V Медженародный Конґрес Русиньского Языка 2025, ІI ден, І част
•
Опис епізоду
Ретрансмісия обнимат секцию посвячену ситуациі русиньского языка в Украіні. Своі рефераты выголосили Юрий Шыпович і Томаш Калинич.
Автоматычна транскрипция
Ретрансмісия в радию лем фм Добрий день міло колеґовой дорогы ості Зачнеме другій робочый ден нашого конґресу был уж є найвысший час Перший наш доповідач за Украіну на жаль не міг прийти але припоєный є онляйн Так жеы представит ся пан Юрий Шіпович голова Наукового Общества поляньской Сільской радозакарпатского територияльного Одділіня Малой Академіі Наува соспільной орґанізациі русиньскій Культуролоґічний клуб Пудкарпатскій кореспондент Лем фм Радийо Руской Бурсы Знову з тему котра уж была авізувана і вчора за кажду краіну власно выступат єден представитель з темов досягнуты выслідкы за остатніх десят років Днес то буде о Русинах на Украіні так же прошу пан Сіпович уділюю Вам словона Баратку Подяку оды маму а за то жыти міні Можну со участ в тым конґресові хоцю поздравляте для а одраза і нупы стало ся дальшу мене з граници завернули де прод на Кыів Державну Культуры Пропортурну службу о Украіну і у ним дали одказы на выіздну при тому жы не мали право соробити ну ка банальжно Украіна є Украіном Збыла ситуация на <unk> р была доста хаостична тому што фунґувало много маз медий айбо у тот самый час каждій писал якы знал одбыє правособу злосовы писма Бы Шоцюры так і писали тому і добрика русиньска пису на того самого Петрусия писала сы через Бісіды через Е ани через Ей так дам ся не буду се уже повторяти Має ту додка новинка яка входила бай популярно се удкарпатскій Русин В <unk> фебруар <unk> р в <unk> номерів ушло редактором было просяный Будилів Урско русиньскій Словак і горя Кєци на норму котрого по тисят зачали ся орієнтувати мнуі котры пишут по русиньскій Одрізняючі ся од другых словнику котры в тот час выходило много ци заслужыл право на еґзистуваня тому тотутко пробуло описати грамотно овертали ся імено насловник Юря Керці цю з арґументом никєме граз на Хоц свого іменословника Єтошу в тот самы час усю словник Юрия Цюря до університеті його розносили студенту на каждой парі словників рекєрці старали ся обходити но і сілмил популярний лундстал кули Юрго Карпат зробил електронну версию На даны моменты сіслу микулькує знову каждий хто бере ся писати по русиньскій уберте це імено насий слунит Новсю ситуацию і входимо до чыслу конґресу при септембрі <unk> р де Русину Украіну представляли на тот час Михаіла Аноті і Анна Мигеля На тот час был уж готова Ідакция граматикы русиньскоязыка нимогель до <unk> руку біорусиньско словяньскє лексифон <unk> руку Михайля Алмашыя Зумами Аннам Мигели Кабуляту делеґатку конґреса лексифоні стал предметом дискусиі на конґресі Пусіня книжка на украіньскым языку Карпаторусиньскій Народ доля принесла крізь віків усла во ужурлі у <unk> року Но або для діла адаптациі норм языкових на быну не годили або журнал або ґазеты Кузновинку де бы ся прописували ті нормы і ків не выробляли Но тому у <unk> році коли уходил голос Русина а <unk> номер усли як раз на Подкарпатю Михалома ся ту обрадувал ся і казал што мы може має раз імено на голосу Русин адаптувати своі нормы Но усізнавцю грошы до печатаня голоса Русина не буде проголосуваны і проєкт закрыли Но тому стали ся полністю без медий і руці а <unk> руці Михало Армас стал редактором книжкы Новело Александра Купорасы была перша Брозува з біруцька і там ішла за груші меценату ну і там же правкым осыламе ся з тыма нормну і кым они на тот час і кім не будут тот час мобували як раз пропаґувати Узровці на ситуацию юлию <unk> руку Закарпатско Восноєнаучно Фультурічной Обществовиця отворило новы проекты з журналу Сузд наступного буру зато із бы тото саморуса Русина і бельтристику бы там почали подавати іст іх історично етноґрафічного характера Он был досто популярний пічатал ся заграмати куваны Мелы ну і самоавторка була корету шого свого часописа Про до процесу роботы узю за редакцию журнала з допєсу ОцМ Анна Михайловна редагувала в журналі Одходят ся од нор своі граматикы визнашто напоминяла свій пузур ну і думу уже <unk> в руці усунуває єй редакция граматикы шутам было поміняно наприклад ся якой описали ся і вормости і умгели дути вєдно з вербумами і здіясловами хоч описати ся окремо так фактичны му позрали на словацкій вариянту русиньского языка дальше уж осторочню ґрупах приголоснит нихат област ный старообластным дальшу мову після жытю шыблячых посли прописувати ы заміст и ну до того писал дає то жыти шыти Ну ну і дальше фактично у Лексиці орієнтували ся на сувни Ґорликы тіжнице і Перканикло припоминяло ну і з десят з украіньскых народных голорів Закарпатскій области і Осип Андзинівского зниці Вудимир Новак буду цифрувал зо своірушы як раз роботы синтициіству його атости і в Шяты в вікі <unk> синонімум як раз пробували хосустувати русиньу свого атота Но ефакти судного стошу Туди ся робило носит стало типирка же была зрафункувати нова комісия по кодифікациі надсудіством Каленицьом Уркузина перестала выходити суму вынуло был вышорку ціну обєктими і субіктами тому році Закарпатской обла своє культуручно культурічно обществу Душовиця і тунотоцрасноуцінный русиньскій Культурорічний ґруп зачали пускати аймат на книжді русиньской літературы діют опицяти художні творы і кєвы выхода не буду вжорока у току IV і укрутниці хоснуваня тото жебы хоснували сме в іхорчісі роботы хоснувала ся граматика Аномєльном Ном шумі перше было зроблено туслено то час пожепу консультаций з Михайлом Капрайльом і в Пряшівскым Інституту Русиньского Языка перестали сме хусувати Уздаж Фонд сыпашу нрмахове бы дужны русиньску літерату Зусід руку з <unk> рок было видоно <unk> монаху не звіє русиньску літературы <unk> ру не змогли удати то тым тоту уж монах дозберали