Щыро доношу #53 - Про Марусю, што закопала дітину
Еп. 53

Щыро доношу #53 - Про Марусю, што закопала дітину

•

Опис епізоду

Odcinek przedstawia trzy dawne zapisy sądowe z klucza łemkowskiego i muszyńskiego, a w centrum jednej z nich znajduje się sprawa Maruszki z Astrybaka. Z przesłuchań wynika, że kobieta urodziła nocą martwe dziecko i w strachu je zakopała, a cała historia zostaje pokazana przez zeznania świadków i urzędowe ustalenia.

Автоматычна транскрипция

ляпстуют клевет тят Наклипуют поплітуют передавают доносят Шановны радийослухачы днес прошу на
передостатній одтинок третьой сері Щыро заношу і передостатню стрічу зо справами што
діяли ся перед віками на обшыри клемківского та мушыньского ключів Днес три
судовы записы з лемківского ключа і страшна справа Марушкы з Астрябыка Запрошам
слухати <unk> грудня <unk> р Зато же Штефанова жена Штомено Іфенна побывшы
ся з Єлком Михаловом женом од паньского суду втекла в суд товды
взявшый і розсудившы што справедливіст каже Караня ім за тото одповідні порішыло
а на пізнійше кєд бы дакотра з них більше в якыси сваре
входила Під сурову кару підлігати буде і на пана винна буде заплатити
<unk> гривен противна страна і винувата <unk> рока під тым же правом
Подля правного декрету наказано Васькови фесідорови жебы того Петрика ставил подля правного
розказу а він згідні з розказом того же Петрика привіл тот Петрук
не будучы певным вдялку але єм наказал тому фесідорови його зятьови жебы
в него постоял і інчых сусідів а шолтис жебы му не подали
ниякого напитку під каром десятьох гривен при тій справі были гын шолтисы
і присяжникы <unk> лютого <unk> р Стало ся певне і неодмінне рішыня
медже подстилыма людми родженыма братми з дной страны Федором Пиздичом а з
другой страны Васьком Жетому Васькови казали дві штукы худобы зимувати а Ференцови
другы дві і вітця при собі ховати котру справу судили шолты присяжникы
на котру сестру долгу вчынили пят золотых котрого долгу винны платити подля
людского права закладаючы під нима кару <unk> гривен Василь Лемківскій війт <unk>
марця <unk> рока В ратушу з розказу вельможного пана Йдього Фіхаусера Старосты
мушыньского ключа Пана і добродія нашого зобрали ся на переслуханя славны панове
Марцін Свідерскій Війт Юзеф Перц резидент Войцег Міцюльскій бургомайстер Юзеф Шлівіньскій містный
Підвіт з війтівской лавниці Ян Лискович Юзеф Мощак Станіслав Жебрацкій Бавжынец Ґурецкій
Янджей Баднєвіч Франціше Ґроманчак Присяглы лавникы з уряду кремского права Йоан Астряпскій
Кресскій війт Запис переслуханя Прикликаний перед наш суд Петро Теліґa<unk>япскій зознал што
нич не знал коли прислали до него рицканича брат і пришол до
него Ставившы ся перед урядом днес Петро Теліґа стряпскій шолтес вносит скарогу
на марушку дівку небіщыка Грица Теліщака бо ся вказало што бремінном была
дітя вродила і стратила Призвано тіж марушку перед суд розмаіті переслухувана была
де і коли пан бє гю розвязал Одповіла же вночы в ізбі
вродила мертву дітину внесла єй до кряків і загребала боячы ся брата
свого шолтыса Штефана Марушка до кінця таіт же дітя нежыве было і
же до того глупого розуму жебы тото зробити нихто ю не наговарял
лем сама безрозумні зробила а тото дітя не з кым інчым як
з таньком костуровым мала Тот ідучы на щалу закликал на ню взяв
шию Деклярувал же ся з ньом оженит Два кратні в хыжы його
поступок тілесний тот зробил третій раз во Млині і з никым інчым
як лем з ним Тото дітя в жывоті своім носилам ідучы на
Млин ногы ся підо мном зогнули і не чула єм уж дітины
аж до породжыня Будучы прикликана і добрі переслухувана Анна втола ґаздыня в
котрой хыжы Марушка дітя породила зознала што парібкы зышли ся і бесідували
медже собом што марушка в дяжы Тотаганка Звідувала ся сына свого што
медже собом паробкови бесідували А тото же Марушка тяжка Коли я тото
почула пішла єм до Штефановой жены Та не знаш што Марушка тяжка
Тота коли про тото почула повіла свому мужови Штефанови а марушкіному брату
Тот пришол до хыжыганкы де перетримувала ся парушка З великым прошыньом бесідувал
Смилу ся для Бога Повіщ міци єст тяжка нич ся не бінос
дітя до часу ани страт єй Я зроблю жебы і попу і
кумам задост было Про тото же Марушка породила то Ганка ани не
знала Бо як бесідує в тот сам вечер вшыткы до пілночы пряли
тай Марушка І рано з пятниці на суботу до приряджыня так само
вшыткы поставали тай Марушка з нима Того самого дня пішла єм худобі
дати вертаючы дохыж кров перед дверми єм взріла До хыжы єм влошла
і повіла сином же якыса кров перед дверми Казала єм піти посмотрити
