Реґістер Забытків #10 - 22 ІV 2015 Церков в Войковій
Еп. 10

Реґістер Забытків #10 - 22 ІV 2015 Церков в Войковій

•

Опис епізоду

Odcinek programu „Reґістер Забытków“ przedstawia cerkiew św. Kosmy i Damiana w Wojkowej jako mniej znany, ale ważny zabytek Łemkowszczyzny. W audycji omówiono zarys historii miejscowej parafii, pożar dawnej świątyni i budowę obecnej cerkwi, która stoi w Wojkowej do dziś.

Автоматычна транскрипция

Добрівечір слухачам радия Лем фм при мікрофоні Наталия Малецка Запрашам на наступный
одтинок проґраму радийового реґістру забытків То проґрам котрого переказ єст простий Чуже
хвальме але то своє знайме і знайме добрі а навет барз добрі
Комы як кому але думам же Лемкам а головні тым молодшым якы
николи на штоден не мешкали на рідній землі предків пристоіт знати што
творит тот покус може імітычний образ Лемковины Зато кєд слухают ня Лемкы
то ся тишу варс але так само міцно як неміцнійше тішыт ня
тото же слухают ня люде котры попросту барз інтересуют ся богатством Лемковины
без огляду на іх нацийональніст ци даяку інчу приналежніст Так ся складат
ся в місяци квітни выпадат <unk> серед зато днес зато днес зас
вписуєме нову позицию наш субєктивний припомну Реґістер обєктів котры становлят для нас
незнавців і неспециялістів забыткову вартіст а уж о тыжден бы буде то
остатня середа місяця запрашам о тій самій порі на проґрам щыро доношу
а в ним новы цикавы кримінальны провины Лемків з <unk> років минулого
столітя Подібні як тыжден тому днес в наш радийовый реґістер впишеме церков
але таку церков котра не выскакує одраз як першы результаты гляданя в
даякій інтернетовій переглядарці при гослі лемківскы церкви не єст то тіж так
часто уміщана Не єст то тіж церков так часто поміщана в туристичных
альбумах ци інчых того рода выдавництвах і напевно не єст так популярна
як церков в Ґатони Поворузнику ци напримір Халді Але мам надію же
переконати ся днес же чысто неправильні бо і церков в Войковій вартат
познати і заіхати до ней при нагоді звиджаня той знаной популярной юнесковой
поворозницкой церкви а же з поворозника до Войковито лем пят кілометрів то
і приспацирувати ся мож легко Но зачынаме Справ ме найперше як выглядат
квестия істориі істнуваня в селі Парафіі Село Войкова якє находит ся в
малопольскым воєвідстві в новосандецкым повіті а в ґміні Мушына локуване было в
<unk> році на основі привілею краківского бискупа кардинала Йжого Радівіла Привілей был
для гомы Поворозницкого В привілею тым уж товды предвиджено єдино ан землі
для пароха Село было од самого початку невеличкє привілей предвидувал осаджыня в
ней лем осмох кмітів Першым записом як ходит о унияцку парафію в
Войкові єст і ту назва ординация для попіл бискупа Шышковского з <unk>
лютого <unk> рока В наступным столітю в <unk> році чысло вірных в
Войкові выносило <unk> троє А уж лем <unk> років пізнійше чысло тото
выносило <unk> Реґістры з <unk> рока подают же парафан было докладні <unk>
За дуже нич більше речы не мож на про парафію было на
жаль в <unk> році Згоріла товдышня церков в Войкові зо вшыткыма парафіяльныма
документами Уж в перетязі двох наступных років поставлено нову І тота сама
церков стоіт неперервані в селі од <unk> років Стоіт і мат ся
в міру добрі І маєме надію же іщы тых мінімум наступных <unk>
років в спокійні буде стояла Церков святых Космы і Даміяна в Войковій
бікіт Вінних Міра Шнайдер Лобы Кенік гай Міра Ройсал Лемкє Азих праз
Кылан <unk>рак ласканых цірибіри бом Азик проз прабраных цірибіри бом он ґіфарібы
онкіфаріб ціримімірі білі бом <unk> ойці вірю бом бом ці рім бомбам
