The archive of
Lemko radio

Ту проґрам Реґістер забытків радийо Лем фм при мікрофоні Наталия Малецка Зас мамен новий місяц звістувал нам тото Тамто тыжневый проґрам щыро доношу якій на антені радия лем фм звучыт все в остатню середу місяця Днес не дост же перша середа нового місяця то і першый його ден витайте шановны радийослухачы з <unk> дньом липця <unk> р Днес выбереме ся на прогульку до урокливой церкви в західній части Лемковины Од долшого часу перебыламе в границях колишньой мушыньской державы так буде і тым разом Омовиме сой выгляд з чальницкой церкви і тым самым збогатыме нашы знаня і наш радийовий реґістер о новый забиток Запрашам горячо до слуханя і познаваня Лемковины в скалі Мікро в найменшых єй дрібницях І як все рекомендую зазріти на порталь ЛЕМ фм де при заповіди днешньой авдициі помістила м вельо знимок той прекрасной церкви вказуючых єй красу і зверхы і зосередины Знимкы поділены сут на два альбумы єден авторства Каміля Палюшка другій з архівальных збірників Даміяна Новака Обзерайте і най то буде для Вас і дополніня і зобразуваня того Што почуєте за хвилю Зачынаме Найперше як все зачнеме од пару основных інформаций про початкы села бо і з тым звязаны были початкы істніня парафіі дзерквы хотже перше локуваня на волоскым траві села Щавник датує ся на <unk> червця <unk> р осадцом был Ласко Волох Была то найскорша акция краківского бискупства в мужыскій державі впроваджена в чын перес бискупа Йохана Конарского Локуваня тото потвердил аж в <unk> році бискуп Францишек Красіньскій Перша локация стрітила ся з проблемами Хоц на дано аж <unk> ланів землів село не было докінчене і зато признано іщы додатковых <unk> років свободы звільніня од панщызны але заказано побудуваня млина Шолты з котрым остал Йоан Маркович достал два ланы а кмітьове мали обовязок одрабляня на него по два Дни В <unk> р Шол Тистот достал іщы призволіня на осаджыня сусіднього села Злоцкого Языкознавці твердят же назва того села выводит ся од золота котрого выглядано в околици В <unk> році шолтысом з чавника был Елія Можна прочытати же за войсковы заслугы достал позволіня од єпискупа Шышковского на выкупліня стецовой роли В тым році тіж датує ся упосажыня грекокатолицкой церкви в шовнику Перес того жбискупа Парафія в штовнику істнула до <unk> р коли то розбюровы австрийскы власти влучыли щавник до парафіі сусіднім Злоцкым В <unk> році шолницка церков рахувала <unk> вірных Дата будовы церкви о котрій днес будеме бесідувати не єст до кінця усталена Уважат ся же рік <unk> повязаный з храмом єст роком перебудовы Хвічной церкви Може быти тіж роком єй будовы Подаваный єст тіж рік <unk> як рік будовы церкви Быти може же в столітю вчас будовы нового храму заховано част ци фраґменты попередньой церкви Щалник належал до мушыньского деканату грекокатолицкой єпархіі а в <unk> році разом з цілым деканатом влошол в склад апостольской адміністрациі Лемковины В <unk> році в Щавнику мешкали уж <unk> особы якы приналежали до місцевой церкви Рік пізнійше в <unk> році церков остала одновлена о чым свідчыт напис в середині церкви поміщеный під хором Напис тот помістила фірма Різниця Самбора під артистичным надзором Стельмащыка і при уділі спілпрацівників Блещака Ґубарєва Обуховича Вільчыка і Пирога В <unk> році лем невелика част селяно стала переселена до Совітского Союзу натоміст з початком липця <unk> рока ціле село выгнано і выселено на західній землі Польщы До того часу церков была під опіком селян Пак коли пришли новы осадникы з церкви зроблено доіздовый костел парафів в Мушыні а коли в <unk> році основано парафію в Злоцкым долучено до ней тіж і Щавник Вороґе Дорогы слухачы чуєте проґрам Еґістер забытків в радию Лем фм поскоро дознали сте ся уж як выглядали початкы села і парафіі тепер дознаєме ся кус більше про саму церков Покровительом шалницкой церкви єст