Архів
лемківского радия

Вступне до контролы Коментар Петра Медвія В гуменнім точкольскій рік кінчыт школа з украіньскым навчальным языком кінчыт по четерцятьох роках є то послідня украіньска школа котра зістала на териториі Земплина Думам же є то єден з остатніх клинців до трунет той так смутной істориі з назвол украіньскє школьство Но тішыло бы ня то кєбы тота істория мала інчий конец Процес того же ся зачали заперати і украіньскы школы мал вецей причіны По році <unk> ту самособу был і фактор вымераня нашых сел заприцінений економічном ситуацию котра выкликала пересилюваня ся молодых людей до міст за роботу чым ся лем піднимало чысло середнього віку жытелів де зіставало штораз меньше дітей і так дальше Є то єден із безспорных факторів о котрым ся не даст полемізувати лем брати як факт но была ту і інча многораз о вельо важнійша причына котра ту до кінця была іщы перед роком <unk> В тых пятцях роках ХХ ст зачали комуністичны власти трансформувати нашы рускы школы на школы украіньскы одповід нашых жытелів на себе не зоха была долго чекати Уж в штесятых роках были першы школы котры перешли на словацкій навчальный язык бородиці не были согласны з тым жебы ся діти учыли по украіньскы значыт про них в чужым языку котрому ани не розуміли Поступно так зробило много сел і зо школ нашых рускых ся за пару років через переходний ступіні школа украіньска стали школы словацкы якый был результат украінізациі нашых людей і нашого школства Словакізация і асиміляция Не стали ся з нас Украінці як то хто зна плянувал а радше ся люде голосили ґу Словакам Результаты того видиме доднес в рамках переписів жытелів і в рамках того же молода ґенерация штораз меньше бесідує по русиньскы Самособом уже по році <unk> коли зачало нове русиньскє узроджыня коли люде знова зачали голосити ся гу своім коріням Окрем економічных факторів котры выкликали запераня украіньскых школ на нашых селах ту был і в себекшый тиск на тото же Русины не хотят жебы єй діти ходили до украіньскых школ тат то ани не дават жадной лоґікы і ту зограли свою неґативну роль в уж демократичній державі зряджывателі котры не глядали способы як всокотити в такым припаді народну снешкольство на спад Кєд ту не были факторы того же неє дітей і школа ся не даст утримати з економічного боку кєд были села де ся тото просто дало знова сме виділи лем два сценариі Буд ся школа змінила на школу словацку што заспомогло лем асиміляциі і майорідному жытельству або директоры Школьскы Рады Старостове і я не знам хто вшытко майже все даяк повязаны зо союзом Русинів Украінців бо представителі союзу на тоты школы ходили вшыткы в село тримали то жебы школа зістала украіньска Не інтересувало іх же все меньше родиців ото має інтерес і так своі діти посылают до інчых словацкых школ што знова лем помоло асиміляций і неціню народносного школства При тім стачіло так мало спробувати сокотити школю тым же родичам ся понукне же іх діти ся будут годны учыти у своім материньскым русиньскым языку так і так там ходили лем русиньскы неукраіньскы діти Школа в гуменім неє препад того же неє дітей і село вымерат і так неє мож не утримати школу Догуменно оходили діти з многых сел в околиці В самым гуменім же много Русинів Школю бы місто могло утримати кі бы был інтерес Лем же тот был з рока на рік меньший бо Русине не мают інтерес учыти ся в украіньскых школах Чом бы мали мати При тім стачло так мало Стачло спробувати дати людям можност жебы іх діти учыли ся в материньскым языку Не бесідую жебы то мало всяди успіх але думам же Холянде тугей Низ є ситуация така же украіньскы школство помалы Но істо кінчыт русиньскы ся на зеленій Руці буде ся ражко розрушыт тяжко єй обновити будує барз тяжко Такы сут результаты социяльного експеримента <unk> років і політикы союзу Русинів Украінців по році <unk> Кібы украіньскє школьство скінчыло на основі того же ся вернуло назад ґу школьству русиньскому з котрого венекло тішыло бы нято Тепер ся неє чому радувати лем ся позвідати кому політика союзу помогла а дозволю собі дати і одповід Словакам ґратулюю Петро медвідь Пряшів як тота