Архів
лемківского радия

вступне до контролы Коментар Петра Медвія Недавно была надрукувана увікендовым додатку словацкого Дненика правда статя Владимира Янцуры під назвом чого Русины не сприятивили ся і з украіньскым языком Статя приносит много фактів о украінізациі Русинів по час комунізму і украінізациі іх школ но і много неправильных інформаций Но найосновнійшым про мене было закінчыня той статіі Автор підкрислює же днис вже єдина школа з навчальным языком русиньскым не рахуєме тоты школы де словацкій навчальный язык і учыт ся там русиньскій язык як даякій предмет кружок або вечурні Школе русиньского языка не має ани єдного першокласника Но і наконец пише же покля у середовиску народной інтеліґенциі концентруваной головно у Пряшові продолжуют і языковы надіганя русиньскій народ жыє абсолютно інчыма половно хлібовыма проблемами і асимілює ся До закінчыня статі мі тяжко знати о што власно авторові ішло Ці думал тым языковым натіганьом інтеліґенциі же власно єдно ці діти будут учыти ся по русиньскы по словацкы або по украіньскы Не знам ци жыє в даякій фіксній ідеі же даколи Русинам было ліпше і не рішыли хлібовы проблемы Або ці собі думат же даколи было інчак і о язык ці освіту старали ся селяне не інтеліґенция Під так думать то не має правду ани в єдній Всы люде рішыли слід і селем інтеліґенция занимала ся языком і тым жебы дати освіту свому народу Правда така же жыєме в тій найліпшій економічній ситуациі яка коли на тых териториях была Нашы бабы ци дідове здалека не мали тото што днис має помале кажда родина І не думайме собі же кєд є днес на жаль много людей без роботы же втоды вшыткы мали роботу Кєбы то так было не было бы днес коло <unk> тис люди в Споєдных Штатах Америкы котры сут потомками Русинів якы пришли із Карпаты до Америкы на роботу чым рішыли свою неблагу економічну ситуацию Кєд бы ся коли змали Русины ліпше не было бы чертигняньско габурского бунту в котрым люде повстали протій еґзекуциі якы налег пришли по іх задолжіню Но не знам о тім жебы з той причыны же мусили люде рішыти іх хлібовы проблемы не мали інтерес о то жебы діти ходили до нашых школ Такой статистикы неє Проблем неє в тым цілю де дни змусят рішыти економічны проблемы бо всети не маме комфорт свого жывота і все будеме рішыти свою економічну ситуацию Все буде дакотрым ліпше дакотрым гірше і кєд єднес маєме вшытко о много ліпше як ся мали люде дакові Проблем є в тым як єст деформувана наша оптика позераня на пріоріты і як єст деформуване наше народне усвідомліня котре мусило быти <unk> років тихо В тім є ріжниця медже нами і ґенерациями перед нами а є ту і інчы одношыня ґу меншынам з боку державы в непосліднім ряді і церкви Напрік вшыткым хлібовым проблемам котры мали люде наприклад в періоді першой Чекословацкой Републикы знали хто суть были на то горды і творили і своі політичны репрезентациі На своіх селах не основали державны школы котры навчали на териториі пряшівской русико словацкы а основали церковны рускы школы Днес кажду кампанію перед переписом населіня мусят русиньскы орґанізациі зробити хвал од роботы жебы пересвідчыти людей записати ся за Русинів Не є то в многых людях іщы все дащо автоматичне Многы іщы все не має ясно в кім то власно суді Державі є ліпше творити школьску леґіслятиву так жебы ся не мусила заподівати даякыма народносныма школами і уніфікувала школьство до словацкого языка Кібы тому так не было кібы держава позитивно дискримінувала народносны школы Вытворила про них добры услові вірил же і інтерес родичів о на радностну школу про котру бы не плакал староста же про нього лем кошмар бо днес і з фінансного боку досправды є был бы тот інтерес векший Держава асиміляцию хоче Бесідувати о церкви то вже цалком інча справа бо днес бы церков приступила кєбы мала на нашых селах церковны школы може єднако як держава кєд днейшы гірше русиньскы школы бы то істо не были Але много хыб зробили і нашы орґанізациі бо зробило ся досправды много великой іхосенной роботы Та о тім свічі того же в двадцет років маєме кодифікуваный язык же маєме нашы професийональны інституциі же ся нам дотепер каждым перевесом подарево здобытий беці людей котры собі усвідомили свою ідентичност Но хыбы ся робили в тім же сме барз мало активности заміряли народичів і діти Бо то є основа Лем дякуючы родичам котры зрозумят же не лем потрібне але і природне выховати діти у своім сокотити єй язык будеме мати дальшы ґенерациі Русинів і не будеме народ перед заникнітьом Є найвысшый час зачати робити як раз і таку роботу бо за пару років може быти пізно Радо буду належати медже тых пару інтелектуалів котры як бач з погляду автора статіі не мают нич інчы на роботі лем на тігафі на языку покля хто зрішыт лемкі богы проблемы Бо покля ся іший на языку натігаме та язык ішыє а і мы ішли сме Як уж не буде язык не буде ся о цінне тігати но не буде ани нас Петро Мед Пряшы Ти три три кыкы a тым