Реґістер Забытків #2 - 11 ІІ 2015 Бортне
Еп. 02

Реґістер Забытків #2 - 11 ІІ 2015 Бортне

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono wsi Bortne na Łemkowszczyźnie i jej historycznej, dziś częściowo zanikającej zabudowie, którą autorzy wpisują do swojego subiektywnego „rejestru zabytków“. W audycji opisano położenie miejscowości, jej układ przestrzenny, znaczenie jako ośrodka kamieniarstwa oraz wspomniano o związku z rodziną Bortniańskich i Dymitrem Bortniańskim.

Автоматычна транскрипция

Шановны радийослухаче витам горячо в другым одтинку реґістру забитків Реґістер забытків то
проґрам завдякы котрому мам надію ліпше доціниме нашу Лемковину А принаймні будемепроґрам завдякы котрому мам надію ліпше доціниме нашу Лемковину А принаймні будеме
свідомы того кілько цікавых річы ся внаходит Реґістер забытків то проґрам куссвідомы того кілько цікавых річы ся внаходит Реґістер забытків то проґрам кус
історичный кус туристичный а напевно то проґрам популяризаторскій В нашым радийовым субєктивнымісторичный кус туристичный а напевно то проґрам популяризаторскій В нашым радийовым субєктивным
реґістрі записали сме уж єдну позицию є тот церков святого Димитрия зреґістрі записали сме уж єдну позицию є тот церков святого Димитрия з
Чорного яка тепер находит ся в Скансені в Новым Санчы Премєровий одтинокЧорного яка тепер находит ся в Скансені в Новым Санчы Премєровий одтинок
тот днешні як і вшыткы наступны надолга будут доступны на нашым порталитот днешні як і вшыткы наступны надолга будут доступны на нашым портали
все будете собі могли до них вернути або коли оминела спора премєрывсе будете собі могли до них вернути або коли оминела спора премєры
надробити залеглости з чого мам щыру надію будете корыстати Днес скупиме сянадробити залеглости з чого мам щыру надію будете корыстати Днес скупиме ся
на єдным селі на Лемковині Але не будеме скупляти ся на йогона єдным селі на Лемковині Але не будеме скупляти ся на його
істориі бо тото уж знаме цілый одтинок проґраму А як был посвяченийісториі бо тото уж знаме цілый одтинок проґраму А як был посвячений
тій власній місцевости але днес скупиме ся на забудові і укладови тоготій власній місцевости але днес скупиме ся на забудові і укладови того
села як примірови характеристичной для типового лемківского села але уж власні насела як примірови характеристичной для типового лемківского села але уж власні на
жаль забытковому Думам же некотры слухачы знают забудову котрого села вписано дожаль забытковому Думам же некотры слухачы знают забудову котрого села вписано до
того правдивого Державного Реґістру забытків а котре і мы покус впишеме дотого правдивого Державного Реґістру забытків а котре і мы покус впишеме до
нашого радийового І підкрислю разийщы субєктивного реґістру забытків Отже днес в проґрамінашого радийового І підкрислю разийщы субєктивного реґістру забытків Отже днес в проґрамі
найдеме ся в приславным і небесідую того мы слухачы Злосиві лем щырінайдеме ся в приславным і небесідую того мы слухачы Злосиві лем щырі
в приславным селі Бордне а на тоту забыткову покус вандрівку просит Наталияв приславным селі Бордне а на тоту забыткову покус вандрівку просит Наталия
Малецка Чуєме ся уж по першій музичній перерві бон че для міМалецка Чуєме ся уж по першій музичній перерві бон че для мі
добром Юг марушканя чоц марушка трампільнушко бонд же для добромужком Горушкай жедобром Юг марушканя чоц марушка трампільнушко бонд же для добромужком Горушкай же
безка бон же в тонцю чымот з марушка тромтні нюшко бон жебезка бон же в тонцю чымот з марушка тромтні нюшко бон же
для мне добром пужком юк марушка пуй до тунца няк же спєнцайдля мне добром пужком юк марушка пуй до тунца няк же спєнцай
марушка дай же песка бон же в тонцу пшем не плескол Імарушка дай же песка бон же в тонцу пшем не плескол І
витам раз іщы при мікрофоні Наталия Малецка а то є другій одтиноквитам раз іщы при мікрофоні Наталия Малецка а то є другій одтинок
