Przejdź do treści
PL

Słowa, tożsamość, emocje

Archiwum
łemkowskiego radia

O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.

Слововиця #168
Odc. 168

Слововиця #168

•

Opis odcinka

Слововиця #168

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja dotyczy języka łemkowskiego i tego, jak prowadzący rozumie znaczenie dokładnej wymowy oraz zapisu odróżniających podobne głoski. Na przykładach związanych m.in. z opozycjami g/h oraz ы/и/і prowadzący wyjaśnia, że zanikanie tych różnic może według niego tworzyć dwuznaczności, np. między wyrazami oznaczającymi bycie, bicie, picie, pójście, sianie lub świecenie. Wraca też do wcześniejszego tematu obcych zapożyczeń i nazw, wspominając starsze wpływy administracyjnych języków w regionie oraz przykłady zapożyczeń niemieckich i nowszych.

Automatyczna transkrypcja

Тот проґрам повтаряме словиця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Витам красні слухаче з той страны лем трохановскій словиця на языку і на языках Хыба ся тішу же єм зас вами не будеме собі нис хыбаль продолжати Знати тоты хто за тот послідній тыжден довене написал знат з якой причыны Будем я продилчати попередні темы як припомнут ЛЕМ кам <unk> крапка ф <unk> і майові адрес хоснуйте тіж комунікаторы хоснуйте тіж ріжны вшыткы можливости жебы сме ся контактували бо з того выгорят барз Але то барз файны темы а я зачну як все нашом азбуком і уж уходит зачынаме А я знам аз буку уж познали мы азбуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора е як екран є як гєлен Жет як жето зет як зелін І як ігла ІІ Чудачне бо на іх ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф Каяк коса ев як лоси як о як орел як пані р як руснак С як слуга єк тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як я як яб є <unk> і знакы два знак мягкій з твердым знаком де Так вертаме ся Словиці і занимаме ся уж нашыма справами як уж єм заповіл а бесідували нам тыжден тому а і може два тыжні тому по части бо тоты темы то они ся перепітают знате доль завдякы вам зрештом і сме бесідували тым як чужы слова входят до лемківского языка на примірах такых трьох букв трьох звуків барже бым повіл гы Цихы там іщы сме флітали тіж тото ґє бо змали сме тіж такы такы приміры но і сме сий бесідує же маме старшы пожычкы і такы карпатскы може за часів австро Мадярде мали сме мадярскій язык де матме німецкій язык досты близко як Язык адміністрациі язык тот офіцияльний державний вельо інчых Я лем подам примірі не будеме очывидно іх повтаряти то язычом по лемківскы маме погар а попольскы пухар з глухым тым гы абстартуючы од того же же в польскым языку неє того нашого злучного гы А зрештом іщы припомну од чого взяла ся тота тема же уж барз часто чути предовшыткым посеред молодшого поколіня же уж тіж тратит ся тото тото звучне гы єст заміст того ставляне ставляне гы Доймали сме ту дуже такых примірів же робит ся ріжниця кєд то іме горы і хоры годити ходити голодний холодний ятуйщы не памятам но і як раз бы приходити з помочом бо мін не вшытко ся Абсолютно а абсолютно даст записати ту мам примір з топоніміі де Хоц ані хоц може і мал єм записане але о тым сме бесідували собі на комунікаторах Але хыба єм не встиг того повісти гырола такє такє село на середній Лемковині І до польского языка тото перешло як гырола значыт через тото же в польскым языку такого звуку неє хоц єст напримір м тото само га і так мож было записати то до польского языка пришло аж і З ґрафіком так як ся вымавлят в польскым языку через глухє через глухє гы а тот ойконім ойконім значыт тото назва котра то сут назвы ойконімы то назвы місцевости Од назвиска гыра і од того суфікса Ова зрештом о ним сме тіж бы вельо вельо часу бесідували Альтум достаєм тіж барсфайний примір такого якы галя і ґаля кєд маме опозицию гы і ґ ту тіж можеме собі саму Галю можеме собі собі собі поділити на такє великє поміщыня будинок значыт она буде барже учена одкаль нас пришло з німецкого Гале І галя як іде о як іде тоту луку в горах так деси там на полонинах то она тіж буде пасвиско може тіжкує повісти гірска поляна може такы тота галя І она напевно буде через через через гы хоц в польскым очывидно тіж запише ся через гы але не Але уж ся того не вымовит І на жаль тото ж о чым сме бесідували ся буде тіж помаленькы ся тратит і робиме вшытко жебы так не было в лемківскым в лемківскым языку Але тота опозиция принятя Галя в тым значыню будинку то она іде з німецкого Тіж сме кус бесідували о тым на комунікаторах одкале чом ся такє гав тримало напр В нас ноту лем скоро поюж як тот вшыткы німецкы пожычкы як гандель як галя то німецкє гыткым тото начальне перше што стоіт на початку слова Оно Оно не єст такє чысто як наше гы злучне але оно тіж єст