Села #12 - 15 XII 2015 Мушынка Bo my jesteśmy Rusini
Еп. 12

Села #12 - 15 XII 2015 Мушынка Bo my jesteśmy Rusini

•

Опис епізоду

Odcinek jest rozmową o rusyńskiej tożsamości mieszkańców Muszynki i o tym, jak język, pieśni oraz rodzinne wspomnienia budują poczucie przynależności. Pojawiają się też opowieści o przedwojennej czytelni, życiu przy cerkwi, dawnych wyjściach na słowacką stronę oraz o granicy, którą mieszkańcy przekraczali mimo ograniczeń.

Автоматычна транскрипция

І барзо мі ся подоба же пам повідал Русін то ми є
бо мы єстесме Русіні Я в тым <unk> процентах ся згадам і
на іны не іде на інде нікмі не може ніц пові А
можна быде можна послому а я ся мі запитат шы будеме ґадати
Оже горити Гварити то нихто же мом уміти радити Тади А в
Мушынці ґадати Як на конфері ся вас радило Но то ґрулі ґрулі
та ґрулі ґрулі Што єщы такє было нас был Ярок Анрика Русинія
уцюзнина Земля мого нянька Туйня мамка уродила ЗаС співанка На сой земли
перви крокы помогла ми мамка єй слово по русиньскій і єй співанка
Ліс за ми думу і заманови е моя оя мой а те
безє залі лем за ліштоня не воя о што было дасти што
было нас роби сме Што гоне ся робити я будаш пазитинку недалны
сме Была перед війном в Мушынці чытальня же годили люде ся словили
така чытальня орґанізувата яка то была чытальня як ся звала Кытаня была
была Двім Была бы бы там была якє там честерняле як там
в чашковского чы про світи Тодорамі Фо єдна была украіньска а друга
была руска атмафі то не будете знаны А тепер він хоче о
свого діда Никыту Мацковича ся звідати його родину Уже він коло церкви
мешкал так тот Никыта Мита Мацкови Мацкович Але тіж зачали сте повідати
же він што был церковником пізнійше так по тым якю так так
І в котрисым році тико єм я памятам в котрым хыла в
<unk> втовды як Як вмер Янка дідо то значыт дідо я не
лем Дядек бо дідо доґадали на тата а на дзядка то не
знам як ґадали на луйка ся на е дідо долгы Тата б
сестры муж а но то дідо Ну Він як тен Дзядек цо
был тым церковным вмер в <unk> року то потым Власти тон Мацкович
был і єщы якій другій был Оржуляк хыба І было так тыко
не знам ци то было зараз в <unk> ци то было в
<unk> і они ся іщы не дограли і пришол пришла бужа І
они не пішли дзвонити Бо ся я посі погнівали єден на другого
Єден не пішол і другій не пішол І была така повуч же
грал і град бо зо вшыткых сел І зе Словати сте із
ты Фрычкы і вшыткы тоты Як вшыткы дзвонили села вшыткы Єдна Мушынка
не дзвонила і тоты хмары вшыткы до Мушынкы нагнали до так Тоту
бужу то дощ І мушынка таку мала повудзька же людям выгнили вшыткы
грулі і зерно і товды был голод мушыно борт бы то был
І была бужа з такым Зы такым влядом верадюм но А Мушынка
была єст в долі такым такым такым рові і вшытко ім вшытко
знищыло тото то бы земля то єст глина і з том водом
вшытко згынуло і вшытко мама гадали же люде не мали не мали
што істи То іщы як тоты ґрує мусіло то быти не знам
в якым місяці же іщы котры не бон ґруля тота стара она
уж зникат в земли як уж тоты новы выроснут то мама гадала
же Котры люде уж нич не мали што зісти то ішли до
тотых посадженых і єщы тота ґрулька котра зостала а з ней уж
росли нове то іщы тоту тоту ґрульку выберали жебы собі дашто вварити
істи І то зато же нихто не пішол дзвонити і такій та
паулева была такій грано зручений дідо дідо Волгорба был винний тому так
Жа так а повіджте мі іщы бы так ґадате же Фрічка і
тле Ходили сте деси мали сте контакты з том словацком стороном по
Але як сте ходили родину сте там мали ци на лесіля ци
до церкви на кєрмиш як то ходили ґам За чор то было
на ярмакы то было так же Люде мали ружны повязаня Так декотры
то моли близє декотры дальше уж такло з ґусті з тым і
родинами Но і і ходили през границю І так можна повісти Нелеґальны
Нелеґально а нелеґальны то в часі войны а перше вылеґаты Нелеґальны га
десуря Европейскє А чывола вымія была границя была середжена єдному стражы другу