ся труме <unk> руку коли нам помогли як разы дякую Петрови медь нашій русиноі Словакі Ну увыкли єм примагавва спуру і росы усвидний Нуч великє грасту дотаж мож будли писати уже мнує по русиньс брали си ясно о творю булоніст ліґіно айбо мостали ся брати кажду уписавушу фактично нуйса бы продужы написати єй творы іх стоварившы бо там прик приміру може быти і Граз Леса Адамова котра пише єй были дуры слабінків но а подальшым істували ліпші она робила мносу бую подарили были злотовникы Кырці ну і выка на служыти ка доста знам на русиньскы поетесы і нежыєноправда но або на сама із Пудкарпаті называл є Нас наша Ліна Костенко Фактично дошупише лесом ногу уже поставлену на музыку ну і фактичны сторохітами співанґ Но бы тіжыти на прикладусти о <unk> <unk> але у баньма нас <unk> руку дол році моіх мали ХХ Мотипирка пошло мало наслаты лотый Влодими знову зі блат кандидаты по узі нау молодый завкафедру выканом Біофака і ясі дому звунил в записал ни розумієте і дужым нує вказали сот отицку наприк <unk> гоці музували матряли по <unk> явдуру мабудну іркы перебрали на кут Явдуры в одказу они ім казали на юниці маленькому фишу постараю ци шуму доходити б іх доше куснувати Надціть З громадыків Мигелю з <unk> по <unk> рук уйшли три книжкы посу Івана Замадякаса достол бівні книжкы перше бризти спомину з Ютва <unk> рук Дуго другє выпробовуваня любую і вийдя на реце тайны рубу ХХнєси гармались розбудувал ся ну і туі простолудно словіл шубы хоснувати умлял тотябую од дашкому третьому уже лем умал тому каже він з верховены там говорит на і ну і лу замінникы не приймут іх раз його никы не приймут і тому умотит кієм є компромісным вариянтом Но маєме ся єдно як раз єден напрям у сому о пляні Сбы ті авторыку тіху сну це Ятьом но посудовник назвали іх посудовник Івана Гарайды Май наперед си Михаіл Задякі і Ігор Керцяі о рекірця <unk> руку як нея уже написана зятьом хотя Брастів має мій основникы Руско русиньскій Ун Ябую слава Буґут в Безядя значыл же то <unk> правописом міківнову уже представил русиньскій книзі в <unk> роцівну до Слухіоці Анці Кержыцю перевоты і зыціску ім авторство Івана одбрахта і островы сукрові з авторства Роберта Люісы Стіфенсона <unk>eo<unk>t цуку <unk> р до знидє з давний на покатю публицист русиньскій активіст доктор кандидаты медичной наукы Михаіл Завадяк у <unk> році написал мемоір будуст Сепуйму <unk> повідань про його жыво про його жытя ну дуж інтерестих до напєстьом і обдіали пошкодат што муж нимы єцимбурами інує он з волпусіным могіканном му дуже тяжко шло одыці уже на Подкарпатюж пожы не выжы є дужы язык Значе Александер Хуст у <unk>ому році выдовсберґу новембру то істотішу у <unk> році вишы на Подкарпаті Він додавіл ся тудато што написал пізнійше муєм бо має был ся зберал у Мадярах стилю нього написаня дуже файний но або пише умны за правилами якє сам собі придумал но і попробувал создати даже конкуренцию і рукапройовы кодифікациі на териториі Мадячы ной на Подкарпатя уто же фактично претендує Но значы в році усільшориків з будме долго Семимегалячі ківді Поже удвускує умуты і Александра Керстыш ся і задсял лем думтує ситуация дуже тяжка тому шо Александр Керстыш є наш русиньскій поет якій воює пічал до усігань монахам <unk> р айбо книжкує з никым не кондуктували си і николи уцітували маєме ту уже <unk> де етмолоґіі ясна <unk> і десят попі сят пій усят я не знал ну яс тош уже тот хло ге не догадат ся там догадує це дуже мной шум хотіл як раз написати сым словом Ну і усе носи майме проблему ну іроцю усля інтерфаня лижыть пай і Петра Біроватисю ну зо тій глуті часы тунку літературы Уліті р усю нр <unk> до <unk> рока яка Паншый повідж маєте послідні дві минуты Чутал Значыте за нас ізраз культурованый Карпаторусиньскым Научным Центром Ню Йорку і професор Павлом Робертом Малці журнал зачал бесідати уж політній материял історично етноґрафічного змісту котрий подавали в ціні Уж Руску Нацийональну Університета дакотры знизів колеґію од Суздне Ну іды уж одкє доднизка шіст номерів гутує ся некуты Я уже знал бы оже не редактор гутує ся семи номеры но я придуму свій більше двісто машкалениц мушу він єдра Ну і фактично у тожо процесі роботы му хоснували русиньскій ортвор істовань Михала Капраня си матсту руку зберку правиль русиньску описаня і выговуваня дуже Михайла Капраня ци другу руку самого пана професором выкликали на риткулею учузно гі консультантам уже раді то шумы з ним комунікуєме но і вдачу му нам показує помагі Ношу сукы тлумацтва до Юрґоны Капац Чехі Петро Берж Ватикана Быколома за многі творы якы поді такій прозумі ну і переводили на рускускы языкы ну а окрему книжку вшевцідя з Івана Ситеря маєме посланя Павла ото самолоцюсків зоброю со у <unk> роцу шоу уходило зо запосідній связну і дуже пімає файну тенденцию бо лаґмана <unk> будеме підсядати домацтва доктор Валерия Гаврелишына ці там між ним є Мамо Ніны Матвієнко і плакала украіньску рукышаска котрі о Мирослава Копен здавно співат ни уж стали хітами значы то же усуй на насі написатиме мілітарні співай Фактично зостає ся з Неґоницю од Мариі Біла то же нанимає де іх діти і бойце в знима піти самоуліпшый світ вкаже шуму все такій іхы напіцятали сувальманасі Но я думу свій Займана буде мати то свою народы буде буде мати свою гроземку Е і му то же ну надім зрахуйте што будеме робити і о таме Ну на посіду я мушку хтіл повісти бо перти ся напр Юрия Керціне не на його Фактично правила не наядя імно на принцип якій єм прописол у книзі Дід же в Украіні доднес не могли сме ся добити узаконіня модерной інтерґіональной граматикы толеруєме розличні языкові нормы но небезграмотності дяку за бузур Томаша Каленича так само за Украіну стемул невырішены вопросы і перспективы до дальшых років Як же ня Іса любит пан Томаш Каленич А по тому буде наслідувати дискусия ку обидвом Другі участникы