проґраму Реґістер забытків до котрого до реґістру причысляме днес забыткову хоц непроґраму Реґістер забытків до котрого до реґістру причысляме днес забыткову хоц не
до кінця уж істнуючу забудову села Бортне Паруслові іщы о положыню самогодо кінця уж істнуючу забудову села Бортне Паруслові іщы о положыню самого
села отже Бортне находит ся в Малопольщы в ґорлицкым повіті в ґмінісела отже Бортне находит ся в Малопольщы в ґорлицкым повіті в ґміні
Санкова Село втиснене є в долину потока Бортнянка В невеликым оддаліню поСанкова Село втиснене є в долину потока Бортнянка В невеликым оддаліню по
обох странах долину Бортнянкы окружуют од заходу убоча Малого і великого Маґуричаобох странах долину Бортнянкы окружуют од заходу убоча Малого і великого Маґурича
од сходу вандківска Маґура з найвысшыма верхами Корнутами і Вандковом а одод сходу вандківска Маґура з найвысшыма верхами Корнутами і Вандковом а од
полудня убоча Марешкым Потік Бортнянка плыне од полудньового сходу на пілнічний західполудня убоча Марешкым Потік Бортнянка плыне од полудньового сходу на пілнічний захід
завылаючы ся през што вызначат композицийну основу села Зато же забудова бортногозавылаючы ся през што вызначат композицийну основу села Зато же забудова бортного
ма шоровый а не центральный характер ґенеральні вздолж потока ближе або далема шоровый а не центральный характер ґенеральні вздолж потока ближе або дале
а попри тым і дорогы находят ся будинкы Мож речы іщы жеа попри тым і дорогы находят ся будинкы Мож речы іщы же
борт не є особливом брамом гор в тій части Низкого Бескіду тамборт не є особливом брамом гор в тій части Низкого Бескіду там
де од полудня кінчыт ся його забудова на убочах Марешкы находит сяде од полудня кінчыт ся його забудова на убочах Марешкы находит ся
гірскє Притулиско Єдно з ґрупы де <unk> малых притулиск Польского Туристично Краєзнавчогогірскє Притулиско Єдно з ґрупы де <unk> малых притулиск Польского Туристично Краєзнавчого
Товариства будуваных од <unk> рока на обшыри од студетів повіщады подля типовогоТовариства будуваных од <unk> рока на обшыри од студетів повіщады подля типового
проєкту інжын Станіслава Карпєля В місце притулиска стрічают ся тіж два популярныпроєкту інжын Станіслава Карпєля В місце притулиска стрічают ся тіж два популярны
туристичны путы Цясюнкы на Ландківску Маґуру і на Маластівску Маґуру през Баницютуристичны путы Цясюнкы на Ландківску Маґуру і на Маластівску Маґуру през Баницю
Ґенеральні думам же більшіст з вас дорогы слухаче досконалі зынат з чогоҐенеральні думам же більшіст з вас дорогы слухаче досконалі зынат з чого
бортне знане є на цілу близшу та дальшу околицю знане є предошыткымбортне знане є на цілу близшу та дальшу околицю знане є предошыткым
з того же од пару столітів выдобывано од тамале мягкій податный наз того же од пару столітів выдобывано од тамале мягкій податный на
різбліня камінь а само бортне стало ся найважнійшым осередком камінярства на Лемковинірізбліня камінь а само бортне стало ся найважнійшым осередком камінярства на Лемковині
на десяткы років Знаме тіж же з Бортного выводил ся рід бортняньскыхна десяткы років Знаме тіж же з Бортного выводил ся рід бортняньскых
з якого походил Димитр Бортняньскій славний композитор клясичной та церковной музыкы Прадідоз якого походил Димитр Бортняньскій славний композитор клясичной та церковной музыкы Прадідо
Димитря был навет і шолтисом Бортного Думам же знаме тіж же презДимитря был навет і шолтисом Бортного Думам же знаме тіж же през
два рокы дуж пастырювал в Бортным а попри тым провадил літератску діяльністдва рокы дуж пастырювал в Бортным а попри тым провадил літератску діяльніст
отец Владимір Хыляк автор парудесятьох повісти і новель в тым добрі знанойотец Владимір Хыляк автор парудесятьох повісти і новель в тым добрі знаной
повісти Шыбеничный Верх Бортне Нашло ся тіж близко линиі фронту Голосной Битвыповісти Шыбеничный Верх Бортне Нашло ся тіж близко линиі фронту Голосной Битвы
під Ґорлицями найважнійшой битвы І світовой войны яка розограла ся на ярпід Ґорлицями найважнійшой битвы І світовой войны яка розограла ся на яр
