Спомний собі Лемку #14 - Анна Поручник з Білцаревы про жытя на Лемковині (1 част)
Еп. 14

Спомний собі Лемку #14 - Анна Поручник з Білцаревы про жытя на Лемковині (1 част)

•

Опис епізоду

To pierwsza część rozmowy z Anną Porucznik, w której wspomina swoje dzieciństwo na Łemkowszczyźnie, szkolne lata i życie religijne w rodzinnej wsi. W odcinku pojawia się też temat powojennego wysiedlenia na Śląsk i krótkiego czasu, jaki rodzina miała na spakowanie się przed wyjazdem.

Автоматычна транскрипция

Витам слухачів радия Лем фм коло мікрофона бесідує Севериян Косовскій Оленькы пришол
ся на тото жебы сме зас вернули до нашой Лемковины до нашой
Лемковины сперед <unk> р В днешнім спомни собі Лемку будеме мож речы
продолжати зачату початком рока серию бесід веденых Оленом Дуці О хвильку в
ефірі радия ЛЕМ фм почуєте першу част інтервю з паньом Анном Поручник
з Добуфедорчак народженом в <unk> році в Селі Більцерева на західній Лемковині
На чужыні пані Поручникова прож одселіт Шмель на Лижні в Шлеску недалеко
Любіна Тото же в нашым радию засоме змогу чути особу з Більцаревы
думам не є припадком Більцарівска земля дала нам вельо выдатных особистости з
котрыма як напр Сема Мадзелян ци братя Ярослав і Петро Трохановскы могли
сме уж скорше радити Но што ж зачынаме і чуєме ся неодолга
в другій части Сердечні запрашам Бесідуєме з панольным выручник родом з Білцаревык
Оповідте вам о своім селі То тым салі в котрым сте ся
вродили о своій молодости в тым салі Оповісте в котрым році сте
ся вродили Дате сте до школы ходили до <unk> і <unk> квітня
Годили си там до школы Так ни До якой Ном клясів скінчыло
бо там так было же то до <unk> клясы як ся ходіло
точ найшол <unk> од разу ся Три рокы было так но таж
сім казым шкоджы была аж мі шкода было є мала два сізуцло
Нидеси ся мі затратило вітрьо ам лахыі і того то было в
Лалісті мусі вітер тывати А вычны Як ходит о тото до школак
з того дыле то вчылте ся по польскы ци по лемківскы ци
по якым якый язык был До школы ся хынил в школі Но
то до першой клясы до другой до третьой Але по якому сте
ся вчырили Най по польскы по і по рускы дах аж по
тым як в четвертій клясі теж тико попольскы уж як тоты клясы
остатні ся кінчыло теж ниво по рускотиково польской буду а реліґію сте
мали м реліґію системали різдю реліґію його мост си якый вчыл Реліґія
реліґію а в сходий вых початково ходил грекокатолицкій Цьонґ а потім в
православный а памятати назвиско учытеля або священника йогомостя Памятам учытель Украіньскій был
тот гуцульокы Ци як мой імено был то неважне ал гуцуляк был
а другій як уж пішол до <unk> клясы То єж пришол Михал
Стефанскій Польом был а священник його а свощенник то былы Тереновскій православник
Ксон мін мешкал в Фльоринці а ходит до Вуцерьовы но бо ваша
родина вернула до православного Тах то Праві то прай мало што зостало
грекокатоликів циты прес напрошоно А памятате як ся грекокатолицкій ксьондз называл Нято
памятно грекокатолицкого Значытже векшіст Волцариван пришол направу дасла Ярекокаликы мож зо сто
і побудували церков Так нову церкву побудували деревяна церковна Деревяна церков варна
церков была моі няня ходили тіж бо бы майстери ходили тіж вбудували
наробили ся там дост при тій церкви Хібо як ме поіхали на
захід і Азий розограли Ти тотарию розовроци Ачи хто розобрал Но розозробу
але зараз розобрали Ем поіхали на захід зараз розовра а повідже мі
Як вас выселяли то памятате в якій місяц альбо якій ден выселіня
было на тота тот тото Не вран ся підывало до тиф не
знам лим як бы сідальны Кведе плапали як то обовяжте власне як