другій колеґове Май наперед бым хотіл подякувати Інститутові Русиньского Языка і Культуры за ціст выступити на суму Конґресі Маленько поздеме з проґрамом зато буду говорити май курто а кєд треба буде довяснити якіс деталі та прошу звідити ся в дискусиі Позад проґрамы позад свого титула мал бы міс говорити за проблемы в сфері языка і іх буду рішыня айбо проблемы з русиньскым языком в Украіні дає окреме представляти не буду не буду ся з тым долго сперати бо за них цілком добрі знаєме місто того дашто повім за нашу теперішню роботу Курто ся представлю бо може не вшыткє не познают а студент докторанту на преміі славяньскій Філолоґіі і окремя того яку же назначыл пан Шыпович коректор обновленого журнала Уцюзнина і головазыковой Комісиі журнала Іщівця раз сме споминали часопис Бесіда котрый мал велику ролю у розвию кодифікаций русиньского языка в Польщы так само тото мож повісти за роль русиньскоязычной періодикы у Словакі у Мадярщыні і самособу была така надія уж обновленой журналю Цюзнина Стане так само кроком будучой реґіональноязыковой нормі в Пудкарпатів і як уж одповіл пан Шыповиц языкову основу нову цюзнині дала ґраматика Анны Меґелы у тому вариянті з <unk> року бо фактично і ту она так само была лем зацятковым пунктом бо уже такой в першых чыслах журнала были проведені подакы дрі зміны і по части на тото были і практичні потребы бо ґраматика меґелы на тотчас вышла без окремой секциі за правила правописа І головний редактор журнала Юрий Шыпович четвертого чысла мені довірили функцию коректора а фактично языкового редактора журнала і Лони сме першы раз зобрали языкову комісию вайкодифікацийну комісию журнала І до той робочой ґрупы зашли головной редактор пан Шыповиц коректор тото я і дває практикы русиньского языка Петро Біров і Михаль Лыжыцко уже сте чули за книжку котру не выдали айбо має активно они діют на інтернеті І фактично русиньскы язык на Пудкарпатю доста активно ся розвиват епен на інтернейків сей час І ціль той комісиі яку бы сме хотіли досегнути тото зас кынути з міста тот процес кодифікациі русиньского языка на Пудкарпатю Першом нашом задачу стала стабілізация правопису самого журнала туй ся не буду пущати в деталі бо фактично тото видко і на самых чыслах уцюзнины назву лем пару прикладу правописных тем котрі сме мусіли вговорити то было наприклад нормуваня писаня буквы Ґ писаня букв Е на засятку слова упят спрощыня у ґрупі сытыны і так і на тым місці робеме дале бо на місці ся обстали подакотрі менші темы котрі сме щє не продискутували І у тых дискусиях перезераєме ся головно на практику пережых ґраматик як на Пудкарпатю так і за граници призераєме си і на красну літературу за котру уже повіл пан Шыповиц за выданя у нас на Подкарпатской Руси І ебо призераєме си іщы і так званий наівний каждоденний писаний язык котрий ся в нас так само дотепер активно хуснує І ту і мусяй глядати даякый баланс бо сесиі джерела они медже собом Доста далекі говорило за тото ж маєме много ґраматик і там авторе не всегні были договорити епофактично Ті ґраматикы медже сут былдис май близкі як окремі другій активні хосноваці того того языка І айно не зыбывайме і за приклады з другых реґіональных вариянтів за порунаня з тым бо на тому етапі робиме над реґіональном нормом нас найбудше інтересує тота міцна подкарпатска форма языка І на сес час Комісия вже подойшла і до головной амбіциі тото описати тоту языкову систему хосновану в журналі і результатом той роботы мала бы стати курта ґраматика з выкладом правил правопису Тота робота лже зацята до кінця року плянуєме переладити перший пробной вариянт і коли тото ся стане будеме вдячні за ваші реакциі за ваші порады коли будеме тот вариянт дале дорубляти будеме го обурювати в май шыроку крузі І уж єм перше позначыл же спераєме ся на тоту богату ґраматикоґрафічну традицию на Пудкарпатю і хочу ся лем туй мимоходом докынути єдного аспекта в нашому приступі знаєме же Пудкарпатскы Русь то великый реґіон реґіону языково розманитый з розличныма діалектами І той сами все практично даст выбрати єдну діалектну форму на шкуду другу Многі насі языкові активісты у минулости принимали і тепер принимают лем своі найблизкі май домашні формы тото цілком природно жоловік хоче писати так як му близко ай бо в нашым реґіоні не мож арґументувати же лем єден діалект є придатний на творіня той літературной нормы другій мусеме нараз делеґувати з субстандардного статуса Зато ту і мусяй чекати же хоц котра подкарпатска норма буде мати якус міру вариятивности може десі велику міру вариятивности Бы на друго бока тото видиме вариятивност найдеме не лем у меньшых языках і бывшых літературных языках Значы тото є ненормально Головне є тото Як заручыти як мож заручыти жебы норма ся не лишыла у зародкови жебы она найшла успіх звон самого журнала і самособову списати норму тото лем перший крок хоц унє важний символічний бо іще май важно тото што іде дале за выголошыньом той нормалізациі кодифікациі і знаюж же самособо ту сут сумнівы за тото ци тото мож дає реалізувати без державной підпоры тоту популяризацию той нормы айбо вірю же якыйс потенциял мы маєме При тому треба буде глядати хосновати доступні формы популяризациі той нормы ґраматикы окрем самого лем школьного выданя фахового выданя ґраматикы і радуй ся же маєме ту і таку нагоду місто говорити на сесиіязыкові темы І дякую за увагу на передякую за дискусию Дякую і я Томашови Каленичови і отворям дискусиі Може на зачаток той дискусиі бым сконштатувала же фактично з послідніма двома паном Маламашьом і пані учітельков думам єто уж учітелька на пензиі пані Анна Меґела Я ся особно спознала і поязыковым конґресі в Краку і Сме мало сполупрацували о нимі а і єден а і другій посылали своі представы норм так же я была кус в контексті того але по тому согласну наша спілпраца