<unk> р Памятником той борбы в Бортным є войсковый цмонтір нр <unk><unk> р Памятником той борбы в Бортным є войсковый цмонтір нр <unk>
проєкту знаного віденьского архітекта Ханса Майра Цмонтір тот долучыл до місцевых цмонтерівпроєкту знаного віденьского архітекта Ханса Майра Цмонтір тот долучыл до місцевых цмонтерів
сельского і положеного кусновочы ХХвічного Холорічного Не є таємницьом же тыжів всельского і положеного кусновочы ХХвічного Холорічного Не є таємницьом же тыжів в
Бортным час Меджевійня зазначыл ся конверсиями в звязку з чым обік грекокатолицкойБортным час Меджевійня зазначыл ся конверсиями в звязку з чым обік грекокатолицкой
церкви покровы святых Космы і Дамяна побудувано в селі Православну церков тыхцеркви покровы святых Космы і Дамяна побудувано в селі Православну церков тых
самых покровителів І остатньом річом о котрій повім перед хвильком музичного Ддихусамых покровителів І остатньом річом о котрій повім перед хвильком музичного Ддиху
є тото же Бортне на жаль поділило траґічну долю решты Лемковины звязанує тото же Бортне на жаль поділило траґічну долю решты Лемковины звязану
з выселінями уж минуло я ділиту зашол дече уж не кодит радістз выселінями уж минуло я ділиту зашол дече уж не кодит радіст
світом уж не є на Шковраночку милы мис ся ми даш ґусвітом уж не є на Шковраночку милы мис ся ми даш ґу
ді Уж нечудне на волями чудовый спіл Війтер теля конарик же неді Уж нечудне на волями чудовый спіл Війтер теля конарик же не
жолти ле Це вам смутку мі мам креко дуго душу єй Шковраночкужолти ле Це вам смутку мі мам креко дуго душу єй Шковраночку
милы мис ся ми даж ґу ді уж найчутле над волями імилы мис ся ми даж ґу ді уж найчутле над волями і
чудовей слі по сы шляпках за о плачых шыбы модшы чурба серочудовей слі по сы шляпках за о плачых шыбы модшы чурба серо
з стерньом крача дозма до тобраночку милой ми Не Лодберґа з моіз стерньом крача дозма до тобраночку милой ми Не Лодберґа з моі
мрі Най ся адиду Красной весны вчую за свій спій шковраночку милиймрі Най ся адиду Красной весны вчую за свій спій шковраночку милий
місце нель берґайс бы Назя Ліду ґасно емі чую частий спіл Чуємемісце нель берґайс бы Назя Ліду ґасно емі чую частий спіл Чуєме
ся за тоє радийовий субєктивний реґістер завитків Уж коротіше схарактеризували сме собіся за тоє радийовий субєктивний реґістер завитків Уж коротіше схарактеризували сме собі
так загальні село Бортне а на самым початку бесідувала єм вам отак загальні село Бортне а на самым початку бесідувала єм вам о
способі забудовы села барз характеристичным для гірскых сел же є то спосібспособі забудовы села барз характеристичным для гірскых сел же є то спосіб
шоровий Вздовж заглубліня потока іде дорога до котрой просто падлі доходят невеликышоровий Вздовж заглубліня потока іде дорога до котрой просто падлі доходят невеликы
ґаздівскы доріжкы до управляных земель Найчастійше были то узкы паскы землі діленыґаздівскы доріжкы до управляных земель Найчастійше были то узкы паскы землі ділены
през наступуючы родинны поділы і розділы маєтку Істнуюча забудова села містит сяпрез наступуючы родинны поділы і розділы маєтку Істнуюча забудова села містит ся
по обох странах головной дорогы на ріжній высокости што выникат з уформуваняпо обох странах головной дорогы на ріжній высокости што выникат з уформуваня
терену Такє привидні припадкове розлюкуваня насилят факт же згідні з традицийом старытерену Такє привидні припадкове розлюкуваня насилят факт же згідні з традицийом стары
мешкальны будинкы без огляду од іх місця серед інчых будинків мают всемешкальны будинкы без огляду од іх місця серед інчых будинків мают все
фронт зверненый на полудне За вынятком хыж усытововленых в сусідстві головной дорогыфронт зверненый на полудне За вынятком хыж усытововленых в сусідстві головной дорогы
бо тоты хыжы мают фронты скєруваны до дорогы В поєдных ґаздівках всебо тоты хыжы мают фронты скєруваны до дорогы В поєдных ґаздівках все