вшыткых трьох Пішло і виділи О хвилю пришол до ня старший сын
бесідуючый же пес штоси волочыт гейбы білоголовскы річы якысы а коли єм
вышла посмотріла одраз зрозуміла єм што то буде Взявшы патик внесла ім
до хыжы І зараз Марусі лементуючы бесідувала Ты нещастна што єс зробила
Тота ся выперла же кров з ней лем пішла Ґаздыня послала по
люди котры тіж признали што то нич інче як білоголовскы річы сут
А тото волочене было через пару дни Маючы на увазі што Тома
Русина было мали сме позір на ню де была в котрым часі
На што сын Ґаздині повіл што виділ як ходила до Возины Казала
по тому матір піти тому синови до Возины і глядати того місця
де тот нецтотливий поступок мал місце де і виділ але нич не
нашол На четвертый ци пятий ден пішло двох синів і нашли дітя
загребане при потоку злякли ся і полетіли дати знати на жолтысво же
дітя нашли Выправили матір марушку жебы пішла і принесла дітя Што зробила
Не было знаку ниякого на дитині лем на правым бочку вздолж як
вузяче перо і нич більше не было Што інчого зознали громадскій острепскій
війт і Петро і Йосифа стрепскы шолтысы Данько Костурик закликаний переслухуваний ци
од него дітя мала одповіл же был з ньом два кратні разломлені
другій раз в хыжы на тілесным поступку А будучы з ньом новы
сіль стріча звідувал ци не втяже то она ся пред ним міцно
таіла Симон Сович Жак Будучы переслухуваным перед правом зознал што ходячы по
бенедикциі был в хыжы ганкы шолтыской вдолы Звідувала ґаздиня што з том
дітином зробити ойчулько звідувал ся одкале ся тото дітя взяло Ганка повіла
што то не є я той Марушкы Звідувал ся Марушкы а ти
одкале єс взяла тоту дітину Одповіла што має ю од Данька Костуры
Ваньо сын в долыганкы ставившы ся перед правом справедливі зоснал што тета
пішла до Лозины брат му повіл не знаючы про што ся розходит
Наступного дня пішли сме до той лозины взяли мотикы выкопали сме дітя
і дали сме знати до урядового шолтыса Марушка уж сама дітя до
села принесла А то з той рациі ся стало як свідоцтво зознає
же браді Штефан деклярувал так ойчурка і куміл уконтентувати А ми не
з інчой рациі пішли сме глядат лем же кров по єй кроках
знати было всяди де по дорозі ходила Вяцко Грицин сын будучы переслухуваным
через три права а томушыньскє тилецкє і Крескє зоснал же нашли дітя
як одгребали злякли ся і втекли і одраз дали знати до урядового
жолтиса Шолтыска вдолабска Будучы зас прикликана праву повіла же не знала коли
марушка дітя породила так само як не знат ци тото дітя было
жыве ци мертве вроджене Присягала што нич нич про тото не знат
На другым переслухуваню Марушкы Зідувано ци дітя жыве ци мертве породила Одповіла
што нежыве ся вродило што на пятый ден по тым як породила
нашли тото дітя В ніч як єм го вродила то єм го
вынесла і поховала На котре то нещастя Переслухувана зознала што нихто не
виден тому же тото дітя стратил ани костуры ани нихто лем она
сама Тому винувата єст По котрым переслухуваню Третi інквізицию переведено на котрій
зознала што жыве по вроджыню было А вынесла го над потік окстила
мено Анна дала і там закопала Засуджыня По переслуханях свідоцтвах люди прикликаных
при суд а найбарже на основі остатнього переслуханя на котрым добровільні зознала
што тото дітя котре породила жывым было і до потока занесла котрому
мено Анна дала і же сама добровільні признала ся Орікат ся згідні
з <unk> номером арт маґдебурского права Кару спаліня жывцьом або колесом перебити
А што більше то науку маме зо святого писма з книгы пророка
Евзекілиі Зато стосуючы ся до него назначаме кару Штобы на світі справедливіст
вымірена остала жебы одмас тера стята під шубеницьом была і в гробі
од того мастера колесом перебита і од него похована подля выжы выміненого
артику Дітя зас повинно быти захованы там де ся породило хто єст
при призвоітих астряпскых границях Так вшыткы три права рішают і до апробациі
вельможного пана старости дают односно Данька Костурика котрого тото дітя было такій
правний сентимент треба Жебы оддал на державний маєток гривен десят праву перметьом
до фарного мушыньского костела на переблаганя божественности до братства св Осифа два
фунты до астряпской церкви два фунты публичні <unk> десят кратні высмаганый бычом
має быти Так вшыткы три права вырішают А стряпскы шолтысы Не были
в тым осторожны міркуючы тоту перемінну жену а не дали знати выже
Судови про тото на державне майно переказати мают <unk> гривны праву фунты
два конец справы дерев Але ве не мам іде Любына веде левздуют
клеветят накляпуют поплітуют передавают доносят Щыро доношу Дякую за увагу проґрам зрыхтувала
Наталия Малецка Новак