так през дві стражы Ни І так же люде але помимо вшытко
то і так люде ходіли Але гандлювали хыбаль так якысы гене ци
контрабанду робили но гандлювали гандлювали там Веймо што ты там носил А
што с приносил Я знам же кропку приносили во Словациі кропу напевно
але Мазом баньках хто не знам же так дуже на єй то
пят і тот кропкы Гей єм мадо ся ам жертую але так
люде ся помрали хоц хоц піли той так пограл заходили ходил но
ходил ходил так През границю ходил єм бо малай звязу з самородину
свою де іх в офіцері Фричка і Пітрова Фричка і Пєтрова то
з Васеля бой так виділ близко себе Яслав засбірого Яс заспіва анице
давны за пацеск і Як ся они знали тоты по тій полудньовій
стороні в тых селах тота родина Ваша То Макухы Мале были і
суператы хыба Бо там сут суператы Може не родина мож же інчого
родина Но не памяташ бо ты мі кадал але я вж не
памятам Запамята лем долго але тераз Якос місто вышло злишло з памяти
в каждым одразі То была роділя мойой мойой мой бы мойой бабс
Моі брана з дому ся называла Моібтома называла ся Не вим ци
пан ві же указала ся тераз ксіжка Райнфуса Так мам єй той
вата А там Омушынце єст чыє бо я собі хым купіть чы
он добже кєвотат чы ні Бо я до него дзвонілам але то
было в лятах в лятах <unk> альбо В лятах <unk> бо як
хто лам видіт ск назвиско суперата взяло Чы Чы то пришли може
з Влох втеди кєди крульова вона тута є привендровала Бо єсли хоці
о ним чы пан віже коло Мушыны то тен тунель там за
Мушыном то іде до Поврозника то же там будували ці Лосі Были
сме были сме в Мушынці і там были ты дні Мушыны бо
тераз тотам та Мушына то уж єст такым Такым осродкєм розминуло ся
І там власні о ній же же власне там цментаж єст в
Влоху одна ній было ту за зімно і мілі таку убюру і
дужо іх ту поумірало І слухайте І я хтілам знати ци то
може єст То втовды ци потым товды жыт єст зло Бо наша
цурка то таколматрохы уроды як єдна пані котра мешка во Ґлошех а
ту мам мешканє але там мешка а тутай з Подбужа єст скакова
і тут цала єй родина єст і она там ді она мешкат
во Лоша То єст барз дужа більго з Йононаром мати з там
не може бо єй жаден де помагат ту собі приізджа на ты
бачы місяци по дему браца і она ой то пані цурка то
позовна душли Но і Я кєдис до того опласня Райфуса задзвонілам Йому
бує так Цо пан сонді як чы пан матаком вєдже назвиско суперата
чы то може походіт си з того з Лаціны ци з Влоскєґого
а он мі повідал же суперата то єст по венґєрску по румуньску
злы До Німец вас взяли на роботы в котрым році Німец <unk>
І лем вас ци веце было такых і з мужынкы ци вецертух
Нова хлопчыска ци бутіж брали Так але акуратє м мене самого тілько
єдного ся то одбывало типувал хтоси ци пришла картка якыса Трезнай поісти
Я не вмовил так же он єден достал але же он подийжевал
ґє му ніц не повіделі бо то вшы то не была вла
німецка тілько ктось чыслотис ци кто хто сміял доставал якій но доставал
якє писмо чы Устнє ци яко чыж Німци были в Креници Як
то ся одбывало то о нповядово не є тылько же пришло же
же ма ся ставит там і там Но і і он єден
з Мушынків пошед але я не хто кояжыл з тым же он
в часі окупациі ходіл на то Словациє і хтось мусял доєс і
о ній хыба з того поводу го взяли А єщы на додатек
то мови же втеды То тен твій шесны то солтысем втеди был
в часі войны Алекєн Мушынце Он был солтысем ден твій шесны Так
так так был Но і он подійжала же то Євох шесний был
солтысем же то он ся о то постаравали А як ся звал
тот лейтмі на школети та летіта летите А мали сте а были
в селі Украінці січовикы В часі войны Нє моліция є втиличу ні
то выкрени ціхы я не повідат такє же Же Помушынці ходили але
то якы были поліция ци цо высте іх камінями до ніх жуцали
а іх вцеж паскєм то якто якій то был поліциян ґраматови А
ґраматовы тото сут то ґраматовы Я єм мовил также же такій поліциянт
шеди так собе чым он так собі махал чымстям Талком так а
оні за ним шли і камечками жуцали а тан ся обруці му
