Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Путь до загубы
Еп. 75

Путь до загубы

•

Опис епізоду

Янко Липиньскый зо Здружіня інтеліґенції Русинів Словеньска мі перед даякым часом закликав. Повів мі, же продовжує третій рік проєкт Чемериця, котрый є заміряный на охорону люьскых прав, на охорону прав народностных меншын і на право хоснованя свого языка і здобываня освіты в нім. В рамках того проєкту было напланованых і шість лекцій на ґімназіях в реґіоні северовыходной Словакії, значіть в реґіоні, де жыють і Русины. Вопрос поставив ясно: ці бы єм ішов тоты лекції про діти на ґімназії робити. По пару секундах роздумованя єм то взяв, а треба повісти, же-м то взяв з „малов душов“.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Komentarz dotyczy projektu edukacyjnego Чемериця, w ramach którego autor prowadzi lekcje w gimnazjach północno-wschodniej Słowacji o prawach mniejszości narodowych, historii Rusinów oraz zagrożeniach związanych z narzucaniem narodowości i języka. Autor mówi, że po kilku lekcjach spotkał się z pozytywną reakcją uczniów i wyciąga z tego wniosek, że młodzi interesują się tym, co zostanie im sensownie zaproponowane. Krytycznie, jako własną ocenę, opisuje skutki ukrainizacji i asymilacji, szczególnie na przykładzie Świdnika, oraz wzywa środowiska rusińskie do większej pracy edukacyjnej z dziećmi.

Автоматычна транскрипция

вступне до контролы Коментар Петра Медвія Ян Колипиньскій зо здружыня інтеліґенциі Русинів словеньсками перед даякым часом закликал повіл мі же продолжыл третій рік проєкт Чемериця котрый заміряний на охорону людскых прав на охорону прав народносных меншын і на право хоснуваня свого языка і здобываня освіты в Нім В рамках того проєкту было наплянованых і шіст лекций на ґімназиях в реґіоні Северовыходного Словеньска значіть в реґіоні де жыют і Русины Вопрос поставил ясно ці бы єм ішол тоты лекциі про дітий на ґімназиі робити По пару секундах роздумуваня єм ту взял а треба повісти же м ту взял змало душу Лекция складат ся з того же наперед діти посмотрят фільм Йосиф і його братя і потім на основі істориі дало бы ся повісти од русиньского Адама через спілзаснованя Чехословакіі аж по смутну долю Русинів в комуністичных державах то I світовій войні і іх нове возроджыня по <unk> році пояснюют дітям то Як неправильне є зробити із дакого жытеля другой катеґориі лем на основі того же належыт і даякой народносной меншыні якы неблаго ефекты має то кєд вам хтос предпише якой маєте быти народности якій язык є ваш материньскій і літературний просто Намагам ся ім пояснити то же є неприпустне жебы ся такє штос ішы даколи повторяло і акцентил жебы права котры днес маєме і котры ся дотуляют і народносных меншын і іх охороны не брали як дашто природне бо оно ся то зо дня на день може змінити так як ся то зо дня на ден змінило в минулости І же лем пару кілометрів за словацку границю то природне неє ани днес Русене корінный народ Підкарпатя котре бенеж як бы лем лускнутьом пальця дал Сталинові хоц му Русины помагали о свободити Чехословаків не сут на Украіні доднес вызнаны Малю душу є мал з простой причыны Зо вшыткых боків слухаме о тім же молоды люде не мают інтерес о історию не мают інтерес о рішаня важных справ інтересує іх лем інтернет компютеры забава гры і міг бы лем продолжывати Значыт появи єм ся яка буде іх реакция кєд там прийде іщы деякій русначок жебы ім пояснил складну історию свого народа і жебы в них о правах народносных меншын і Русинах пробудил інтересы Помилял єм ся єм радий і навеце єм богачий о два основны факты Факт перший По штырьох лекциях на штырьох школах знам же ся стрічам з позитивном реакцию дітей З інтересом смотрят на фільм о страшных оптациях коли на основі Елжі пожертвували в празі наш народ вывезли го на Украіну взяли му гражданство Чехословакі жебы Сталин дозволил вернути ся Чехам з волені до Чехословакіі З інтересом слухают о істориі Русинів о тім як важне є жебы нихто не посуджувал чловека на основі того же є членом народносной меншыны як є важне жебы му нихто не переписувал яка є його народност і якій є його материньскій язык З інтересом слухают з інтересом реаґуют Не буду же ани розоберати мішок з того кіня по лекциях чекал апляз а правду повісти ани не знам за што Факт другій Тот даку смутнійший Між ґімназиі котры будут мати лекцию были выбраны і школи в Снині і Свиднику Сесия звідам на зашатку лекций і кєд єм был дома в Пряшові цитує дахто Русин По Кляснині котра ниґда не была русиньскым містом і Русине там у великій мірі пришли примушено кєд будували терену і заляли нашы села приголосила ся Русина може половина діти у выкладній скрыні комуністичной украінізациі у Свиднику Сємі Русинам приголосило може пят дітий Звідал єм ся ци сут туйшы люде даякой інчой народности Ні решта была вшытко Словациі Лем як єм пізнійше дізнал ся Словациі з русиньскыма прізвисками Єден з тых Словаків мі повіл і то же він думат же на тім не нич пляне кід Словаці мают ліпшу позицию сполечности як меншыны бо Словакія належыт Словакам Выяснили сме собі то наконец зрозуміл З тых двох фактів нам выходит тото По перше кєд нам днес будут колеґовы зо Союз Русинів Украінців ци даякых обєднань бесідувати же ім іде власно о тото саме сокотити нашу культуру розумі русиньску украіньску ци лемківску украіньску най ся посмотрят на плоды свойой украінізачной роботы напр у Свиднику Реальност така же ся ім подарило лем єдно Тоты діти ся не голосят ани ґрусинам ани ґу Украінцям голосят ся Ґусловакам Ґратулюю екуменістам же ся ім дарит прискорити процес асиміляциі з маєту бо такый є достправдывый результат іх роботы Снині де іх не підчували украінізаторы але скорійше домашнє жытельство котры Русинів зо сел не вертали з пукєтами і скорійше на спак хоц Русинетам не пришли добровольно собі наш народ сокотил свою ідентичност о многовеци і передал єй своім дітям І по другє не выгваряйме ся на молодых же не мают інтерес Поставме ся перед дзеркало і повіджме собі одкрыто хто ту досправды не мат інтерес Кєд врахуєме вшыткы тоты проєкты фестівалы і многы абсолютно несмыслельны проєкты котры сме за <unk> років зробили Кілько з них было о тім жебы сме ходили по школах і жебы сме нашым але і словацкым ци польскым дітям передали дашто о нас жебы Майоріта знала о нас веце і жебы нашы русиньскы діти гордо голосили ся ґу своім коріням І не рахую тепер на вчыня языка Пишу о освітній діяльности Діти мают інтерес о то што ім мы будеме пропонувати Покли ім не пропонуєме нич або барз мало потім не бесідуйме же інтерес не мают діти але признайме же інтерес не маме мы о діти Кєд то не зміниме так тото є путь до нашой загубы Петромедвідь Пряшів <unk>n<unk> котра на кам