головным елементом был будинок котрий мал мешкально ґаздівску функцию значыт ся нашаголовным елементом был будинок котрий мал мешкально ґаздівску функцию значыт ся наша
лемківска хыжа Обік хыжы барз часто стоял шпіхлир В більшости примірів вознесенийлемківска хыжа Обік хыжы барз часто стоял шпіхлир В більшости примірів вознесений
на пляні простокута з камінном колебково склепленом пивничком яка находила ся пона пляні простокута з камінном колебково склепленом пивничком яка находила ся по
части або цілостьово загублена в землі Надземна част будувана на зруб вкрытачасти або цілостьово загублена в землі Надземна част будувана на зруб вкрыта
была двоспадистым дахом З головным входом в коротшым боку значыт в щытовійбыла двоспадистым дахом З головным входом в коротшым боку значыт в щытовій
стіні найчастійше протилегві в одношыню до входу до пивничкы Камінна конструкция окремыхстіні найчастійше протилегві в одношыню до входу до пивничкы Камінна конструкция окремых
од шпіхлирів пивничок возношена была так само на пляні простокута заперта былаод шпіхлирів пивничок возношена была так само на пляні простокута заперта была
од горы колебковым склипліньом але было оно присыпуване з земльом надаючы вод горы колебковым склипліньом але было оно присыпуване з земльом надаючы в
тот спосіб форму горбка зінтеґрувану з оточыньом До середины провадили деревяны дверцітот спосіб форму горбка зінтеґрувану з оточыньом До середины провадили деревяны дверці
і подібні як в шпіхлірях перед головном комором находила ся маленька предсіні подібні як в шпіхлірях перед головном комором находила ся маленька предсін
Узуполніньом типовой загороды были іщы уж меньше типовы обєкты колешня кужня захованыУзуполніньом типовой загороды были іщы уж меньше типовы обєкты колешня кужня захованы
доднес на жаль лем в поєдных зато уж і забытковых примірах Былидоднес на жаль лем в поєдных зато уж і забытковых примірах Были
тіж борт ним так званы стырты якы хоснувано до перехуваня зерна сінатіж борт ним так званы стырты якы хоснувано до перехуваня зерна сіна
а тоты стырты выглядали в тот спосіб же на штырьох палях вбитыха тоты стырты выглядали в тот спосіб же на штырьох палях вбитых
в землю уміщаний был рухомий дашок котрий в залежности од вроджаю Тогов землю уміщаний был рухомий дашок котрий в залежности од вроджаю Того
кілько было зерна од цисіна подвысано або обнижано Стырты были характеристичным елементомкілько было зерна од цисіна подвысано або обнижано Стырты были характеристичным елементом
ґаздівок іщы під конец <unk> років ХХ столітя Треба памятати тіж оґаздівок іщы під конец <unk> років ХХ столітя Треба памятати тіж о
важным елементі місцевого краєвиду не лем того села якым цілый час іщыважным елементі місцевого краєвиду не лем того села якым цілый час іщы
сут придорожны кресты і капличкы Но де як де але в Бортнімсут придорожны кресты і капличкы Но де як де але в Бортнім
о материял тяжко не было Ґенеральні власні так выглядало Бортне іщы нао материял тяжко не было Ґенеральні власні так выглядало Бортне іщы на
долгы долгы рокы по выселінях бо забудова села в одріжніню од більшостидолгы долгы рокы по выселінях бо забудова села в одріжніню од більшости
сел на Лемковині практичні не утерпіла вчас пропровадженой Акциі Вісла і Поніісел на Лемковині практичні не утерпіла вчас пропровадженой Акциі Вісла і Поніі
В рамках ниякого експерименту консерваторскы службы в сімдесятых роках минулого столітя вписалиВ рамках ниякого експерименту консерваторскы службы в сімдесятых роках минулого столітя вписали
цілый уклад села і більшіст деревяных будинків бортного до Державного Реґістру Забитківцілый уклад села і більшіст деревяных будинків бортного до Державного Реґістру Забитків
Препроваджено докладну інвентаризацию вшыткых обєктів але тіж постулювано жебы узнати бортне хоцкіПрепроваджено докладну інвентаризацию вшыткых обєктів але тіж постулювано жебы узнати бортне хоцкі
почасти за Краєвидово Культурый Резерват Плян был такій жебы село поділити напочасти за Краєвидово Культурый Резерват Плян был такій жебы село поділити на
