Спомний собі Лемку #8 - Укач Вожняк про дітиньство на Лемковині і період выселінь (2 част)
Еп. 08

Спомний собі Лемку #8 - Укач Вожняк про дітиньство на Лемковині і період выселінь (2 част)

•

Опис епізоду

To druga część rozmowy z panem Wozniakiem o dzieciństwie na Łemkowynie i wysiedleniach na zachód Polski. Odcinek opowiada też o trudnych pierwszych latach na obczyźnie, utracie rodzinnego dobytku oraz o znaczeniu pamięci, języka i przyszłości Łemków.

Автоматычна транскрипция

Згідні з заповідями спопереднього одтинка мойого проґраму днес запрашал на другу час
бесіды з паном Мукачом Возняком родом зо села Бірцерева Попереднього інтервю довідали
сме ся медже інчыма про жытя на Лемковині і початок выселінь на
захід Польщы в <unk> р Днес оповіме сий про дорогу незнане Першы
тяжкы рокы жытя на чужыні а долгый період кліматизациі з далеко од
рідной землі Буде тіж звіданя про будучніст Лемків проблемы звязаны з чыньом
лемківского языка та постверджыня Лемкы то сут збуденкы Што оно значыт Дознате
ся слухаючы проґраму спомний собі Лемку о котрий уж тепер сердечні прошу
Але ним тото хотіл бы м вас дореслухаче просити о пробачыня за
якіст награня понеже было оно розпоряджене за часів коли редактор не робил
іщы до радия лем фм Але на те ахто Як ся выізджат
під пресийом Наглі як то ся варит з Няцка і хце ся
дашто взяти О чым ся забыло та уж на тій дорозі сестра
варит метре верне ся дохыж бо там за дзеркалом зостали пінязі А
іщы там зостам мі ґорсыт і кєрпці Метровард я не можу іти
бо мам коровы тримам і не того не было кому ся вернути
она сама полетіла За споворотом З той дорогы до рікы призрику а
дорожкы были і стежкы было выдоптаны од віків там то раз два
до саду і до хыжы А в хыжы двері ж были отворены
ай бы выхотили то сме замкнули Ной і як зачала входити то
чулаже Хтоси пішло на піт Но відомо было же сусід уж як
мы вышли то він уж зачал похыжы ґрасувати а было што зберати
Так же забрала тото што мала іс вернула з повротом до донос
довозду Тадже по тым ся все гадало бо зачынам вертати уж Інескы
тіж ґадают і пишут Же Лемкы нич не лишыли же по Лемках
нич не зостало лем стары дзядивскы хыжы А то неправда Бо каждый
з нас лишыл богатство якє мало єден векше другій меньше але кажды
лишыл І як бы так пришло враховувати товды на тот час Яка
для Лемків была вартіст тото дерево котре зостало написане тоты дошкы тягнены
і інчы річы котры зостали там нарядякєкольвік што было по колеі вшытко
наподі было і ступкы і то до вытисканя сыра і розмайты інчы
ричы скрині сусіды на зерно на очы барз дуже рыжны ричы лишыло
ся Но і нова хыжа Нихто не скы Бы того не порахувал
бо то інчы часы А Для люди тых што лишали вікове а
вікове то не было з єдного поколіня лем тото было з поколіня
на поколіня І земля і лісы і хыжа і вшыткы інчы речы
то не были з єдного поколіня зато треба бы было звертати на
то лавже же вартист материяльна а вартіст духова іщы зустала Позостали церкви
зостала памят тото што зостало вымысла людскых і жаль і біда Тото
вшытко єст внескы недоціняне зупелні признашых не тілько признашых але вогли приз
молоды люди Як можете тото повідче як выглядала Ваша дорога то самой
был царови <unk> на стацию ци по дорозі може даштошко вас нападах
можут быти дакы дакы такы рабункы може штоси людям крали Може бы
такє то культурочуваня може бы вызвали до Тото што я памятам реальні
тоту топоктычні уставила ся тото дорога і вози было так дуже же
ціла тота цисарка болцарівска была віз свозом віс залозом аж до самой
Фльорикы А з другой стороны од поґушы ідентичні доходили возы Ной сме
ся гучали в Фльоринці до той дорогы што ішла до Ґрибова там
тіж были возы были таборы з інчых сіл котры были выселены то
нас влучали Прерло як прешло во єдно село мучали другє село і
мусіли вшытко нараз іти Што я можу поісти тото што я памята
Єден туман Курю курило ся бо тоты пути нашы не были асфальтовы
товды возы за возом єдно за другым коровы коні уцітелята што тылько
і ты люде котого вшытко ішло як тадер Я затримал єден віз
як ся сідило на лозях діти сідили і смотрили то та коли
ся затримували наступно Я зас рушыл там деси далеко то попо певным
