Карпатска Русь #43 - «Карпатска Русь» 1946 р.
Еп. 43

Карпатска Русь #43 - «Карпатска Русь» 1946 р.

•

Опис епізоду

To archiwalny odcinek z 1946 roku oparty na gazecie „Karpacka Ruś“, w którym czytane są listy Łemków i Rusinów karpackich. Materiał pokazuje wojenne zniszczenia, spalenie wsi Cheremcha, przymusowe przesiedlenia oraz losy ludzi odnalezionych po wyzwoleniu w Niemczech.

Автоматычна транскрипция

там де я роди шум лісы памчы в дені рівноці тяжень ко
на серцы плачы Карпатска Русь Офіцияльный орґан Карпаторуского Народного Комітета Лемко Союза
в Соєдиных Штатах і Канаді і Карпаторуского Общества в Канаді Выходит два
разы на тыждені <unk> серцю плачы Карпатска Русь нр <unk> пятниця <unk>
червця <unk> р Село Черемха спалене Німцями Мария Фучыла Чупашко з Ню
Йорку передала редакциі Карпатской Руси писмо якє она получыла од свого брата
переселеного із села Черемхы в Одеску област на Украіні В писмі говорит
ся так Дорога сестро На тым кавалку паперу засылаю тобі миле красне
і сердечне поздоровліня од щырого серця рівно ж поздоравляю брата Ваня Сема
і Ганку і всю родину Мы дякувати Богу здоровы всі жыємо всі
разом З черемхы сме ся переселили на Украіну в Одеску Област Нашу
черемху спалили до Тла Німці іщы вперед руского наступу на тыжден бо
готовили сильний опір з нашого села Дуже людей погынуло і тепер гыне
на мінах Ніт способу всі выбрати Коло єдного мостка <unk> тисы мін
вынайшли і все не конец А тепер переселили сме ся на Украіну
і жывеме не дуже то выбагливо бо війна але якой жыти ся
буде Закля сме всі здоровы і до праці схопне Писали сте нам
іщы в сороковым році же сте ся од нас листу з Востока
сподівали то тепер пишеме з Востока По вашым желаню Наша господарка в
Черемсі пропала Черемха уж не буде ся Черемхою звати але можеш за
ню сердечно поплакати Так само поздоров там березных Іх фамилия так само
враз з нами Михал Сусіды близкы тепер Він писал там два листы
один з Черемхы а другій звідти то не знаю ци дістали Прокоп
Чупашко Село Нимировскоє Район Балта област Одесса Стефан і Іван Малинчак із
Фраквиль получыли писмо од свого брата в Старом Краю і з села
Черемхы саноцкого повіта Писмо было писане <unk> листопада <unk> То єст пару
дней послі освободжыня села Рускыма войсками Писмо дає страшний образ того што
робили і што оставили в нашых родных селах німецкы фашысты Брат пише
так Поздоровляю вас обох дуже красной сердечно Я Ваш брат Петро рад
бы довідати ся ци вы іщы жыєте Я хвала Богу жыю но
тілько што жыю У нас велика превелика біда Мы остали ся як
голы в терню бо ціле село згоріло Я сіджу тепер в Липовцях
цілком голый босий і голодний Жену сына старшого Ваня і <unk>надцетрочну дочку
Єву забрали Німці іщы на початку войны і Бог знає што Німці
з ними зробили Троє дітей остало ся коло мене бо нам удало
ся втечы І так брате люде уж не можут дане плакати бо
слес не стає Не ім тепер жыти не умерати німецкы людоіды забрали
около <unk> людей з нашого села Черемхы Ани половину людей з нашого
села не жыє Романа по нашым браті Фецю тоже забили Німці коло
хыжы Феця Волошына так само забили Остало ся по нім шестеро діти
без матери бо она умерла Я не можу тобі описати о всіх
людях і о всім што мы пережыли бо бы треба было написати
книжку Што тепер будеме робити то лем Бог знає Тепер прошу вас
