Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Забыты
Еп. 165

Забыты

•

Опис епізоду

Днесь, 10-го новембра, одкрыли в Ужгороді памятник Мілана Растіслава Штефаніка, котрый быв єдным із головных ініціаторів, якы причінили ся о выникнутя Чехословацькой републікы і Словаци го беруть і за основателя словацькой державности.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja komentuje odsłonięcie w Użhorodzie pomnika Milana Rastislava Štefánika oraz polemiki wokół tego, czy miał on związek z dawną Rusią Podkarpacką i Rusinami. Autor podkreśla znaczenie Štefánika dla Słowaków, ale uważa, że słowacki konsulat mógłby trafniej promować postać taką jak Antonij Beskid, związany z Użhorodem i działalnością na rzecz Rusinów oraz Słowaków. W szerszym sensie audycja jest apelem, by Rusini częściej upamiętniali własnych działaczy nowoczesnej historii, między innymi Beskida i Żatkowycza.

Автоматычна транскрипция

Днес <unk> новембра одкрыли в Ужгороді памятник Міла на Растіслава Штефаника котре был єдным із головных ініцияторів якы причынили ся о выникнутя Чехословацкой Републикы і Словациі оберут і за основателя словацкой державности ґенерал Штефані Ґєяк добрі написаний характер і траґедиі Бєдно з людми як Масарік Бенеш намагали ся о то жебы по розпаді монархіі выникнула Чехословакія Што ся ім і подарило но Штефаник першый міністер войны Чехословакі не стигнул собі ужы тій ани свойой функциі ани державы о котрій так снил Пару місяців по выникнуті в Чехословакі при навертаню ся домів летабльом Віванці Предунаю недалекы Братіславы траґічно вмерт коло Гавариі Коло памятника якій ся одкрыл в Ужгороді было много полемікы Ініциятором одкрытя того памятника был Ґенеральный Консулят Словацкой Республикы в Ужгороді Є ясне же консулят хотіл такым способом дати чест чловіку котрого Словаці берут за єдну і з найважнійшых особности свойой модерной істориі до кінця оберут за єдного із основателів свойой державности Хотіли пропаґувати свого родака Но на другій боці ся правильно просили тоты котры думці памятника не были прихылены же чом як раштефаник Чоловік котрий із бывшу Підкарпатску Русову Нижнюзакарпатску областю Украіны не має нич До кінця На розділ од інчых політиків Чехословацкой Республикы не лем же ногов не вступил на територию Підкарпатя але ани ниякым способом і з причіны скорой смерти не формувал державу в котрій Русины были так само державотворным народом Причынил ся о выникнутя державы но териториі Русинів ся офіцияльно ґуній приєднали аж <unk> мая <unk> р штырідні по його смерти і дефінітивне рішыня прошло аж <unk> септембра підписаньом мирного договору Наприк тому є одне Штефаник в Ужгороді пласно першый раз Особно не мам нич проти того же тот памятник стоіт Штефаниґє про Словаків досправды великосовностю модерной істориі і завдякы ньому Дне Словакія істнує як окрема незалежна держава лем і дакус жаль двох справ По перше є мі жаль же консулятно і ціла словацка сполочност не роздумує дакус в шыршым контексті Кібы то так было днес бы Уж городі не мусил стояти Штефанік Словакія має наголо пропаґувати своіх родаків за границями Но родаций то мусят быти Словациі Не Словациі зіставают забытыма Кібы тому так не было коло намаганя о то жебы дати до уж рода памятник вызначному уродакови міг консулят выбрати Антонія Бескіда котрий ся народил на териториі Нижньой Словакі котрий был депутатом в угорскым парляменті котрий так само як і добрянскій в парляменті не обгаювал лем права Русинів але і Словаків котрий мал можливост быти ґубернатором Руской Краіны яка бы належала під Мадярско но він вырішыл приєднати Пряшівску і Підкарпатску Рус доскладу державы дяка котрой днес істнує і Словакія і котрий на то не треба забывати Был пізнійше ґубернатором Підкарпатской Руси значіть єст своім діятельством прямо повязаний із Ужгородом де был його уряд нездумам будова якой банкы Но жаль мал єдну хыбу Был Русином і зато на консуляті никому бізовно ани на розум не прийде же і такого родака бы сме могли пропаґувати і было бы то може щастливійше рішыня Хоц протестіл проти того памятника і з боку Украінців бы може было веце По другє єм і жаль нас самых При остатній стрічі з Тибором Миклошом Поповичом кіт в Пряшові говорил на тему Антония Бескіда єм од нього чул же мало честуєме дакотры нашы особности же Бескід бы мал мати на Пряшівщыні або на Підкарпатю такій самый памятник як Духнович І я з ним согласний До кінця думам же не лем Бескід а і Жаткович і многы дальшы котры діяли в рамках першой Чехословацкой Республикы котры причынили ся о то же сме ся стали державотворным народом І то є великє діло Дакотры народы такы дашто не знают дотепер Зіставаме в селем коло Духновичів Павловичів Добрянскых што є добрі бо іх треба чыстувати но якті бы сме терпіли якус чудну сорту врядженой анамнезы котра нас зохаблят в преісториі Духновича а не доволює нам собі добрі запамятати же потім то были дальшы люде котры так само зробили великы діла про наш народ Сам мы зіставаме забытыма в ст і особности <unk> сут про нас дакус забыты Гей мало честуєме людей котры нам дали державност Тод єден раз сме мали таку саму як і Чехы або Словациі Тым людям бы сме властныма руками мали кресати памятникы і так як не забываме на нашых возродителів ХХ стве мали памятати і на іх наслідувателів Не зіставайме народом котрий як бы не мал модерну історию котрий як бы зістал законзервуваний де з минулости Вказуйме же так як інчы народы і мы ся розвивали і розвиваме і мы жыєме і нашы особности сут того доказом Будьме на то горды і зохлябляйме сліды той гордости Памятник Бескідовій або Жатковичовій бы такым слідом был Нашы предкы то так робили а інчы народы то за нас не зроблят Петро медвідь Пряшів докто <unk>n<unk> котра а