три стрефы Перша стрефа стислого резервату о музейно скансеновым характері друга стрефатри стрефы Перша стрефа стислого резервату о музейно скансеновым характері друга стрефа
то мала быти стрефа збільшеной охороны і третя стрефа загальной охороны Першато мала быти стрефа збільшеной охороны і третя стрефа загальной охороны Перша
страфа мала обнимати своім засягом середину села в рейоні грекокатолицкой церкви істрафа мала обнимати своім засягом середину села в рейоні грекокатолицкой церкви і
камінного шпіхліря якє містит ся по сусідскы а был єдным з будинківкамінного шпіхліря якє містит ся по сусідскы а был єдным з будинків
колишньой клебаньской ґаздівкы і тіж обшыр од сельского цмонтеря до загороды нрколишньой клебаньской ґаздівкы і тіж обшыр од сельского цмонтеря до загороды нр
<unk> Коло церкви плянувано перенести найціннійшы обєкты зо села Друга стрефа о<unk> Коло церкви плянувано перенести найціннійшы обєкты зо села Друга стрефа о
характері жывого скансену мала обнимати выбраны фраґменты села од пілнічного кінця дохарактері жывого скансену мала обнимати выбраны фраґменты села од пілнічного кінця до
середины села де проваджено бы нормальну сучасну ґаздівку Нехоснуваны хыжы з тогосередины села де проваджено бы нормальну сучасну ґаздівку Нехоснуваны хыжы з того
обшыру мали быти заадаптуваны під вынаймуваня для туристів або пристосуваны до звиджаняобшыру мали быти заадаптуваны під вынаймуваня для туристів або пристосуваны до звиджаня
решту хочено выремонтувати згідні з історичныма материялами і традицийом а тоты новырешту хочено выремонтувати згідні з історичныма материялами і традицийом а тоты новы
обєкты даяк сховаты за рослинами і деревами Третя стрефа мала обнимати рештуобєкты даяк сховаты за рослинами і деревами Третя стрефа мала обнимати решту
села а выбраны будинкы хочено даяк достосувати до концепциі резервату Ґенеральный плянсела а выбраны будинкы хочено даяк достосувати до концепциі резервату Ґенеральный плян
был такій жебы затримати процес заниканя старых будинків і затримати появляня сябыл такій жебы затримати процес заниканя старых будинків і затримати появляня ся
новых нияк не навязуючых до ориґінальной старой типовой лемківской архітектуры Плян утворіняновых нияк не навязуючых до ориґінальной старой типовой лемківской архітектуры Плян утворіня
в Бортным так званого історичного резервату был пробом ратуваня обєктів на місцив Бортным так званого історичного резервату был пробом ратуваня обєктів на місци
без переношыня іх до скансенів і без выбераня серед цілой масы вартістныхбез переношыня іх до скансенів і без выбераня серед цілой масы вартістных
забытковых будинків конкретных обєктів хочено ратувати вшыткы Не скінчыло ся тото успішнізабытковых будинків конкретных обєктів хочено ратувати вшыткы Не скінчыло ся тото успішні
зо взгляду раз на брак порозумліня два брак едукуваня самых заінтересуваных значытзо взгляду раз на брак порозумліня два брак едукуваня самых заінтересуваных значыт
мешканців села і три брак якого небуд спілдіяня Резервату яко такого неутвореномешканців села і три брак якого небуд спілдіяня Резервату яко такого неутворено
але в <unk> році Консерватор попросту вписал в Державный Реґістер Забытків парудесятале в <unk> році Консерватор попросту вписал в Державный Реґістер Забытків парудесят
будинків бортного Штове обій церкви вписано дуже дуже пізнійше грекокатолицку в <unk>будинків бортного Штове обій церкви вписано дуже дуже пізнійше грекокатолицку в <unk>
році а православну аж в <unk> році Пан корт палу пат полороці а православну аж в <unk> році Пан корт палу пат поло
пан корт палу пан корт то фа тат тот то тамто Зелемпан корт палу пан корт то фа тат тот то тамто Зелем
Буде буде А то буде буде Днес в проґрамі Радийовий Реґістер ЗабытківБуде буде А то буде буде Днес в проґрамі Радийовий Реґістер Забытків
бесідуєме о забытковій забудові села Бортне а властиві о тым што побесідуєме о забытковій забудові села Бортне а властиві о тым што по