святый Димитрий Мученик Єст то церков орієнтувана значыт іконостас містиця по східній страні злокалізувана єст в сусідстві сельской забудовы але кус одсунена од дорогы Історичні церков была побудувана на єдным з локацийных ґрунтовых надділів в центрі східньой части села по правій стороні дорогы з Мушыны Обшыр на якым містит ся церков єст пляскати і росне на ним ука Недалеко находит ся джерелко з котрого вода подля місцевой традициі мат лікуючы приметы Перед церквом аж до дорогы нарыхтувано зеленый скварок і обсадженого новыма рослинами Довкла церкви ледит камінный мурок окружаючый цілу прицерковну обшыр Просто в ходу церкви єст входова перерва в мурі од котрой до церкви провадит брукувана стежка За огороджыньом утримуваный єст задбаный травничок По правій стороні стежкы поміщеный єст камінный Крест з представліньом Ісуса Христа Шолницка церков єст деревяна мат зрубову конструкцию обыта єст в цілости окрем даху ґонтом а дах побытый єст бляхом Вежа церкви мат натоміст рамово стопову конструкцию Церков єст церков тридільном з єдным алтарьом побудувана єст на в выдатні выдолженым пляні складат ся з різниці алтаря храму вірных бабинця і притвору розміщеных очывидно на осі схід захід Східня част і бабиниц од заходу мают таку саму шырокіст і сут ужы од храму вірных Вежа під котром містит ся притвор і західня част бабинця сут кус шыршы як овдар але і так кус уж як храм вірных На західній стіні елевациі церкви єст одвертый ґанок а з него вход до притвора Притвор побудуваный єст на пляні простокута просто з притвора находит ся вхід до середины церкви а по боках входу поміщено іщы входы до малых маґазинків якы тягнут ся вздолж притвора і західньой части бабинця В них тіж поміщены сут конструкцийны стопы вежы церкви Бабинец мат выдолженый простокутный плян в західній його части находят ся дві деревяны колюмны якы підперают хор Храм вірных побудувано на пляні зближеным до квадрату натоміст східня алтарна част є скус барже выдолжена барже простокутна і трибічні заперта а в середині поділена єст на части алтарну част і різницю Олтар одділеный єст од храмовірных очывидні іконостасом натоміст олтар од різниці одділят стінка з ходовыма дверями поміщеныма на осі церкви В брилі церкви выодрубнити мож три головны части найвысша єст поміщена по західній страні овежа низший посередині храму вірных і найнизша традицийніст част алтарна при чым медже вежом а храмом вірных єст одступ выполненый невкрытом през вежу східньом частьом бабинця Над том частьом поміщено двоспадистий дах Стіны храму вірных і алтаря выразні сходят ся ґу середині кугорі Од фронту при підставі вежы находит ся загата з пульпітовым дашком Перед входом єст ґанок спертый на двох стопках диндинволю ана гата фира бусумолю ан дома не виде линах Ефлін дяфлиґа Лофі офіка Ф іродиі деафима землиі дегофияфі Вежа церкви в чемнику мат подолгувасты пропорциі а єй стіны сходят ся до середины звінчена єст надвішаном і збытьом Кажда з трьох основных части церкви мат одрубны вкрытя в формі шатрового даху звінченого банястом лыжычком з привидном літарньом а тота зас звінчена єст маковицьом зо шпильом на котрій єст поміщеный іщы стожок і невелика ґалка Ціліст кінчыт ся желізным кутым крестом вшыткы три кресты выкуты сут подля єдного взірця Вежычка на бані вежы одріжнят ся способом перейстя од штырьопощынового даху до <unk> боку банястой части при помочы так званого перевязаня Шатровый дах над храмом вірных єст двократні ломленый з невысоком стінком в нижній части і ґзимсом выжній площыні Перехід од <unk> боку до осмо боку осягнено при выкористаню ґзимсу одтинаючого выжні партиі площыны даху Над східньом частом засдах мат специфічну форму зближену до бані переходячой в сторону храмовірных в двоспадистый площыновий дах Думам же дуже легше буде вам тото собі выобразити як призріти ся докладні тому