то было же же як того наказали хто пришол і по ружымати
ся зберевойско было войско бойци не мале кого пса мудрови і такій
осріб то тоту якы нам пірвали то Мен взяли зо собонтику пірвар
Я повішта кілько часу сте мали жебы ся зобрати як тото выглядало
Мі ся важе то в нас не ґадали того Може інде даве
ґадали я не памятам же Люґеро в Кільох часах жебы ся выбрати
лем же сме выіхали на тото нах Юж до грівола з досраі
там дого стоял потяг і мы ся пішли купатих мій муж я
і сестра моя і і брат і мы ся купали бы то
зараз было ґо шреку А в патях того Русинь пішол А мы
зусами но але хлом підняли ся при собі та то і шопотя
текітягоровый домязі найзяві мы ся перше пришли к як тоты як транспорт
А то знали сте деріхати Но хлопне был такій то лем был
такій розум одповід што мі аы ваш важ муж был з того
самого села роні з Мухначкы смутачы давродом і весте ся пред выселіньом
Божыны рытам та ы трає путного дрівой сме ся в брали Як
вас лишыли то не хосі сочыте Мы Є аж што як не
пустили та як ся мі вернути Не они не пущали ви там
далі або цереот был кравсевой богаты Та не пустили ансамбль до Нового
Санча то новосандецкій повіт был в сандецкій дни то не пустили никого
де Анєден не вернул з оривыто А повіджте мі власні як тото
высте были две сте ся в Ґрибові выдавали пред самым выселіньом Та
а де там може тыжден мож а та шлюб цийні любны І
бо так то сте потуж сте знали же будут выселяти зато сте
ся женили Ні ци там небесідували Мали они мали мало того тых
ґлякі мали выселити а нашы люди не мали ру выселяти Але Але
тото сло пішло векша пів До Росий а тоты Полякы сут пришли
на нашы землі гры то де они прися дорают того Но так
робили же ходили цілый час до Санча і скаржыли же ходит бандай
бандай бандай потім так ходили што што тыжден а потым між каждже
они не можут утримати же банда так ходит І зато новосандецкій поіт
выселили анима соліті та зуснього штоку тамы Госєнціми кричала баба якій повіт
А я кричала новосандецкій та она кричали новосандецкій пой мал быти невыселеный
Але повішто мічытували сте о базія ходила фактичні тота ба іди Там
ходила там не годило іх ходила ходила бандале істі польска польска благіжда
банда была бо крали бо присут такій укач был Трохановскій а ходила
тоты польска банда то они рабували нішто молиты зяли то тот укач
они не мали діти обоє шыли На машыні того є і онай
высла ланішыла і она клопа свого навчыла і і так совіжыли Там
кавальство лямали але то лахыма крас Но Бо Бо Богу бо што
маробити іх да Сатий было ти він ланны лахмал і она ланні
убрана была схвали тоту доволіскы тота банда польска присла І жебы лахли
дале ні а угаізди мату мушы заберу ґаіх нема тота збили со
двох палицях плішы на захід і так Жывілі так мерто О о
о о о о офалицях Цо до Радинского Союзу што люде пішы
на утай Маршого села діж <unk> році та дужа дуже Люди ледше
підішла я до Росия а меньше зостала це бо жебы не ішли
тілю до Росий то вли не выгнали а так того дуже пораків
насло і повыгна на што Тале ні я не хіла іхати на
Східнє Бы пришли делеґаты з того там до косльника а такы богаты
з того бо нас было мало жебы были бідны люд самы богаты
были до присліня клитали і няжали загортку на север підут там ся
записати я на таку си радімаґів зачала плакати няня виділи же я
плачу За гортку положыли тоты богаты пісні ся записали аня не післют
а ящы верну Бо повіджте кілько вас дома было як бы сте
ся з дому звали Дома за панны Федорчак Тедорчок та гріц на
ньом были Гриц Федорчат ама мама Мария Федорчок з дому дому а
з дому была яма мам а горощат закінчы року дал м а