часі ішли рушали ся вшыткы ціта але в мене то єст найістотнійше
Наістотнійше єст цілый час тото же люде люде ламентували люде плакали люде
пращали кажду кажды кряд прави каждый момент того свого села і то
і з дорогы А Полякы выходили з тых хыж Полякы смотрили Смотрили
як тототы Лемкы ідут і што бы было такє прикры треповісти бо
то єст важне же не было такого по дорозі жебы пришол Арбо
здашто повіже чого або або жебы в якійсий спосіб спілчу лем так
зазерали поза тых своіх угрів і смотрили трудно повісти але векшыт напевно
ся тішыла навет была задоволена же врешті тых Русинів выпенділи же бем
міти з ним спокій Я не можу повісти ци дакому дашто по
дорозі вкрали бо нам не вчали Може і было Знам же люде
бесідували по тым там так же згынуло єм штоси але і што
было на табори колегого товды та боя поставило ся на ваґон Єден
другій третій а люде были в інчых ваґонах а товары были в
інчых ваґонах то могло так быти же же згынуло і Были так
люде же гадали же ім згынуло В нашым селі Не было такого
голосу жебы хтоси ствердил што сім згынуло а може ся не хтіл
признати а може А може не памятал бо то ружні каждый ся
боял і не ґадал нич хоц бы му згынуло томе не выявил
то Ци на стациі в Ґрибові коли коли сте ся ладували Ци
были такы переслуханя ци може брали такых хлопів Та налвец може може
такого были Ци вы можете дашто о тым повісти і повісте тіж
спількотницитам того же поім кочували Но так іхали сме просто до села
дола і на пляц там де одбывали ся торы там люди уставляли
Як можна было то пхали жебы я найвеце тых люди там ся
вмістило Єдно знам же не вільно было никому пустити того пляцу Не
вільно было ся контактувати з людми котры там навет як бы підышли
не вільно самому было підняти жадной децизиі такой жебы Жебы ся оддалити
і піти до такого знайомого бом люде нашы мали знайомых Поляків з
котрыма траповісти не жыли злі бо якоси мусіли жыти при тоты вікыі
і были якісы такы справы же ся шанували Бо іміняньом мал такого
ф в грибові чловека котрий котрому за кузауфалий завезли му тоту машыну
до молочыня і мл млинок і інчы річы же як ся вернеме
то же нам одност Но так А Там был заказ Было установлене
деси на боці така будка в котры урядували тоты тоты урядникы котры
розділювали котры наказували том войсковісті дум войсковой нитков были і цивільы лем
на дітям не вільно было ниґде іти но мусіли ся тримати Воза
і мамы як была а як літо свойой родины Так же Ны
Знам тильом же просили там люди Старше ішли і тот сусід тамтот
ішол той до той будкы там до того намюту як то ся
не скыварат і штоси там од нахтіли но што Звідували напевно о
то што бере што везе як єс наставлений бо такы ричы были
ы А были такы были тото уж я неяко дітина не можу
поісти же єм ствердил же єм видніл Але Старшы нашы родейство огварили
же того забрали і го не і того забрали го неє Ден
на другій ден іщы не вернул так якіс сила суда не вернул
якіс і такє назвиско мі ся збоцарьовало іщы хтоси же не верну
То тыхко можу ту поісти Як долго там поли знам же розпалили
люди огниска і чекали на ваґоны на потяг на ваґоны і тоты
огниска Такы ватры малы в току уз было єдна родина друга ци
нети Не тілько родинами але рухтували ся люде сусіде пося знали зо
села При тых огнисках і грили ся і діти грилий і чекали
аж приде приде підопхай тоты лаґоны Докладні уж не пойму але здає
м ся же так были дві ночы певно сме там были ден
нич де ни де Іж на третій нич Юж здає ся же
было так же сме ся зачали вадувати тіж ме не поіхали лем
іщы в ваґонах не были уж Но налетали Як ділили тоты ваґоны
ваґоны были выдлярчы Товаровы ваґоны не крыты Може дахто мал крыты Але
я знам же наша родина нас было <unk> років і так по
колеі до <unk> паро і стар баба котры мали ся <unk> років
то знам же Сме час того ваґону прикрывали драбинами тото што сме
взяли на тоты драбины змекували якісы што лем было можде бы жебы
прикрыти кусы де синяньо стігали якісы штоси де было в поближу іщы
І накрывали сме жебы хоц тым кутику де баба лежали і де
діти меньше жебы были жебы ме в разі выпадку не ляло Но
то а друга сторона ваґона той штояли коровы о колеі луці вшытко
там і так разом з тым ріхали Но Як долго смайхали тіж
не поім в тыхвили кілько днив сме вымазало мі ся з памяти
