выході з вязниці зобралоани звідувати ся де нас выправляют При нашым выході з вязниці зобрало
ся велькє чысло ґорличан котры односили ся до нас ворожо зо зневагомся велькє чысло ґорличан котры односили ся до нас ворожо зо зневагом
На іх проклятства мы не реаґували а в молчаню продолжували свою дорогуНа іх проклятства мы не реаґували а в молчаню продолжували свою дорогу
Веде нас кількох жандармів На стациі розміщают нас дотоваровых ваґонів по вецеВеде нас кількох жандармів На стациі розміщают нас дотоваровых ваґонів по веце
як <unk> люди до єдного На ваґонах жандармы крейдом выписали Ідут москальофіліяк <unk> люди до єдного На ваґонах жандармы крейдом выписали Ідут москальофілі
Зрадникы <unk> вересня Потяг рушат з місця пак стає на каждій стациіЗрадникы <unk> вересня Потяг рушат з місця пак стає на каждій стациі
Такой всяди стрічат нас місцеве населіня і проклинат Якіса стара жінка тримаючыТакой всяди стрічат нас місцеве населіня і проклинат Якіса стара жінка тримаючы
в руках молитвенник з кораликами бесідує до сусідкы Слухай Марись я такав руках молитвенник з кораликами бесідує до сусідкы Слухай Марись я така
деликатна куры сама не зотну але того попа в ваґоні різала быделикатна куры сама не зотну але того попа в ваґоні різала бы
м по кавальчыку Хтоси зачал метати то нас піском і папірисками Взрівшым по кавальчыку Хтоси зачал метати то нас піском і папірисками Взрівшы
тото жандарм запер ваґоновы двері і потяг дыргнул з місця Приізджаме дотото жандарм запер ваґоновы двері і потяг дыргнул з місця Приізджаме до
місця Жывєц тот сам образок іме власны запасы куплены в Ґорлицях тамісця Жывєц тот сам образок іме власны запасы куплены в Ґорлицях та
з уміром Адже не знаме як долго приде нам быти в дорозіз уміром Адже не знаме як долго приде нам быти в дорозі
<unk> вересня Іхаме через угры Нестерпна спека В запертым ваґоні страшенні душно<unk> вересня Іхаме через угры Нестерпна спека В запертым ваґоні страшенні душно
бо нас в ним дуже а отверати двері заказано Декотры з насбо нас в ним дуже а отверати двері заказано Декотры з нас
лежат на підлозі Маложывы Спохватившы ся же мам серед своіх річы водулежат на підлозі Маложывы Спохватившы ся же мам серед своіх річы воду
до полоканя зубів вынимам ю нюхам і даю понюхати отцю Дуркотови зодо полоканя зубів вынимам ю нюхам і даю понюхати отцю Дуркотови зо
Ждыні Тото нас дакус одсвіжат А лем жандарм отворил на хыльку дверіЖдыні Тото нас дакус одсвіжат А лем жандарм отворил на хыльку двері
з жадністю силиме ся хватити полныма грудми з свіжого повітря Лиця нашыз жадністю силиме ся хватити полныма грудми з свіжого повітря Лиця нашы
червены а очы од духоты вытріщены на верх <unk> вересня четвер Якчервены а очы од духоты вытріщены на верх <unk> вересня четвер Як
лем потяг сперат ся на даякі станциі дораз жандармы освідамляют місцеве населінялем потяг сперат ся на даякі станциі дораз жандармы освідамляют місцеве населіня
кого они везут Жандармы отверают ваґоновы двері гурма народа уж нас ждекого они везут Жандармы отверают ваґоновы двері гурма народа уж нас жде
кылне і такой жадат выдат нас Хтоси з гурмы повіл же середкылне і такой жадат выдат нас Хтоси з гурмы повіл же серед
нас находит ся професор руского університету Я ся всміхнул на тоту одзывкунас находит ся професор руского університету Я ся всміхнул на тоту одзывку
за што гурма начала метати до ня каміню Кєд бы жандармы неза што гурма начала метати до ня каміню Кєд бы жандармы не
встигли заперти двері могли бы ня і забити На наступній стациі гурмавстигли заперти двері могли бы ня і забити На наступній стациі гурма
катеґоричні жадала овыдати нас для самосуду Молчыме і спрятавшы ся в глубинікатеґоричні жадала овыдати нас для самосуду Молчыме і спрятавшы ся в глубині
ваґона З трепетом вычекуєме негыбной смерти Та на наше щестя потяг рушатваґона З трепетом вычекуєме негыбной смерти Та на наше щестя потяг рушат
і жандармы заперают двері <unk> вересня пятниця О <unk> <unk> годині ночыі жандармы заперают двері <unk> вересня пятниця О <unk> <unk> годині ночы
прибываме до міста Ґрац в Штыриі Пак до Абтісендорфу і Карльгофу Наприбываме до міста Ґрац в Штыриі Пак до Абтісендорфу і Карльгофу На
стациі стрічают нас жолніры з талергофского лаґру Сформувавшу нас вряды по четверостациі стрічают нас жолніры з талергофского лаґру Сформувавшу нас вряды по четверо
наказали іти за собом При світичах ідеме піше до лаґру під удараминаказали іти за собом При світичах ідеме піше до лаґру під ударами
кольп і боканчів по плечах і де попаде Ідучий по примі Димитрийкольп і боканчів по плечах і де попаде Ідучий по примі Димитрий
Качор з бодаків отримал міцний удар кольбом стиснул зубы іде дале таКачор з бодаків отримал міцний удар кольбом стиснул зубы іде дале та
од міцного болю слезы вказали ся му в очах Наш транспорт розділяютод міцного болю слезы вказали ся му в очах Наш транспорт розділяют
до польовых цельтовых шатер в якых посередині і по боках находит сядо польовых цельтовых шатер в якых посередині і по боках находит ся
