Карпатска Русь #42 - «Карпатска Русь» 1946 р., ч. 6
Еп. 42

Карпатска Русь #42 - «Карпатска Русь» 1946 р., ч. 6

•

Опис епізоду

Odcinek przedstawia archiwalne listy Lemków i Karpatorusinów z 1946 roku, w których opisują wojenne zniszczenia, spalone domy oraz przesiedlenia na wschód. Pojawiają się też pozdrowienia i prośby o kontakt do rodzin w USA i Kanadzie, co podkreśla rozproszenie społeczności po wojnie.

Автоматычна транскрипция

там де я роди в лісы памчы в дені рівной тяжень ко
на серцы плачы очы Карпатска Русь Офіцияльный орґан Карпаторуского Народного Комітета Лемко
Союза в Соєдиных Штатах і Канаді і Карпаторуского Общества в Канаді Выходит
два разы на тыждень <unk>o<unk><unk> пятниця <unk> січня януара <unk> р Од
переселенців із Ловівця в Совітскым Союзі пише Мария Тус із харковской области
до родины В Йонкерс під датом <unk> жолтня <unk> рока Дорогій Уйку
Іван як іщы жыєте бо я не знаю тілько так на Боску
одвагу пишу лист в світ і пущу по шестьох роках ци кого
найте з родины Але може хто з Вас жыє то я Мариятус
одзывам ся до Вас сердечно милыма словами і Вас щыро поздоравляю всіх
хто жыєте поздоровляю фамилию Уйка кто єст і поздоровляю Ульку Феленчак з
єй фамилийом кто жыєте Доношу Вам што мы жыєме в Росиі на
Украіні Мы пришли сюди уж минуло <unk> місяці жыєме добрі і находиме
ся в Харковскій области То єст найлучша земля мы вся родина тут
находиме ся і тілько хто в Німцях остал ся то іх чут
нема Уйко гнат уйчына мама і мы молоды в Січу Як получыте
лист то прошу Вас напиште зараз до нас бо ми будеме ожыдати
Щыро Вас цілую всіх родных Туз Мария Харковска област Візеницовскій район Когос
вільний край А тепер я Петро сын Мариітус одзывам ся Вам Уйку
што я жыву разом з мамою УС Я тепер учу дітей в
тым селі де наша родина Коли жывете то Вас дуже щыро поздравляю
і прошу Вас іщы кымбу коли о там з вами штобы вы
не забывали про нас а писали Поздоравляю Вас щыро і сердечно і
бажаю Вам всього найкрасшого поздоровляю і Тету Феленчаканю Ішкымбу і всіх нашых
старых Лемків Ваш внук учытель Петро Тусові Тылява повіт Красно пише Андрий
Губик до брата Миколая Вєлізабет під датом <unk> вересня <unk> р Поздоровляє
і дякує за лист а дальше пише так што до нас то
мы всі жывы і здоровы Тото ціле нещестя якоси мы пережыли але
хыжа наша згоріла в часі бою і більша част нашого села спалена
Остало ся тілько <unk> хыж Од нас поіхало дуже люди до Росиі
<unk> родин І наш брат Гриц тоже выіхал зо свойом фамилию Йому
тоже ся спалило Дуже тяжко было в зимі на люди не было
што істи а кому остала ся корова то не было пашы для
ней Люде жыли лем тым што од войска достали Я тепер мешкам
в Мізя Дорогі брате то вытерпіли нашы бідны люди через тых проклятых
Німців то трудно о тым всім описати З нашого села і сусідніх
сел остала ся руіна люди ся крыли по лісах поза Діл І
кому можна было там скрыти ся то іщы байка Але кто был
ближе смеречного то было дуже прикро Но люде якоси вытерпіли побы то
не дуже остало четверо з нашого села але і з сусідніх сел
далеко більше Брунары Повіт Ґрибів пише Іван Потоцкій до Шваґєрины Анны Войтович
в Ричфільд під датом <unk> жолтня <unk> Ціла ваша родина а і