в каждым подразі вставали Што якійси час зато же треба было накормити
статок же треба было воды набрати то як підізджали під тоты на
стациі та были такы помпы тераз того не єдна стация такы велич
помпы і што наливали воду до паровозы но тот мусі набрати тот
Машыніста обводы мусіл набрати палива тіж і люде товды ходили по тых
ых Не могли по тых шкарпах косили і носили тоту траву для
коров для выдля для увец воду і так дальше А самым Лемко
бы вытримали того і два Не набрали на тыльо жебы цілий час
гыл Было і было было тото сухы хліб та печены якы взяли
ци іщы том моло быти кус сыра ци дакого масла ци ци
што а такто Вода і хліб вода і хліб і нич веце
і тат смер прихали назад до Любіна Ід такома іка Ідим іди
ся я ся выдам ібо я ся вей но Лемковины єхал до
Свєнцін Не было на то рады вказували нам Лемкам вшыткым же был
такій такі табор де мордували вшыткых люди Але і было такє повіджыня
же як ся буде теж ліі спробувати то і ласту чекат такє
Ходило помже люди Бояли ся люде же іх ту лишат же буде
по сіцінь Памятам прихали сме до Сві І брали казали высідати сутяму
вшыткым людям і провадили по тых по тыхы обозовых поміщынях по тых
бльоках Знам же сме я як дітина дишо єм до такого фы
того поміщыня де были самы окуляры Окуляры люди сто су окулярів такых
али да як тота ту саля бы Самокуляры альбо самы голосы З
люди Но і потым пришол оя хтоси ся порозумілий діти не вільно
дальше іти І вшыткы діти повертали А старшы мусіли іти і оглядати
як то было як то буде і як з вами може быти
Так же освинці были і правы освінціню фактычні люди До того до
прислуханя правы і там уж была така сеґреґация тост досты добра тост
така докладна І там людям представляли ы Вынеякы понесли Не дай Боже
было накляти на такого не дай Боже было дашто сле повісти і
інчы річы котры даде ся повіло перше тото вшытко было там записане
Сут такы книжкы донескы може сте виділи де сут выписаны назвиска і
за каждым назвиском єс А Б і Ц і были ґрупы підозрены
чысты підозрены і винны альбо барз підозрены І тоты три ґрупы там
были барз аналізуваны Пятат ся так але то уж не єст же
я тото ствердил же я тото виділ Але тоты што вертали бой
мій тест был там в тым в Явожні і Зачаєм нераз дискутувати
і знам хоч што што было котры до Дуже ся не признал
поневільно было бы му повіли же признал того прийдут і знищат Так
же наведен жені власти не повіл як там было што там было
лем было знати на плечах якы мал пасы одбиткы од ружного най
зышол долго не пожыл бо му одобрали жытя Але там уж наступувала
тото сеґреґация з нашого села пару люди не вернуло затримали іх в
Освєнціні а потім принесли до Явожных Так же Вартали але аж пізнійше
в тым бы такы были што по місяци двох а были такы
што піл рока а были такы што ния не вернули або такы
хто і ріків не было тотах Дороджте не як остати вас привезли
в Новы Не сте трафили Ма сме трафили до Любіна на стациі
Любіньску але Любін тоды был збитий знищений В середині лем Было пару
хыж стояло но і стация пацию тамты везли і потым там сме
одстояли тіж не памятам ци ци ци ден ци ци два і
притягли нас Любіна то як товды ся горіло до Качанова Днескы то
схотя а колиси был качали І там выладували Част полцарянів зостала п
і поділена чы зостали полцаряне поділена І на дорозі з Качанова єст
розвидніня тамдецмонтер тераз єсєд в праву сторону другій простор но тот тых
в праву сторону тому ся то стали то смы пішли на кєрунок
лескы на Любін хотя не в Любін А тоты пішли на пар
на пархотів тоту ся называло тораз єст пархоф Но і там як
бо інчы тоты вшыткы села там іх порозганяли по тых пісках найгіршых
пісках якы сут на ту на томсьовску на шлезску Што можна повісти
в першій хвили А в першій хвили было так же люде повысідали
зароснене было вшытко травы такы велич хтіли попасти тоты коровы а тым
пущали По тых травах потім самы были такы люде были такы здивлены
чыстоючы світ самы рывнины нема горы нема рикы нема ничого нема того
што цілый час шуміло в духах што з чого люде были призвычаєны
Іщ такє бы ломаня рук боженканя як то буде што то буде
Де нас дадут Як будеме ту жыти Але пришол такій был власні
в тым паркоціні барз остри барзы тяти на на вшыткых тыхто што