перервала Так же тішу саже наступил молодий чловік до того влаку або до того поізду і зачал знову дале робити наднормов наднормов языка на Підкарпатю так же няйса любить можете класти вопросы пані професорка Дудашова сме почали ти то два реферати Прито же предхательций автор Юрий Сіпович оно нам пожаль николько премня новник Веля умлецкы літературі там є написане О тым сум є виділа кєд же сом писала о вшыткых тых вариянтах Виділа сом о тых розных діля яктор іх автору Аку Керча Цюрій Адяльш альма ся тото сом познала Але дякуєм пикні же то буде ай в Зборніку ано вшытко уведене Но пан Томаш не вім при чыснос називало Томаш Томаш так же пан Томаш Міса позна ме уж з праві з конференциі Так вимакє добре ає такє теоретицко методолоґіцкє заклярє Спомінатє вариянтност той вельми доволежіте ано при то же мусить реаґувать на ту норму диференцувану котра є Ано а вітє больтакічыскій язык познаті віль матезів зам предсельом закаляцьом прескє Лінґвістицкы окружку а он є автором такого терміну пружна стабіліта Ці же норма муси быти стабільна Але зарвень муси быти ай пружна мусі пружні реаґувати ано на ти подняти горияция ся о простреня Но так же змісме си теразві почулі власні Акознє тен підкарпатскій вариянт ано Є вельми архайткіном нято фасцинує кєд же як предначам антигісторицкы языкы ведны дисциплині такы указувациі замено аком се а подобнє то єст старе праслованьскє указуваци замено <unk> секторе за Нікло А збіткі з віжкіса заховали наприка в Словенці є уж лем ако така морфема днес днес алебо в честін є летос летос алебо ещє в старий честін є вечераз вечераз то знаме на днес вече днес то знаме на днес же дійні сі то є то оно потом за никото указуват ці замено а было наградє не указуват ціно ты тато а шак є то ты тато домінує Але вісти си захывалі Ако такє окрайови діалект а в тых окрайовых діалектах сут часто такы архайтскы явіті до темстя центра а перифериі любоязикова змена сіріст центра на периферію але ні вжді досягне ту периферию а ти на тій перифериі самам заховали таке простє архаізмі так же вельмісом радишывас почула Дякы Дякую професорці Дудашови Я може ку тому містоназывнику або замес фактично Оно є а і у Русинів на Словакій але скорійше на перифериі тых пудяцскых діалектах Але я собі думам же на Підкарпатю то є цілком розшыренев же то не є лем периферия деса подмісто назывник хоснує Так так як же дале хто бы ся хотіло Я тіж потверджу же в лемківскій ґраматиці то Се то нормативне і рівноправный місценазывник до тот тото тото так што в нас є тіж тото пошырене абсолютно А я мам звіданя до Томаша посередньой доюрює але тот можу то баже до Томаша де мож найти Уж мате зрыхтувану тоту ґраматику або в д або тото розписаний тот новий правопис ци то іщы ци тота версия з <unk> обовязує Брузмів там там сте даякы поправкы при роботі над Оцюзином робили так А но послідня версия котра доступна тото версия <unk> року Анды Меґелы і будеме тепер поступно опубликувати услідуюч як чысле хоцюзни докє робим над нову версию Части стуйновой ґраматикы окремі правописні зміны і дукі сме заводили тоті зміны даколи сме мже публикували материялы так само популярні у журналі напр записаня буквы ґы поясняли сме де ся тото власно пише і так значыт уу Полному обсезіі тотос ся не є ниде публикувано або тото щє неготовоє в полному обсезі значыт потихо до того тепер підходиме і айно уже м казал плянуєме даякый першый вариянт на дискутуваня прилядити дунца року То уж звідам так уж чысто так як аматор діалектів як як выглядат така практична борба діалектів на Підкарпатскій Руси предовшыткым при тій альтернациі У іт дальше Бырозуміл же нелегко з чым робити тото была єдна з тых дискутуваных позиций в ґраматиках бо Фактично повіл бы м уж многі наші ґраматыкы дотепер они не были медже собом на тулько далекій альбо были окремі позициі котрі ся дискутували зничено так як тото і обыч наявязыка окремі спорні позициі і тота были єдновій з них і з них Фактично у нас три главні діалекты на Подкарпатю а лиш для контекста повім мож діалекты у котрых настала тота альтернация ОС УЗ І ОСі і ефектично тоты діалекты з альтернациі о на і брали ся традицийно скорше як периферийні і не знаю за таку ґраматику де они бы ся брали за основу і были другі ґраматикы котрі брали за основу то вариянт Увет вариянт і ще дакотрі авторы пробували завести таку сиґнальну ґрафему котра бы мала позначати саму позицию той альтернациі а дале уже мож было каждий му ся орієнтувати на свій рефлекс того голосного При тому тото має своі практичні проблемы з веденс ці окремой якой сиґнальной буквы У нашым вариянті За основной нормативной узятой вариянты з ЛУ творити бульшыну у нас реґіоні або при тому Ясно уж у якому субстіі мож допущати і діалектні вариянты наприклад Ужурнали сме публикували етноґрафічні материялы із верховины тото як раз тот діалект де ся хоснує тот вариянт з І тото сме публикували у тому верховиньскому вариянті значыт Дис мож думати за тото як тото рішыти другій приклад якой такой конкуренциі ци не зна якій термін ліпше схоснувати дотеперішні ґраматикы они часто даяк маневрували м Такымариянтами як малюву і малюю тото нас фактично ґеоґрафічно приблизно половина на половину і єдна ґраматика ся хылила од єдному друга другому а другы вариянт тым фактично ставало субстандардний бо не думаю што є основа за тому жебы половину тых автру половину той области узяте нараз як субстандардну і тоті вариянты думают же мали бы быти рувноправні самособовже мы маєме притворіню журнала маєме даякій свуй голос того журнала даяку подобу в якуі має часто редаґуєме тоті материялы і так дале айбо авторы самособу мают право писати і другым вариянтом тото єден такий приклад Анна Меґєла акцептувала альтернант і так же кєд ім порозуміла вас Добрівыса приклонюєте ґальтернанту у Або ісі то не маєте роздискутуване У Так