моя переселила ся з Брунар далеко на схід <unk> червця <unk> р
выіхало <unk> родины з Брун Вышніх І половина цілой Лемковщыны переселила ся
до Совітского Союза Пришла віст што нашы односельчане находят ся за Сталіном
в Донбасі недалеко Азовского Моря Страшну войну всі з вашой родины пережыли
і здоровы выіхали Выізд был добровільний Шваґєр Ваш і мій Дмитро тым
выіздом занимали ся і доконал што хотіл Як долго іщы мы останеме
ся на місци того не мож передвидіти Кажут што всі мусиме выіхати
Але в каждым разі на нас вина не впаде о запропащыню нашой
рідной Лемковщыны бо мы не зробили початок а мусите знати што бідны
нашы горы Але при помочы дорібку з Америкы і власных сил великы
маєткы по Лемках позоставали чого і на долах всюду нема і питаня
ци буде Вы всі дорогы Краяны Лемкы дуже зацікавлены чым мы жыєме
щы І як мы пережыли Один великій ратунок для нас то были
тоты зелены лісисты лемківскы горы потокы і яры на котрых невыгідно провадити
лени Бойвых То нас при жытю тримало Зато ріжныма драчками і браком
товарів вычерпаными до крайости Родині вашой незве поводит ся в Брунарах а
як тепер там то не знате Один брат тадий єст в Ґерманіі
Сына одного Дмитра має вже великого учыл ся на учытеля трьох малых
і дівчынку Роман і Осафат выіхали разом Дмитрова велика господарка в Брунарах
стоіт пусткою На войні наша молодеж была на початку і на самым
кінци а в Мешчасі в Германіі на роботах Єдно Вам повім Щастливы
вы і всі нашы Лемкы што сут в Америці в тых часах
воєнных особливо терас Не хотіли бы вы той траґедиі яка спіткала нас
і народ в Европі Кто іщы мала або має маєток кішенковий то
яко тако але хто без негой нарікає на свою маму А в
нас што поле та хыжа і ліс а валюта в повітрю Я
маю там рідну сестру за Грицом кліщом І нич про ню не
знаю Довідайте ся чом напише Мій старенькій няньо помер <unk> марця <unk>
р в <unk> році жытя Сестры моі обі єдна за Дмитром друга
за Кісєльовскым выіхали до Совітів Дальше ідут поздоровліня для родины в Америці
на серцю платы Лося повіт Ґорлиці Софроний Хрущ Сінт Клер достал писмо
од братовой Мариі Хрущ із Лося писане листопада <unk> р Лист од
Тебе я отримала і так нас потішыли як бы ти сам до
нас пришол Наша фамилия здорова Віхта з мужом поіхали до Росиі Василь
іщы неженатий был в Німеччыні на роботах з Максимом Іван оженил ся
дома на Господарство Теодозия выдана за крулевского до романовой Паляковой родины В
нас од року <unk> до <unk> січня <unk> р ґаздували Німці і
так нам дали ся вызнакы же будеме іх памятати ціле жытя Тераз
сме наново під Поляками але нас зло ся выселити хотят до Росиі
Вельо сел вже выселено Село наше В будинках не понищено але худоба
майже вся забрана Так само треба было давати зерно ґруті лен волну
і навет волосан з коней Так сме пережывали тяжкы часы через войну
і тераз одчуваме іщы послідства войны Поздоравляє Тебе Ковальчык Яцко Фамилия Никыты
Мирна померла Жыют сынове його брата Івана і поздоровляют сынов Никыты а
своіх братів Анна Пеляк з мужом крулевскым поіхали до Росиі Остали іх
діти в селі і поздоравляют сою родину в Америці Кінчу писати бо
не знаю де другій лист од Тебе будеме чытати Чехлоси ци де
в Росиі В писмі якє достал Кузьма Дудра в Ню Йорку приведены