по пару околотів соломы Спати можу лем сідячы операючы ся о околотпо пару околотів соломы Спати можу лем сідячы операючы ся о околот
Декотры з нас барз змучены засыпляют в такым положыню На нашу просьбуДекотры з нас барз змучены засыпляют в такым положыню На нашу просьбу
позволено нам выходити з шатра за потребом та в товаристві жолнерів іпозволено нам выходити з шатра за потребом та в товаристві жолнерів і
на барз коротко Не мож было схоснувати для той конечности нич понадна барз коротко Не мож было схоснувати для той конечности нич понад
минуту під загорозом ударів кольбом а то і джґніня баґнетом Скорыстати зминуту під загорозом ударів кольбом а то і джґніня баґнетом Скорыстати з
того позволіня могли лем декотры з нас бо лем што дві годинытого позволіня могли лем декотры з нас бо лем што дві годины
четвером людям мож было выйти за потребом Од выізду з Ґорлиц нечетвером людям мож было выйти за потребом Од выізду з Ґорлиц не
іли мы вареного Дойдаме остаткы взятых запасів <unk> вересня субота Істи неіли мы вареного Дойдаме остаткы взятых запасів <unk> вересня субота Істи не
дают Кєд дахто з нас має кавальчык хліба ділит ся з другымадают Кєд дахто з нас має кавальчык хліба ділит ся з другыма
Лаґєр наш розбитий на шырокій піщасті рівнині то <unk> меньшых шатер іЛаґєр наш розбитий на шырокій піщасті рівнині то <unk> меньшых шатер і
<unk> великє Наш транспорт был здає ся другым бо част шатер была<unk> великє Наш транспорт был здає ся другым бо част шатер была
уж занята через якійсых люди Вартовы были выключно Німцями Послугували ся простоуж занята через якійсых люди Вартовы были выключно Німцями Послугували ся просто
народном бесідом Шт і інтеліґенты з трудом іх розуміли а простий рускійнародном бесідом Шт і інтеліґенты з трудом іх розуміли а простий рускій
нарід котрий знал лем лемківску бесіду не годен был зрозуміти нич Протонарід котрий знал лем лемківску бесіду не годен был зрозуміти нич Прото
і доходило до час тых непорозумлінь котры кінчыли ся часто вызвисками іі доходило до час тых непорозумлінь котры кінчыли ся часто вызвисками і
побоями зо стороны стражы <unk> вересня неділя Вечер старший вартовий перенюс наспобоями зо стороны стражы <unk> вересня неділя Вечер старший вартовий перенюс нас
до великого шатра Нід в ним соломи пришло спати на гоі землидо великого шатра Нід в ним соломи пришло спати на гоі земли
Зацепеніли мы од зимна Ванько Вербицкій зошыл зручны камішок на своі річыЗацепеніли мы од зимна Ванько Вербицкій зошыл зручны камішок на своі річы
Терпиме голод <unk> вересня В шатрі стрічом Стефана Туміньского давного знаємого зТерпиме голод <unk> вересня В шатрі стрічом Стефана Туміньского давного знаємого з
котрым был єм на станциі в Броні Славы і Теофілі Кшыштофіковскых вкотрым был єм на станциі в Броні Славы і Теофілі Кшыштофіковскых в
Яслі О <unk> <unk> годині рано Першы раз отримуєме хліб а оЯслі О <unk> <unk> годині рано Першы раз отримуєме хліб а о
пят і пополудни пенцакы <unk> вересня Перше сніданя Візита дохторя Дают нампят і пополудни пенцакы <unk> вересня Перше сніданя Візита дохторя Дают нам
лікарства і дакус соломы котру розділили медже нас цимер коменданты коменданты шатралікарства і дакус соломы котру розділили медже нас цимер коменданты коменданты шатра
Чытала Олена Дуць До талергофского лаґру заперано передовшыткым высокоосвічену інтеліґенцию священників юристівЧытала Олена Дуць До талергофского лаґру заперано передовшыткым высокоосвічену інтеліґенцию священників юристів
докторів писменників соспільных і політычных діячів Спосеред найбарже знаных лемківскых вязнів Талергофудокторів писменників соспільных і політычных діячів Спосеред найбарже знаных лемківскых вязнів Талергофу
мож вымінити отця Гавриі Вагнатищака замученого в віденьскій тюрмі в <unk> роцімож вымінити отця Гавриі Вагнатищака замученого в віденьскій тюрмі в <unk> році
отця Теофіля Качмарчука єдного з основателів Руской Народной Республикы Лемків отця Димитрияотця Теофіля Качмарчука єдного з основателів Руской Народной Республикы Лемків отця Димитрия
Хыляка Міністра Внутрішніх Справ Республикы отця Василя Курилу міністра заграничных Справ РеспубликыХыляка Міністра Внутрішніх Справ Республикы отця Василя Курилу міністра заграничных Справ Республикы
отця Миколая Маленяка котрый вмер в Талергофі <unk> лютого <unk> рока отцяотця Миколая Маленяка котрый вмер в Талергофі <unk> лютого <unk> рока отця
Василя Масцюха першого адміністратора апостольской адміністрациі Лемковины Тита Мышковского отця Йоана ПрислопскогоВасиля Масцюха першого адміністратора апостольской адміністрациі Лемковины Тита Мышковского отця Йоана Прислопского
отця Романа Прислопского Ярослава Качмарчыка премєра Уряду Руской Народной Республикы Лемків Теофіляотця Романа Прислопского Ярослава Качмарчыка премєра Уряду Руской Народной Республикы Лемків Теофіля
Курилу Миколая Громосяка міністра Рільництва в Уряді Республикы Семеона Пижа Методия ТрохановскогоКурилу Миколая Громосяка міністра Рільництва в Уряді Республикы Семеона Пижа Методия Трохановского