ній позостало Перед перервом бесідувала єм Вам шановны слухачы же в <unk>ній позостало Перед перервом бесідувала єм Вам шановны слухачы же в <unk>
році Властителе Ґаздівок в Бортным зачали отримувати од Воєвідского Консерватора Забитків децизиіроці Властителе Ґаздівок в Бортным зачали отримувати од Воєвідского Консерватора Забитків децизиі
о вписі іх будинків до Державного Реґістру Забитків Без інформациі што тоо вписі іх будинків до Державного Реґістру Забитків Без інформациі што то
так направду означат і з чым то ся вяже Без звідуваня сятак направду означат і з чым то ся вяже Без звідуваня ся
о іх опінію ци штобільше згоду По чым вказало ся же штоо іх опінію ци штобільше згоду По чым вказало ся же што
не буд бы хотіли зробити пребудувати добудувати змодернізувати то было то практичніне буд бы хотіли зробити пребудувати добудувати змодернізувати то было то практичні
неможливе бо консерваторскы службы ся на тото не годили Каждий боронил свогонеможливе бо консерваторскы службы ся на тото не годили Каждий боронил свого
інтересу ґаздове хотіли ся розвивати а уряд хотіл затримати выгляд села вінтересу ґаздове хотіли ся розвивати а уряд хотіл затримати выгляд села в
його ориґінальній формі што допрвало лем до конфліктів і до радше узасадненоййого ориґінальній формі што допрвало лем до конфліктів і до радше узасадненой
ворожой поставы жытелів Бортного до панів консерваторів Для єдных важнійшым было поправліняворожой поставы жытелів Бортного до панів консерваторів Для єдных важнійшым было поправліня
свого бытуваня а тоты другы ани о тым не думали Обшыровий вписсвого бытуваня а тоты другы ани о тым не думали Обшыровий впис
Бортного парудесятьох обєктів до Державного Реґістру мал быти першым поважным кроком вБортного парудесятьох обєктів до Державного Реґістру мал быти першым поважным кроком в
ревітализациі консерваторского проґраму Забудовы Бортного А по правді вказало ся тым остатнімревітализациі консерваторского проґраму Забудовы Бортного А по правді вказало ся тым остатнім
кроком През <unk> років проґрам так направду не остал впровадженый ограничено сякроком През <unk> років проґрам так направду не остал впровадженый ограничено ся
лем до провізоричных єдноразовых діянь Але по днешній ден бортне і таклем до провізоричных єдноразовых діянь Але по днешній ден бортне і так
лишат ся єдным зо сел Малопольского Воєвідства о найвысшым чыслі обєктів писаныхлишат ся єдным зо сел Малопольского Воєвідства о найвысшым чыслі обєктів писаных
в Державный Реґістер забитків хоц татом статистиком не іде ани фактичний станв Державный Реґістер забитків хоц татом статистиком не іде ани фактичний стан
ани захованя тых же обєктів Село выполнило ся новыма будинками і тымаани захованя тых же обєктів Село выполнило ся новыма будинками і тыма
мешкальныма і тыма ґаздівскыма побудуваныма найчастійше з цеглы ци постаків о формімешкальныма і тыма ґаздівскыма побудуваныма найчастійше з цеглы ци постаків о формі
далеко одбігаючій од традицийной Ци мож винувати за тото мешканців Бо чомдалеко одбігаючій од традицийной Ци мож винувати за тото мешканців Бо чом
нибы в Бортнім мали бы будувати новы будинкы по старому інакше якнибы в Бортнім мали бы будувати новы будинкы по старому інакше як
по інчых селах а певно і дорожше бо тото што колиси былопо інчых селах а певно і дорожше бо тото што колиси было
легко доступным материялом дерево тепер мож заступити тульшыма замінниками Або чом бортлегко доступным материялом дерево тепер мож заступити тульшыма замінниками Або чом борт
нім мали бы мешкати і утримувати стары забытковы будинкы не сполняючы сучасныхнім мали бы мешкати і утримувати стары забытковы будинкы не сполняючы сучасных
підставовых мешканьовых стандардів Думам же не можна іх за тото винувати Селопідставовых мешканьовых стандардів Думам же не можна іх за тото винувати Село
розвинуло ся по свому згідні з сучасныма техніками будуваня але і бракомрозвинуло ся по свому згідні з сучасныма техніками будуваня але і браком