і так Акцеш паскєм Нє мы сме там цо сє родилі Такы
громада тых хлопаку Жандардаль Бандер Жандер Бандерскім А єщы ямку повідз якы
приєхала та крульова крульова бельґійска чыята і ціласка Голендерска до Криниц так
І потам єхала на границе До Мушынкы Але ци на граници чы
на тело копыто яко не вим я суд ді она дале єма
А до Бардийовост То хыба єхала І сте леціли за том кароцом
чы за самоходом не вім Ісє вола піньожка піньожка і по тым
она якой уж вруціла з цей Словациі на докриніци то переказала школе
якє перонзы на дожывіня до то слова Юлиянна Таче я там не
вім што але так він оповідал бо я же оній волали за
тым самоходем бы Німчы самопут был чы ци была та тельболуд найправдоподовій
самобут і же ой так волали піньожка піньожка А потем она переказала
до школы на дожывінє пиньонце По што сте носили з той Словациі
Чы сте там штоси односили дар масло єщы кєдис виж масло та
мафло яйка яйка іша о тамаль што ся масло ся носило запалкы
котычкы тапатычкы нафту хыба цукєр цукєр пак нафту діж Не знам бы
моя мама втує Нє ас тамтом то приносил слівкі і овоце овоце
было слівкы А кєдимю жебы фінансик того наміжыли то як уж шет
і і тен і масло повыжу цалы З того цо міл в
кошыку ци в чым в чым носілес тем то масло ци в
торві якій Но і потем повыжуцал на поле жебы му нєло де
бралі повыжуцал А така стрыянка зобачыла то през окно бо то подвуркы
было он вшытко іх дому і так уж вуже Но і потем
она мам є повідала чы сама позбірала то за нєсламам є А
моя мама якє мала приправы то шпе то такє мала же і
кєдис злапали іх злапали так забрали на полу там іх забрали накасали
но так і потем Цо іх там єщы чымзіх страшыли І цалу
ноціж тримали по то оніж і в ноци я не теж на
ноц хоціл тиж ноци хотіл Так так Ай потомянек іше кєди ям
бы повідал якы вшевозіл і як добачыл же цен пограничник яком там
ся называл то палил папіроса і видял бы А так то был
бы на него влясе бы был як потяг папірося дозо димек так
знешляло Не димек ты тілько такыма был бы мног Іде он ся
діс по кжаче сховал а ці пришли доперо як Пошли то обшестами
не были важы блібцями то бы дуж не выдала муз А моя
мама думя же барз обшежыла лема ходіла так бо я ся уродилам
перед войном і по тым часі войном мі брат і она приносила
і цукєр і ґрисід бо в Польці не было в ґрисіку Так
влас носіла ден грисік для для брата і носіла і якєс якій
материял як был на якій сухєнкы чы надсото то бло ся там
вшытко Но і теж власне і прошу сой выразівяти то было прижытя
То была кобіта котра в домсти шла і не бала ся бо
хтяла для дітка тего і тего ґрысіку І она умарла няла о
<unk> лят і цале жытя єй ся сніло тылько то же переходіла
през границе інне пшетя є тілько то Венц як мусяло в ней
тот квіть як она мусяла барз то пшежывать Вы за панны як
сте ся звали Климковска Бо потем як сме на запуд заєхали то
нам н замінили на н Клинковска Клинковска І так і так я
потер сме по метрикій так мі далі свядецтво але такє свядецтво на
н юж мі далі в Мушынце Бо я першом клясы скончыла в
мужынци і теж мам На ен по войні по войне там А
повіджте мі іщы єдно Коли сте з Німец вернули были сте цілу
війну в тых Німцях Но в Ніг лем томтроку То было <unk>ойны
ін то было <unk> і так І там до Мушынкы сте вернулы
Так до Мушынка до Мушынка Дойша і тоты уж част люди выіхала
си До Росиі так люде з Розія Але єщы єдні выєхали пізній
як он уж был тылько он з ними не поєхал Мо он
видял бо одина родина а родина поіхала пред його мы родина поєхала
в першій чури а потым Яньомка вшытка Та вшыткы вшыткы вшыткы поєхали
Вшыткы він зостал сам Ты конечно хтіли чека Поіхали бо з як
писали ся Писали ся при ці сме сумами іщы сына А за
тамци голосы а тамто повіло повіли же ето Тот центой жы чека
він там на Украіні чеказ вами Так но так такім так ім
повілиты тотым Але ци то повіділи ці со так аґітували чы то
повідял стриєк Я не знам было так А я не знам хто
то был Нова Зо так але я малам шіст років сім то