были зо Сходу на Лемків так само І ділил поділил Казал тым
своім што вся нимо послуг ту преважны воядкы были але уж іх
барту за люди вцвіли ну коли ормовці то были тоты тоты но
Служыли ти ты владзы убовці но і они ділили Н Не было
того же я в ту і титу альбо ту бо нихто не
знал же ідеє тр єднаковы Нас сыпало ся там Но в ты
хвили єст мож был порохлата летеси де ся око пятнадцет родит Пішло
на кємкульбіля і уставили воз бо то треба вшытко зняти з тот
табору повставляли тоты возы поклали на тоты фуры вшытко запряли тоты коровы
ци быкы ци коні хтошто о чым мало но і уставили ся
зас такій сам табор як в Босайові выіграли і казали ім іти
і поім так Ту приіхате до села і в селі в тым
селі котре буде не будете скручати лем в гліло през ліс і
там ся достанете до До наступного сла котре сте перейте і аж
до наступного до так званого Шронова Шронова то гнескы сумы но того
Шрунова сме ішли Долго бо люде были такы омучены здезорієнтуваны Чысто чысто
такы опущены сироты же трудно тото оповісти як то єст пришли снезнане
ідут і хай десий знают де де буде тот конец того вшыткого
Ной фактычні пришли до того села внескы то єст чмєлюв пред тым
ся то чмєль но і скрутили ліс фліло престакырт престакырт престаты котра
пойсти яругы вырубены Не здавали си справы вызворах тіж было розмаіті але
прошли тот ліз і дишли до того собіня днешнього собіня хто до
того шумвал і казали ім іти як то буду Кузніц бо было
село Кузніце нескій Янжыхуф і потым до того Шынова то з Кузніц
ци з Янчыхова до Шльонова до Собіня єст так кала долгы дорогы
фамарнина Улкы люде ся роззерали де то іщы буде што то буде
ріхали но і так казали ся лишати ся звідувати де єст дакє
місце Но і хтоси там зо села пришол зас такій был е
былы страшні партийны товды Куцай то тым назвиско ся было вшыткым Лемкам
бой царянам в памят бо был ем страшний надокучал тот куцай Был
такым убовцьом несамовиты молодый чловек але страшні заанґажуваний і такі фанаты Но
і лишаль ту єст хыжа може дахто хце там єст хыме так
ся по тым фынові лишали каз а час пришла мошынові накінци был
майонток Ліы Так сме называли ся ту маєнтом А то по німецкы
то был фольор в тым фольварку ы Казали ся обставляти там в
тым фольварку як найвеце люди жебы ся затримало Мы ся затримали кустьок
Там єст такій скрут з того села На Прошыціве село то на
Польковици такій закрут і на тым закруті была така Гінці мали так
выряджене як несквідомо же в каждым селі была реставрация были покоі готельовы
было сости такы жебы люде не ходили ниґде далеко а мали на
місци вшытко Но там была така влашті такі така така Реставрация Лем
была певно там якійси одламок пав завалил час салі до танцуваня але
были <unk> долы таків фест подворец ладны два каштаны росли но і
хыжа де можна было ся затримати давно сме ся там затримали на
тым подвірци возы діти высіли вшыткы ціла родина і іщы єдна родина
такы вонещакы они тамтовнеска мешкают можы Гнад лемща так музык Найліпшый гушляр
з Болцарьовы там тіж ся затримало сос женом він выпустил стар і
глаба жена і мали слугу про они Троє мала родина і нас
велька оти Затримали сме ся на тым Обізрили там же же може
быти ноле тых поміщынь до мешканя было лем єдна поміщыня векше з
другой стороны саля збитаю ґруз і другє поміщыня такє меньше І до
горы было тіж по покоіл но то нас вшыткы мыс нас было
ы Нас было сы осмеро то сме в тым векшым покою а
тота мала родина в другым покойку там в такету бы в засаді
кухня і і покой Там сме ся затримали але треба вшытко вычыстити
треба было допровадити до порядку таке руйнуване бо треба повісти же тоты
вшыткы хыжы котры зостали іщы то были през люди якісысых ы но
девастуваны глядали богатства по Німцях то Отверали суфіты ци лі і з
підлогы з єдной стороны а з другой полавы і было тото вшытко
такє по повыруване збите знищене не было пеціл тото вшытко треба потім
робити на кавя Нале перша як в каждого Лемка одданого віри своій
няньом повраз матери Божой прибили на того кашпама і перше што треба
тотра ся было вечер помолити до того до матери Божой і Глядати
дашто зісти гыбы было де си там нашы такы трояк труйняк такі
желізни што войско мусіло лишыти не знам ци рускє ци німецкє і