плянового заґаздуваня бо такого пляну брак є тіж практичні всяди інде вплянового заґаздуваня бо такого пляну брак є тіж практичні всяди інде в
Польщы Не є системового просторового плянуваня краєвиду конкретных обшырів а в великыхПольщы Не є системового просторового плянуваня краєвиду конкретных обшырів а в великых
містах Має то характер радше пунктовий як обшыровий В ефекті того вшыткогомістах Має то характер радше пунктовий як обшыровий В ефекті того вшыткого
в ненарушеным а престо забытковым стані заховала ся єдині тота плянувана якв ненарушеным а престо забытковым стані заховала ся єдині тота плянувана як
перша стрефа стрефа стислой охороны з грекокатолицком церком камінным шпіхліром якій заадаптуваноперша стрефа стрефа стислой охороны з грекокатолицком церком камінным шпіхліром якій заадаптувано
на выставенничы потребы цмонтерьом і незабудуваным польом пред церков на котрым мална выставенничы потребы цмонтерьом і незабудуваным польом пред церков на котрым мал
найти ся Скансен В плянах єст зреконструваня в тій околици Клебенниі знайти ся Скансен В плянах єст зреконструваня в тій околици Клебенниі з
ґаздівскыма будинками Велика част забытковых будинків уж тых <unk> років тому забытковыхґаздівскыма будинками Велика част забытковых будинків уж тых <unk> років тому забытковых
практичні перестала функцийонувати Неє напримір єдиной в селі і на цілу околицюпрактичні перестала функцийонувати Неє напримір єдиной в селі і на цілу околицю
кужні яка іщы през долгы рокы по выселінях была Велика част будинківкужні яка іщы през долгы рокы по выселінях была Велика част будинків
якы мали найти ся в обшыри резервату обонят некоторой стрефы є зруйнуванаякы мали найти ся в обшыри резервату обонят некоторой стрефы є зруйнувана
Видочны сут лем фраґменты або неє уж нич або сут барз міцноВидочны сут лем фраґменты або неє уж нич або сут барз міцно
прибудуваны В сумі на <unk> вытипуваных <unk> років тому обєктів <unk> зникнулоприбудуваны В сумі на <unk> вытипуваных <unk> років тому обєктів <unk> зникнуло
чысто три прибудувано так міцно же не становлят уж ниякой забытковой вартостичысто три прибудувано так міцно же не становлят уж ниякой забытковой вартости
а зрешты лем три лишыли ся іщы неприбудуваны За такій стан річыа зрешты лем три лишыли ся іщы неприбудуваны За такій стан річы
винуваты сут обі стороны По вписаню села до Державного Реґістру Забытків невинуваты сут обі стороны По вписаню села до Державного Реґістру Забытків не
явили ся ниякы скоординуваны діяня якы бы реалізували консерваторскій проґрам Бортного Бракявили ся ниякы скоординуваны діяня якы бы реалізували консерваторскій проґрам Бортного Брак
тіж было головні фінансовых середків на тото Зато винувата є і сторонатіж было головні фінансовых середків на тото Зато винувата є і сторона
консерваторскых служб але і постава самых Лемків Лемків котры в тым акуратніконсерваторскых служб але і постава самых Лемків Лемків котры в тым акуратні
аспекті аспекті традицийного будовництва сут обонятны на своій корені традицию котру тоаспекті аспекті традицийного будовництва сут обонятны на своій корені традицию котру то
традицию охочо експонує ся в інчых сферах не в будовництві Але неєтрадицию охочо експонує ся в інчых сферах не в будовництві Але неє
то проблем самого Бортного Стачыт посмотрити на інчы села Нихто раз нето проблем самого Бортного Стачыт посмотрити на інчы села Нихто раз не
будує уж традицийных або навязуючых до традицийных хыж Але тото мож властивібудує уж традицийных або навязуючых до традицийных хыж Але тото мож властиві
легко вытлумачыти і зрозуміти Тяжко собі напевно днес выобразити жебы худоба малалегко вытлумачыти і зрозуміти Тяжко собі напевно днес выобразити жебы худоба мала
находити ся під єдным дахом з людми і жебы ґаздувано так якнаходити ся під єдным дахом з людми і жебы ґаздувано так як
колиси коли не было ани тілько усправнінь ани такых нарядів як днесколиси коли не было ани тілько усправнінь ани такых нарядів як днес
Зато є то в полни зрозуміле Але два Велика іґноранция Лемків видочнаЗато є то в полни зрозуміле Але два Велика іґноранция Лемків видочна