дахови на знимках Стіны церкви сут скромні обыты лем ґонтом без архітектонічных деталів і прикрашынь выгляды од горы ослонены сут легко высуненым дашком долом є бляшаний парапит Стіны і заломы звінчены сут профільуваныма деревяныма ґзимсамы Што цікаве односні тых ґзымісів то тото же в композициі елевациі характеристичны єст повязаня зо собом деревяных ґзимсів і заломів в тот спосіб же ґзимс в інчучий стіны храмовірных летит на тым самым позьомі што ґзим зкій вінчыт залом даху східньой части і становит як бы його передолжыня Ґзимсы якы окружуют лежычкы поміщены сут на пару позьомах ґзимсы вінчат тіж стіны ізбиці На каждій стіні і збиці ґзим творит пілколеса докладні на осі каждой стіны творячы в тот спосіб місце на зыґаровый щыт Площына стін ізбыці поділена єст в позьомі в <unk> высокости од горы дошком з вытятым аркадовым фризом В звязку з тым же сучасні при ремонті схоснувано за узкы і нерівной шырокости дошкы до шалюваня ізбиці затратил ся характер аркадовой декорациі той ізбыці В выжній части стін введено листовый поділ під луком Ґзимсу на тій тіж высокости поміщено по дві злуковы діры на каждій зо стін Тоты діры мают форму простокута запертого надвішеным луком В нижній части стіны Ізбиці зроблено коронку з дошкы вызятой в традицийний мотив тзв лембрекіну Вежычкы церкви ориґінальні мают богатый рисунок але сучасні вельо позміняно і затрачено тот ориґінальный выгляд напримір страчено таку дрібницю як вглубліня в привидных літарнях Тепер сут то єднородны стінкы В західній елевациі перед входом до церкви поміщено ґанок якій выріжнят ся прикрашаючом декорацийом вкрытый єст невысокым двоспадистым дашком о просто падаючій до стін церкви калениці Дашок підпертый єст двома стопками з одтинками ажуровой балюстрады по боках Ціліст прикрашена єст вытынаном в дошках декорацийом двері до ґанку сут двоворотовы з клепковым уложыньом в ромб На ціґарета мока на мара ренда сата десвас марчого западу два жы Осара Осараділя Осара Ділятiма Салята зеле куроваля за кураскуза тарпа тарма Сараны але але ту ньом і наветы лавше лейо помарану булли азіру Милы слухачы находиме ся в проґрамі Реґістер забытків якого листа збільшыла ся днес о наступну перлину лемківской деревяной архітектуры яком єст очывидні церков святого Димитрия в Щавнико знаме уж меньше більше якы презентує ся ззовны справдме што холат в середині Отже так Храм вірных одділеный єст очывидні од части алтарной іконостасом але ориґінальный престіл заступлено характеристичным для західнього костела латиньскым алтарьом В стінах алтаря находят ся поєдинчы выгляды з новом столярком десятьо шыбовы двері до різниці то панельовы двері з крижовым укладом панелів Підтяг над одступом над олтарьом мат шырокє фазуваня заокругліньом оддолу Посередині підтягу єст перетятя для перейстя през царскы ворота В різниці находит ся єден шебовый выгляб з неориґінальном а реконструваном столярком Стіна в різниці од страны алтаря єст піоново одошкувана полава обведена єст профілюваном листовком В алтарі поміщено два <unk> шыбовы выгляды в бічных стінах Полава гын мат декорацийне ошкуваня выложена єст невеликыма опрофілюваныма дошками уложеныма в так зв ялицьовий взір повтореный штыркратні В підлозі захована єст солея за мвоном перед царскыма воротами підвищена солея находит ся вздолж іконостасу і бічных стін Додатковы выгляды находят ся в бабинци єст іх два по єдным <unk>ым поміщеным в вічній стілі Музичный хор сперты єст на двох коринскых стопах о марморизуваных підставах Марморизуваня то декорацийна техніка в котрій ходит до тото же пущыны напримір стіны різб цистопіл покрыват ся мішанком ґіпсу або специяльных цементів і мармуровым порошком якій імітує мармур Тота техніка была барз популярна в епосі бароку в столітю Дале на хорі маме панельовий парапет якій прикрашеный єст тяглым орнаментом представляючым