Архів
лемківского радия

По теплі прастіри пришол холод нормализациі котрый трывал понад двадце років <unk> річниця інвазиі войск Варшавского Договору і слідуючой окупациі Чехословаці совітску арміі выкликує вопрос штобы было з Русинами кебы і кєд історі цітуриня паралельной істориі не люблят В рамках демократизичного процесу в Чехословаці ішли мож бы повісти з русиньского Середовиска дві пожадалкы Ту першу была леґалізация грекокатолицкой церкви то другу вызнаня народности Русин Перша хоц в обниченым режімі ся подарила выбавити позитивно Біпше повіджено встигла ся выбавити покле пришли окупанты тота друга мусила чекати на своє досправдове позитивне выбавліня аж до кінця комуністичного режіму овец як <unk> років пізнійше І кєдислем о теориі спекуляций є можливе же не быти інвазиі і слідуючой окупациі Русине днес могли быти де зін де і могло то вывнити цілий медженародный русиньскій рух скорійше або пізнійше На кінцу што <unk> років уж было ясно видіти результаты украінізациі в Чехословаці Ні не піднимало ся чысло Украінців хоц демоґрафія была в позитивных чыслах На спак русиньскых селах штораз веце зачынали ся появляти в Словациі Дальшый приклад же украінізация приносила словакізацию є тот же школы на русиньскых селах котры і з нашых рускых чародіну паличку ізня на ден стали украіньскыма Штрац веце під тиском родичів котры не хотіли про своі діти научаня по украіньскы трансформували ся поступно на школу словацкы Порівна чісла рускых школы перед украінізацийом і чысла украіньскых школ на початку <unk> років є на заплаканя Тоты результаты украінізациі собі усвідомлювали вшыткы в тым чыслі і єдна із ключовых особности нормалізациі єден із сиґнатарів тзв запрошального писма про окупантів Василь Біляк самрусиньского походжыня В своіх споминах выданых по смерті сам констатує же украінізация балах Хыбов виділ то уж в споминаных <unk> роках Значіт вернеме ся перед окупацию і нарисуйме паралельну часову линую без переходу братской повочі В наоптимістичнійшы вариянті думам же максимальо што бы ся могло в рамках демократизачного процесу змінити в чехословацкій політици не быти інтервенциі Москвы може вытворіня якой верзиі комуністичного режіму тіпу титулу Югославіі Дале бы як бач путь не вела в припаді вопросу Русинів бы така чехословацка версия тітуізма была екстра коса Покляром зверзив же Русины были дес медже роками <unk> аж <unk> бы знане як полноправна народносна меншына могло бы то мати непредставительны ефекты в ріжных областях Было бы направдоподобнійше же процес котрый зачала в році <unk> до зачло <unk> роківско рішы повіджене зрозумілым языком одділіня ся од украіньской народности будуваня власных культурно освітніх структур то на <unk> державных і державну фінаншу підпору выдаваня власной пресы літературы і тепер тото найосновнійше проба основу выбудуваня свого школьства і ґутому потрібна кодифікация языка Войводина Як раз такы крокы погляда Русины в Чехословакі мали можливости повзорі войводины бы могли принести позитивны ефекты дома і за границями Такы крокы бы могли заставити і роснучый тренд Русинів писати ся речы зо Словаків школы бы з украіньскых не мусили ся трансформувати на словацкы Вопросом і еций бы Ватікан в такым припаді был согласний і з пучом словакістичного крыла в грекокатолицкій церкви і дозволил переписати пряшівску грекокатолицку єпархію і з русиньской на словацку Поклябы Русины не были неістнуючым народом на тій териториі і ці былитурґічны переклады зачали робити ся лем на словацкій або може і на русиньскій язык Покля припусти медже Русинами бы в тых обставинах до справ докодифікували язык проці пряшів міг дати новому возродному руху зрешты посткомуністичных держав тото што уйводинскых Русинів было одсуджене на неуспіх Є правду же Русины з воєводины пришли на І Світовый Конґрес Русинів із кодифікуваным языком но тота кодифікация не была приятельна прокарпатскій языковый простор І так зачали власны намаго о кодифікацию што выникли ріжны версиі імы доднес не однеся до Єднатіна Койны Інчак бы могла вызерати ситуация покля бы в тым самым часі мали кодифікувану карпатску вариянту русиньского языка уж <unk> років Русины в Чехословакій поклябы в ній выходила преса література погля бы была в школах Думал же дискусиі о тімці треба робити і якысы локальны версиі бы были холем протых розумнійше думаючых вождів руху в такым припаді ірелевантны і бы бы сме зрішыли інчы важнійшы вопросы Є туйшы єден важний факт у неуспішній ярі комуністичный режім потребувал голем дачым накормити народ на тепшы перед людей вытягли комуністы теплу пахнучу федерализацию Чехословакі што мало запгати ґамбы Холом Словакам То уж лем потвердило же Чехословакі а то сут два братскы народы основателі рівноправны народы покля Русины втоды про державу Украінці сут про Праву і братіславу така сама меншына як решта Голодом нормалізациі Маразмом в котрым ся держава по окупациі знайшла терпіли вшыткы жытелі без ріжниц і народности Допрорусинів нормалізация значыла і несхоснувану можливост знова быти на мапі знала розвивати свою ідентичніст начыла продолжуваня однароднюваня через украінізацию На місто ружовых снів Русинам в подобі окупачных войс зістал лем ніж коло шыі і нароті вопрос тіж і будут даколи Русинами Петро Медвідь Пряшів A тота то