Димитрия Вислоцкого Михала Нотрый згынул на італияньскым фронті правдоподібні в серпни <unk>Димитрия Вислоцкого Михала Нотрый згынул на італияньскым фронті правдоподібні в серпни <unk>
рока Листу мож дополнити о персоны котры не встигнули быти в Талергофірока Листу мож дополнити о персоны котры не встигнули быти в Талергофі
бо замордуваны были іщы на Лемковині отец Максим Сандович отец Петро Сандовичбо замордуваны были іщы на Лемковині отец Максим Сандович отец Петро Сандович
враз з сыном ци членів родника чмарчыків Запрашено до выслуханя верша написаноговраз з сыном ци членів родника чмарчыків Запрашено до выслуханя верша написаного
в чест отця Максима през Талергофского вязня Михала Нестерака Михал Нестерак памятив чест отця Максима през Талергофского вязня Михала Нестерака Михал Нестерак памяти
о Сандовича До тебе післал кулю смертну підлий жаждучий кырвил рах вязниціо Сандовича До тебе післал кулю смертну підлий жаждучий кырвил рах вязниці
брудні і нестерпні Ты Не знаючы што то страх в спокою очыбрудні і нестерпні Ты Не знаючы што то страх в спокою очы
нюс высоко вкрытий терньовым лінцьом славы За підшептаным злым выроком Зрадником былнюс высоко вкрытий терньовым лінцьом славы За підшептаным злым выроком Зрадником был
єст для державы Ти молил є ся щыро Богу За тых штоєст для державы Ти молил є ся щыро Богу За тых што
скули кайданами жытю постелил єс дорогу лем честным словом і ділами Тебескули кайданами жытю постелил єс дорогу лем честным словом і ділами Тебе
аґентом ворог звал І може жменьку правды мал Адже любовит не ділилаґентом ворог звал І може жменьку правды мал Адже любовит не ділил
єднако для цілого світа пожертву моладіст силы Вітчызні нуждом оповіді чытала Ганцяєднако для цілого світа пожертву моладіст силы Вітчызні нуждом оповіді чытала Ганця
Шмайнер Австрийскы власти по підповідях своіх союзників высылали там часто цілы родиныШмайнер Австрийскы власти по підповідях своіх союзників высылали там часто цілы родины
Мож ту привести кляны качмарчыків курилів Сандовичів Венегриновичів Але бодай найбарже оддаючымМож ту привести кляны качмарчыків курилів Сандовичів Венегриновичів Але бодай найбарже оддаючым
траґічну долю поневоленых в Талергофі єст примір родины Натишаків На початку великойтраґічну долю поневоленых в Талергофі єст примір родины Натишаків На початку великой
войны <unk> серпня авґуста <unk> р отец Гнатишак был арештуваний і вязненийвойны <unk> серпня авґуста <unk> р отец Гнатишак был арештуваний і вязнений
найперше в Новым Санчу і Кракові пак перенесений до концентрацийного лаґру внайперше в Новым Санчу і Кракові пак перенесений до концентрацийного лаґру в
Талергофі Довєдна з ним в <unk> році арештуваны были і його дітиТалергофі Довєдна з ним в <unk> році арештуваны были і його діти
Александер <unk> рокы студент ветеринариі котрий был тяжко побытий в час транспортуАлександер <unk> рокы студент ветеринариі котрий был тяжко побытий в час транспорту
Теодор <unk> років юриста вязнений найперше в Санчы потім в Вадовицях побытыйТеодор <unk> років юриста вязнений найперше в Санчы потім в Вадовицях побытый
вчас транспорту до Лаґру в Талергофі Орест <unk> років Доктор юриста котрийвчас транспорту до Лаґру в Талергофі Орест <unk> років Доктор юриста котрий
нецілый рік вюл канцелярию в Ліску присуджений на смертну кару як росийскійнецілый рік вюл канцелярию в Ліску присуджений на смертну кару як росийскій
шпіон вязнений в Талергофі Дівка Ольга Арештувана в Санчы першый раз <unk>шпіон вязнений в Талергофі Дівка Ольга Арештувана в Санчы першый раз <unk>
серпня <unk> р коли пришла одвідити няня в арешті скоро звільнена зсерпня <unk> р коли пришла одвідити няня в арешті скоро звільнена з
вязниці але зас арештувана в червци <unk> р довєдна зо свойом сестромвязниці але зас арештувана в червци <unk> р довєдна зо свойом сестром
Марийом і обі осаджаны в Талергофі Довєдна з орестом Гнатышаком в лаґріМарийом і обі осаджаны в Талергофі Довєдна з орестом Гнатышаком в лаґрі
поневолена была його жена Теодора Гнатышак з дому Марков і маленькій сынпоневолена была його жена Теодора Гнатышак з дому Марков і маленькій сын
Борис Гнатышак Кон з табору і увязніня не пережыл отец Гавриіл ГнатышакБорис Гнатышак Кон з табору і увязніня не пережыл отец Гавриіл Гнатышак
вмер в австрийскій тюрмі в Відни <unk> червця <unk> рока його сынвмер в австрийскій тюрмі в Відни <unk> червця <unk> рока його сын
Теодор вмер <unk> квітня <unk> р на два дни до закінчыня свогоТеодор вмер <unk> квітня <unk> р на два дни до закінчыня свого
процесу перед войсковым судом в австрийскій тюрмі в Відни Михал Нистерак Пізрийпроцесу перед войсковым судом в австрийскій тюрмі в Відни Михал Нистерак Пізрий
пізрий Смотле смотле по дорозі Кайданаре значат слід Та в звантліню тапізрий Смотле смотле по дорозі Кайданаре значат слід Та в звантліню та
в тырвозі Проклинают цілый світ Пізрий пізрий по дорозі Шпіонів вшыткых ведутв тырвозі Проклинают цілый світ Пізрий пізрий по дорозі Шпіонів вшыткых ведут