на тым огниско на середині єк трунячок і горнеци вода і баба
деси Мали кминок на те што тмин з дома і кустьок соли
і кус як і свого честку мали деси се старшы люде такы
деси зашпарували як то ся хыля і з той воды з кминком
і з том силю і з тым чыс З том чыстком мы
зготували сме ся напили і то было наша товды вечеря така то
была перша на заході Справа На потым Потым треба было вычыстити поміщыня
повносити вшытко якоси ся уставити і ремонтувати што жебы было на чым
зготовити на чым ся приспати де коровы провадити бы было фак Але
мушу поісти таку цікавостку же фронт німецко русийскій в тым шроновій за
Шроновом кусцьок ся скінчыл і дорога Од того Шырнова до Польковиц праві
была обставена тыма самоходами знищеныма дзялами чолґы німецкы ва самольоты дальше стояли
збиты котры ся не рушыли і был люде котры котры там пришли
за Буга ся не рушали ниґде Поза своі хыжы не рушали ся
ниґде бо ся бояли Но але нихто нам не повіл же то
невільно выне знали што тот пустили корову пасти то коровы ішли ішли
ішли І Того працу был моц а мы по тых самоходах выберали
сме такы дрыкы бы нам ся подабали правда діти А нихто не
подумал же то може быти замінуване же то може выбухнути навет по
тых мінах были такы гавды мін З тыма перами такы і тоты
коровы і луці по тым ходили і мы ходили посмотте памбіг был
над нами же никому ся нич не стало Но Але тіж треба
повісти і такє же люде были так наставлены на нас в тым
селі же як потым нам ся признали та през два місяці з
сокырами під нашыма хыжами ночували мали варты боєхали в Щеклі Украінци Наступ
вжному но І так такы были одголосы Выбразте собі же мы не
знали же они нас пильнуют а мы Богу духовинны змучены знищены пришли
спали як трусі правда єй і того На то так было Но
Наш тот сусід Воленщак мал козу Бо він гушлярим был дуже не
мал того вшыткого але мал якісу корову інче і козу припровади тай
Та тоту козу му вкрали і зарезали тотах траж повісти же така
єдна річ была ди як як того Но мы сме там долго
не были Інчу нашы бо церевяне в тым В фольварку там ся
но замешкали обсадили Але тіж так боже в двох покоях трьох по
дві родины по три кісно было не мож было то жыти А
піскы докола такы што як бы видмы но то Люде пішли і
катнутыя хто то орати ани ніч пис липец горячо тіж было літо
такє тепло Добували штоси де было вільне нихто не знал де вільны
дни але тоты села даляль ту нихто тот тот госні куцай приходил
і ґадал же ту нихто не з них не оре ани не
сієнич Но то прібували іщы штоси сіяти лиш тото што на сітуж
го се не треба сіяти Але мы там не побыли долго бо
няньо ся старали родина двох поміщыня догоры Не можеме быти так цілый
час то зачали ся старати о то жебы даде ся принести Ной
ся смовили і з боцарянами был товды Земчат Митро і Мадзелян Семан
няньо мі іщы котрыси з нашых хлопів і треба было іти найперше
до Шотыса і до того куцая котрий был надзором над вшыткым убовця
по тым треба было довіта і просити ся або написати што хце
ся выйти з того села поглядати даде даякого місця такого ліпшого Не
вільно было Не вільно было пущати село не вільно было На власту
руку лем треба было ся мати глед жебы того з позволіньом Але
Премешкали сме там од того липця котры свого липця як мы прихали
до до мая наступного рока І в маю уж Люде зачали глядати
Выстарали ся о то же мож піти пішол штыхо хлопів і том
самом дорогом котром сме з того Хоцянова з того качанова трафили до
Шырнова вернули до того села чмеля де сме пришли і Там был
цілый маєнток другой стороны вільний в котрым тогнескы люде там Лемкы мешкают
Не было нич могли нас одразу там попхати Вшытко палац такій і
хыжы такы гардий робітничы хыже і інче Но так ся стало Але
там ся Зазріли же є з можливстме ся в <unk> році принесли
до чмеля і так пришло найперше <unk> родин а потім доходили інчы
тіж приходили і за за два рокы ж на бло там <unk>
родин І так ся стало ше в тым чмелю Тоты Полякы ж
там мешкали зачали ся обавляти чогоси і выходили опущали а на тото
місце приходили Лемкы зо вшыткых сторін гіпол по двохтрьох роках ты штырьох
уж нас было там праві вісемнадцет родин до такы суляй конет ґом
є <unk>earenin А тото анківде япене м люде треть і червені ямпанчужкы