люби мой братя порадте мі што робити декотры люде записуют ся іти
до Росиі Але лем на Украіну єдны ідут За границю до колгозов
а другы на Волинь на свою господарку А я не знам што
мені робити Тут ніт ниякого ратунку Зерно нам згоріло а бандуркы і
капусту привалил сніг Бойовий фронт стоіт в нашым селі уж шіст неділь
Прошу Вас рады Христа одписати мі чым скорше бо я не знаю
як долго то буду Лемко на серцю платы Карпатска Русь нр <unk>
липця юлия <unk> р Краяне пишут і з Ґерманіі Ниже подаєме два
писма од нашых Лемков якы находили ся на роботах в Ґерманіі і
были освободжены американьскыма войсками Семан Кода із Шквіртного повід Ґорлиці пише до
свойой дворідной сестры Юлиі Ґлюс Юнкер так Німці квітня <unk> р Дорога
сестро Улько одзывам ся дотя Я Семан кількома словами і дуже короткыма
і в тых короткых словах посылаю Тобі найсердечнійше поздоровленє і доношу о
свойом здоровлю і поводжыню што ся тычыт до мого здоровя то я
дякувати Господу Богу позостаю здоров до того часу А поводжыня моє смутне
бо мы уж два тыжні в дорозі Нас всіх Американці забрали од
ґаздів де мы робили а як нас забрали то привели нас до
міста Грону і загнали до єдной школы якых <unk> люта Німці ся
довідали о том і страшно были ґранатами до той школы дуже люде
было забито і поранено ден Американці загнали нас дале на фронт якых
<unk> кілометрів од бойовой линиі і тепер маме спокій Роботы на разі
не маме ниякой На дальше не знати што буде з нами Маме
гел богато американьскых товаришів што знают по польскы і я тот лист
пущам через американьского солдата до Тебе Як бы с одобрала тот лист
то мі не одписуй бо я не знам каде ся поверну пізнійше
як ся успокоіт то будеме до ся писати і опишу тобі всі
моі мукы якы я пережывал в Німеччыні през своі молоды літа В
першым листі ти нич нови не напишу З дому уж десят місяців
листу не мам і ниякой вісткы не мам то не знам нич
што там ся творило в нашым селі і так я оставил своі
молоды літа в чужым краю А тепер кінчу тых пару короткых слів
і поздоравляме Тебе оба з уйком Теодором Поздоров моі теты вуйковы сестры
єфроску Йанну і іх милы діти Бывайте здоровы і майте ся добрі
Семан Кода І писмо Од Теодора Онуферка і Шквіртного до сестры єфроскы
Ґерманія <unk> квітня <unk> р Дорога сестро Єфроско Пишу Я твій брат
Теодор з Німеччыны В першых словах мого листу Тя дорога сестро поздравлям
з цілом твойом фамилийом і так само сестру Анну і доношу Вам
што уж нас товаришы Американци высвободили од німецкых ґаздів і забрали нас
од фронту назад ближе од Франциі Але часто нас переганяют то ани
адрес Вам не подаю од себе бо м не на пляцу Як
будут на пляцу то до Тя напишу І прошу Тя дорога сестро
не забуд о мі бо я тераз самотний і бідний в Німеччыні
а не маю ниякого пляцу І тот лист подаю через американьского солдата
до вас тераз в Німеччыні робити нам не дают ничого а істи
дают нам дост лем ся прикрыт в тых школах і бараках німецкых
перебывати З нами єст богато ліпчого народа і руского і Поляків і
Бельтівців і Французів і не знаю де нас дадут до роботы бо
сме оба зо сестреным афійным семаном гыл разом і до того часу
остаєме здоровы А з дому не мам ниякой відомости уж близко рік
і не знаю што ся там водит нове За Німця ім жыти
было барз планно І доношам Вам што мама уж померли і так