там Чытя іх уж на порозі Крачат до незнаных стран Смотрле смотлетам Чытя іх уж на порозі Крачат до незнаных стран Смотрле смотле
там жандармы сковали рук Восцителів іх в казармы ведут серед тяжкых муктам жандармы сковали рук Восцителів іх в казармы ведут серед тяжкых мук
Прізрі ле о там за нима Кількоженьскых іде мар Як дзонками ужПрізрі ле о там за нима Кількоженьскых іде мар Як дзонками уж
чорныма Отерают серпня спар По вязницях по берлогах Місця дост для вшыткыхчорныма Отерают серпня спар По вязницях по берлогах Місця дост для вшыткых
нас тен і в ночы по дорогах несе ся кайданів брязк Чыталнас тен і в ночы по дорогах несе ся кайданів брязк Чытал
яколтутку Талянтливый поета з Мушункы Михал Нестерак зачал писати вершы уж вяколтутку Талянтливый поета з Мушункы Михал Нестерак зачал писати вершы уж в
ґімназиі коли мешкал в Сандецкій Рускій Бурсі На жаль знаны сут лемґімназиі коли мешкал в Сандецкій Рускій Бурсі На жаль знаны сут лем
його талергофскы творы котры по закінчыню войны опубликувал його приятель ґорлицкій бурсакйого талергофскы творы котры по закінчыню войны опубликувал його приятель ґорлицкій бурсак
Симеон Пуш Послухайме написаной в <unk> році поемы Збішеніст Михал Нестерак ЗбішеністСимеон Пуш Послухайме написаной в <unk> році поемы Збішеніст Михал Нестерак Збішеніст
природы красом захоплений в осінний предвечерний час плечами ду шатер одвернений якыприроды красом захоплений в осінний предвечерний час плечами ду шатер одвернений якы
м ся встидал братя Вас стоял єм смутний німий Сам Далеко барзм ся встидал братя Вас стоял єм смутний німий Сам Далеко барз
од щестя брам Так было тихо Як в Мохылі Повірте жаль міод щестя брам Так было тихо Як в Мохылі Повірте жаль мі
што м не в силі природы красы передати одмалювати вірно вам Якшто м не в силі природы красы передати одмалювати вірно вам Як
же я прахнул походжати по хорах лісах тамтых там Што недалеко передоже я прахнул походжати по хорах лісах тамтых там Што недалеко передо
мном пнут ся высоко і достойну Як же я прахнул гет таммном пнут ся высоко і достойну Як же я прахнул гет там
з верхів тых высочазных чудных гір звернути до вітчызны зір Де сниз верхів тых высочазных чудных гір звернути до вітчызны зір Де сни
мя не сут душа перхат На білых скалах Гордых Альп хтіл єммя не сут душа перхат На білых скалах Гордых Альп хтіл єм
почути своіх нігы жебы м вітчызну цілу міг обняти оком Вшыр іпочути своіх нігы жебы м вітчызну цілу міг обняти оком Вшыр і
вдал видіти рідны моі горы лісы поляны Даль просторы сонце червене ажвдал видіти рідны моі горы лісы поляны Даль просторы сонце червене аж
кырваве Сідат на темний чорний еліс Штораз смутнійшыл ся з нами пращаткырваве Сідат на темний чорний еліс Штораз смутнійшыл ся з нами пращат
на цілу долгу ніч Медже конарьом Лем же лем промінці нам остатніна цілу долгу ніч Медже конарьом Лем же лем промінці нам остатні
шле на сон градуший сон пакісний Іщы остатком злата блисне іщы разшле на сон градуший сон пакісний Іщы остатком злата блисне іщы раз
пізрит на тот світ і скрыє ся і уж го ніт іпізрит на тот світ і скрыє ся і уж го ніт і
землю нічка оповила А я боячы ся же дахто дівиця дайме наземлю нічка оповила А я боячы ся же дахто дівиця дайме на
то мила Поетом може мя назвати одраз єм верну до бараку прахнінямто мила Поетом може мя назвати одраз єм верну до бараку прахніням
марным волю дати Дорогы може вы сте хтіли почути од мя якмарным волю дати Дорогы може вы сте хтіли почути од мя як
тот наш ляхровий мерзкій сходил час Та мі уж так ся оприкрылитот наш ляхровий мерзкій сходил час Та мі уж так ся оприкрыли
бесіды котры м кінця ніт Што я уж радше власний світ набесіды котры м кінця ніт Што я уж радше власний світ на
тій смердячій узкій причы Посередництвом снів прикличу лежу І скоро засну ятій смердячій узкій причы Посередництвом снів прикличу лежу І скоро засну я
Хоц примі такій шум і хрявк о як солодкій сон чудесний менеХоц примі такій шум і хрявк о як солодкій сон чудесний мене
колысал і поводил Та раптом Што за верескы Кєд єм отворил очыколысал і поводил Та раптом Што за верескы Кєд єм отворил очы
сонны роздераючий серце крик потряс збудженым помоім тілом як бы м всонны роздераючий серце крик потряс збудженым помоім тілом як бы м в
трепеті страшным конал Селянин єден Што за хріх підрізал Гортан в кырвитрепеті страшным конал Селянин єден Што за хріх підрізал Гортан в кырви
цілий В держачий руці ніж бахняний а при ним сусідова лікар шамотанинацілий В держачий руці ніж бахняний а при ним сусідова лікар шамотанина
Йойкы крыкы з тым селянином ся знали Адже він смо іх рідныхЙойкы крыкы з тым селянином ся знали Адже він смо іх рідных
сторін Чом же на себе двигду руку Може в уяві сонній Хворийсторін Чом же на себе двигду руку Може в уяві сонній Хворий
взріл зраду свойой любой жены і думка ползла чорным круком до хвильвзріл зраду свойой любой жены і думка ползла чорным круком до хвиль