ці війці віри бом бом цівлім бом бом бом бом тіли ну
ваз міра Фідом рад Енґмірай CarXBра <unk>enero<unk>ciфарібаріб бом валці рім бом вал
ці лібім бом Правдоподібні початково побудувано в Войкові церков без вежы і
добудувано єй в <unk> році В <unk> році войківска парохія рахувала <unk>
парафіян Але в наступных роках в чысло тото систематичні ся зменшало В
<unk> році было то <unk> осіб а уж в меджевіню на рік
<unk> парафія чыслила <unk> осіб В ХХ столітю Войкова находила ся в
юрисдикциі мушыньского деканату грекокатолицкой перемиской єпархіі В першій чевертці ХХ ст церков
перебудувано і побільшено розобрано початковий зрубовий бабинец і добудувано в тото само
місце більшый бабинец о стоповій конструкциі Пак зроблено поліхромю середины што вязало
ся з поменшыма інґеренциями в конструкцию медже інчыма такыма якы дозволили на
підвішыня полавы на котрій поміщено то мальовидла В тракті того ремонту побільшено
тіж выгляды в части храмовірных і в части алтарні побільшено тіж двері
до Різниці Быти може в тым часі або скорше огороджено церковкамінным муром
На початку I черткы ХХ столітя част парафіян Войковы перешла на Православія
<unk> рік то выселіня на совітску Украіну а перша половина липця <unk>
р то выселіня на західній землі Од того часу опіку над церквом
переняла римокатолицка парафія в Мушыні Безпосередню опіку справувала експозитура той парафіі в
Поворознику а од <unk> рока уж римокатолицка парафія в Поворознику Власні В
практиці в сороковых роках ХХ стерков стояла порожня і без опікы Як
выглядат тота церков Як все одсилам вас іщы до богатой ґалериі знимок
на портали яку найдете при анонсі динешнього проґраму І на котрых то
знимках мам не діюжы досмотрите ся річы о котрых буду бесідувала тепер
Церков зорієнтувана што значыт же алтар скєруваный мат на схід Церков поміщена
є дост байково На західній страні дорогы на убочы горы ступне посеред
ук і паствиск над селом в центральній його части Сама Войкова розпостерат
ся попри выжній части Войковянкы лівого доплыву рікы Мушынкы Річка Войковянка плыне
вздолж асфальтуваной дорогы котра по тым як лишат село тягне ся узкым
яром аж до дорогы Мушына Телич До самой церкви провадят дві дорогы
крута стежка од автобусового пристанка дакє <unk> метрів і шырша неутверджена доіздова
дорога з выжньой части села яка іде впілпереґу боча При східній стороні
дорогы находит ся новопобудувана дзвіниця на три дзвоны Дзвіниця містит ся дакє
<unk> метрів од церкви а <unk> метрів од храму уситуваный є нехоснуваный
сучасні православный цмонтір з парома захованыма помниками окружений огороджыньом жерды Провадит до
него крута польова стежочка В одневости <unk> кілометра од церкви розстігат ся
прекрасный ліс але довкола самой церкви тіж росне пару старых бо в
віку од <unk> до <unk> років дерев сут то Ясен Липа і
Берест Церков окружена є овальным камінным низкым муром якій вкрывают дерня В
мурку од <unk> р поміщены сут дві брамкы До того рока была
лем єдна од головной входовой брамкы провадит до церкви цементуваный ходник а
перед самым входом втопленый єст в цемент пляскатий великій камінь остаток першой
верхнівкы стесаного каменя Церков єст деревяна і очывидні зрубовой конструкциі хоц єй
части бабиниц і притвор мают стопову конструкцию Подібні як вежа яка обнимат
собом бабиниц і притвор в конструкциі вежы находит ся тіж ізбиця Церков
мат трийдільну будову найшыршый є храм вірных прилігат до него бабинец а
зас од пілночной стіны алтаря прилігат різниця Од заходу притвор якій прилігат
до бабинця мат подібну як і бабинец шырокіст Поках бабинця і притвору