кілько вас дома было сестер братю а сестры наш было три А
братів было штырьох гм то вас было семеро семеро да і выступил
наймолодша найстарша з такосє Днезі был найстарший брат гм і пішол на
войну і там згынул а такій здольний брат был же ногій цудовий
Што взял до рукы вшытко зробил гуслі собі сам зробил тот смычок
як бы сте виділи то сте ся розплахали на не так потрафит
зробит як машына якы сбы з фабрыкы тото вышы такто взял шкло
вытовані Выробы то з смычок до ты квіточкы на тым пісталці на
тых гуслях до такы лавны поробы Я ся смутля вшытко памятам з
смыкы Яґровы пішол до стайні лосана в ріжетом коньови і натягнул од
натігы каляфанівси топы натыми на кухни І тым смыкмарло а такій мал
дард бы граняже высли цвят татло іграло І пару разы того завісіл
гусі пару разы ся прешол і в Берегушлі заград такій з Ли
Звілал я такій голос крав може чудово інойнє земну І до Червеной
Арміі чы Німці взяли Ні не Німці тырын держанці мі на ногы
зробил то як з фабрыкы Лем взял мі і зо свого капелюша
такій мож зелений капелюш Імі змірял ногу то все віли то направдны
дужы доли бы такій ближы А дуже зо села хлопів пішло до
вой зовес на было пару згынулу а за памятати назвиско ых памятам
гризволенсвят згынул Денези згынул і дяківаню Гальковий згынул Ласих ґжемчат гынул і
жорствемчок Аж вернули то овернул Зелян вернул Грегор Репила Ярослав Алькович был
люди такы то хлопці молоды были і моі кузины были Владек Капелянович
і Василь Капелянович вернули то Василь выл <unk> рока свого што м
єй брат а другій брат його Гладек то бы з <unk> Люйова
а пісні новоньо не вернули та повіджте мі на роботы до Німец
брали з села Нім бжали брали і огрішол де онос пішолы так
і Михали Бо теті шынвыл і мого ховали не ванів был файный
хлопец был На назы ся звал На назвиско як модорчок Запишаний былорм
іщы дакого взяли на роботы Кого взяли глапили кого Бо то люде
шахували них жебы я Мыхвали він але не знал же не гласний
брат наш не знай Мы ся так мого так шанували а добры
хлопы зві Зіходы до тото зо села такого взяли до Німец до
роботы з га было дуже мала такого ґы тота Александра Горощаты Хенна
Трохановска і тоты Тевдо Трохановскій тіж Митрогалябурда І Мата Марика не знашло
ся його аж ніч ожениту пісню не была Украінка зо сходу А
вернули они по тым вернули яцко габура тіж Німця тіж вернул а
дво хлопци Миколай Рипела і Миколай Габура То были в Німцях і
пішли си піси на урляпы до села Ні а тамы того баора
были А там были Полякы і покрали ліцю там пацы якісы но
і апили же тоты хлопці взяли мар а они в салі не
взяли і пришла а тота поліция польска поймала іх і потым взяли
іх до того до сентіма о обох того ґал ґазі і того
А то щы за Німця За Німця за Німця то гута Бо
они пішли до Німецвых край під Соморску Лаю Су край пикучка і
то студены Лі блищы то видно єс охо бы ахо мы як
тсы одбык моє румбы мидло се пізнати Оддай милис мой і дайше
раз усийдую Сарце моє порід буде до терию оддай мілис угід і
найщы раз фукцилюю Сексе моє оріт о теричу Бесіня синя синя Бесіль
мір радит завжди Танцюйте танцюйте танцюйте Старостин дружбий гру своі Спішайте най
братик запросит сестру сусід запросит сусідку а выкул чотю стару Так сусід
запросит сусідку буйку тітю стару Выповідте мі такє што то цило все
як зачыталь Біл цере Чытаня давно было але я не знам коперативо
было коператива была назву аню продавали в склепі Яз молода была Леся
добріщіла рахунку знату Нераз тішом заняня і там не даше спека жыд
корчу мала бо або склеп тіж Ци да было был Жыд мол
туту гмм Вєдж лем памятате як ся звал Жыд гм Маюр а