якы не інтересувало То не было так як тераз же діти вшытко
знают То Вотераз така мачынят ня моя внучка Тома вшытко зна што
ся діє То ту аґіцары провадили Поляц Ай може не знати Поляц
Поляци провадили В <unk> році так Поляцы провадили бы Позакрі Но Полясы
Для того Для того же Полясы вы мусите сами іти на Украіну
на Украіну Аж самто Полякы приізджают ту замила Дрім назво дома де
мот мати мі Ма добрі і бы сте пришли з Німец і
де сте ся затримали Была ваша хыжа Нова хыжкал твій хыжа порожня
была там Не была то была тырко была порожня дико бы вас
піци таком таком як бым услугом Бо нинны вшыткы Лемкы поіхали Но
знам час Лемків зос час певна певна частина Лемків зостала А кілько
меньше більше поіхало а кілько остало ой то правіже вшыткы праві вшыткы
ціле село так мало застало мало мало мало з усо І то
добровільні вшыткы поіхали Зывдо Войска не было є ніжнє низ непогранич не
было Ном Бла така аґітация выізджати на Украіну Там мы там вшытко
буде чекало і памско так там сут добры землі со не такы
як ту землі сут в горах Так і том і такы же
малоуроджайны А на Украіні А окол хозы ім нихто не робил Так
они навет не знали же ідут по полхозы а поза тым іх
так і о люди то завезли там де сі далеко А там
далеко то там так як гадате ниг нихто на них не чекал
І єщы колиси тым його родичам они уж мали понад <unk> років
обыдвоє то они не повинны были абсолютні грати бо чловек Як скончыт
з <unk> років то уж нема сили жебы до якогось і інчого
панства іхати і жытя однова зачынати Новле поіхали ж такым людям пришло
до головы Но аж ме село взяло і выіхало з дня на
ден О што ішло Но гадали же іхают до мамы Што значыт
буде То значы я не знам што о них мысліли але я
розуміл же як до маме то так як до родіне і же
так як бы Хотяж не были переслядувані през Поляків я не вім
жебы были переслядувані Але то так выгльондало як бы о ній же
тераз Польска настала і і же оні може бентом яцис переслядувані а
не вім по мойому то не была чужа аґітация то была своя
аґітация Зґа ся то был найбогатший Тоє найлекший ґазда ци найлепшый ґазда
Подля чого повідал ці там на Вас же твоім родіцом хто повідал
то Янек уж Ваню тож на Вас там буде чекал Но ктому
опци повідіт і вы не страте тіж там маю родину І родіче
його тіж были і потем яксі украінкы і в Сокрым показувал вечером
пред вікнами А тото выселіня дес вернули сте до свойой хыжыцы ґадали
сте до теты До Файфричу пошед лес так Бо была зіма і
найпер была з ним в своім дому а потем пошыли до Файфричу
чы до кого Бо уж не было його родіны не было родіна
тілько мойой мамы родіны моя Моя цьотка походила з Файфричу Коли было
то до выселіня в <unk> році Мушынка коли была выселена тєбі уж
не было бо ты уж была єс в войску Бо он по
тым як поєхала та перша та друга тура поєхала друга тура то
не добра друга тура Но то хыба было в Ш року Іщы
самы добровільно другы Да але зараз тоты першы поіхали Не знам хыба
раю там не было но а ме написали писма Е о тоты
писали так то они мі повіли Коли там заіхате тоты на Словациі
Як написете же єст добрі то єст добрі Але як напишете же
єст добрі предобрі то знам на Мушын так не было Як они
собі зробили мужа то мудрийшы были так знашол ся такій мудрийший А
мужынствого не было але з Крениці такій Адамович То він як ся
зорієнтувал як там єст може сте до нього дотарли мій Адамович то
он зробил в тын спосіб Адамович такым назвиском в Крениці То он
долучыл ся до тых Поляків котры но і ім позволили не быгнали
іх в <unk> року Тото было так же він як ся зорієнтувал
то приіхал з Поляками але приіхал не до Крениці тілько на захід
І там на заході был в Беґері але потым собі в Крениці
купил штоси і Але маме з єнці його дзядку його родіцу Маме
звінсє як його тато был в австриятскій войску і цо єщы Но
і єщы маы своє цьоткі но пякні кобіты убраны были єдна єст
в Видґошы а дві дві былы дві былы Выєхала на Украіны а
якась тьотка єднатно выєхала до Америкі як выєхал Америк