тых гіркых незбахненых коли то она стрічаючы З усмішком ясном в усттых гіркых незбахненых коли то она стрічаючы З усмішком ясном в уст
кутыках облуд нашмарит му пізеріня до щырых очы не знаючы Як пережывалкутыках облуд нашмарит му пізеріня до щырых очы не знаючы Як пережывал
в німым крику Біль стыд погорду понижыня А быти може мысель страшнав німым крику Біль стыд погорду понижыня А быти може мысель страшна
підползла ґумі нибы смы та віры дати не хцу ій на осуджыняпідползла ґумі нибы смы та віры дати не хцу ій на осуджыня
душы власной Пак Зышло пару дни лаґровых і він уж почул сядушы власной Пак Зышло пару дни лаґровых і він уж почул ся
міцнійший та слово шептом лем промовил І стати з причыном іх іщыміцнійший та слово шептом лем промовил І стати з причыном іх іщы
Мучыли гоночами мары Во сні то плакал то ся сварил Але бесідыМучыли гоночами мары Во сні то плакал то ся сварил Але бесіды
той значыня поняти нихто не был годен Де лежыт його мар причынатой значыня поняти нихто не был годен Де лежыт його мар причына
по што і кади сон го водит Колиси в ден похідний Яснийпо што і кади сон го водит Колиси в ден похідний Ясний
кєдвязні вышли на двір з шатер З хворым єм хтіл бесідувати Алекєдвязні вышли на двір з шатер З хворым єм хтіл бесідувати Але
што з того Так як завсе він ту посмотрил лем на менешто з того Так як завсе він ту посмотрил лем на мене
Оповідати єм му зачал О рідным селі о неволи о нашій незавиднійОповідати єм му зачал О рідным селі о неволи о нашій незавидній
доли Так при сповіди мій хворячій просил єм його передати Якій жытьовийдоли Так при сповіди мій хворячій просил єм його передати Якій жытьовий
тяжкій крест казал му в тій долині слез руку на себе піддвигатитяжкій крест казал му в тій долині слез руку на себе піддвигати
Ідивы Такой ся ожывил Зо смутком пізріл мі до очы і своюІдивы Такой ся ожывил Зо смутком пізріл мі до очы і свою
повіст так розпочал Был єм за війта Ачи знати Там в ріднымповіст так розпочал Был єм за війта Ачи знати Там в рідным
селі там в Карпатах і згідні жыл єм зо вшыткыма мал женуселі там в Карпатах і згідні жыл єм зо вшыткыма мал жену
діти добре імя і од народа был люблений Зато в таємниці ємдіти добре імя і од народа был люблений Зато в таємниці єм
іх захнул Мохылы придбал ім студены Сам себе схубил ступнул в багнуіх захнул Мохылы придбал ім студены Сам себе схубил ступнул в багну
Днес виджу себе на тым світі медже душами страченыма Мухы не годенДнес виджу себе на тым світі медже душами страченыма Мухы не годен
єм стерпіти Оген моя палит біль пронимат Был серпен Деси о пілночыєм стерпіти Оген моя палит біль пронимат Был серпен Деси о пілночы
в мене зявили ся жандармы Не міг єм себе перемочы Як ідв мене зявили ся жандармы Не міг єм себе перемочы Як ід
з уст ползли слова марны і видал єм невинных люди сусідів добрыхз уст ползли слова марны і видал єм невинных люди сусідів добрых
дуже зных Днес ту ся мучыт здравля губит в нужді проводит своідуже зных Днес ту ся мучыт здравля губит в нужді проводит своі
дни А я ся звывам смертным болю не в силі того ємдни А я ся звывам смертным болю не в силі того єм
поняти Як разом можу тустрадати з людми што в своій тверді воліпоняти Як разом можу тустрадати з людми што в своій тверді волі
годны без страху жытя дати Не можу з нима прибывати все сягодны без страху жытя дати Не можу з нима прибывати все ся
мі видит што мій сусід што бідилко перейти мусіл тот Дайме намі видит што мій сусід што бідилко перейти мусіл тот Дайме на
то справой сраны што все ночами спит спокійні так є од менето справой сраны што все ночами спит спокійні так є од мене
оддалений як вершок од мочарной рівні Ци як одправды сни далекы Йогооддалений як вершок од мочарной рівні Ци як одправды сни далекы Його
Господня любов плекат він чыстий такій уж остане Я в чорній книзіГосподня любов плекат він чыстий такій уж остане Я в чорній книзі
записаний я врагам служыл але тото не вратувало мя од біды ізаписаний я врагам служыл але тото не вратувало мя од біды і
неодолга уж ескорта мене враз з тыма щом іх видал під бахнатаминеодолга уж ескорта мене враз з тыма щом іх видал під бахнатами
в світ похнала Безсильний як хробачок малий шіст тыжны з повітовой тюрмів світ похнала Безсильний як хробачок малий шіст тыжны з повітовой тюрмі
сідил єм злобу скрываючы і гнів і жаль і біль пекучий Просідил єм злобу скрываючы і гнів і жаль і біль пекучий Про
душу підум дурний до Талерхофу Проклятого трафил єм ту і терплю мукыдушу підум дурний до Талерхофу Проклятого трафил єм ту і терплю мукы
Все більше людскє сотворіня понятне є в силі того Кєбы снал якВсе більше людскє сотворіня понятне є в силі того Кєбы снал як
чорным круком мучат мя сонны привиджыня як водне в ночы призрак смертичорным круком мучат мя сонны привиджыня як водне в ночы призрак смерти
од жытя чекат жытя жертвы Ой што ся діє ци не видишод жытя чекат жытя жертвы Ой што ся діє ци не видиш
він шептом тихым дальше хварил Воєнний зобрал ся там суд жандармы ведутвін шептом тихым дальше хварил Воєнний зобрал ся там суд жандармы ведут