є там де нич не стоіт на перешкоді жебы будувати згідні зє там де нич не стоіт на перешкоді жебы будувати згідні з
лемківском традицийом А сут то меновиті нашы церкви Далеко не треба глядатилемківском традицийом А сут то меновиті нашы церкви Далеко не треба глядати
Возме хоц бы Білянку де побудувано православну церков беручы проєкт з комплетніВозме хоц бы Білянку де побудувано православну церков беручы проєкт з комплетні
інчой ліпчой традициі церковной архітектуры Бо в примірі хоц бы новопобудуваной церквиінчой ліпчой традициі церковной архітектуры Бо в примірі хоц бы новопобудуваной церкви
в Реґєтьові принаймні навязано до традицийного лемківского церковного будовництва дост неудольні Алев Реґєтьові принаймні навязано до традицийного лемківского церковного будовництва дост неудольні Але
принаймі видно пробы подібні в куляшным ци Зындрановій та Михаловій на заходіпринаймі видно пробы подібні в куляшным ци Зындрановій та Михаловій на заході
Польщы хоц в примірі тых двохостатніх церкви обставины в котрых іх будуваноПольщы хоц в примірі тых двохостатніх церкви обставины в котрых іх будувано
были несприяючы і могли здесидувані влияти на тото же побудувано іх такбыли несприяючы і могли здесидувані влияти на тото же побудувано іх так
наінакше Добрі барз добрі же взагалі будує ся новы церкви же єнаінакше Добрі барз добрі же взагалі будує ся новы церкви же є
потреба і предовшыткым є для кого іх будувати Але чом акуратні такпотреба і предовшыткым є для кого іх будувати Але чом акуратні так
Дост шпетні по мойому В моменті коли мож сягнути посправджены і тішучыДост шпетні по мойому В моменті коли мож сягнути посправджены і тішучы
ся знаньом і славом в світі взірці традицийных лемківскых церкви якы Лемкыся знаньом і славом в світі взірці традицийных лемківскых церкви якы Лемкы
будували іщы не так давно ата атагороды ріве ми Кус як сябудували іщы не так давно ата атагороды ріве ми Кус як ся
нам зробило мінорово на закінчыня другого одтинка радийового реґістру забытків Але тонам зробило мінорово на закінчыня другого одтинка радийового реґістру забытків Але то
од нас самых Од нашой свідомости залежыт ци такій стан річы якод нас самых Од нашой свідомости залежыт ци такій стан річы як
в приточеній за справом Церкви в Білянці ци як в омовленым вв приточеній за справом Церкви в Білянці ци як в омовленым в
днешнім проґрамі Бортным де несмотячы на решту мож іщы єднак найти неєденднешнім проґрамі Бортным де несмотячы на решту мож іщы єднак найти неєден
примір традицийного будовництва Але не знатя кілько іщы він тому де стоялпримір традицийного будовництва Але не знатя кілько іщы він тому де стоял
Доласні ци такій стан річы буде ся поглублял ци дашто з тымДоласні ци такій стан річы буде ся поглублял ци дашто з тым
зробиме Ци хочеме быти таке самы як вшыткы інчы сусіде новажне дезробиме Ци хочеме быти таке самы як вшыткы інчы сусіде новажне де
за ріком пред ріком <unk> тис кілометрів в єдну ци другу странуза ріком пред ріком <unk> тис кілометрів в єдну ци другу страну
уж будуєме так само облікаме ся так само купуєме тото само робимеуж будуєме так само облікаме ся так само купуєме тото само робиме
тото само барз скоро ся уніфікуєме Певно навет і лемківскій язык будетото само барз скоро ся уніфікуєме Певно навет і лемківскій язык буде
уж недолга забитком О кілько Уж не єст скоро сут впроваджены іуж недолга забитком О кілько Уж не єст скоро сут впроваджены і
хоснуваны проєкты його ревітализациі Смутне тото Мам надію мали слухачы же гохоснуваны проєкты його ревітализациі Смутне тото Мам надію мали слухачы же го
тыжден выйде мі курс барже оптимістичний одтинок Днес бесідую Вам уж добранічтыжден выйде мі курс барже оптимістичний одтинок Днес бесідую Вам уж добраніч
Конец другого одтинка проґраму Радийовий Реґістер завитків проґрам зрыхтувала Наталия Малецка ЮвіюКонец другого одтинка проґраму Радийовий Реґістер завитків проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Ювію
іі