так знаю тепер не можу попозерати текст але учому році в першому вариянті а на меґели колектив там мали вариянт У із буквы У як основной у <unk> руці тото уже была буква У за тото споминалий пан Шыпович в своій презентациі Значыт тото же был выбраний як основний альтернат Но фактично тот вариянты з ІУ нас є ґеоґрафічно найменьше пошырений і традицийно ся брал скорше як такій периферийний хоц як основний перме вариянти з У альбо У Треба думати над тым у якой мірі тота тоту вариятивніст мож дозволити у якых текстах і так дале м Добрі дякую дале дальше дискутуючый Пан Міхал Васічек з Чельской Академіі Наук а потому Вам знову дам слово демку Я хочу подякувати Томашові і вповісти же виджу же Томаш розуміє язык як структуру і думал си же Вун є тот чловік котрий може уж удосконалити нову ґраматику русиньского языка нову кодифікацию І знає і історию языка і ну главно має тот структурний погляд і мал маленькій вопрос до Тебе Томашу Повіл єс же є много діалекту а каждий хоче мати тоту норму близшу до свого майблизку до свого языка до своі бесіды знаєме же сут поеты на Пудкарпатів і Кутрі Выписали же лишакы ниґда не будут бесідувати по лемацкы Я засвеце хотіл ту по выході Словакі і знал же старшы люде сут такі консервативнійшы Там на выході з Емпліна пойдякы бесідуючы мы ниґда не будеме бесідувати по підятскы але відсу же у молодшых людей така толерантніст до є бульша до Єншу і Бесиды ци туто видиш ай на Подкарпатів же молоды Русины вже сут больше толерантны до того пряти і інодіалектны рісы даякы Дякую Дякую за вопрос ту і мені тяжко говорити бо фактично найліпше знає як раз то ті кругы активісту і языковых активісту або уцілому тото вижу так же направду тота ситуация ся мінят і з єдного поколіня о другоє А думаю же то не лем зато же тото молодоє поколіня ай зато же тото фактично же у нас не знают си тото назвати ІІм ци третім поколіньом по зачатку навертань той русиньской ідентичности роботы над русиньскым языком І тото виджу же то ті активісты у маймолоґіони многі з них дост добре ся орієнтуют в тых языковых вопросах і або при тому они уже ся формували як як авторы інформували ся же у тых умовах де у нас были окремі ґраматикы бы была тота дискусия і фактично ониже заціняют од якоісточкы на тому путьови і Такупил бы м же думай мож повісти же там є готовност до того є пожаданя той нормы часто мож чути же не знає ци дото лиш медже тыма коактивно ся змагат писати по русиньскы же Дайте нам якусь норму жебы сме м же могли дале дає творити значыт є може ліпший момент на тото жебы тоту нову норму прияти айбо зас думаю же і тота вариятивност там треба жебы просто тота норма не была нараз завержена же не дали сте там муй діалектной вариянт тоту норму хоснувати не буду треба думати як тоту норму зробити май адаптивну май при приятильну до май шырокого коля Добрі дякую Трохановскій а по тому пан професор Маґоций Пардон пан шіповідняй сам Я можу додоститу і тому што фактично альманах <unk> мут переготуєме і ту як на леце розумієте Маєме наприклад двох дукус молодых дописува <unk> дру по мойму <unk> Мурді приходят хоц бере ся нараз дійсно описати як укаже грамотну то єст просит норме Уже з того што на даный момент нароблено то уже нормы Уже писати може писати може мелже зложеный є проблемы но примір тикого откы юдийкы вучыт русиньскій язык о мусіный час я думу мож навести даже Томаша того слабого Петра Бірова котрий робіру каруну ґрупу украіньскій русиньскій язык вжывціл Ну і на даный моменты на теперка відговорит єс малобівше як я бо уне зроб з каждым словом дальше бы Михало заєдло повітового зродску єстета то гурно вціл ся писати упише без проблему же писал перед слово послідньой книжкы За Івана Завадяка писал сам хоче тот русиньскій нормуже хабле коне хоче хай же дайте міні но а якому понажуру кладежы я не знал листошо має уже ухустувати ся мож протійше дяку Дякую пан Сіпович І такы звіданя навяжу до того як вчера єм бесідувал в жеством языку являт ся штоси такє што може тепер робочу назву языковий маркетінґ то значыт так як думам же на скоро і мам такых прихыльників што будут зо мном же в нас буква гі з двома крапками была бы барз потрібна але Споза абсолютно языковых справ не може в нас войти бо ся злітямит і бесі як раз про тотязыковий маркетінґ ци Рішаючы о тым же то буде у тій альтернациі брали сте доту увагы же напримір ґрафем уз двома ци крапками ци дакій Він на тілько інчий і нестандардовий же напримір бы ся бы был проблем в мобільках телефонах і загалом ци ци ци ци бесі проходили в вас такы бесіды кєд же моо ґрафіці ци на Лемковині ци ци ци ци ци в Пряшові жда давно о тым забыли бож гей бы маме тото порішене а Вас тота дискусия така мож повісти актуальна Дякую Самособовой тоті технічні бокы береме до увагы але не тілько в рамках нашой комісиі бо тоті технічні вопросы мож рішыти они скорше другорядні ту маєме і такый приклад же Пудкарпатскє кіс вариянты русиньской клявіятуры на телефоны на компютери мож найти они сут і з <unk> року мали сме таку фейсбу струнку по нашому популярну котра мала щы больше тых ґрафем фактично бо мала і УЗ з прутиком з гурі і ОСпрутиком з гурі так і тото треба было даяк покласти іщы і місто найти на той клявіятурі на тоті буквы ай бо тото тото ся даст тото мож технічно реалізувати ясно же там сут якіси ограничыня наприклад же Тота буква треба бы жебы было в Юнікуді наприклад значыт же треба жебы тоту букву мож было у принципі увести у компютері Але кєд така можно стє та уже саму клявіятуру реализувати мож значы технічні вопросы они усе будут але фактично они в нас ідут дале за шором Ну придякую пан професор Маґочыня і Салюбеті Дякую Я уже можу чути од нашых колеґів Лінґвістів котры ту сидят же Маґочі ніч не знає про лінґвістику і кіт Трохи про суці лінґвістикы писал і головна книга русиньского языка же є під