желені тре бет і червені ямпачожкы велені Я не знат прователь окале
на зміня патя медже нами <unk>em першло <unk>ea Най надікає єй та
приває єй доямила ямен на тоты Лем єй то выявила ямен на
тоты по моя пишаны Елизабет Енвітала гей моя <unk> гей моя бенанты
Но так было же уж в <unk> році на великден Люде знали
же сут церкви попотворены бо вшыткы ждали того жебы піти деси до
церкви то і што гошнола змаішли на Великден на піхоту Престіле Село
до Кузніц Прещмель до до до до до до до до до
до до до Чебніци і Михалова там была церков І до Михалова
сме ішли святити То было кілько то ме прирахувал то чмеля єст
пра єднадцет кілометрів І ту єст тіж можемдесено понад кілометрів брали сме
кіш ішли сме до до Михалела до церкви Повістте ци вы як
сте уж кус підросли по десятых роках од выгнаня або Ваше Вашы
няньоцтво верноты царьовой Люде іхали на захід і вшыткы бесідували же то
долго не буде потішали ся же може нас даде привезут і притримают
кузі же нас вернут з поворотом назад никому не приходило до головы
же то буде траворка А як уж мешкали де кольвек де ся
уж там обстали то Цілый час казали же мусиме так робити жебы
сме могли ся вернути Нихто не мал заміру долго на заході ту
на тых землях быти дособі выобразте же до того стопня же хоц
котры навет не розлабовували тото што мали вшытко як мали дащо такє
Каждий ды уважал же же може рік може піл може рік Ам
найвыше два і же то буде чысто одвотна ситуация Не відомо же
то така Кус наівност людска котры ся не знаєт на політиці бо
як дахто выганят то не по то жебы го приганял з повротом
хыба жебы го хтіл знищыти ж чыстом Лем зато жебы ту затримати
жебы ся отам позбыли Там муси тубыти бо ту были вільны хыжы
нибы Але тоты хыжы были вшыткы найгіршы найбарже побиты найбарже вышабруваны поля
остатні хыжы остатні нихто не мал того як і слово люксусу а
по другєм о люксусі не было мовы лем Розумуваня было такє Як
бы можеме в тых хыжах за мешкатым мешкати як тоты люде можут
вернути то іщы было думаня інче же Німці можут вернути же тот
світ не буде так цілый час же же то лем мем з
тымчасове Я не буду ся ту засідал бо то не моє Нихто
не чул тото же відит же то з його Няньом є до
кінця Ниґда Маравіж пут По тыльох роках Як нераз мы бесідували ся
зышли ци на свято ци што ци коликольві то они все мали
тоту надію же ся верну Істора Поймеце як уж ме были на
чмелю сме ся обсадили там і не было лисця уж загосподарювали сме
ся Але припоминат мі ся такє штоси не было далеко буду церкви
бо то Михалова трави іти Факт Але на початку было также же
іщы церков не была цілком урухомана так як належыт та зяли хоц
котрий тішли до костела бы косте был єст огнискы тішли част хлопів
до костела послухати што ся там ґадат Ци ци мож буде іти
до Костела Бо нихто не мал Не было в Лемка тото же
ма іти до віры інчой то было то было штоси такє як
бы зламал якісу присягу то было карыгодне Але пішли зазріти трьох ци
штырьох хлопів якіса пані баба якто Лемкы варят но і ксьондз котрых
товды был зараз наказаню мусіми уважат Парафяне дродзы крада нам ся ту
інна поця вяра Мусіме быти чуйні І люде тупту птуп туп поуходили
веце до костела Не пішли ани зазріти ани ни глядали се слово
Єст єден так тот припадок же так было І цілый час тримали
сме свою одрубніст Не ходили сме ниґде никым сме ся не навязували
жадных контактів Старали сме ся в тым маєнтку де сме были як
нас было тых родин вшытко тримати по свойому єст Запрашам як мате
час выйхайте до чмеля єст там така студня на тым маєнтку котра
як мы прихали там найперше бадали ци тота студня люде были Бояли
ся тоты што знали кус жытя што были десі в світі Та
як моі ня тоглядали мусиме справдити яка то вода ци ташто не
єст такє як затруте но Но тота вытягли воды з той студні
і давали бы для ту Такому што ся за дужене не нарахувало
не было вартостьове забав но а потім допіро по певным часі самы
зачали І тота студня была такым пунктом як бы культуральным котры лучыл
ты вшыткы Лемків прудкі стурни вшыткы ся сходили вечерами а щеґулі в
суботу в неділю свята і там были дискусиі І там было такє
жытя тото што отваряло своє Своя бесіда своя співанка потым уж зачали