зас сусідів штыйох До кайден іх сковали а стоят просто нім ужзас сусідів штыйох До кайден іх сковали а стоят просто нім уж
дут Без страху смотрят в судів очы а на звіданя єдным словомдут Без страху смотрят в судів очы а на звіданя єдным словом
одповідают тупо опчы Горды на вшытко уж готовы обмати рідны На улициодповідают тупо опчы Горды на вшытко уж готовы обмати рідны На улици
Жыды каміньом мечут в них Полякы розстечены кричат Нагак здраіт самі вішатЖыды каміньом мечут в них Полякы розстечены кричат Нагак здраіт самі вішат
з іх Они ідут ту До мене Што же він думам навидженийз іх Они ідут ту До мене Што же він думам навиджений
ци сніг го ячці може білий так бесідує Переміна обняла його вци сніг го ячці може білий так бесідує Переміна обняла його в
єдній хвили страшенний грізний выраз лиця двіхрукы падат на коліна і благатєдній хвили страшенний грізний выраз лиця двіхрукы падат на коліна і благат
небесного відця Од Природы створителю выслухай прошу той молитвы світа всемудрый правителюнебесного відця Од Природы створителю выслухай прошу той молитвы світа всемудрый правителю
ты його мукам конец приклич Лежыт він хворий на соломі В горячціты його мукам конец приклич Лежыт він хворий на соломі В горячці
велькій шепче штоси О своім селі рідным домі І о діточках голыхвелькій шепче штоси О своім селі рідным домі І о діточках голых
босых Ох як же його нужда Зжерат як марлий блідий то ужбосых Ох як же його нужда Зжерат як марлий блідий то уж
конец Ты Боже моє жытя понес не чекай забер він уж вмератконец Ты Боже моє жытя понес не чекай забер він уж вмерат
а я убійца дальше горю творче Ты глухы на страданя молитвы моіа я убійца дальше горю творче Ты глухы на страданя молитвы моі
і благаня ты не хцеш мене Товды зорву є з тобом завіті благаня ты не хцеш мене Товды зорву є з тобом завіт
самым себе нечыстым силам врукы дам они поможут мі помстити діяня підлысамым себе нечыстым силам врукы дам они поможут мі помстити діяня підлы
злых ґерманів Нещастну долю і кайданы Як уж нахцу ся молити Якзлых ґерманів Нещастну долю і кайданы Як уж нахцу ся молити Як
дух нечыстий серед духів на вшытко што попри мій глухій Оставай уждух нечыстий серед духів на вшытко што попри мій глухій Оставай уж
навікы друже Виджу на дощці Тебе несут в Мохылу під сосновый ліснавікы друже Виджу на дощці Тебе несут в Мохылу під сосновый ліс
Ты уж Спокійный Та обі служат ангальскы чыды на небесах а яТы уж Спокійный Та обі служат ангальскы чыды на небесах а я
страчений Хрішний біс Кід гет нич не хвар не бесідуй Не слухамстрачений Хрішний біс Кід гет нич не хвар не бесідуй Не слухам
не смо држе на мене Зором пристрашеным Я тіж іду Царинкы лухыне смо држе на мене Зором пристрашеным Я тіж іду Царинкы лухы
зелены лісы Мойой земличкы рідна красо уж я ся Вами не потішузелены лісы Мойой земличкы рідна красо уж я ся Вами не потішу
уж очы на вас не понесу Як же далеко ты од менеуж очы на вас не понесу Як же далеко ты од мене
сторінко рідна малий краю Як ся заєдно втя взерают сни душы мойойсторінко рідна малий краю Як ся заєдно втя взерают сни душы мойой
розжаленой О не так страшны адскы мукы як в серци пламін свідомостирозжаленой О не так страшны адскы мукы як в серци пламін свідомости
што не минула уж розлука з вітчызном милом до вічности Ци єшто не минула уж розлука з вітчызном милом до вічности Ци є
на світі другій дахто так підлий якым я єм остал Жебы вна світі другій дахто так підлий якым я єм остал Жебы в
ним боліст така росла жебы так терпіл як ледашто Вырадний блудний сынним боліст така росла жебы так терпіл як ледашто Вырадний блудний сын
народа Пращайте діти жено люба Я більше жыти уж не хочу ужнарода Пращайте діти жено люба Я більше жыти уж не хочу уж
не для мене єст свобода Придомном бестна темна хлубін Там моє місцене для мене єст свобода Придомном бестна темна хлубін Там моє місце
там і скочу Полечу в вічніст духів край Перестал Замолк і шырокымтам і скочу Полечу в вічніст духів край Перестал Замолк і шырокым
болісным зором круг заточыл як бы барс з трохым уж выроком наболісным зором круг заточыл як бы барс з трохым уж выроком на
потупліня осуджаний і пішол як в темліяву ночы ґу свому місцю свойойпотупліня осуджаний і пішол як в темліяву ночы ґу свому місцю свойой
тены Пребач дорогий чытателю што не почуєш уж од мене слів нещестникатены Пребач дорогий чытателю што не почуєш уж од мене слів нещестника
його скаргы Адже не винен я ни перо тому што гмерат незбахненымйого скаргы Адже не винен я ни перо тому што гмерат незбахненым
доповім тілько лем Він бідний зрозума зышол страдаючы іщы дни пару незавидныхдоповім тілько лем Він бідний зрозума зышол страдаючы іщы дни пару незавидных
Пожыл і вірте хмераючы благал жебы му творец простил Нещестна жертва збішеностыПожыл і вірте хмераючы благал жебы му творец простил Нещестна жертва збішеносты
Талергоф <unk> рік чытала Моніка Тылявска Бывшы Талергофці хоц з тяжкыма доТалергоф <unk> рік чытала Моніка Тылявска Бывшы Талергофці хоц з тяжкыма до