моє редакторство ци значыт я трохи розумію в історичным боку тіж в істориі языка Ца дискусия тепер Як мы чуєме найбільшы дискусиі про проблем як Іван Панкєвич уже поставил на столи початок <unk> років ХХ столітя А тот вопрос О і о іщы про це говорят Я то не розумію фактично фетижуют ту дискусию і створят як то є величезний проблем жерузнаків не може нам підкарпатє кодифікувати язык Зато же не вырішыли Про Іоу і Приклад Знову я чую од можу чути од нашых колеґів лінґвістів але хосную приклад з анґлийского языка слово ПРок В Бостону пак в Ню Йорку порк Інчак парк Ци в Америці треба воювати же нам потрібно Три писмено за о За то же в Бостон совісловую пак або пок То значыт тот проблем якій єщы фетизуют о тім страті много слів лем днес рану і Панкєвич і Харайда поставил це і виришів переми Так як єдне писмено А зо порк пак Єдны писмено занкєвич <unk> з Дашком і <unk>rtвіданє до вас як вы буде то вырішыти і єщы не фетіжуют тот вопрос котрий не веде до ничого лем дискусиі медже лінґісом Дякую Айно согласный мі з тым же маєме такі вопросы котрі стали символічні фактично і же каждый ґраматист має в першым ушырі одповісти на такы проблемы по не привертают много увагы і айну же м назначыл же тото рішайме так же маєме як основний вариянт май пошыреный або при тому толеруєме єй в публикациях напр як мали сме публикацию де были зазначены уже написана верховеньскым діалектом Другій вариянт І ясно же мож дискутувати за Перевагы за хыби такого рішыня якоєс рішыня приняти треба окреме мож говорити за тото чого може якій окремой такий символ має якіс своі недостаткы і На тоту тему діалектных розлук был бым іщы радий кєд бы слово узял і паншыпович бо фактично паншыпович робит і з літераторами котрых выдає тому альманасі і з котрыма мусит вести тот діалоґ за діалектні розлукы зас каждий автор ун навык на свою діалектну норму і як каждому автор вымож ту над діалектну норму приблизити Може бы пан Шыпович хотіл за тото што сповісти бы айно тото єдна з тых емблематичных проблем котру котру сме рішыли такым способом і не были сме в тому персі А не так Правда возникают в процесі роботы і тикі проблемы коли автор говорит што буде лем так як якуцю Но лем так як я пишу як пишут Бумусині нобутує муж вам прибыв невести єй Александер Купа Родунґы Як вино думу не мож тяжко робити з никому підмінну або му ся як правило почынайме гыдати з Улюґусі родину ну і такоє запусю мою назыв синонімісіі Шоркє Одикраз береби сме за Атлясензивску тому шу імноуты муєк раз і брали бышо треба було і там доуры сем файну си займана в автуру днес зациклют за уфуму силіму Сыренови сюди другы і утріб ся то участнима і дуже часто сеспримір мож довести даже бы студенты з університету котрі жылут уу вжытку єдуху Не бы суму гурят і вже принусит слова з другореґіона Наприклад примусит отык раз на букачівску нуйшавску етникати харити ну і з самой літературы культуры і выґонасі проходит автору берут єдену другу блеся адамувал ноже не пише су тотає говорит у нас набре слова ІІ тячу ся до ізвы верхове душы тыкый нормы палоціправда боючы ся іщы сут Панькєвиця котрий є тимує ся мошом як видно знатя указало чытайте собі як хлопе я тушу спосіб свого буду польємі жы написати звір ханейкі дашкє догу дно верховинскій вариянд пан Томаш уже говорил му мали двосу оцю з верховины дикі Хысе Іван Завадняк і другій Сиґурдучку уписову наступу будувало быце взороти лобу Но зараз я спомню но заціню Обуд і буды вытишу подавали і мушыти вышу ся єдна і в процесі одиґрацы гыбучыту але його материяли і було музди було і ногу кібуде і і лумі середит є Благаєш повініт як раз на місці єм ічоло там там зострожво не звістане волоситме шанець у єй конапонували етноґрафічні материялы Іван Савадяк прикрадніств уземе прикрасну рублі уіз Блого знає проблемы жы мож і могли уйти Дякува Дякую пане Весійовичови і сі выхочыте няй се любит І ту іщы мож спомнети же і туі На Словакі мали сте выдані книжкы автор ци Миколак Сеняк се пише же книжкы з пішскым діалектом єтрія Предбачте ци біда Русинів з дому выганяла ци там были лем дасти того текста реплікы ага Але ясно же підцитує ся говорена бесіда і так дале все простор даякый для передачі Того діалекта годен быти а іщы лем куртой коментар до того же може дахто каже же Русина на Пудкарпатю не гудні ницю нормувати кодифікувати бо мают тілько діалекту то лем зас можу процитувати таку фиґлю мож казати із котру муцілут од єдного колеґы же кєд Украінці гварят же вы маєте крумплю ріпу булю і так тото вшытко кодифікуєте одповідают на тото же нокєд Украінці сут є даєк порадили і з картоплю бараболию мандебурку і так тай може і руснакы дак будут гудні дякую Пан Михайло Фейса професор фейсай Мі так мали компликациі зос куцуром кєрестуром то вам два рівальскі валяли та сме малі і так і так і так і хторі і ещы і котрі і іщы і шмарцму лібенду та Пелішіцко та через мір Дякую і сі М пан Бобинец А так знов професор Маґоцінай се любит пан Бобинец Добридін ушыткєм Я думаю што тепер пережываєме посвидні рокы ренесанс русиньского языка появляє ся дуже много молодых писателів появляют ся нашы вішы викопу Фейсбу видко по другых інтернетовых медиях Ясно што наш край має дуже много вариянтів русиньского языка І кєд молодий чловік бере ся писати по русиньскы то я думай што не мож ни было бы добре нарозбити го по рукам што ты не грамотний ти недобре пишеш тому што любий народ має будучніст коли має видіти медже собою молодоє поколіня Приміром сього є і пан Томаш приятно видіти што молода людина запоіла ся до дуже нелегкой і тяжкой роботы на цівниві туму але з другой страны я думал уж што і нормованя мусит быти бо не можеме ме без кінця коєк хоче коєк видит писа Так же перший вопрос як пан Томаш видит дис споіня цых двох проблем і рішыня Ну скажем так ся і проблемы І другоє Понятно што видят ся молодого