такє помпою гыртанне такє ззаду ґарла іде тот звук зато тіж кєд барз добрі ся в нас мают тоты німецкы запозычыня котры зачынают ся од гы Ною іщы тота Ґаля Тот примір што єм достал же ту наступний примір де зміниме Даякій звук значыт дашто інче ґаля то уж буде барже подія ґаля то буде може то може буде барже Оно іде з французского а мало бы прити іщы до французского з іспаньского Але ту барже міде о тото Ґале то така святочна подія Але тіж може быти святочне облечыня котре ся закладат на таку святочну подію Вельо тых етимолоґій там там буде зато не будеме то ходит Дякую Вам за вашы приміры дякую за Вашу велику активніст Але кусічка як што бы довє продолжати і з подібном темом і з темом котра гейбы была в Слововици но але такым триґером такым што зачынат тему што важне єст жебы жебы єй омовити дакус з інчой стороны але іщы раз было єдно речыня з месенджера і зато собі тото возлеме уж попере ха шырокує ся Вода заабралань <unk> матине дала взяле мівды Моя не буде Алже стой ґрениченькы бурли Алже мой цільоньку до церкви не ду цю не моя ге буда Єден ф за ручень за рука Третій стоіт серце боли Ювілтай буде Взяле мі чуже люде моє небе буде ге ой жайме буде Взяле мі чуже люде моє не буде ге ге шырокоє бо голотещы буда заабраланьку Матине буде за лем люде Моя небе буде гоймені залемі чуже люде моя не буде ге але не буде ге зелеміючу за люде моє ле буде ге гей альбе не буде ге зелеміючу за люде ге моя тебе буде ге але не буде чу за люде моя тебе буде оде чуже люде моя небе буде мені буде зялем чуже Юда моє не буде Выдатний славный Штефан Штецнам заспівал а мы вертаме до Слововиці но і обіця єм Вам два речыня з комунікаторів Перше речыня то такє од слухача тото гы хы то піл біды Гірше же уж ы мало хто бесідує Но і ту ся згоджу лем так може на половину гыйхы тіж то неє спілбіды То гыхы то єст клясичний примір єдной засиміляциі єдного засиміляцийных процесів котры на жаль наступуют але другій слухайте Ною ся поєм же то так само важне другій Кєд сме уж зачынали бесідувати о гыхы і о тым што буде днес си ы і и розріжніня тых двох звуків єст так в нас важне другє речыня але мож ся додумати но того уж єм не здержал Зато такій примір Вам дам Маме такы часослова возме собі пару такы што подібні злучат купати кыпіти копати капати не знам си іщы дакы даякы жы выдумам і зато они мают якысы там гласны согласны якысий систем котрий розвивал ся тисячы років і зато маме іх в такых як в такым вымірі в такым виді як днесной Очывидно єст же тяжко было бы было кыпіти в озері напримір так або копати в озерім капати може уж з водом звязаны Радше купати Но очывидно же кєд повіме же хтоси ся копал в озері то заложме же то може буде даякы бы бы быти даякій будже ся єднак купал же ся мож додумати Але того єст язык жебы Жебы был як найбаже прецизийний жебы як найменьше треба было ся додумувати І ту днес повторю даку з тему она ся напевно в не знам ся што аж в такым вымірі являла в Словици ци в моіх языковых проґрамах тему ы розріжніня того ы заднього но того глубокого ы другє то лем ту треба памятати Хтоси колиси повіл же маме заднє ы і середнє ы Я долгій час хоснувал такой номенклятуры але то не так маме ы маме ы і маме і три такы звукы зараз Вам повім чом зато же наше ы то не єст середнє ы то єст то єст наше І етимолоґічне а і тото што маме днес то тым тіж уж было І од Боже о хвильку повім Е то оно походит з чысто інчых гласных явило ся нам дакус пізнійше в языку Но тот ы старий праславяньскій звук нам очывидно він пішол найбарже там доґарла Маме быти мы вы маме бык дым рыба сын но ту абсолютні абсолютні Е тото будеме в такій спосіб вымавляти но і маме тіж ы зване часом середнім ы і оно сопоставляне з сопоставляне з тым ы но і здає ся же методолоґічні дост блудно Зато я уж єм повіл і оно походит з давного з давного і лем тото і пересунуло ся до середины ґамбы як сме так повіли зато же мусіло уступити новому і котре пришло До нас з такых гласных як хы о предовшыткым як є то в записі часом є часом єть то тоты приміры де маме ніч і маме дві ночы маме сіль і кого чого неє соли То сут тоты приміры зато тото і нове ся явило в даякых примірах в якых знаме бо слухаме словиців І зато тамто давне і пересунуло ся дакус до середины Но і ци оно робит нам ріжницю Но робит ріжницю робит так робит барз велику бо маме нас абсолютний хыбаль такій найважнійший примір два часослова Но возме собі таку просту пару быти і бити так быти і бити Очывидно же ся додумаме Коли будеме бесідувати же Я Русин бил єм і буду то очывидно же ся додумаме же не ходит о битя о аґресию же не ходит жебы дакого бити Хоц файні злучыт Был єм і буду значыт же Был єм так єм был так тепер бю і іщы буду дальше был Но само видите само види же то дакус