стилізуване листя напр з шыршых яйцюватых лузкых і ланцетуватых листків Під хором находят ся сходы о всуваных стопнях а з самого хору мож іщы выйти на піт В полалі находит ся вырізана діра з кляпом Поліхромія яка прикрашат середину церкви походит з <unk> рока То великовыміровы фіґуральны композициі з символічным орнаментовым узуполніньом В алтарі на пляфоні розмалювано представліня святой Тройці і голубиці На стінах найдеме іщы розпятя Ісуса Христа зложыня до гробу натоміст в храмі вірных на повалі представлено штырьох євангелистів в медальонах окруженых рослинныма квітовыма мотивами і святыма написами Посередині розмалювано крест Праву уж участ храмовірных покрылат поліхромія з років <unk> яка представлят Крещыня Руси в <unk> році на тым представліню міцно заакцентувано особу князя Володиміра Великого По протилегвій страні подібных розмірів розмалювано выображыня страшного суду На образі з <unk> рока якій находит ся в алтари а якій вказує Розпят Ісуса Христа представлено тіж двох хлопів фондаторів того образу На правій стіні находит ся зас образ св Варвары з <unk> рока Стіна яка одділят олтар од ріжниці прикрашат пару старых ікон Єдна з них ХХ ст вказує Ісуса Христа Пантократора по правій страні олтаря поміщано тіж малу парамузеальну ґабльотку з експозицийом суєдників писаных в староцерковнославяньскым языку сут там тіж даякы інчы церковны документы дрібны літурґічны предметы ци фраґменты літурґічного облечыня В іконостасі находят ся іконы з ріжных окресів некотры навет з <unk> столітя Докладні то єдна ікона єст з <unk> рока Ґенеральні іконостас презентує пізнобароковый стиль з перелому ХХ столітя але вмонтуваны сут в него царскы ворота з ХХ столітя В латиньскым клясицистичным олтарі посередині находит ся образ розпятя Ісуса Христа По двох странах іконостасу на стінах находят ся іщы два пізнобароковы алтарі з <unk> рока В вежы церкви находит ся тіж старый дзвін якій походит з <unk> р руця ния тече ага ся нідко Єз е серцых Помале зближаме ся уж до кінця Реґістру забытків до котрого днес причыселили сме церков в Штавнику В Державный Реґістер забытків церков в Штавнику остала вписана <unk> вересня <unk> р Церков в Щовнику мала дост велику кубатуру бо <unk> кубыків а простор по землі выносит <unk> квадратовых метрів Церков тота по війні была парократні ремонтувана але в невеликым закресі Більшый ремонт перепроваджено в <unk> році і найпевнійше втовды зроблено електрычну інсталяцию тіж узуполнено ґонты Дотепер вымінено цілу столярку не до кінця правильні ци згідні з ориґіналом Головні в алтарі змінено пропорцию і кількіст шыбок В котрисым моменті додано тіж позьомы шалюваня стінкы загаты од фронту загату вкрыто бляхом і выбудувано ґанок Не знатя коли была розобрана деревяна стоповой конструкциі входола брамка в огороджыню яка была вкрыта ґонтовым шатровым ташком і цибулястом баньом Тепер єс лем перерва в морі Коло <unk> рока перепроваджено зміну дошкуваня ізбыті нищуючы при нагоді декорацию стін бо схоснувано неодповідні дошкы за барз вільгітны заузкы і ріжной шырокости Хоц певно історикы штукы ци консерваторы могли бы ся іщы до дачого причепити то думам же церков і так для нас аматорів ляіків не тратит на своі чарівности бо шолницка церков вынятково тішыт око своім выглядом і прекрасні презентує ся на знимках А напевно добрі як не барз добрі презентує ся як обзерация єй самому з близка нажыво і горячо наговарям до такой прогулькы а тепер уж же вам вам спокійной ночы або дня в залежност од того коли мали сте оготу ня слухати і дякую Вам за увагу бесідувала Наталия Малецка товірысы Азерму сыгут лиш была мало повіт батерию на самы малым дым зыдо зовы што буда зуса сой дужбы ідо Нагорі не сой альґарасот Мрім іру Дшеден Мари Сондарілю Воєнсобу пріміру ґонтар <unk>n<unk> сіло дорын вырілю Нивосиі лым ылым ым быр виту ныкрасо А