медже стінами стінами вежы Сут невеликы просторы нехоснуваны як по інчых церквах
бо неє до них выгідного доступу і сут по просту за малы
Част алтарна заперта є трибічні Різниця є просто кутна з входом з
алтаря другій вхід од зовны до різниці на західній стіні є вкрытий
дошкуваньом стіны Храм вірных Бабинец і Притвор побудуваны сут на пляні простокутів
Найміцнійше в брилі церкви выріжнят ся поміщена од заходу вежа Храм вірных
є одповідньо низший і подібні олтар якій єст найнизшом з трьох части
церкви Храм побудуваный єст на убочы зато спадок вырівнує підмурівка высока од
сходу під олтарьом і різницьом і штораз низша ідучы ку заходови Ічуєме
ся зас по короткій перерві при мікрофоні Наталия Малецка А мы продолжаме
проґрам Реґістер забитків Днес бесідуєме о церкви в Войковій Дахы церкви сут
зріжницюваны Різниця вкрыта є окремым триспадистым дахом о калениці простопадаючий до алтаря
Дах над олтарьом єст ломленый з нижньом частом о більшым нахыліню наступній
є <unk> платова част з банястом шестьобічном ложычком Шестьобічна ложычка звінчена є
привидном літарньом маковицьом стошком і кульом та невеликым крестом Дах над храмом
вірных є шатровый і <unk>eй тіж ломленый з єднаковым нахыліньом платів Поділеный
єст на выжню і нижню част Вежычка надгармомірных єст уж <unk> бічна
не так як надолтарьом <unk> бічна а дале у наступных частях така
сама Банясты части тых вежычок осаджены сут на низкых стеблах натоміст над
вежом Вежычка єст осаджена безпосередньо на шатровым даху вкрываючым єзбицю і не
інчыт єй стожок з Моковицьом і Крестом а сам великій крест Вежа
єст домінуючым елементом храму Долом Церков окружат єдна варства з узкой дошкы
пак Вежа вкрыта єст ґонтом а решта ошалювана єст позьомыма узкыма дошками
Нарожа натоміст ошалюваны сут піяново Выгляды на східні стіни алтаря подібні як
вхід до різниці схованы сут під шалюваньом Над головным входом до церкви
на західній стіні надвішеный єст дашок протилеглый до стіны мат він пілколисту
форму высунений окап і невеликій крест Подібным бо пілколистым дашком заслонений є
выгляд на полудньовій стіні лажы якій єст выглядом бабинця Ізбиця ошалюване єст
узкыма але неєднакой шырокости дошками під окапом даху на ізбиці находит ся
ґзимс профілюваной белі а нижню част ізбиці кінчыт декоративні выпрофілюване дошкуваня Звуковы
выглядчыкы в ізбиці сут підвішены і пілколисти звінчены Подібні профільуваным ґзимсом звінчены
сут стіны храмовірных та ултаря В ходовы двері презентуют ся барз гардий
Сут то двоворотовы двері з дугами набитыма в ромб і притвердженыма великыма
цвяками Выгляды в церкви мают аж по три шыбы Кєд іде о
середину церкви то алтарі храму вірных вкрывают зрубовы скліпліня В алтарі єст
то шістобічне скліпліня на пляні простокута в храмі вірных скліпліня тіж є
на пляні простокута а в різниці Бабинци і притворы повалы сут пласкы
В Бабинци містит ся надвішаный хор з поручатом з заокругленым выступом посередині
Стіны в середині так як і назовны тіж ошалюваны сут позьомом дошками
підлогы в цілій церкви сут білы В притворі підлога є поміщена выже
як в інчых частях Двері з притвору до бабинця мают подібний выгляд
як головны входовы двері такы самы тіж двері провадят на піт Мальвиділ
в середині не скінчено коли выконувану поліхромів в першій половині ХХ столітя
Але тото што скінчено презентує ся так в медальонах на скліпліню намалювано
представліня серафімів В нарожах при медальонах поміщено розселинны орнаменты Єст тіж представліня
святой Тройци а в храмі вірных намалювано святого Мефодия а в бабинци