без сенсу хоц Тот арґумент ну але ся додумаме но ясно же ся додумаме Але од того єст язык і прецизия языка жебы ту єднак ставити ы Я Русин был єм і буду а бытя а треба бы лишыти треба бы лишыти даде до інчых языковых конструкций там де они мали бы Быти Очывидно як собі зачнеме тото згубляти Маме днес часослово быти же я єм ту стою од быту од маме часослово быти То значыт мож дакого бити з дакым ся бити але сут іщы новы пожычкы маме біты не лем од того такы музычны біты хоц тіж бы мож было схоснувати але тіж біт як тота єдиниця інформациі біт як тот компутеровий компутеровий компутеровий біт но і ясне же тяжко ся в тым найти жебы коли де як схоснувати быти бити і біти біти то но а іщы як собі тото розлужыме на інчы на інчы слова напримір Биты хлопці Два биты хлопці два є биты хлопці биты ачет же они сут биты сут може іщы два быты єден быт і другій быт ту утіж схоснуєме в цілком інчій конфіґурациі тоту і пару опозицию ы і ы Але тіж ходит нам тото і як сме собі повіли То зрештом так як може памятате тыжден тому сме бесідували о при нагоді той опозициі гы гы і гы же маме зато трукы бо нам позволят одріжнити што то єст храм Церков святыня то што то єст грам я грам грам з вами в дашто і што то єст ґрам ґрам певні буде ту найновійшом пожычком ґрам як єдиниця єдиниця тяжкости так само быти бити і біти бы м ту вюл можут робити проблем што очывидно як найбарже зрозумію Но наступний наступна пара такых часослів як пити і піти ту тіж очывидно собі можеме тото розложыти пити там сут де факто два і давны і котры перешли вы в результаті еволюциі языка до и Маме пити хоче мі ся пити хочу ся напити горячо єст і хочу ся воды напити але і тіж можеме піти там чом там єст тепер і бо давно было там о поіти Ну так так і тото о перешло в і одтале тепер тото і жебы не творити двозначности з тамтым і тамто і собі перешло дати до середины ґамбы і зато будеме пити можеме ся напити воды ци там Хто што дашто пє Але до дакого можеме можеме піти піти домів значыт можеме пити воду але піти радше радше домів ту Не буду уж повтарял вызнам же колиж єм бесідувало о тым же на заході Лемковины барз часто тото і оставало в ориґінальным місци в ґамбі І творили ся такы двозначности же хочеш піти або в значыню Хочеш піти даде або хочеш піти значыт хочеш ся дашто напити То уж тото лижме Пару іщы дословніх примірів бо смо тіж ся розглядую а час летит Сіяти і сіяти Така пара барзы часто часто путана бо сіяти сієме зерно на поли од давного сіяти сіяти тамто давно є перешол нам в і і зато ся не мож повісти за гніздило одтале маме Сіяти сіяти зерно сіяти поле но але што ся стало з давным час со словом сі сіяти но тамто і ориґінальне і етимолоґічне і перешло до середины ґамбы і маме сіяти Сияти світити блищати звізды так сіяют на небі Ту о тым часослові тепер як раз бесідую і ту наступний примір тых історичных вымін в языку історичных вымін звуків де давне давне є сіяти Сіяті докладні такє было тото є перешло в і мам зробило нам ся сіяти підемі о мы о аґрарны справы а давне сіяті мусіло перейти зо своім і до середины ґамбы волові і одтале маме сіяти значыт світити блищати Што ту іщы мам Но ту уж такых пару пару примірів котры котры мож повісти тіс можут робити проблемы вєдна в єден ансамбль Награл платню ту такій в котрій на котрій нашли ся ріжны східньославяньскы співанкы і посеред них были і лемківскы де было записане аты мыла штос думала же штоси єст мыла і штоси єст думала То не так а ты мила зверніня до мойой милой до мойой коханой до мойой фраіркы ты мила што сдумала як ту ту наступний примір же мож ся мыти там дівча ся мыло але могло быти мило З даякой причыны Ту сут два абсолютні ту очывидно маме опозицию часу слова і присловника але кєд собі вырване го з контексту то уж не будеме мати контексту і не будеме знати як о што іде зато так важний запис а і вымова того жебы не повісти а ты мыла Буд ту мало сенс і мало бы контекст што сдумала ани аты мила мила кохана Фраірко моя жену дівча і так дальше самовидите єст того вельо здає ся мі же жебы м іщы нашол вити і вити а то днеслужы того напевно не перерым може іщы вернул о тыжден до того Памятайте каждий язык має своі принципы Но уж ся утвердил деси очывидно мі ся каждий розвиват дашто достає нове дашто тратит але язык як мі ся здає найбарже не любит того як ся творят двозначности в даным языку гей они ся творят Так єст Але язык як смотриме на історию барз того не любит і зато пильнуйме тото жебы быти і быти жебы пити і піти вити і вити в одповіднім моменті а я за днес барз Вам дякую Чуєме ся До наступного разу бесідувал Демко Трохановскій Демко ЕТлем Крапк фм і Словиця Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами І слів жаждаючых О языку і на языках словиця