молодшы своі но конверсациі но бы были ружны погляды Єдны были Барже
за Украіном другы за Росийом треті Не мали зданя ружны были такы
дискутуваны речы Но і там ся тото розвевало но а опрош того
Нотра молодіж была молодя мусіла штоси тіж робити зачали ходити до школы
правда а потым ішли до середньой школы І по певным часі приносили
тото што зо шкіл якісу мудріст і входило в тых люди якіса
нова освіта новый спосіб новый спосіб орґанізациі але там на тым розі
протистутні стоі кыжа в котрым мы мешкали там была така векшый покій
Там сме ся спотыкали і молодіж і забавы і прикыжок о такы
просты забавы были Помідора Вдупака і Схованого о такє вшыткы вшыткы ся
бавили а старшы тіж а потім зачали сме уж по кустьок своє
співати своі співанкы одреаґовувати од того вшыткого што што было ту закодуване
вернул ся до хтіл єм тото поісти же Дошло до того же
зробили сме листу ты вшыткы што ся хтіли вернути бо цирвяне бо
царя была такым селом де Вышло дуже люди такых на світ Маме
хыляка яком бостя маме другого хыляка котрый писатель был ті священник Маме
того де качмарчыка варсмажного священника котрый вязал вшытко і ів і борол
ся за залюди зас шправы Маме дуж дуже інчых люди такых котры
котры ся одзначыли навет ту маме отіж там маме гороша вланя котрый
писал уж в тій хвили ж маме Мурянку та маме гы репеуло
о котрий писал вершый книжкы прешол барз тяжкы справы в Мадзеляна І
так коли єст тых люди як верто до істориі то єст бар
дуже тых люди котры котры фактичні іх цуто докінчыл записали писмо зробили
листу і затвердили тото і пішли до Болцарьовы і до влад писали
до Варшавы же хят заложыти Спузяню продукцию То значыт поросийскы колхос там
і жебы ім дали можливі они придут загосподаруют тото вшытко і будут
міру можливости купувати машыны і вшытко што треба лем жебы іх пустили
заоради Владзы одмовили Нема можливости жадных поворотів А як пішли там люде
няньо сусіда Ольґа Галябурдиха і інчы іщы был іх там Пятеро то
На ня гадают же пришли сме посмотрити як ту ґаздуєте што сте
ту залишыли бо мы ся не твертаме Бнеме ся вертати Та люде
достали там страха А страх єст такій же но фактычні на селі
може верну но то ся по тым одбыло тым же владзы в
Санчы іде тілько в оту зараз іде ся то досит же то
єст неможливе і пришли специяльны зубраня робили людям і і в костелі
в костелі тянжа котры там были казали людям присігати през алтарьом же
никого не впустят на ґаздивку На так як мы пришли до Шырнова
то одразу на другій рик то значыт зарик Повокация буде так траписти
Вокация обовязок был іти до школы Діти мусіли іти до школы Обовязок
і дотрий жебы такі обовязы Але жебы пройти през село До школы
мыскали на єдным кінци шрунова а школа была на другым кінц травила
ціле село то треба было мати треба было ся хоронити бо летіли
камелі камеліі не видимо одкаль метали до нас вили нас так же
Тотом сам пережыл сам знам і так было Ци на інчых селах
так было не можу поісти але так было нас шанові Як выціняте
тото што вшыткы рокы Русины на чужыні Як тота русиньска соспільност з
гнесками глядат што остало уж зоточене а што іщы ні ци то
іде будоврому ци Ґузлому Як тото оціняте Як думате што може быти
з Лемками зат років То єст барз поважна справа і тяжка для
мене Бо пражыл юж єм тіж Поро років Ближам ся гнет до
і семдесяткы Хоч той же м виділі за дітины при тым выгнаню
і по тым тоты вшыткы рокы котры мы жыли Были сме коли
штоправда мали сме тото же обовязок был тішли сме до шкіл Вартостьовым
будут гадал тото што вартостьове вартостьовым было то же векшы з нашой
молодежы ішла до шкіл же не хтіла быти на тым селі і
сме был такій окрес же сме хыба приважали Пропорцийональні до народу котрый
Ту єст медже котрым жыєме то процент Лемків в школах середніх Бо
то о тоту ходит бы в Пісталовій очвісти вшыткы а в середніх
не вшыткы В стосунку до тых до того спочыньства польского был осеток
на дуже Преважаючий З каждой хыжы вшыткы молоды прави ішли ся вчыти
Ів але позитыв выникал з того же Люде были розумны же виділи
же інчого выйстя нема же мусят наберати кусцьок того світового обытя же
не мож лем жыти ґаздивком лісом польом працом лем чымси інчым шыршым
же треба войти кус до того жебы ся знати боронити Тото што