світу чынями на плечах по великій войні взяли ся наново за орґанізациюсвіту чынями на плечах по великій войні взяли ся наново за орґанізацию
русиньского жытя на пілнічным боку Карпат Вельох з них было при початкахрусиньского жытя на пілнічным боку Карпат Вельох з них было при початках
Руской Народной Республикы Лемків за котру были потім переслідуваны а пак діялиРуской Народной Республикы Лемків за котру были потім переслідуваны а пак діяли
в общерускым просторі входячу в склад карпаторускых рад Пряшівской Руси Част еміґрувалав общерускым просторі входячу в склад карпаторускых рад Пряшівской Руси Част еміґрувала
до Зєднаных Штатів Америкы там діючу на хосен Русинів <unk>літя помедже войнамидо Зєднаных Штатів Америкы там діючу на хосен Русинів <unk>літя помедже войнами
принесло моментальний спокій Але русиньска ґегенна ХХ столітя мала своє продолжыня вчаспринесло моментальний спокій Але русиньска ґегенна ХХ столітя мала своє продолжыня вчас
ІІ світовой Войны з єдной страны зас завдякы союзникам лем тепер підІІ світовой Войны з єдной страны зас завдякы союзникам лем тепер під
крылами назыстів од гітлерівского окупанта а з другой комуністичного режіму Потім русиньскійкрылами назыстів од гітлерівского окупанта а з другой комуністичного режіму Потім русиньскій
нарід страдал з причыны переселінь і выселінь што наконец принесло понад <unk>нарід страдал з причыны переселінь і выселінь што наконец принесло понад <unk>
років вынятя спід права і неприсутности в публичным просторі в комуністычных державахроків вынятя спід права і неприсутности в публичным просторі в комуністычных державах
Центральной Европы Послухайме іщы єдного фраґменту реляциі з талергофского табору записану презЦентральной Европы Послухайме іщы єдного фраґменту реляциі з талергофского табору записану през
Симеона Пыжа Симеон Пыш Ґорлицкій бурсак іде ґу ліпшому Для тых штоСимеона Пыжа Симеон Пыш Ґорлицкій бурсак іде ґу ліпшому Для тых што
остали при жытю діла помаленькы зачали іти ґу ліпшому То значыт ішлоостали при жытю діла помаленькы зачали іти ґу ліпшому То значыт ішло
ґу ліпшому в порівнаню з тым што было попередньо Позволили нам ходитиґу ліпшому в порівнаню з тым што было попередньо Позволили нам ходити
до Кантины купити молока хліба Хто мал грошы міг жыти ліпше Мождо Кантины купити молока хліба Хто мал грошы міг жыти ліпше Мож
бы описати листы і отримувати почту Аж і ґазету достати потаємні одбы описати листы і отримувати почту Аж і ґазету достати потаємні од
жолніря Більша част Лемковины была занята рускыма войсками Дописати домів мы зжолніря Більша част Лемковины была занята рускыма войсками Дописати домів мы з
ґорлицкого не могли Але мы з великым заінтересуваньом слідили за воєнныма операциямиґорлицкого не могли Але мы з великым заінтересуваньом слідили за воєнныма операциями
в Карпатах В офіцийных комунікатах австрийского Ґенерального Штабу споминали ся часто нашыв Карпатах В офіцийных комунікатах австрийского Ґенерального Штабу споминали ся часто нашы
села і Ґорлиці Мы знали што фронт переходит деси медже Ґорлицями ісела і Ґорлиці Мы знали што фронт переходит деси медже Ґорлицями і
Ґрибовом Коли ґазеты зачали писати о рускій офенсиві в Карпатах мы ждалиҐрибовом Коли ґазеты зачали писати о рускій офенсиві в Карпатах мы ждали
што рускы войска прорвут ся на мадярску низину і дійдут до Будапештушто рускы войска прорвут ся на мадярску низину і дійдут до Будапешту
і Відня А то означало бы напевно капітуляцию Австриі і наше освободжыняі Відня А то означало бы напевно капітуляцию Австриі і наше освободжыня
Але тому не суджене было ся выполнити Война приняла інчий оборот ТымчасомАле тому не суджене было ся выполнити Война приняла інчий оборот Тымчасом
недалеко од нашого лаґру на тій самій талергофскій долині зачали будувати соліднынедалеко од нашого лаґру на тій самій талергофскій долині зачали будувати солідны
деревяны баракы обыты дощками і крыты папом До тых бараків ступньово переходилидеревяны баракы обыты дощками і крыты папом До тых бараків ступньово переходили
ввязненых Перед вступліньом до новых бараків треба было каждому перейти через чыстыввязненых Перед вступліньом до новых бараків треба было каждому перейти через чысты
лыщы В єдным старым будинку коло лаґру урядили парову купальню баню Донейлыщы В єдным старым будинку коло лаґру урядили парову купальню баню Доней
приводили по <unk> вязнів для одушавліня Брали іх так за порядком якприводили по <unk> вязнів для одушавліня Брали іх так за порядком як
спали в старых бараках мужчын і жінкы і на дворі казали розбератиспали в старых бараках мужчын і жінкы і на дворі казали розберати
Перед купаньом і по купаню треба было чекати на дворі А тоПеред купаньом і по купаню треба было чекати на дворі А то
уж были холодны дни пізной осены Часто треба было тіж чекати іуж были холодны дни пізной осены Часто треба было тіж чекати і
піл годины покляс паровых колотлів пришла одежа А тото вшытко і купаняпіл годины покляс паровых колотлів пришла одежа А тото вшытко і купаня