святого Кирила в храмі вірных на поладі розмалювано іщы воскресіня В пілколистых
полях на укосах скліпліня намалювано натоміст кресты а в нарожах рослинний орнамент
На повалі бабинця поміщено представліня благовіщыня вертай тора Тельор <unk>n<unk> На выпосаджыню
церкви в Вайковій находит ся запристольный алтар з образом святых Космы і
Демяна на полотні на другій страні іконостасу повішено розпятя Ісуса Христа з
початку ХХ столітя і хромолітоґрафів храму в Городиці Іконостас походит з ХХ
столітя але некотры його елементы сут скоршы напр містит ся в ним
ікона богородиці іщы з ХХ столітя Здемонтувано з іконостасу царскы ворота і
діяконьскы двері жебы достосувати середину до римокатолицкой літургіі В церкви в Войковій
находил ся колиси цікавый образ Покровы взоруваный на образі ізбяньской Божой Матери
але тепер находит ся він в округовым музею в Новым Санчы Подібні
як на образі з Ізб в його нижній части намалювана є монарша
пара на войківскым образі Корольом є Йоан Третій Собєвскій а корольовом Мария
Казімєра На пілночній стіні в рамі поміщено нехоснувану през римокатоликів площеницю частьово
плетену метальовом нитком Площениця походит з початку ХХ столітя В Бабинци найдеме
ікону Божой Матери з дітятком в цілій особі з ХХ столітя авторства
маляра Квятковского Част упосажыня войківской церкви перевезено на клебанию до поворозника Єст
іщы дзвін з написом Писаным Кірилицьом Жертва Американців <unk> рік В Різниці
находит ся іщы шафа помалювана в Краківскій взір з ХХ столітя Огороджыня
церкви є муруване з каменя як уж было бесідуване а од східньой
та полудньово західньой страны в перерывах муру поміщено новы псевдозакопяньскы деревяны брамкы
Кубатура церкви выносит <unk> кубиків а простор по підлозі то <unk> квадратовых
метрів В першых роках по выселінях церков барз міцно знищіла розкраджено або
розобрано част єй упосажыня а ґрунтовный ремонт припроваджено в роках <unk> <unk>
Вымінено товды підставу вежы ґонт на вежы направлено вкрытя даху і одтинкуваня
підмурівкы вежы Не припроваджено того єднак згідні зо штуком през што част
архітектонічных дрібниц страчено або упрощено В пізнійшых роках вымінено підлогу і підвышшено
єй позьом а в девятдесятых роках вымінено дошкуваня ізбыці заімпреґнувано ґонты заложено
ринны систематичні діж заміняно старе церковне упосажыня заступуючого новыма псевдостильовыма елементами В
<unk> р одновлено іконостас Не были то консерваторскы роботы а єдні очыщыня
структуры В <unk> р одновлено поліхромів але значучо і перемалюючы В <unk>
р Побудувано нову дзвіницю і спомнены блямкы в огороджыню а два рокы
пізнійше вымінено ошалюваня зовнішніх стін Технічный стан церкви єст зріжницюваный Будовля не
єст безпосередньо загорожена але находят ся такы лады котры винны быти з
часом выелімінуваны Вадливі положено ходник од брамкы до входу церкви за высоко
през што опадовы воды утримуют ся на пущыню од західньой стороны де
позом назовны є высшый позом підвіг в середині церкви Підмурівку обшмарено сильном
цементовом заправом котра проводит до нищіня ориґінального каменя під сподом а коли
выміняно підставы вежы то не зроблено ориґінального получыня а правдоподібні збыто белі
желізныма клямрами што може провадити до трачыня стабільности будовли В своім часі
усунено тіж західню част стіны храмувірных і єдного деревяного конструкцийного елементу в
тій части што выкликало одкшталчыня зрубовых стін храмовірных Одкшталчыня тоты дале поступуют
а А Р бідолоґя а Остатня част днешнього одтинка то технічно конструкцийна
характеристика храму в Войковій Підмурівка церкви єст зроблена з тесаного каменя дах