слідуючы мена Люди з Лося ґорлицкого повіту якы померли в часі войны
Азалий Фекула Андрий Ґал Посифі Михал Ґаль сын Василя Михал Ґаль Параскін
Василь Ґаль Покостю Даньо Ґаль По Костю Штефан Дудра Поакымі Михал Ющак
спід церкви Михал Дудра спід Кычеры Михал Шлянта Фазин Фетьо Малецкій і
його дочка Анна Поможу Карляк Оню Шлянта зять Василя Євусяка Юрко Трембач
Пафтані Ксантер і Петро Гнатович і Вартольомей Трембачного Верхомля Велика Повідный Санч
Лист достал Петро Боґувскій в Дітройт Дорогі брате і братова Я Штефан
од Нефсеів пишу до вас пару слів котрыма словами Витам ся з
вами Слава Ісусу Христу Доношу тобі Петре же тот лист што ты
писал до Миколая то я го перечытал і хцуты одписати Што ся
тичыт нас то ся дуже змінило бо всі выіхали до Росиі Верхімці
Верхом Лімаві не остало лем трьох Ласко на Каминці сын Афтана Дзюбиньского
із Ґаренды і Ваньо під Пустом і на Барновій Чершлі А на
верхомлі Великій остало <unk> нумеров а на зубрику нич не остало Моі
братя также выіхали і ваша мама Юдия так же выіхала Ту вшытко
ся змінило і часы барз смутны і кєпскы а ми дуже перетерпіли
А далі то не знаме што буде мы всі здоровы Мама нам
жыют іщы дідост ся добрі тримают Дорогі брате як достанеш тот лист
то мі одпиш дашто веце і прошу Тя може бы сме мо
брату Анткови дам дал знати о нашым поводжыню бо он ся нич
не одсыват Липовяны Югославія пише Мария Штельма до брата Михала Штельмы в
Шельтон під датом <unk> грудня <unk> Поздоровляє брата і дякує за писмо
а дальше передає слідуючы Братів нема лем трьох на жывоті Іван і
Алекса Алекса як виділ же зле то втюк зо женом до ліса
Стефана і мого Петра Усташы загнали до лаґру в Ясеновцу і хто
з нима єст то єден Бог знає ци жыют ци побити а
Грица Усташы повісили на столпі Тілько на Лиці мал тринадцет ран так
його страшно побили Фрицкого обыдва были взяты Іван і Михал а Євка
Фрицкого з дітьми всі загнаны до Ясеновця І нема никого І брата
Антония Федака зо сыном взяли до Ясеновця так тобі брате мож уявити
же нашого Руского народа мало гел остало ся Всіх вынищыли І як
бы народны войска не пришли то старший нас всіх одвезли бы до
Ясеновця І так мій Петро якій мені был єдином помочом пішол до
Ясеновця а я сама остала ся на тым світі Посилам тобі Петрову
фотоґрафію то видиш як выглядал Ту єст біды дост Всє снищено лагів
нема і обувя нема Іщы раз Тобі дорогій брате дякую за лист
і прошу Тебе може бы ти пошукал мого сына Петра через червеный
крест Поздоравляют Тя мама і братя і братови Іван має двоє діти
Грицова має троє а по Федор єст троє І всі Тя поздравляют
а пайза сестра має єдну дівку і она Тя здоровит а брат
Василь Погыну в лісі При конці в писмі єст пару слов од
Яворницкого Я твой колеґа поздоравляю Тебе і твою фамилию і брата Филипа
Доношу Ты же я і моя родина жыєме але лем так як
на Волоску осталеме ся Прошу тя ци бы ти не міг дашто
довідати ся в Йонкерс через федака за мого сына Андрия Лемківщыло маци
жыліка ведає ідені гори споє рідні гори злоби Гори ліси стежкы зелені
по гордо славлю ся Вабиль сюди гірска красай карпатска близы ЛІІ Родоскы
мызобутны Архівальны листы з ґазеты Карпатска Русь чытала Наталия Малецка Новак