само з родины нам померли лем жыют тета Титусяня і стрык з
Брунар а всі другы померли Теодор Онуферокла Карпатска Русь нр <unk> липця
<unk> р Писмо од Мариі Скала і з воли Нижньой <unk> слисканок
до Mara Скала Слова Ісусу Христу мытре пишу я до Тебе пару
слів з тыма словами поздоравляют Тя і Нацку і єй ґазду поздравляю
дуже красно і сердечно поздравляме мы всі вас всіх там разом як
жыєте бо ми жыєме всі до того часу То я хотіла бы
довідати ся як вы ся там мате в теперішнім часі І довідую
ся о Вас я Марися Скала то мі напиште якє ваше поводжыня
там в Америкі Мы всі жыєме і тато жыют хата нам остала
а стайня згоріла і мніховы обі хыжы згоріли то у нас коморуют
Маме іщы коровы і коні але вшытко зерно нам згоріло Мамеркы Друга
част писма од брата Ваня Пишу Ты і я брат Ваню Поздоровлям
тя зо свойом фамилийом і нацку з ґаздом і Николайових Дуже Красно
на сто кратразы Пишу Ты же сме дякувати Богу здоровы всі по
фронті дякувати Богу жыєме і хыжа мі зостала Але за десят тыжнів
сме не были дома лем в лісі і на волі тепер сме
дома то тепер береме бандуркы та Богу дякувати же сме жывы і
здоровы і же міх выча стоіт І брат жыє в Чертыжном коло
Лаборця на чешской стороні Тото писмо прислал в редакцию чытатель Митроскала з
Шенандога Пенсильванія Для поясніня подає што тот брат чертыжном называт ся мніх
но другє його назвиско было Фетьо Ливчык На серцю платы Карпатска Русь
нр <unk> <unk> липця юлия <unk> р Із Старого Краю прошу подати
до ґазеты писмо з краю якє я достал од свого брата Ваня
Олеярчыка Оно пришло із села Липовец саноцкого повіта До Василя Олеярчыка в
Канаді а брат Василь переслал до мене Я посылам писмо до редакциі
бо нашы Краяне будут рады довідати ся што нового в іх родным
селі Липівці і посыламе два доляры на поміч рускым сиротам Текля і
Іван Родавскій Липовец <unk> грудня <unk> р Добриден дорогы братя витаме Вас
сердечно і поздравляме Вас і повідомляме Вас што мы жывы і здоровы
слава Богу а бываме в домі Миколая Рудавского і зо женом і
з дітими і мама а также Анна з Черемхы з ґаздом і
з дітьми Але Миколай помер <unk> серпня <unk> І мати його тіж
померла Нашы хаты попалены позостали мы без даху над головом фамилиі Черемха
ціла згоріла а тато померли <unk> червця <unk> р Лешка з Черемхы
Німці забили я опстал ся в лісі А більше Вам не пишу
бо не знам ци достанете бо то єст Першый лист і перша
почта Олиярчук Сидор і Анна Губяк в Лопез Пенсильванія пишут в редакциі
што іх сын Дмитро солдат американьской арміі находячый ся сей час в
Ґермані стрітил ся там з рускыма людми з села Чернява повід Мостиска
котры хотіли бы дознати ся дашто о своій родині в Америці тота
родина находила ся перше коло Ню Йорка Через сыны Дмитра они прислали
записку Сидору Губяку котру ниже поміщаме Володимір Короли сын Симеона з села
Чернява повіт Мостиска в Галичыні шукає своіх стрийків Михайла Горбаця Василя Горбаця
Анну Горбяцю Александра Кульматницкого замішканых в Ню Йорку просит о вістку на
адресу Володимір Короли Украіньскій Допомоговый Комітет Авґсбурґ Німці Лемківскы жыліка <unk>o<unk>ec<unk> іде
гори споминой рідні гори сломи Гори ліси стежкы залелі Я гордо славлю
ся Ваби сюди гірска красай свій роды карпатска нызопутыскы родо карпатскы нызопутны
Архівальны листы з ґазеты Карпатска Русь чытала Наталия Малецка Новак