і чеканя было на очах пильнуючых нас жолнірів котры робили сой наі чеканя было на очах пильнуючых нас жолнірів котры робили сой на
смішкы над тілесныма недостатками особливо жінок і старшых мужчын Од такого купанясмішкы над тілесныма недостатками особливо жінок і старшых мужчын Од такого купаня
дуже люди простуджало ся і вмерало на запаліня ключы В новых обставинахдуже люди простуджало ся і вмерало на запаліня ключы В новых обставинах
жінкы з малыма дітьми отримали своє оддільне поміщыня Жіночий барак Ту былижінкы з малыма дітьми отримали своє оддільне поміщыня Жіночий барак Ту были
уж і кантины склепикы де мож было купити всяку пожыву і ріжныуж і кантины склепикы де мож было купити всяку пожыву і ріжны
інчы продукты Талергофскій лаґєр призначений был для галицкых русофилів Але трафляли тамінчы продукты Талергофскій лаґєр призначений был для галицкых русофилів Але трафляли там
тіж Украінці і Полякы Процент іх был низкій Але на <unk> тисячітіж Украінці і Полякы Процент іх был низкій Але на <unk> тисячі
вязненых вшытко єдно нашло ся іх пару соток Украінців было більше яквязненых вшытко єдно нашло ся іх пару соток Украінців было більше як
Поляків Як они трафили до Талергофу трудно было выяснити Самы они нарікалиПоляків Як они трафили до Талергофу трудно было выяснити Самы они нарікали
на фальшывы доносы своіх особистых неприятелів і на брак порядку што царилна фальшывы доносы своіх особистых неприятелів і на брак порядку што царил
при обступляню австрийскых войскы і такы припадкы што пришол такій украіньскій панокпри обступляню австрийскых войскы і такы припадкы што пришол такій украіньскій панок
ґлужандармам ци жолнірям юдитыма москофілів А трафил наякого жандарма Чеха Товды тотнаґлужандармам ци жолнірям юдитыма москофілів А трафил наякого жандарма Чеха Товды тотна
роком взял найперше самого доносителя і загнал го до Талергофского транспорту Ароком взял найперше самого доносителя і загнал го до Талергофского транспорту А
там в Фаличыні і потім по дорозі не было можливости оправдати сятам в Фаличыні і потім по дорозі не было можливости оправдати ся
Ани нихто не хтіл слухати Так дост дуже зажертых австрийскых Украінців трафилоАни нихто не хтіл слухати Так дост дуже зажертых австрийскых Украінців трафило
до Талергофу хоц они душом были одданы Австриі Та в новых баракахдо Талергофу хоц они душом были одданы Австриі Та в новых бараках
кєд уж вільно было писати они скоро установили звязок з украіньскыма комітетамикєд уж вільно было писати они скоро установили звязок з украіньскыма комітетами
і украіньскыма послами в Відны І зачали выходити на свободу Покыль сідилиі украіньскыма послами в Відны І зачали выходити на свободу Покыль сідили
з нами то і в Талергофі занимали ся своім привычным ділом Доносамиз нами то і в Талергофі занимали ся своім привычным ділом Доносами
Підслухували хто што бесідує і писали доносы Так зачали ся переслуханя стіганяПідслухували хто што бесідує і писали доносы Так зачали ся переслуханя стіганя
протоколів Мы ся скоро навчыли што треба ся стеречы свобідно выповідати своіпротоколів Мы ся скоро навчыли што треба ся стеречы свобідно выповідати своі
мысли в присутности мало знаных люди Коли іх выпущали на свободу мымысли в присутности мало знаных люди Коли іх выпущали на свободу мы
ся радували што меньше буде доносителе Пізнійше тоты што остали отримали інструкциюся радували што меньше буде доносителе Пізнійше тоты што остали отримали інструкцию
списувати вшыткых Украінців в лаґрі Каждий міг тепер записати ся на украіньскусписувати вшыткых Украінців в лаґрі Каждий міг тепер записати ся на украіньску
листу і выйти на свободу До того пришла іщы грошова запомога Украінцілисту і выйти на свободу До того пришла іщы грошова запомога Украінці
отримували грошы од своіх комітетів в Відны котры розуміє ся были наотримували грошы од своіх комітетів в Відны котры розуміє ся были на
утриманю австрийского правительства і давали поміч Украінцям в Талергофі То значыт вшыткымутриманю австрийского правительства і давали поміч Украінцям в Талергофі То значыт вшыткым
котры записали ся на украіньску листу Але така была завзятіст нашых людикотры записали ся на украіньску листу Але така была завзятіст нашых люди
і така ненавист до доносителів што з нашого ґорлицкого транспорту нихто неі така ненавист до доносителів што з нашого ґорлицкого транспорту нихто не
дал себе записати на тоту украіньску листу Чытала Варвара Дуць Несмотрячу надал себе записати на тоту украіньску листу Чытала Варвара Дуць Несмотрячу на
тернисту історию чысленны переслідуваня гнубліня і діяня вражых сил наш нарід вказалтернисту історию чысленны переслідуваня гнубліня і діяня вражых сил наш нарід вказал
ся сильний не пропал і дале тырват воскы і про ґнас Воскыся сильний не пропал і дале тырват воскы і про ґнас Воскы
Воскраз і право Най прис ры услід вас пробы з <unk> рывыВоскраз і право Най прис ры услід вас пробы з <unk> рывы
най ус лід нас провынай ус лід нас провы