чловіка розуміє што кодифікация русиньского языка на Подкарпатьо нас ся ближыт тому што молоді енерґійні люде все прикладут максимуму силі оний оптимісмы для того што бы кодифікация на Подкарпатю в Украіні фактично уж боло закону на ясно што маєм много разных перепон в тому чыслі і позициі влады не до кінця особно тепер в часи войны не до кінця то все правильно ся розуміє перекручує ся Айбо меншын з тым я так вижу што то моя точка зрыня є не є професийональным лінґістом але стратеґічно ясно што треба нам нам нам ушыткым дис зробити уж же якій фундамент І ясно што будучому оно по любому буде ся модернізувати буде ся модифікувати ся однозначно але фундамент же якій мусит быти то сідла вопроса як бы хотіл бы пан Томашку свій назор пові дяку Дякую зайно Маєме новых авторів котры мусят ся мати з чого научыти тоту норму тото тото правда і затом курто лем споминал же то так кодифікация она не годна ся кунчыте на тому же переледеме даєку книжку выдаме бо тот формат ґраматикы по перше того недоста тото не є ушытко І некаждый годен ся з того навчыти некажды годен узети ґраматику котра фактично тото технічний документ котрий котрым ся хуснуют лінґвісты тота ґраматика УУ Прост му сумовіді юна може помочы лем дакотрым людям Зато треба глядати Майдоступні вариянты із популяризацию тых норм ясно самособу кєд буде іти выданя на тых нормах буде выходити дас бог журналу Цузне надале альманах русиньской літературы другі выданя котрі ся будут орієнтувати на тоті нормы чловік котрий буде тото чытати годен це з того научыти і чытаючы ебо тоті правила треба давати якой Пробувати давати екой со школюваня популяризацию тых правил уже м спомнил за тоту Фейсбурінку по нашому і фактично ціль того і была подати даякі факты за русиньскы язык за русиньску ґраматику за руфоґрафію за які з принципы того у май популярному форматі Значыт кєд тота ґраматика буде перелажена даякый фундамент про тоту норму то вижу фактично лем як зацяток той роботы Тоту норму пак треба шырити треба робити так жебы она ся могла достати дале людям І самособову у процесі того айно она ся буде і і міняти тот процес кодифікациі мож зачати айбо ун ся ниґда так цілком і не кунцят бо іде дале яка еволюция того Дякую Професор Маґочій най ся любит Я маю практичны вопрос видань до Юрия Шіповича Пан Юрий нам указал іх фактично те треба хвалити нашым Підкарпатскым Русинам кюку Видан фактычно русиньского языка видали в останных роках Але як теж нашы колеґіня пані Дудашови думам же проф Дудаш повіла же вона теж были зачудуваны не виділи даякі тых публикаций Я мушу повісти чловік як вшыткы знают кілько років будуют бібліотеку де треба вшытко має быти я декотрі публикациі видів тепер я ниґде не виділ То просто кєд выдаєте ани дайте до доцентру мы мінімано Фактычно публикациі не істнує І фактично мы маме люди В ріжных центрах якій вчают літературу язык то значыт Я бы вас просил а і медже інчым Єден приклад навіт на териториі Закарпатя областна бібліотека якій каждий рік выдає бібліоґрафію анотуваным ушыткє выданє на Подкарпатя Каждий рік книгі Закарпаті си называ я ту збераю не ушыткє васє выданє Навіт на териториі Закарпатє не є бібліотека Областной Рады То значыт я бы вас просил ті якій выдают і зато же панщипович в ефектичным центру то Не варта прошу каждій раз коли книга выйде од лощы на буку десят фалятків жебы ра і охабто ани лем розшырити так як чоловік приде А ті десят фалятків Інститут Пряшыви Руска Бурса в польску Катедры в Новому Саду катедры словяньскій языкы в Яґолоньскому Ясны Торонскій Університет і так То значы прошу в будучности десят фалятків на буку лем присвяченым Центром Русиністиків Світу Дякую Дякую пан Малоці Я бы хотіл Я бы хотіл на се повісти нас дуже іх раз ну плянували фактурсну одкрыти бібліотеку но електроны тиха бібліотека нашыма творами попує єси то уж робит і на своій книговні ци Юрий Капат Бы то саму яка плянуєме науцюжні робити штам бы кром журналом будут ся выставляти усі материялы якій є ну і фактично што тепер дотвой бібліотекы настоячой жывой то і нам дуже тяжко симптумушу якы казав вал ож Наш друг великій блукаючий народай та был фактичны же моя орґанізация не має де провести зборы Зміт на сям дуже великы проблемы по Центр нацийональности бо після того як там брасили нас му ту перестали ходити буде ходит баберниц мали сполітику муфотисны зрема бы втисю робили осеред народ Памятайте презентациі першою не слі позволили не толеранту з мутла мушы ідеме Де моли сте проводити університеті У Цетрі словацкой культуры тоты там нам буду зауважыня зробили ж нам дозволили то зробити была думка бібліотеку одкрыти в Центринальности і Лукациі там обіцял то пан Сіхора но так подискуной і не было одкрыто ясно Всє шум нас єл в приватных бібліотеках бы бы снесли туда Мали бы сме шудати за границю пєтже Коли проходит презентациіс книжкы о тота сама і інтерфейса мы іх купляєме Коли б авторы можут зробити рахуйте одкласти пару примірників жы том було достиє раз на центры русиністикы но як мусів сроду Судапрям у бесіду траціру на жетві творий ківодили і будеме реагувати на будучню в управі бы м все треба давати і хотя бы електронный варяд штобы люди могли найти кулі ім все треба Деку Дякую ісі пані професор Явс Шылен в теля надвяза на тен наверх пана професора Маґочіго то вельмі дволезі та познамка Ано Вівучгороді котрі только веці скє видалі Ану мусит тє посилят у нас а тому говорі повіне війтлячкі до інституциі а там наша панів Пряш оповідават ся з то пряшовскый університіма зознам інституциі Кам посиляюты книгы Я сом наприклад тераз ту бібліоґрафію професора Дорулючо сом даля Я суму сала для <unk> вітлячком той пані так же то є вельми добре сомрат пан професор же приход земе до конструктивной дискусиі Но Вопрос єм пані професор Пожыциі мают Русины на Украіні можно сте поселати то