то мандзя Йожена Ваврандзя Маєр і того герско і шляма То Шляма
поіхал до Америкы і ухородів жыдівскых родин было Жыдів м Но то
были ды два сыны і і дівку мали то дівто была врандзя
а Шляма пішла до Гамрикы а ген шлямы взяли до Сєнціма то
а то было о пару кроків было она світовы з сусідствіло де
я вернул зо Сєнціма на сяну святу Покрову і пришол до нас
і того і ґаже як і ся зо сінціма вышол з того
зараз ся мура тримал і такі сьовы якы того на науко жебы
вышол такій славый бымо <unk> тіля А циґане Были в селі Ні
над не были Фльоринці были а до Луцера выходили то циґанты А
Полякы якы селем не ходит о то же тоты што засіли по
тых што доросит ти кощы ардей го был рад та раді был
раді был дашто были гета за селом был там підізом Бо памятам
бы мала ґадале же тами тота Мама єй і о тым жебы
ся дикы Лемко жени не поля будівали кости ся не по тым
зборязкают нам ціоженіст А потім віхта імено было ты али ти Полькі
А е як сте уж іхали бо згривала сте ви да нито
в дотарме вертали потім іш до того до потягу гм того до
того якы были там о коробчака осібы До мого хлопатіжтів вити А
штеан был Мороху Го го малы малы Бити мене не видете А
знате такє же в Освєнціню вас затримували дахто А товаришы ходили Ходили
і того і руку до горыти мати бы хтіли діти того ци
даханя дахы німецкой печаткы і брали на выряд бо мого уйка брали
і мою сестру і ся выпитували іщы з того штоси а Уйкотам
на миды до сестру то сий повіли што матерати ці што ся
боят незаладакого затримали в Освєнціню з Білцеревя Они забрали іх до Яложной
Зому Гаса з дому зограли церевы зато Явота зом зограли дало ж
было пару хлопів Семан Гаркович Данько Гаркович ы тоты Трохановскій Ярослав ымчат
Яросло старшы хлопы были Но істо Вло бо лопа пархоп і влото
ходили мильдвали мильдвали і До Яложни забрали А Явожни то я моя
сестра была выдана в серци Світніцкє Но я там пішла до сестрый
а так а пришол брат там соботы такій был верховый будинок Велькій
та Сваты мешкали Догоры они мешкали на долині Ней пришоловы на войни
вуй і вернуй з войны Ной зверну з войны і взяли го
до Яворного Но зо тобо так но так хыба з дому взяли
бы я лему з войска то до домі вывертали Та зонго взяли
Но то і не знал ім бы зати злоби то было зараз
бушы дві силы і ґа так Анно жебы звіділа ґлятажы не было
білого тіла жебы пальцьом был вшытко чорний ват цілий лаґонт в дошок
стрепале на нашых людях Іл такій злавкты качур Товари пятьох хлопів моло
сідати на того хлопа і казали му іти до потічка воду там
пити як кацка і на нім же ся несли і казали му
плакати і так роли Тот ся знущаты му ценсу робили І там
люди того напевно там погнули Та лама да а повіджте мі як
сте ту на захід пришли то де сте пришлиде на якій стациі
сте бесіли Поєй мы присідно вісіда бла маленько а нас пришло тобо
присіде Кузины што вернули з войны коли не пішли на схід дико
пісут до теты бо то мас Та до мойой мамы но назвы
было той не цетеродів прислаят дав благадо глу є дарай будка ани
хыжо З поцяли А мо в Качанові висіли Качанові то на ся
на самого святого Петро висіли сме в Качанові нам на штациі І
по тым осі та бы были призначены сме до новісі а та
не было лем такы Даньхо Гахович і мы але єдна гыжа была
до ничого і друга до ничого то Данько зараз тішол десий то
пішо там і коди бы се глядали на што инча так походили
кузале же то было почутково Не то ся не хтіла не бесідати
з то і они няньос з моім словом післи гляпти а я
сідя на тых патка пришол такій від порхова і а устєклю кранце
усєкут бандеровце выже єм ся розплахала ся чы сы залі чы якій
