Архів
лемківского радия

Удяка бы лем сучасна словацка влада не была будь што бы сме на ній могли критикувати єдно треба признати Прорусиньскє школьство робит веце як будь котра влада одвыникнут ся Словакі аж дотепер но проблем ся вказує дезінде Першым і основным є же до проґрамового выголошыня Влады ся в році <unk> дістало же в рамках підпоры меншын Влада підпорит вынятя малокласных школь на языково змішаній териториі і з обовязковых квот котры ся мали подля заку надотуляти мінімальной кількости дітей на то жебы могла школа істнувати То бы важний пункт з погляду Русинів бо нашы села сут штораз меньшы і на векшыні з них вже може істнувати лем малокласна школа або жадна Дальшым не меньше важным было же блада до свого быголошыня дала же выпрацує концепцию розвитку навчаня русиньского языка і культуры в матерскых школах основных школах і середніх школах В ситуациі кєд майже нияк не фунґуют першы два ступні освіты добрі судят дві основны школы з навчальным языком русиньскым но ани єдна матерска школа хоц ся діти учат на вечурных школах і русиньскє середнє школьство не істнує абсолютно кєд не рахуєме же тот рік ся зачал русиньскій язык учыти на консерваториі в Пряшові замір новой влады є величезном надію про Русинів на Словакі В успомираній концепциі вже одбыли ся стрічы і з русиньскыма педаґоґами подля інформаций котрым і суд знаме ся на тім робит Тепер пришол дальшый імпульс котрий не прямо заміряний на русиньскє школьство а на меншынове обще но помочі може і научаню русиньского языка Влада піднимат нормативы од <unk> януара <unk> р Розумій звекшує обєм грошей котры підут на школы де є навчальный язык народосной меншыны або де ся учыт язык народносной меншыны Што в практиці значыт Гей бесідувати о <unk> процентах зо звычайного нормативу про школу на школеря де навчальным языком і языка народосной меншыны або <unk> процентах на школах де холом навчаня языка народосной меншыны ся наможе видіти не так вельо Но оно є то доста правда про кого як але доста Звекшений обєм грошей на <unk> або <unk> процентный норматив бізовно не поможе малокласным школам де є пару школяриків Тоты школи будут так ци так воювати о своє пережытя Там бы попомогла може <unk> процентна дотация з порівнаньом і з звычайным фінансуваньом то є на жаль смутна судба вымераючых сел де барз великым ділом за котре треба одповідным за тото людям дякувати же наперек вшыткому ішли даяк мают намагу і дяку утримати школу хоц на то село доплатит і учытелі там як бач ниґда не зажыют достойным зды Но інча є ситуация на великых школах там знат <unk> або <unk> процент зробити тото же директор школы буде мати вдяка звекшеному нормативу реальны грошы на взятя до роботы наполно педаґоґа котрий не буде мусити нич інче лем учыти в нашым припаді русиньскый язык Такы условіі бы могли мати школы в Меджлабірцях рядваны над Лабірцьом Свиднику Сненій Гуменім Бардайовій Старій Любовні ци в інчых векшых селах де сут великы школы до котрых ходят діти з цілой околициі Лем же Є ту єдно лем же Лем же о много векшы проблемы як то кілько школадіста не на школяря кін має навчальный язык русаньскій або учыт русиньскій язык є в самых русинах родицях директорах школ старостах сел ци приматорах міст котры сут зряджывателями основных школ О навчаня русиньского языка не мают інтере старостове директоры а на жаль многораз ани нашы люде котры про своі діти выберают о світу По травматичній украінізациі русиньского школьства в <unk> роках котра скінчыла власно так же майже вшыткы школерачы перешли на словацкій язык бо украіньскій нихто про своі діти не хотіл Днес чуєме много раз од нашых людей вопросы типу на што про іх діти русиньскій язык в школі чуєме од нашых людей же діти ся мают ціти по словацкы жебы знали по словацкы бо жыют на Словакі і так дальше і так дальше Сама орґанізаторка Кружкы Русиньского языка вечюрных школь котре робит опчанскы здружніня колисочка Говорит о тім же проблем єст флунктуацийом школярів значыт прийдут дакус походят но пороций перестанут і прийдут засновы Кібы были о тім же ся треба учыти материньску бесіду пересвіченой родиці як бать бы діти лем так своєвольно не перестали ходити А што є найгірше ґенерация котра несе траву із украінізациі школьства не сперошат траву на нашы діти Лем тепер єм чул о проблемі і не буду споминати конкретно же діти в русиньскым селі на школі котра є правда зо словацкым навчальным языком налучат в ній домашні люде Русины бесідували медже собом по русиньскы через перервы медже годенами Результатом было же си скаржыли кєд же ходят на русиньскый язык в рамках кружку русиньскы язык хоснує єй церкве же учітелька містна на них кричала же бесідуют медже собом школі по русиньскы Під таку траву зробиме дітині котра має перед педаґогом респект Што думате кілько єй вытримал ходжіня на русиньскы язык кілько єй вытримлят же ся буде із приятелям і догваряти і у своім материньскым языку же не перейде раче послушно як дівця на язык словацкій лем жебы не мати проблемы Такє травизуваня дітей єст смутне бо результатом буде колем услабша особ словакізация Словацка влада нам за остатній веция ґрік дала много позитивных імпульзів системова хыба в підпорі народносного школства котра ся рокы на Словакі не рішыла ся рішыти і зацінят Но будякы позитивны імпульзы бы словацка Влада не дала про добро і того русиньского школьства вшытко буде даремне покля не вырішают Русины системову хыбу самы в собі Покля собі не зачнеме усвідомлювати жебы знавче не нашых дітей і материньского языка нам за парудесятків років може быти конец Петро медвідь Пряшів докто <unk>n<unk> котра о