єднак фінансно а єднак і орґанізачно просто то даяк доказати бо оно то неє легко нелегко Я то робіл <unk> років Дужелевно выноси Абсолютно Абсолютно <unk> років Бівшы <unk> років Пан Шыпович будлас прошу дайте десят фалатків кажде выданя Коли я там приду вы мені дайте Я туту принису допресу выкажді тій інституциі будут остати то просто Так дякуєме за таку понуку тішы меся тому пан професор же ісіє в такій кондициі же буде продолжывати дале своє своі активіты народнобудительскы односно Русинів так же ісідахто до дискусиі бы хотіл ся приголосити Доцен Падяк Яй ся любил Єдно звіданя про пана Томаша Калениця хотіл бы м ся раз вертати до Кєрці до той великой істориі бо фактично Керця як математик зробил Кірця як математик зрубил великоє діло практично бо шырил словник зрубил го в конкуренциі з другыма авторами што Хорниче на Пряшівці ні того неє і є никой конкуренциі зато неє словників тамтот было і кірця фактично Заклал же даякы основы про теперішні ґенерациі як має бы позірувати русиньскій язык ті старшы ґенерациі ся стрічали з ними Коли ся был цалком молодий то были абсолютно ґенерациі котры не хотіли єден другы чути вони били ся за кажде своє слово готові были умерти лем за своє слово жебы не было даякого компроміза і так дале і так дале У тым контексті чудным міністер видит уже тот факт што по даякому часі кірця прийде до хоснуваня такой літеры як яць Ваша візиє што тото є Новий даякій інтерес Реанімациі літеры яйці Може то неспокій а керця односит ся до майпродуктивных нашых авторів Бо і авторє котры напишут два стижкы за цілый рік і уже горді жымают а члові котрий весчас нарабляє а Його словник підпорівнати з іншы кыми словниками є добрий образ як треба робити словникы бо він бере приміром уповіданя Духновича розділяє го розрізає нас на лек семы і коли вун дає приклады то цілює речіня істо блек сему є тамто значыт ун не Як бы выдумує речыня а вун бере із жывого русиньского языка той ден писатель другій писатель третій і мым віриме тым тым высновкам і тым выслідкам бо а так повіл Духнович А ся як было у Павловіця а се хоснує приміром в теперішньому часі я не знаю кєрестися або сішнос Што утому фактычну у тому приціну того што керця дниска рішыл перейти на яй Думаєте свою візию Дякую Не можу так цілком коментувати за пана Керцюбо якій з приціны того чого він ся дорадил писати так ци так тото найліпше бы было кєбы годен был прокоментувати лун айбо малом за тото спомнел учера же фактично не лиш лем хуснує букву ядь а і фактично мож казати подал як цілий проєкт тоту свою реставрацию модернізацию ґраматикы гарайды І мало за той писал же для нього тото великым фактором є же вун бы хотіл жебы Русины мали свій морочні спільний і літературний язык і тоту цінніст ґраматикы гарайдо видит у тому же тото был общейязык для Русину І на тему роботы пана Кєрці можу лем повісти же тото направду велика шкода же міністре так само виділо же тота ґраматика і словник тото Был цілком добрий проґрес у процесі кодифікациі тото сме виділи же тота ґраматика удзетку была формувана колективом Автору там был Керця Алмашій Монар Попович і по тому же єй Алмашій Фактично уступило той ґраматикы котрой был сам єден із авторів і пошол другым путьом Значыт даякє рішыня може з той ґраматикы не были приєті колективной бо словник мож казати дуже цінна робота для нас і Як уж єй повіл пан Шыпович хуснуєме го каждий день дуже дуже добре джерело нам на лексику на писаня языка а за што мунял назор та можу ся лиш догадувати же Хотіл приблизити тоту тото зєдиненя языково якля для Русину можу ся леж догадувати і з того Дякую Маю про вас пробы я лем хочу дополнити до того кєд мож сіфу О приміром береме конкретне слово Я не знаю ціну Або літо іщы ліпше літо Подля кірці там друга літера там буде іздвома точками літо Тепер в теперішнім вариянті на тому місци буде стояти яй Як вы чытате літо Ясно і діло што ісі Духновічы уграмати си хто хто ко тото є цітко написан же яй у Русинів чытає ся як і а ваць гі не може чытати ся єто там як іщы даякы вариянты то значыт же ты практично ци не є там неспокій кірці Ту літеру котра не є ютована пардон ту літеру і з двома точками котра фактично не позначує звук не ти в тон а сполюку звуків де первий є Може там є причына того же он переходит на яй не хоче писати там дві точкы на слові літо а хоче писати жебы там было просто ядь В якій мірі про мене якшоту абстрактну не то є проґрес в якій смірі Ци не так Може быти може быти же і тото была причена хоц Фактично і вариянт записуваня і зіздома сятками і завюх кєрця і з колективом автору дале хосновал в слідуючых вариянтах ґраматикы у словникови Не знаю Міні се скорше видит кажу же можу лем гадати за тото бо найліпше ся зазвідати у пана кєрці не виділ лем же бы дес Пояснювал елемент за елементом приціны того чого змінил своє писаня і кіс приціны мож найти лем у цілому же тот консервативний правопис для нього он годен быти зєдинительным для Русину За конкретні елементы тяжко казати але фактично ґрафіці УН доста близко повторят тоту ґраматику гарайды там не лиш яй там і напр буква О бездіакретичного знака на позначіня ци то утле можу лем маленькы так шпекулювати за тото чого він ся годен был дорадити за заєдно веде другоє У нашому вариянті пишеме на той позициі і з єдном цятком Юбрі дякую дякую я Вам беру слово Валерию беру вам слово Будеме кончыти дискусию чекат нас кава думам же сме продискутували долго а пребачте я виджу тоты дискусиі Доцен Падяк Томаш Каленич уже неефективныма бо то сут деталі котры думам же неє причына розоберати на Світовым Конґресі Так же дякую іщы раз маєме десят минут павзу так же можете дакус оддыхнути попрошу професора Маґочя по тому жебы нас попровадил док секцию і будут выступати заступці з Сербіі і Хорватіі проф Михайло Фейса І ардонаталия Натренсмісия в радию Лем фм