я донеск бесідую ту тым дітям котры ту сут Тото што бесідувал
єм як єм іздил з молодежом як была Лемковина ту єм провадил
лемы час західню Лемковины Ішли сме потім до гір до Білянкы тамт
марвили разом стрічы спільны І цілый час ті молодежы єм бесідувал бо
приходили ся скаржыти бо медже нашыма людми были были был єден такій
чловек ге Не знам якого походжыня але удавал ся за Украінця котрый
страшні докучал нашы молодежы Што я ствердил ствердил єм же наша молодіж
не зна істориі не зна фактів котрыма могла бы ся боронити пред
ружныма нападами і атаками І были такы моменты же натрафляло ся жем
бесідували слухайте треба тото тото тото тото тото Без істориі власной без
фактів якы наш нарід пережыл В прешлости Бо Прешвіст і пришвіст сут
звязаны барз міцно Єдно од другого залежыт нема пришлости без пришлости то
не зда І мы сме затратили Част пришлости Бо сме не вчели
ся істориі бо не был кому А были рокы такы зараз ям
нас выгнали же треба было замыкати а іщы вікна з коцами сатыкати
Бо як твердила власка же єст елемент невластівый же треба Сут люде
котры хтят знищыти уструй комуністичний ци демокрацию тоту социялістычну І нашы люде
мы в чмелю замыкали вікна як треба было і засланяли вікна як
ся світило навет бы то лиш не было пронту до лямпами але
не мог вшытко Были такы час І видите ту єст справа програма
Зато нескы заміст тых Уж не гадам <unk> тисячы але тых <unk>
тисячы Лемків котры сут стверджены же зостали пре Принесене на захід жебы
ся утримали Состало лем котры ся признают нецілых сім шыст із чымси
в остатніх списах было Не памятам докладной цифры То видите о чым
то свідчыт Свідчыт о тым же сме затратили ся Затратили сме ся
просто же не посмієме по свойому же діти не вчыєме по свому
же Престрашыли нас так же тото поколіня повоєнне Забывало і бояло ся
бояло ся то єст правда І молоды родиче котры были Не бесідували
ж до своіх діти по свойому лем ся секрыли бо хтоси іде
Не гадай так бо хто си іде то єст правда там гола
правда І проходили на язык польскій а дітина повинна выцицати з груди
мамы тото вшытко што прижыли поколіня А тото ся не стало І
гнескы поступує штораз барже бо наступны поколіня уж Меньше бесідували по свому
мімо же гнескы мож бесідувати єст право і вшыткы мают єд рівне
право Але страх Якій си позостал Гай якій страх Но тото женя
будут вказувати О бо то єст брыдко як ґадаєт не пойс Лемкоты
то єст Лемек Лемек Но а він такій так но то уж
треба мати силу вальчыти з тым проламувати тоты опоры жебы як знаш
історию знаш чыйсу густорию і повіш а ви сте так робили а
так ся так стало товды а такы были і такы были річы
В Польщы ни з кым не знают навет тото хоц котры люде
і яка нам впростяк єст тим дате же было такє выгнаня Чы
неможливе Но чы неможливе Ето чы славой маш історию альборцизма Не хтім
м вырукувати Бо не можу вырукувати Мал бым велику надію і хтіл
бым жебы хоц тота частка тых <unk> тисячы ся заховала жебы тот
слід іщы тягла як буде То од вас молодых залежыт І ся
так стає же ружово не буде але могло бы ся утримати якійси
час тото поєст право на то Ци будут хтіти молоды іщы тото
потягнути Треба бы было веце шкіл Треба бы было веце на научытели
такых котры бы знали кустьох істориі знали тот жытя жебы могли повісти
не тілько о Талергофі правда і о Освінціні але і о жытю
Австриі і попередніх окресах Тото вшытко повинно ся зобрати А мы такых
люди не маме Я стою перед дилематом такым і уж єм піднял
децизию же од наступного рока не будучыл лемківского языка в Ліґніци Бо
там мушу поісти я не скы ходжу І прошу люди я прошу
люди жебы Послали прислали мі дітину Я мушу іти звідувати ся а
може ваша дітина буде ходила на лемківскій ціні Якы маму одголосы за
то же проваджу і не мам силі уж з другій стороны Паш
Яж повинен быти давно спокійным о інче робити Але мі дахто ґажат
пане Возняк А по што вам тото пане Возня а вам ся
іщы хце пане Возня Твер люде мают языкы анґєльскій німецкі влоскі вшыткы
мают спор мают музыку по што ім тото і буде захованы Лемко
до кінця Він уж не виде Лемко Я ґадам же то єст
нескы Лемкы то сут Збоденкы То уж не Лемкы То сут люде
походжыня лемківско Лемків єст назнадскацка ностоцка дах тото