был Украінец якій ґумбан бандероз і так звызувати до коли сте ту
пришли до члеля Хмера та мы были <unk> років сме мешкали в
Низі Японизме ту і ці самій хыжы сме мешкали в Новій така
нова єс по ту влас <unk> метрів овеля Але о доточыючости такій
малый хыжы сте мешкали ци сте дашто инчы нашли Приносили сте ся
о пару років сме мешкали а потім ме ся принесли до инчой
до другах бо такій был бом ых бомба впала а такій был
бідный він ся рады не дал і дахівка злетіла му здаху і
він даже не раз ото рад на правити ним пішол на нашы
тото выєй не во лем Четверо люди но і ся меня аниста
выміняли но і гвіня казала тіж і повіште як ся кілько вас
в селі было в лем іщы єдна родина в той новий всі
тат данького Гальковично Галькович та а як ся до Вас Полякы односили
дано ісі то не робили на Прикослерні в округні леґу як володло
Украінці хто были спортамиса і значко Але нє нашы майсты по польскы
так тукли на лем до реґати Переза не мучте ся мыта розумієме
то ж буде дале кусую там єден такій был Позыло не сахопо
і нянійший выз укы і того не пусти іхо сухну іх зато
ты доторенна така свыня была а ви же няньо Старсий хлопде того
то демол суміня іх не пустити на тото А там нормальні дорога
така была іхали бы суты лукы Но Бо Стефанас ся боял было
того до йому нізника няпістуй не пустил А повідте мі таку річ
пред выселіньом в Білцареві но яку сте ґаздівку вельку мали Ґазділку кілько
гектарів Вас зост сосихо хыба вісем і ліз мали сме арде лізначе
апені Звай того фектора Тах і укы сму мали поле добре было
І кляса друга кляса третя кляса і четверта тиж ватам далі Барз
добре поле сму мали я дівча была а тра было ыж зжыняти
серпом то было ся зерно золиго осно было то так буйно розу
пшениця така бе ліз жыто вжыткы крас такє гложе а травы то
три рады а потім належні нихто над там не давал і така
трава была а квітя такє было на тілуці куминок том зверала ма
полно тых горсто з твину был де хліба ся давало а ту
як вас дале то стіж сте ґаздували гей тя і кілько сте
тумали гектари в ґаздівку там Нове в сі нові сікы гымали Там
было гід <unk> гектарів але там поле было плаґанды планны кывали сам
з долгу а тоту піщы такы вылиже два разы гы гы з
вжы гниі ся возіло на тоты том пелі і так ся не
видит і дикы рылия фраз ту ту ту ту ту ту тураны
та ді в мирыли але всі ваєсі там не знам што на
єсі за дво і кузлів ся поля тамты вышол страшний дабо же
то і стіякє такій ся вродило а такє Вшенітя тор Нє то
значыт бо вшыткы бесідуют часто так бесідуют а в горах планне поле
сме мали а то сме достали добру землю А то с то
одворот ге мали дозы босарьови мали вшыт добре боле а не тихо
боцер камяни было добре поле воріді ся родило і А повідте мі
як бесідуєме о ґаздуваню Власні жебы сте нам оповіли што люде мали
до роботы як ґаздували што робили на Яр в Поли што робили
в Ліці в Поли і так дальше Як дале мале та бы
вас до матого них Тя люде єдна робили дуже бо я роблюєм
мотыками косами І кромпейто ся садіом мотыком балан взяла до того такы
запаску о кравты до Нихла до того і єдном руком мотыком ця
Зоґга за комком кромпі ся пущало і так ся садило кромпелі мытками
і мытыками то ся окупувало і огортало ся я памятам бо м
самого гартала Но Бо під самым уяздом така Зохія Гаджат ся оддавала
і мене присвячелят ыы Взяті на весіля бояр я співати залежым спіла
на тым тіл Мала не пустили бы треба кромпелів гартати є огорнула
безенців кавале докладнам была такєм глубоко того як пулом Того кромпелі такы
были потароквітвосуткы як смы уходили на захід і даяня было пустити на
весіля бумбасів по свіла ани компельо гадала і што далякого Ені не
антио