вкрытый остал одцимкуваным бляхом Вдолж окапів храму вірных талтаря і різниці поміщены
сут рены Одворотні як в більшости церкви то вежа єст вкрыта ґонтом
а решта стін єст горизонтальні ошалювана дошками Єдині ізбытя вежы традицийні тіж
єст ошалювана пьоново Підстава церкви зроблена єст з белькантівок Пощына стін храмовірных
і олтаря выгладжена є струґом Стіны Олтаря в нижній части сут специяльні
привязаны значыт получены зо східньом стіном храмовірных Получыня тото єст од середины
вкрыте дошками Получыня храму вірных з бабинцьом і різниці з алтарьом єст
невидочне Різниця правдоподібні доставлена по раз другій до пілночной стіны алтаря крыта
є пляскатом полавом Храм вірных і олтар вкрывают зрубовы скліпліня і так
храм вірных вкрыват шатрове задашыня з єдным заломом а олтар задачыня якє
оддзеркалят плян той части з видочным єдным ускоком Скріпліня было правдоподібні перебудуване
обнижене през здемонтуваня выжніх части по то жебы доставити банясты лежычкы Під
лежычками полавы зроблены сут з дощок в части Олтарні полаває пласка а
в части раму вірных полова ма форму привидного одтинкового скліпліня Полова тота
сперат ся на рамі утвореній з очепів Очепы сут то выжні бель
якы заперают стіны та перенимают час обтяжыня з бель погавы стрічаны в
будовлях о деревяній зрубовій ци рамовостоповій конструкциі значыт такой як умова сніцерков
в Войкові Коли ліквідувану західню стіну храмовірных перетято тіж і тот очеп
зато тепер видно лем фраґменты получынь з очепами стін полудньовой і пілночной
В стіні яка одділят олтар од храмовірных іконостасом одступ єст заступленый а
вкрытый Підтягом значыт конструкцийным елементом якій підтримує полаву безконечност ставляня стіны завдякы
чому можливы сут більшы просторы в середині будові На підтязі при іконостасі
сперают ся стіны східня Храмогірных і західня алтаря Нижня част скліпліня алтаря
єст высока складат ся з <unk> семох вінців то єст специяльных зміцняючых
конструкцию бель подібні тіж єст в храмі вірных В бабинци пляскатый дах
з дощок притвердженый єст до пілперечных строповых бель вежа яка обнимат бабинец
і притвор Посадовлена єст на камінній підмурівці Штырі носны стопы тзв світы
получены сут в пущыні стін густым системом риґлів і укосных бельок якы
зміцняют конструкцию На найвысшій части той конструкциі на высуненій рамі зочепів усадовлена
є конструкция ізбыці Складат ся она зо штырьох реґулюваных стін реґліто пойомы
белькы якы вяжут стопы одповідньо полученых В середині ізбиті находит ся окрема
стопова конструкция під дзвоны Над дзвоновом частом вежы находит ся шатровый дах
якій вінчыт ся выжычком на ній ся сперат Конструкция вежычкы складат ся
з осмох стопів одповідньо уштивненых з косныма белями Форма банястой вежычкы отримана
остала през концентричне замонтуваня одповідньо уформленых овальні рам Ціліст спочыват на просто
кутній конструкциі яка вяже ся з выжньом стіном ізбиці Выжычка над алтарийом
мат <unk> стопів а над храмом вірных вісем опертых на рамі лежачый
на зрубовым скліпліню Підлогы з дощок попривияны сут цваками Выгляды в порівнаню
до ориґінального розміру сут побільшены за вынятком выгляду на східній стіні алтаря
там конструкция рам єст ориґінальна і получена зо зрубом стін на тзв
впуст Двері ззовни до притвору і з притвору до Бабинця мают ступову
раму обиду з трьох сторін дошками Думам же як на єден раз
є то уж выстарчаюча кількіст технічных дрібниц і коли сте іщы не
поснули то желам вам спокійного приємного вечера Дякую Вам за увагу бесідувала
Наталия Малецка ды тот тоты поты